RV2025-119-programmabegroting-2026.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering Registratie nummer Voorstelnummer Portefeuillehouder Onderwerp Bijlagen

6 november 2025 GZDGWB2218784/222040 RV2025-119 Piet Jan den Dikken Programmabegroting 2026 Speerpunten begroting 2026 (documentnummer 2220204) Programmabegroting 2026 (documentnummer (2220223)

Onderwerp Programmabegroting 2026

Beslispunten 1. De doelen en resultaten voor 2026 vast te stellen; 2. De bestemmingsreserve Ontwikkelfonds Grote Opgaven in te stellen; 3. De financiële effecten van de septembercirculaire 2025 meenemen in het begrotingsperspectief 2026; 4. De programmabegroting 2026 vast te stellen; 5. De meerjarenraming 2027-2029 voor wat betreft de begrotingscijfers voor kennisgeving aan te nemen.

Inleiding Met dit voorstel legt het college de doelen en resultaten voor (bijlage 1). Deze doelen zijn opgenomen in de programmabegroting 2026. Als resultaat hiervan legt het college de meerjarenbegroting 2026-2029 aan de raad voor (bijlage 2). De tabel hierna presenteert het meerjarig financieel perspectief. Voor een goede weergave nemen we ook de effecten van de septembercirculaire 2025 mee. Het was niet mogelijk om die te verwerken in de begroting. Een aandachtspunt is dat in het dekkingsplan vanaf 2028 0,7 miljoen euro is opgenomen. Dit omdat we rekening houden met een hogere rijksvergoeding sociaal domein. Vanaf 2029 is een taakstelling van 0,4 miljoen euro opgenomen die nog ingevuld moet worden (kaasschaaf). Een vast gegeven bij voorspellingen is: Hoe verder het in de toekomst ligt, hoe onzekerder de uitkomst is. Vooral door de onzekerheid van het nieuwe kabinet en de nog in te vullen taakstellingen is daarom voorzichtigheid geboden bij het positieve resultaat voor 2026.

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2218784 Documentnummer 2220040 Pagina 2 van 6

Tabel 1 Meerjarenperspectief 2026-2029 Bedragen x 1.000 euro Omschrijving Financieel vertrekpunt voor Perspectiefnota 2026 Mutaties Perspectiefnota 2026 Nieuw beleid 2026: Structureel Nieuwe beleid 2026: Incidenteel Dekkingsmaatregelen: Incidenteel (vanuit Algemene Reserve) Dekkingsplan Saldo na perspectiefnota 2026 = primitieve begroting 2026 Financiële effecten septembercirculaire Septembercirculaire 2025 gemeentefonds Saldo begrotingsperspectief

2026 887

2027 -234

2028 -350

2029 -882

-385 -2.290 2.290 502

-550 -753 753 400 -384

-598 -525 525 1.100 152

-603 -25 25 1.500 15

750 1.202

625 241

124 276

53 68

Samenvatting Met deze begroting blijven we investeren in wat inwoners belangrijk vinden: leefbaarheid en voorzieningen in onze 26 kernen, versnelling van woningbouw, goede zorg en sterke dienstverlening. Ondanks landelijke bezuinigingen en stijgende kosten blijven de lasten voor inwoners gelijk. Dankzij de besparingsstrategie die we vorig jaar zijn gestart, is de begroting op orde én houden we ruimte om te blijven investeren. Volgens de huidige inzichten is vanuit het surplus van de algemene reserve en het verwacht begrotingssaldo 2025 circa 11 miljoen euro beschikbaar voor toekomstige uitgaven aan woningbouw, leefbaarheid en voorzieningen. Daarmee leggen we een stevige financiële basis voor het volgende College, dat aantreedt na de gemeenteraadsverkiezingen van maart volgend jaar. Dit betekent niet dat het op dit moment verstandig is om besparingsmaatregelen te schrappen. Het fonds moet de komende jaren verder groeien zodat de omvang aansluit op de ambities van de gemeente. Met dit voorstel legt het college de doelen en resultaten voor (bijlage 1). Deze doelen zijn opgenomen in de programmabegroting 2026. Als resultaat hiervan legt het college de meerjarenbegroting 2026-2029 aan de raad voor (bijlage 2).

Besluitgeschiedenis •

Perspectiefnota 2026 (vastgesteld in de raad van 8 juli 2025)

Beoogd effect 1. Een sluitende begroting voor 2026 en verder. 2. Repressief toezicht door de provincie. Dit houdt in dat er vooraf geen goedkeuring is vereist om tot uitvoering over te gaan van de begroting, inclusief nieuw beleid. 3. Een leefbare gemeente waarbij de lasten zoveel mogelijk zijn beperkt.

Argumenten 1.1. Hiermee bepaalt de raad de inhoudelijke speerpunten en doelen voor 2026

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2218784 Documentnummer 2220040 Pagina 3 van 6

Met deze Programmabegroting 2026 worden ook de speerpunten bepaald. Hiermee geven we invulling aan de eerste 2 w-vragen (wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen). De 3e W-vraag (wat mag het kosten) is uitgewerkt in de financiële begroting. 2.1 Het instellen van reserves is een bevoegdheid van de raad Door de nieuw voorgestelde reserve OGO (Ontwikkelfonds Grote Opgaven) in te stellen, wordt een beter inzicht gegeven in de stand van de reserves en de claims die al zijn gelegd op deze reserve. Nederland en daarmee ook onze gemeente, staan voor grote maatschappelijke uitdagingen die ons allen raken. Het zijn allemaal grote opgaven die grote investeringen vragen. Ze zijn grootschalig en gaan over meer dan één kern of wijk. Dat noemen we bovenwijkse kosten. Deze uitgaven kunnen niet volledig gedekt worden uit bestaande middelen. Voor de reserve OGO (Ontwikkelfonds Grote Opgaven) maken we via de vast te stellen uitgangspunten hierover in de begroting de volgende afspraken: • Het is een bestemmingsreserve • De reserve heeft een lange termijnhorizon • De wijze waarop de reserve wordt gevoed (incidenteel en structureel) • Welke projecten ten laste van deze reserve kunnen komen • De wijze waarop de gemeenteraad besluit over de inzet op voorstel van het college 3.1.

De financiële effecten van de septembercirculaire waren te laat beschikbaar voor verwerking in de primitieve begroting. De gemeente West Betuwe krijgt vanuit het Rijk geld voor een deel van de uitgaven via het gemeentefonds. We noemen dat ook wel de algemene uitkering. Via circulaires maakt het Rijk bekend hoeveel geld we krijgen. De effecten voor 2025 zijn opgenomen in de tweede bestuursrapportage 2025 en voor de overige jaren dienen deze ook in de begroting 2026 te worden verwerkt. Het effect van de circulaire heeft ook een directe relatie met de opbrengsten van de OZB. Per saldo laat dit voor 2026 een groei zien van 2,403 miljoen euro. Dit is het bruto effect. Vervolgens worden deze bedragen gecorrigeerd met taakmutaties voor uitvoeren van rijksdoelen en indexaties. Het saldo is het netto-effect. Deze laat voor 2026 een voordeel zien van 0,750 miljoen euro. Deze groei komt hoofdzakelijk door hoeveelheidsverschillen ten opzichte van de landelijke trend.

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2218784 Documentnummer 2220040 Pagina 4 van 6

In de onderstaande tabel presenteren we de effecten van de septembercirculaire. Tabel 2 Effecten septembercirculaire 2025 Bedragen x 1.000 euro Omschrijving Effect septembercirculaire Effect OZB Groei algemene uitkering (bruto) Indexaties Taakmutaties Groei algemene uitkering (netto) Analyse groei Hoeveelheidsverschillen (lokaal cq landelijk) WOZ-inkomstenmaatstaf/OZB-waarde Volume-accres Overige ontwikkelingen Analyse groei

2026 2.193 210 2.403 98 -1.751 750

2027 443 204 647 208 -195 660

2028 -107 197 90 138 -104 124

2029 -273 192 -81 222 -88 53

672 61 0 17 750

625 55 -73 52 660

259 49 -142 -42 124

199 44 -216 26 53

4.1 en 5.1. De gemeenteraad dient op basis van de Gemeentewet de meerjarenbegroting vast te stellen. Met het vaststellen van de begroting autoriseert de gemeenteraad het college tot het doen van uitgaven. Dit is conform artikelen 189 t/m 192 van de Gemeentewet.

Kanttekeningen Niet van toepassing

Financiën Hier treft u nogmaals de tabel uit de inleiding. Na besluitvorming ziet het begrotingssaldo er zo uit: Tabel 3 Meerjarenperspectief 2026-2029 Bedragen x 1.000 euro Begrotingsperspectief Financieel vertrekpunt voor Perspectiefnota 2026 Mutaties Perspectiefnota 2026 Nieuw beleid 2026: Structureel Nieuwe beleid 2026: Incidenteel Dekkingsmaatregelen: Incidenteel (vanuit Algemene Reserve) Dekkingsplan Saldo na perspectiefnota 2026 = primitieve begroting 2026 Financiële effecten septembercirculaire Septembercirculaire 2025 gemeentefonds Totaal

2026 887

2027 -234

2028 -350

2029 -882

-385 -2.290 2.290 502

-550 -753 753 400 -384

-598 -525 525 1.100 152

-603 -25 25 1.500 15

750 1.202

625 241

124 276

53 68

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2218784 Documentnummer 2220040 Pagina 5 van 6

De afgelopen jaren is een aantal maatregelen genomen om de begroting structureel sluitend te krijgen en te houden. Het onderstaand overzicht laat de belangrijkste openstaande taakstellingen zien. Tabel 4 Overzicht belangrijkste taakstellingen begroting 2026 Bedragen x 1.000 euro Belangrijkste taakstellingen Verdeelsleutel Veiligheidsregio Verkoop vastgoed Subsidioloog WMO/Jeugd Scherper begroten VNG risicofonds Openbare ruimte Capaciteit en portfoliomanagement Gemeenschappelijke regelingen Eigen bijdrage WMO Stelpost jeugd Kaasschaaf Totaal

2026 0 500 166 0 378 0 0 400 0 0 0 0 1.444

2027 422 0 0 200 1.296 118 0 600 44 486 0 0 3.166

2028 422 0 0 600 1.295 118 0 750 373 486 700 0 4.744

Communicatie De begroting is één van de belangrijkste richtinggevende documenten voor het gemeentelijke handelen in het volgende jaar. Daarnaast geeft zij inwoners, ondernemers en andere belangstellenden inzicht in voor hen relevant beleid. Het ligt voor de hand en is ook gebruikelijk om aan de presentatie en vaststelling de nodige aandacht te schenken. Dit betekent concreet: • Een persgesprek • Een persbericht • Een infographic • Aandacht op sociale media • begroting beschikbaar maken via www.westbetuwe.nl

Participatie Niet van toepassing

Uitvoering en Planning Na vaststelling door de raad verwerken wij de financiële effecten en aangenomen amendementen in de begroting en dienen wij die in bij de Provincie Gelderland.

Evaluatie Evaluatie vindt plaats via de producten van de P&C-cyclus: de bestuursrapportages en de jaarrekening en jaarverslag.

2029 422 0 0 1.300 1.294 118 500 750 351 486 700 400 6.321

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/2218784 Documentnummer 2220040 Pagina 6 van 6

Risicoparagraaf De financiële effecten van de bezuinigingsmaatregelen zijn een zo goed mogelijke inschatting op basis van ervaringscijfers en aannames. Het risico bestaat dat het werkelijke financiële effect lager uitvalt. Om die reden is het nadrukkelijke advies het positieve saldo in de jaren 2026-2029 te bestempelen als risicobuffer en niet te bestemmen voor ander nieuw beleid of het schrappen van een besparingsmaatregel. In de begroting is een paragraaf Weerstandsvermogen opgenomen. Het grootste gewogen risico is het milieurisico bij de golfbaan Spijk. Op dit moment vinden er overleggen hierover plaats met onder meer andere overheden. Dit kan ertoe leiden dat dit risico aan verandering onderhevig is. Bij (substantiële) wijzingen van dit risico zal het college de gemeenteraad daarover informeren.

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe de secretaris, Philip Bosman

de burgemeester, Servaas Stoop