RV2026-004-VRGZ-Kaderbrief-2027.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering Registratie nummer Voorstelnummer Portefeuillehouder Onderwerp Bijlagen

27 januari 2026 GZDGWB2288280/2300760 RV2026-004 burgemeester Servaas Stoop Kaderbrief VRGZ 2027 1. Kaderbrief VRGZ 2027 (2288216) 2. Raadsbesluit Kaderbrief VRGZ 2027 (2300778) 3. Concept zienswijze Kaderbrief VRGZ 2027 (2300793)

Onderwerp Kaderbrief Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2027 Beslispunten 1. Voor de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) 2027 een inhoudelijke zienswijze aan het dagelijks bestuur Veiligheidsregio Gelderland-Zuid kenbaar te maken, ten aanzien van de financiële situatie van de gemeenten, de bestuurlijke, financiële en wettelijke kaders, het onderzoek bedrijfsvoering GGD-VRGZ en de personele inzet en nazorg. Inleiding Eind 2025 werden de kadernota’s (of soms kaderbrieven genoemd) van de gemeenschappelijke regelingen naar de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten verzonden. Met de kadernota’s informeren de genoemde gemeenschappelijke regelingen op hoofdlijnen over de financiële kaders voor de begroting 2027. Daarnaast kunnen gemeenschappelijke regelingen ook nieuwe beleidsvoornemens opnemen in de kadernota. Hoewel niet wettelijk verplicht, heeft de gemeenteraad de mogelijkheid een reactie (zienswijze) te geven op de kadernota. Deze reacties worden vervolgens meegenomen en afgewogen bij het opstellen van de conceptbegroting 2027. De gemeenteraad heeft op 7 november 2024 besloten tot een taakstellende bezuiniging op gemeenschappelijke regelingen van 430.000 euro in 2026 en 2027 en een bedrag van 860.000 euro vanaf 2028. Er is hierbij uitgegaan van een taakstelling van 1,5 en 3% (op de bijdrage van de gemeente).

Dit betekent voor Veiligheidsregio Gelderland-Zuid een taakstelling van minimaal 76.800 euro in 2026 en 2027 en 153.500 euro vanaf 2028 en verder. Dit heeft zich vervolgens vertaald naar een gezamenlijke zienswijze van de gemeenten in de regio Rivierenland richting een merendeel van de gemeenschappelijke regelingen, waarbij het voor Veiligheidsregio Gelderland-Zuid om een deel van de deelnemende gemeenten gaat: “Vanwege de sterk verminderde inkomsten die gemeenten ontvangen vanuit het Rijk (circa 5%) hebben wij als kader een lagere gemeentelijke bijdrage gehanteerd van 1,5% in de begrotingsjaren 2026 en 2027 ten opzichte van de begroting 2025, oplopend naar een 3,0% lagere gemeentelijke bijdrage vanaf 2028.” Deze zienswijze heeft gehoor gekregen bij de gemeenschappelijke regelingen en is grotendeels verwerkt in de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen van 2026. Een zienswijze op de kadernota om aandacht te blijven houden voor de taakstelling is noodzakelijk. De gemeenteraad heeft immers minder budget voor de gemeenschappelijke regelingen vrijgemaakt.

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2288280 Documentnummer 2300760 Pagina 2 van 6

Bij Veiligheidsregio Gelderland-Zuid is aangegeven dat besparingen niet mogelijk zijn. Ondanks deze afwijkende reactie blijft de gemeenteraad, gelet op de financiële positie van de gemeente en het eerder vastgestelde kader, voor de begroting 2027 uitgaan van een taakstelling van 1,5 procent, oplopend naar 3 procent vanaf 2028. Over de loon- en prijsindexatie zijn gezamenlijke afspraken gemaakt tussen de gemeenschappelijke regelingen en gemeenten. De zienswijzen zijn zoveel mogelijk aan de voorkant regionaal afgestemd, waarbij de gemeenteraad altijd een eigen afweging maakt over de inhoud van de zienswijze.

Samenvatting De kaderbrief 2027 informeert de gemeenteraad over de financiële kaders en beleidsontwikkelingen. Met een zienswijze kan West Betuwe sturen op de onderdelen die financiële en beleidsmatige impact hebben. Besluitgeschiedenis • 7 november 2024: de gemeenteraad besloot tot een taakstellende bezuiniging op gemeenschappelijke regelingen van 430.000 euro in 2026 en 2027 en een bedrag van 860.000 euro vanaf 2028 (1,5 en 3%). Beoogd effect Met de kaderbrief is de gemeenteraad beter in staat de kaderstellende functie uit te oefenen. Middels de zienswijze wordt de gemeenteraad in staat gesteld om invloed uit te oefenen op de conceptbegroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling. Argumenten 1.1 We sturen met andere gemeenten meer aan de voorkant Het gezamenlijk benoemen en vaststellen van uitgangspunten vanuit een zienswijze biedt duidelijkheid en verhoogt de transparantie voor de deelnemende gemeenten en de gemeenschappelijke regeling. De kans is daarbij groter dat deze uitgangspunten ook daadwerkelijk worden gehanteerd bij de begroting. 1.2 Aandacht voor besparingen vanuit gemeenschappelijke regelingen blijft noodzakelijk Gelet op de financiële situatie van de gemeente en de vastgestelde begroting 2026 van West Betuwe moeten de gemeenschappelijke regelingen vanaf 2027 ook hier een bijdrage aan blijven leveren.

1.3 Noodzaak door wettelijke en landelijke ontwikkelingen De maatregelen uit de Kaderbrief 2027 zijn noodzakelijk om te voldoen aan wettelijke taken en landelijke ontwikkelingen, zoals de herziening van de Wet veiligheidsregio’s, versterking van regio-overstijgende samenwerking en bescherming van vitale infrastructuur. Niet anticiperen brengt risico’s mee voor wettelijke verantwoordelijkheid en bestuurlijke continuïteit. 1.4 Investeringen vragen meerjarige en transparante financiële onderbouwing De voorgestelde investeringen in crisisbeheersing, cyberveiligheid en vastgoedonderhoud (bijlage 3, Kaderbrief 2027) zijn van belang. Wel dienen deze te zijn ingebed in een transparant, meerjarige en financieel onderbouwd plan.

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2288280 Documentnummer 2300760 Pagina 3 van 6

Gezien de korting op de middelen Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR), de extreme prijsstijgingen en de aanzienlijke extra kosten voor vastgoed, is het noodzakelijk dat VRGZ een doordachte en stevige strategie hanteert voor risicobeheersing, reservevorming en het voorkomen van ad-hoc maatregelen. Gemeenten mogen niet worden geconfronteerd met disproportionele lasten. 1.5 Zorg voor personeel versterkt organisatie en continuïteit De inzet van een casemanager nazorg/PTSS ondersteunt duurzame inzetbaarheid en vermindert verzuimrisico’s. Hiervoor is volledige transparantie nodig over structurele kosten en de verdeling ervan. Lasten moeten beperkt blijven tot wettelijke taken. 1.6 Versterking van weerbaarheid en financiële realiteit Door rijkskortingen en stijgende kosten is het noodzakelijk om investeringen in crisisbeheersing, cyberveiligheid en organisatieontwikkeling zorgvuldig af te wegen. Tegelijkertijd onderstreept de Kaderbrief dat onvoldoende investeren in de basis leidt tot grotere kwetsbaarheid en uiteindelijk hogere maatschappelijke en financiële schade. Het Rijk stelt extra middelen voor weerbaarheid beschikbaar, maar de verdeling daarvan is onzeker. West Betuwe kan daarom alleen instemmen met structurele uitgaven wanneer deze middelen daadwerkelijk worden toegekend en niet leiden tot extra lasten voor gemeenten.

Deze financiële randvoorwaarden moeten vooraf ondubbelzinnig worden vastgesteld en middelen moeten uitsluitend worden ingezet voor het doel waarvoor zij zijn bedoeld. 1.7 Mogelijke ontvlechting bedrijfsvoering VRGZ-GGD Sinds 2013 werken VRGZ en GGD Gelderland-Zuid samen in de bedrijfsvoering via de fiscale constructie Kosten voor Gemene Rekening (KGR). De VRGZ en de GGD onderzoeken een mogelijke ontvlechting, omdat de huidige constructie financieel onevenwichtig en organisatorisch complex is geworden. Hoewel ontvlechting kan bijdragen aan transparantie en toekomstbestendigheid, heeft dit naar verwachting aanzienlijke financiële en organisatorische gevolgen. De gemeenteraad is tot nu toe beperkt betrokken en beschikt nog niet over voldoende inzicht om de gevolgen goed te kunnen beoordelen. Wij vinden het daarom noodzakelijk dat gemeenten tijdig worden meegenomen in de besluitvorming. Een uitvoeringsplan met meerdere scenario’s – inclusief financiële impact en waarborgen voor continuïteit van dienstverlening – is nodig voordat verdere besluiten worden genomen. Daarbij is het belangrijk dat eventuele meerkosten niet op de deelnemende gemeenten worden afgewenteld.

Kanttekeningen 1.1 Mogelijk vragen niet alle gemeenten om besparingen Er wordt in de zienswijze specifiek gevraagd om te kijken naar besparingen voor West Betuwe. Besparingen zullen echter kansrijker zijn als gemeenten hierin gezamenlijk optrekken. In het voortraject is dan ook afstemming gezocht met de andere gemeenten maar niet alle gemeenten vragen meer om besparingen. 1.2 VRGZ acht bezuinigingen onwenselijk en onverantwoord Volgens het Dagelijks Bestuur van de VRGZ zijn bezuinigingen niet verantwoord vanwege de weerbaarheidsopgave en mogelijke gevolgen voor dienstverlening en veiligheidsgevoel. Het is daarmee onzeker of VRGZ de taakstelling verwerkt. 1.3 Onzekerheid over landelijke uitwerking en verantwoordelijkheidsverdeling

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2288280 Documentnummer 2300760 Pagina 4 van 6

De praktische uitwerking van landelijke ontwikkelingen is nog onduidelijk. Hierdoor is niet helder welke taken, verantwoordelijkheden en kosten bij gemeenten en VRGZ komen te liggen. 1.4 Onzekerheid rijksmiddelen en financiële risico’s De korting van 10% op BDuR-middelen betekent een structurele vermindering van 1.032.000 euro per jaar vanaf 2026. Het blijft onzeker of deze maatregel wordt teruggedraaid. Tegelijkertijd stelt het Rijk extra middelen beschikbaar voor weerbaarheid, maar de verdeling is nog onbekend. Structurele keuzes mogen niet worden gebaseerd op incidentele middelen. 1.5 Onvoldoende inzicht in structurele personele lasten De structurele inzet van een casemanager nazorg/PTSS vraagt duidelijkheid over kosten en verdeling. Zonder volledige onderbouwing is instemming niet verantwoord. 1.6 Onduidelijkheid over wettelijke versus optionele taken Een transparante scheiding tussen wettelijke verplichtingen en optionele ambities is noodzakelijk om automatische lastenstijgingen te voorkomen. 1.7 Onvoldoende zekerheid over financiële en organisatorische gevolgen ontvlechting Gelderland-Zuid Zonder uitgewerkte scenario’s, financiële onderbouwing en duidelijkheid over risicodragerschap is instemming met vervolgstappen onverantwoord.

Financiën Nieuwe verdeelsystematiek vanaf 2027 Vanaf 2027 wordt de gemeentelijke bijdrage volledig gebaseerd op het gemeentefonds (cluster crisisbeheersing en brandweer). Voor de gemeente West Betuwe betekent dit in eerste instantie een ingroeivoordeel van circa 222.416 euro in 2027 en 158.544 euro in 2028. Doordat is gekozen voor een niet-lineaire ingroei vindt volledige effectuering in 2030 plaats. Structurele korting op BDuR-middelen Vanaf 2026 geldt een structurele korting van 1.032.000 euro per jaar op de BDuR-middelen. Deze korting is voor 2026 incidenteel opgevangen via resultaatbestemming 2024. Voor 2027 en verder is nog onbekend of het Rijk deze maatregel terugdraait. De financiële impact voor VRGZ blijft daarmee onzeker en vormt een risico voor toekomstige begrotingen. Extreme prijsstijgingen en extra lasten Daarbovenop komen aanzienlijke extra lasten door extreme prijsstijgingen van 235.000 euro en vervanging vastgoed van 410.000 euro die in 2026 incidenteel zijn opgevangen maar ook in 2027 terugkeren. Het is bovendien onduidelijk of deze bedragen nogmaals geïndexeerd worden, wat de kosten verder zou verhogen. Naast deze prijsstijgingen vraagt VRGZ om extra investeringen voor onder andere het Security Operations Center (300.000 euro), Microsoftlicenties (130.000 euro) en een casemanager nazorg/PTSS (60.000 euro).

Gemeentelijke bijdrage VRGZ Er wordt gewerkt met scenario’s waarin bijdragen kunnen stijgen door keuzes rond ontvlechting van de bedrijfsvoering met de GGD, versterking van crisisbeheersing, landelijke verplichtingen, inflatie en investeringen in vastgoed en ICT. Tegelijkertijd neemt de drukindexeringen, investeringen op gemeentelijke begrotingen toe door Rijksbezuinigingen.

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2288280 Documentnummer 2300760 Pagina 5 van 6

Op basis van de meerjarenbegroting 2026, rekening houdend met de gevolgen van de nieuwe kostenverdeelsystematiek en het ingroeipad daarvan, komt het de bijdrage in 2027 uit op circa 4,9 miljoen euro. Dit is voorlopig, omdat we nog rekening houden moeten houden met de nadelige effecten van BDuR-korting, vastgoedopgaven, ICT-investeringen en indexeringen. Tevens kan de ontvlechting van de Samenwerking met GGD leiden tot een financieel nadeel, op totaal (als het niet via de VRGZ-begroting is dan zal dat via de GGD-begroting plaatsvinden). Samenwerking met GGD Door een toenemende vraag vanuit de GGD is er een scheefgroei ontstaan in de verdeelsleutels, waardoor de GGD nu niet evenredig betaalt aan de afgenomen diensten en de VRGZ derhalve de kosten voor diensten van de GGD op zich neemt. Daarnaast bemoeilijken de landelijke ontwikkelrichtingen (strategische agenda’s) en de samenwerkingsvormen voor Veiligheidsregio's en GGD verder toekomstige samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering. Verder kennen beide organisaties zeer uiteenlopende processen, die de huidige samenwerking complex maken. Ook is het niet altijd even duidelijk wie nu de eigenaar is en wie tegen risico’s aanloopt.

Om deze redenen hebben de VRGZ en de GGD GZ een onderzoek laten uitvoeren, naar de vraag: “Welke samenwerkingsvorm en mate van samenwerking tussen de VRGZ en de GGD biedt de juiste balans tussen een kostenvoordeel enerzijds, en strategische wendbaarheid en realisatiekracht (over een periode van 5-12 jaar) anderzijds voor de beide organisaties?”. Versterking Weerbaarheid en Veerkracht Hoewel het rijk vanaf 2027 70 miljoen euro landelijk beschikbaar stelt voor de versterking van weerbaarheid, oplopend naar 37 miljoen euro structureel vanaf 2030, is nog onbekend welk deel de VRGZ ontvangt. Deze onzekerheid maakt het voor gemeenten lastig om structurele keuzes verantwoord te onderbouwen.

Communicatie De zienswijze is verwoord in de bijgevoegde brief aan het bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Participatie Niet van toepassing. Uitvoering en Planning De zienswijzebrief wordt na besluitvorming door de gemeenteraad verzonden.

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2288280 Documentnummer 2300760 Pagina 6 van 6

Evaluatie In de conceptbegroting 2027 van de gemeenschappelijke regelingen wordt duidelijk op welke wijze de zienswijze is verwerkt. Risicoparagraaf Risico omschrijving Zienswijze niet verwerkt in conceptbegroting 2027

Soort risico Financieel

Kans klein

Effect middel

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe de secretaris, Philip Bosman

de burgemeester, Servaas Stoop

Beheersingsmaatregel Zienswijze op begroting en samenwerking met andere gemeenten zoeken