RV2025-119-bijlage-2-programmabegroting-2026.pdf

Omdat we sinds 2023 actief inzetten op het nieuwe concept Flexibele kern en uitgebreide arbeidscommunicatie, en sinds begin 2025 beschikken over eigen recruiters, schatten we de kans dat het risico optreedt op 50%. Ontdekken van drugslabs en hennepkwekerijen De problematiek van ondermijning en drugslabs in het buitengebied verschuift van Brabant naar Gelderland. Wanneer de kosten van sanering niet verhaald kunnen worden op de veroorzaker, draagt de gemeente deze kosten. Gelet op de ervaringen in de afgelopen jaren stellen we de kans op dit risico op aannemelijk. Algemeen risico van gestegen prijzen boven de prijscompensatie door het Rijk Het gaat vooral om prijsstijgingen in de GWW sector en in het sociaal domein. Het uitvoeren van de begroting en de beheerplannen wordt hierdoor duurder. Het is bekend dat het Rijk niet alle prijsstijgingen compenseert, die door het Centraal Planbureau zijn berekend. Het verschil is gemiddeld 1%.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

68

Verlofstuwmeer personeel Vanwege de fusie en de hoge werkdruk heeft een aantal medewerkers een stuwmeer aan bovenwettelijke verlofuren opgebouwd. Met de invoering van de nieuwe CAO gemeenten hebben medewerkers de mogelijkheid om bovenwettelijk verlof te sparen. Inmiddels wordt daar meer gebruik van gemaakt, maar constateren we wel dat de bovenwettelijke verlofsaldi ultimo 2024 een waarde vertegenwoordigt van 1.581.000. Hiervan betreft 525.000 een voorziening voor verlofsparen. Voor het overige kunnen wij geen reservering opnemen. In totaal bedraagt het niet gereserveerde stuwmeer aan het einde van 2024 in geld een bedrag van 1.056.000 euro. Niet alle medewerkers zullen dit stuwmeer opnemen, daarom verwachten we een bedrag van 256.000 euro en schatten we de kans dat dit risico zich voordoet op 25%. Bij de jaarrekening kwantificeren we dit risico opnieuw. Niet kunnen invullen openstaande vacatures noch kunnen inhuren Dit risico heeft te maken met de krapte op de arbeidsmarkt en behoud van personeel. Het risico wordt enigszins gemitigeerd door onze inzet op arbeidsmarktcommunicatie en het nieuwe instrument Flexibele kern en het werken met eigen recruiters. Het risico betreft de meerkosten als gevolg van inhuur op de vacatures. Mocht als gevolg van de niet ingevulde vacatures verzuim bij eigen personeel ontstaan door verhoogde werkdruk zal het verzuimpercentage stijgen.

Het totale risico stelden we bij naar 400.000 euro. Omdat we actief inzetten op het nieuwe concept Flexibele kern en uitgebreide arbeidscommunicatie, en sinds begin 2025 beschikken over eigen recruiters, schatten we de kans dat het risico optreedt op 50%. Ontdekken van drugslabs en hennepkwekerijen De problematiek van ondermijning en drugslabs in het buitengebied verschuift van Brabant naar Gelderland. Wanneer de kosten van sanering niet verhaald kunnen worden op de veroorzaker, draagt de gemeente deze kosten. Gelet op de ervaringen in de afgelopen jaren stellen we de kans op dit risico op aannemelijk. Risico' s grondexploitatie Naast de risico’s in de tabel is voor de grondexploitatie berekend welke risicoreserve nodig is. Deze berekening is gemaakt op basis van een zogenoemde Monte Carlo simulatie, waarbij de risico's veelvuldig worden doorgerekend. Op de uitkomst van die berekening passen we geen weging meer toe. In het meerjarenprogramma grondexploitatie (MPG) is hiervoor een bedrag berekend van in totaal 6.713.000 euro. Hiervan is een bedrag van 5.037.000 euro berekend voor de risico's van bedrijventerreinen, voornamelijk Hondsgemet noord. Het risico is hier toegenomen in verband met de kosten voor het aanpassen van de ontsluiting op de N327, waarvan het niet duidelijk is of de provincie bijdraagt. Voor 1.676.000 euro zijn er risico's bij de woningbouwprojecten.

Dit risicobedrag betreft voornamelijk De Plantage en een aantal kleinere woningbouwprojecten. Als gevolg van verwerking van de opgetreden risico's rondom rentestijging en plankosten in de grondexploitatie, en de nog niet als opbrengst verwerkte WBI subsidie, is het risicobedrag afgenomen. Er is een algemene reserve grondexploitatie, die na de bestemming van het resultaat 2024 voldoende is om de risico’s in de grondexploitatie te kunnen opvangen.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

69

Weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente West Betuwe bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Tabel : Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand

Startcapaciteit

Algemene reserve (stand 31-12-2025)

25.815.200 euro

Algemene reserve (mutaties 2026) Algemene reserve grondexploitatie (stand 31-12-2025)

- 5.276.800 euro 7.347.100 euro

Resultaatbestemming 2026

502.400 euro

Totale weerstandscapaciteit

28.387.900 euro

Relatie tussen de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie worden gelegd tussen enerzijds de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en anderzijds de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan tegen de beschikbare weerstandscapaciteit worden afgezet. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.

Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

=

€ 28.387.000 € 22.326.000

= 1,27

De ratio weerstandsvermogen wordt beoordeeld met behulp van onderstaande normtabel. De normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. De tabel geeft een waardering bij de berekende ratio.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

70

De ratio van de gemeente West Betuwe valt in klasse C. Dit duidt op een voldoende weerstandsvermogen.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

71

Risicobeheersing Wij gaan ook in 2026 door met het tijdig identificeren van risico's en het inzetten van beheersingsmaatregelen. De in 2023 in gang gezette werkwijze om de geïdentificeerde risico's in teamverband te bespreken, zetten we voort. Er zijn vier vormen van beheersingsmaatregelen: vermijden, beheersen, overdragen of accepteren. Per risico zal bewust worden afgewogen welke beheersingsmaatregel het best passend is. We gaan vervolgens de maatregelen uitvoeren. De maatregelen zorgen ervoor dat het mogelijke effect van de risico’s verlaagd wordt. Van een bruto risico kom je tot een netto risico. Als het gaat om een financieel risico, dan blijft voor de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit alleen het netto risico over. In de planning & control documenten en projectrapportages rapporteren we over de financiële risico’s, alleen het netto risico telt hierbij mee in de inventarisatie van de benodigde weerstandscapaciteit.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

72

Kapitaalgoederen Algemeen Het beheren en onderhouden van de openbare ruimte is een belangrijke taak van onze gemeente. Een goed werkende en verzorgde infrastructuur zorgt niet alleen voor veiligheid en comfort, maar maakt West Betuwe ook aantrekkelijk om te wonen, werken, recreëren en investeren. Om de openbare ruimte goed te kunnen beheren, is het belangrijk dat we weten wat we hebben en in welke staat het is. In 2019 hebben we hiervoor de Koepelnota openbare ruimte opgesteld. Deze nota bundelt alle losse beleidsprogramma’s en beheerplannen en geeft richting aan zaken als kwaliteit, duurzaamheid en betrokkenheid van inwoners. Inmiddels zien we dat veel van deze uitgangspunten zijn overgenomen in bredere beleidsstukken, zoals de omgevingsvisie en plannen voor klimaat en participatie. Daardoor wordt een nieuwe Koepelnota steeds minder nodig. Op basis van de Koepelnota en ander actueel beleid stellen we nieuwe plannen op of werken we bestaande plannen bij. Zo hebben we in 2025 het water- en rioleringsprogramma (WRP) en het beleidsprogramma voor begraafplaatsen vastgesteld. Voor groen en wegen gebeurde dat al in 2020, voor watergangen en gemeentelijke gebouwen in 2021. In 2023 volgde het beleidsplan voor openbare verlichting en in 2024 het plan voor civiele kunstwerken.

Het beheerplan voor het schoonhouden van verhardingen nemen we dit jaar mee in de actualisatie van het wegenplan. In het overzicht hieronder ziet u per onderdeel van de openbare ruimte de belangrijkste informatie: het actuele beleid, het areaal, het beschikbare budget voor dit jaar en de geplande maatregelen. We noemen vooral de grotere of bijzondere maatregelen, tenzij het gaat om jaarlijks terugkerend onderhoud. Vanuit het programma West Betuwe Financieel Fit liggen er ook financiële uitdagingen. Zo moeten we structureel 500.000 euro besparen op de openbare ruimte in brede zin, en 1.000.000 euro op wegen, verspreid over vier jaar (2025–2028). Daarnaast is er al een hogere kostendekking voor begraafplaatsen gerealiseerd en gaan we steeds verder in het terugbrengen van het energieverbruik van verlichting.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

73

Infrastructuur en gebouwen Beheerplan Civiele kunstwerken

Beleidskader Beleids- en beheerplan Kunstwerken 20252029

Areaal 141 objecten

Onderhoudsniveau West Betuwe: Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)

Budget € 394.795

Openbare verlichting

West Betuwe Beleidsplan 'Licht in West Betuwe' 20232032' is vastgesteld.

11.000 stuks

West Betuwe: Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit).

€ 880.002

Maatregelen Uitvoeren onderhoudsmaatregelen aan de hand van uitgevoerde inspecties en het vastgestelde beheerplan. Uitvoering geven aan beleidsplan door vermindering van verlichting per kern middels participatie conform beleid. Daarnaast in gesprek met concessiehouder van reclame. Onderhoud Openbare Verlichting volgens onderhoudscontract 2025-2029.

Schoonhouden verharding

Beeldkwaliteit voor uitvoering is vastgelegd in het programma wegen 2026-2031. Budget voor ledigen afvalbakken en bladruimen en plaatsen bladkorven is ook op deze post ondergebracht.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

1.100.000 m2 verharding 610 st afvalbakken 53 bladkorven

Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)

Budget voor - Straatvegen - Onkruidbestrijding op verhardingen - Bladruimen, bladkorven - ledigen afvalbakken bedraagt € 1.090.400 euro.

"Verslimmen" verlichting die gehandhaafd wordt en nog geen led is of nog niet slim is. Vegen van wegen en de onkruidbestrijding op de verharding (kwaliteitsbeeld B CROW), bladruimen/plaatsen bladkorven en ledigen afvalbakken. De uitvoering hiervan is opgenomen in de Dienstverleningsovereenkomst Ibor en wordt uitgevoerd door Avri.

74

Wegen

Beheerplan Wegen 2026-2030.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

4.700.000 m2

Asfaltverhardingen op niveau Basis en elementenverhardingen voor wat betreft rijbanen en parkeren niveau Laag. Fiets- en voetpaden op niveau Basis.

7,6 miljoen euro aan onderhoud en 5 miljoen aan investeringen

Iedere 2 jaar wordt een weginspectie uitgevoerd op basis waarvan het noodzakelijke groot onderhoud en vervanging van wegen wordt bepaald. Na een raakvlakkenanalyse met o.a. de disciplines Verkeer, Riolering, Water, Groen, wordt een maatregelenplan met te realiseren groot onderhoud en te vervangen wegen opgesteld. Dat is in 2025 opnieuw gebeurd vormt de input voor het onderhoudsprogramma 2026 en verder en de actualisatie van het beheerplan. Voor de realisatie worden, met toepassing van de communicatie- en participatiewijzer, integrale ontwerpen gemaakt. Met aandacht voor verkeersveiligheid, klimaatrobuustheid, duurzaamheid en kwaliteit. Er dient in de komende periode een onderzoek/inspectie plaats te vinden naar de toestand van de bermen, tevens moet er een inventarisatie en inspectie uitgevoerd te worden voor de wegmarkeringen.

75

Gebouwen

Beheerplan Gebouwen 2026 t/m 2035

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

87 gebouwen + 43 kunstwerken

NEN 2767, conditiescore 4 (matige conditie)

465.280 euro aan exploitatie en 1.171.531 euro aan groot onderhoud

Conform het beheerplan wordt het onderhoud uitgevoerd aan de gebouwen. De grootste projecten zijn: • Gymzaal De Koeldert Waardenburg sanitair, plafond en verlichting vervangen • De Pluk Geldermalsen en 't Klokhuis Beesd installaties diverse onderdelen vervangen • Rijksmonumenten diverse herstel- en vervangingswerkzaamheden

76

Groen Beheerplan Begraafplaatsen

Beleidskader Beleids- en beheerprogramma begraafplaatsen West Betuwe 2025-2029.

Areaal 31 begraafplaatsen 19.000 graven 30 baarhuisjes 1.417 st bomen 85.975 m2 gras 35.810 m2 beplanting 9.180 m1 hagen 52.425 m2 grindpaden 14.170 m2 verharding overige voorzieningen: watertappunten, informatieborden, banken, afvalbakken, hekwerken, muren enz.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

Onderhoudsniveau CROWkwaliteitsbeeld A

Budget Voor het beheer en onderhoud is 804.000 euro in de begroting opgenomen.

Maatregelen Dagelijks- en meerjarenonderhoud van de begraafplaatsen (inclusief de natuurlijke begraafplaats in Ophemert): groen, bomen, paden, gebouwen, meubilair, voorzieningen en hekwerken. Uitvoeren van diverse verbetermaatregelen op het gebied van (groen)inrichting, paden en voorzieningen conform beheerplan. Uitvoeren van ongeveer 200 begrafenissen en enkele asbestemmingen per jaar. Boven- en ondergronds ruimen van graven. Realiseren van herinneringsmonumenten.

77

Bomen

Programma Bomen 20252034 en Bomenbeheerplan 2025-2030 (vaststellen najaar 2025).

39.009 stuks

Richtlijnen van het Normeninstituut bomen: cyclische snoei naar behoefte., inclusief de vervangingsopgave.

Voor het onderhoud en vervanging van bomen is 1.142.000 euro in de begroting opgenomen. Dit bestaat uit onderhoud 497.000 euroen vervanging 645.000 euro.

Groen

Groenbeleidsplan 20212025 Beheerplan beplantingen 2021-2025, Beheerplan grassen 2021-2025.

579.820 m2 beplantingen/hagen

Binnen bebouwde kom: CROWkwaliteitsbeeld B Buiten bebouwde kom: CROWkwaliteitsbeeld C.

Voor het onderhoud groen is 1.531.000 euro in de begroting opgenomen.

3.997.620 m2 grassen 942.420 m2 droge oevers/taluds watergangen

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

Dagelijks - en meerjarenonderhoud van de bomen (cyclisch) op basis van periodieke Boomveiligheids controle (BVC). Indien nodig nader onderzoek en attentie bomen. Snoeien van bomen: - Bomen : 1 x per 3 jaar alleen indien nodig volgens BVC - Fruitbomen: 1x per 2 jaar - Knotbomen: 1x per 3 jaar - Voor vervanging van bomen wordt waar mogelijk aangesloten bij projecten en (weg)reconstructies. - Vervanging populieren en essen op basis van hoog risico, volgens meerjarenplanning. - Vormbomen in de kernen vervangen door duurzame soorten die minder onderhoud vragen. Bestrijden ziekte en plagen. Bijvoorbeeld: - Eikenprocessierups - Essentaksterfte Dagelijks-, meerjarenonderhoud en vervanging van beplantingen, hagen en gras. Voor de vervanging van beplantingen, hagen en grassen wordt waar mogelijk aangesloten bij projecten en (weg)reconstructies. Voorbereiding en uitvoering van

78

omvorming groen in het kader van de bezuinigingsslag en bijdrage aan biodiversiteit, klimaat en duurzaamheid.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

79

Riolering en water Beheerplan Beheer en onderhoud van oppervlaktewateren en bijbehorende objecten.

Beleidskader Het Beleid beheerplan Watergangen 20222026: Waterbeheer programma van het waterschap Rivierenland; De Keur en de legger van het waterschap Rivierenland.

Water- en rioleringsprojecten (beheer, vervangingen en nieuwe aanleg)

WRP 2025 t/m 2029 (WaterRioleringsProgramma)

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

Areaal Onderhoudsniveau 426 km watergangen; Beschermde oevers: 32 km beschermde Binnen de bebouwde oevers/ beschoeiingen; kom 518 km onbeschermde beeldkwaliteitsniveau oever; B en buiten de ca 7.500 stuks duikers. bebouwde kom beeldkwaliteit C. Duurzaam in materiaalgebruik. Inhaalslag achterstallig onderhoud/ beeldkwaliteit D. Kunstwerken: Op basis van meldingen; Watergangen maaien en baggeren: Op basis van de Keur (Waterschap) 440 km watergangen Leidraad Riolering 476 km riolering

Budget € 1.126.206

Maatregelen Planmatig beheer en onderhoud van beschermde oevers, oevers, duikers en baggeren; Doorstroming duikers herstellen indien noodzakelijk tijdens baggerwerken; We baggeren overeenkomstig de schouwplanning van het waterschap. We voeren achterstallig onderhoud aan beschermde oevers uit. We monitoren ons areaal.

Totaal WRP Exploitatie 2026 € 3,04 miljoen Investeringen 2026 €11 miljoen Loonkosten/overhead € 2,18 miljoen Kapitaallasten (rente/afschrijving)€ 1,7 miljoen.

Opgenomen in het WRP 2025 t/m 2029. Aanleg duurzaam waterketensysteem, vervanging en reliningsprojecten riolering, realiseren gemeentelijke wateropgaven, uitvoering waterkwaliteitsmaatregelen, realiseren klimaat- en water robuuste maatregelen. Enkele benoemde grote projecten: - Project Korte Woerden Waardenburg: Vervolg voorbereiding vervangen

80

riolering, aanleg regenwaterriool en klimaatrobuust inrichten en integraal uitvoeringsplanning definitief maken. - Project Asperen oud centrum fase 1: Uitvoeren vervangen riolering, aanleg regenwaterriool en klimaatrobuust inrichten integraal renovatie en herinrichten. - Project Asperen oud centrum fase 2: Integraal project voorbereiden. - Communicatiemaatregelen geheel vacuümriolering: vervolg voorbereiding 2025/2026 inclusief uitvoering. - Reinigen en inspecteren jaarlijks 30km vrijvervalriolering: Uitvoeren inspecties en opstellen en realiseren maatregelenplan. - Afkoppel en rioolvervangen projecten Geldermalsen: Voorbereiding en realisatie Oranje Nassaustraat en Geldersestraat nabij dijk tot aan Rijnstraat. - Project Hellouw: Vervangen riolering, aanleg regenwaterriool en klimaatrobuust inrichten en integraal uitvoeringsplanning definitief maken. - Project Nieuwe Steeg Herwijnen: Vervangen riolering, aanleg regenwaterriool en klimaatrobuust inrichten en integraal uitvoeringsplanning definitief maken. - Project Heukelum: In voorbereiding

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

81

klimaatrobuust inrichten. Integraal project. - Project Vuren: vervangen riolering en afkoppelen verhard oppervlak. Integraal project.

Gemalen

WRP 2025 t/m 2029

1200 stuks

Leidraad Riolering

IBA's

WRP2025 t/m 2029

516 stuks

Leidraad Riolering

Bergbezinkbassins Overstorten

WRP 2025 t/m 2029 WRP 2025 t/m 2029

15 stuks 167 stuks

Leidraad Riolering Leidraad Riolering

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

- Doorrekenen van de hydraulische water- en rioolsystemen alle 26 kernen inclusief te treffen maatregelen. - Grex plannen: technisch adviseren, controleren, binnen WRP financien en opleveringsgegevens borgen. Jaarlijks beheer en onderhoud. Afronden renoveren drukrioleringsgemalen oud Lingewaal. Renoveren drukrioleringsgemalen oud Neerijnen 2025-2026. Jaarlijks beheer en onderhoud. In 3 fases 2023 t/m 2029 modificeren/vervangen van 516 IBA's. Jaarlijks onderhoud en beheer. Jaarlijks beheer en onderhoud. Voorbereiding overstorten voorzien van een meet en monitoringssysteem.

82

Financiering Algemeen De uitgaven en inkomsten van de gemeente lopen niet synchroon in de tijd. Soms leent de gemeente geld om tijdig betalingen te kunnen verrichten en soms heeft ze (tijdelijk) overtollige liquide middelen. Al deze geldstromen lopen via de treasuryfunctie, die de gemeente bij de Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe heeft ondergebracht. De uitvoering van de financieringsfunctie vindt plaats binnen de kaders die zijn vastgelegd in de Wet financiering decentrale overheden, afgekort Wet fido. In deze wet zijn regels opgenomen voor de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie bij de decentrale overheden. Op basis van deze regelgeving heeft de gemeente twee belangrijke instrumenten op het gebied van de treasury. Ten eerste staan de spelregels en verantwoordelijkheden voor een goede uitvoering van de treasuryfunctie in het treasurystatuut. Dit statuut is geschreven om zoveel mogelijk de financiële risico’s te beperken. Ten tweede wordt jaarlijks bij zowel de begroting als de jaarrekening een financieringsparagraaf geschreven. In deze paragraaf komt het concrete beleid aan de orde, waarbij in de begroting de nadruk wordt gelegd op de plannen voor de toekomst en in de jaarrekening een verantwoording van het afgelopen jaar.

Beleidskaders De belangrijkste beleidskaders zijn: • • • • •

Financiële verordening (artikel 212) Treasurystatuut Wet Fido (Financiering decentrale overheden) Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden (Ufdo) Wet HOF (Wet Houdbare Overheidsfinanciën)

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

83

Rentevisie en renterisicobeheer Rentevisie Bij het nemen van beslissingen in het kader het aantrekken van geldmiddelen is het van belang dat de actuele ontwikkelingen op zowel de geld- als de kapitaalmarkt nauwlettend worden gevolgd. Als informatiebronnen zijn gebruikt de Bank Nederlandse Gemeenten, rentevisies van andere (grotere) financiële instellingen, beleid ECB en FED. Op basis van deze visies kan in het algemeen het volgende over de rentevisie worden opgemerkt (stand van zaken medio augustus 2025). De Europese Centrale Bank heeft in 2024 en 2025 diverse malen de beleidsrente met telkens in stappen van 0,25% verlaagd tot het huidige niveau van 2,00%. Daar het inflatiecijfer op of zeer dicht tegen het gewenste niveau op Europees van 2,00% aanligt, is de verwachting dat in het komende jaar de rente nog licht wordt verlaagd richting een "neutraal niveau" van 1,50%. De verwachting van financieel analisten is dat de kapitaalmarktrente een zijwaartse tot eventueel licht dalende trend laat zien, mede door een vertragende economische groei, in de eurozone wordt een bbp-groei van 1,1% voorzien. Nederland loopt mee met deze rentetarieven ondanks het gegeven dat het inflatiecijfer in Nederland nog boven de gewenste 2,00% ligt. voor 2026 wordt verwacht dat dit daalt naar 2,30%.

Op basis hiervan is de verwachting dat de lange rentetarieven het komend jaar op een iets lager niveau uitkomen. De analisten van de meeste financiële instellingen verwachten dat de rente van de tienjaars marktrente (euroswap) op 2,70% tot 2,90% uit zal komen Voor de korte rente is als meetpunt de driemaands Euribor aangehouden. De verwachting is dat dit percentage in 2026 tussen de 2,10% en 2,20% zal schommelen. Voor het jaar 2027 zal de 3 maands euribor zich tussen de 1,90% en 2,00% bewegen. Resumerend kan worden aangenomen dat de renteverwachting is dat de rentes voor de korte (< 1 jaar) en middellange termijn licht zullen gaan dalen. De rente voor de lange termijn (vanaf 10 jaar), zal zich waarschijnlijk zijwaarts bewegen. Als waarschuwing moet worden gegeven dat oplopende geopolitieke spanningen en onverwachte aangekondigde handelstarieven deze verwachting kunnen verstoren.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

84

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft de maximale toegestane omvang van de kortlopende schuld aan. Als “kort” wordt aangemerkt leningen met een termijn van maximaal één jaar. Over “kort” geld wordt in een normale geldmarktsituatie een lagere rentevergoeding betaald dan over “lang” geld. De kasgeldlimiet is bedoeld om de gemeente te behoeden voor het risico, dat de rentelasten opeens fors stijgen, omdat de rente voor “kort” geld sterk kan fluctueren. Door tijdig de “kort” geldpositie te consolideren in “lang” geld ontstaat er meer zekerheid over de op langere termijn te betalen rente. Wanneer de gemeente de kasgeldlimiet voor het derde achtereenvolgende kwartaal overschrijdt, moet een plan ter goedkeuring aan de toezichthouder, de provincie Gelderland, worden voorgelegd waarin staat hoe en binnen welke termijn de overschrijding ongedaan wordt gemaakt. Voor 2026 is de verwachting dat de huidige rentecurve een "normale" curve zal blijven, dat wil zeggen dat kort geld goedkoper is en blijft t.o.v. (middel)lang geld. De wet Fido staat een kasgeldlimiet toe van 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2026 betekent dit een limietbedrag van afgerond 16 miljoen euro voor “korte” financiering. bedragen x 1.000 euro

Kasgeldlimiet voor het begrotingsjaar 2026

Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+)/ Overschrijding (-)

Kwartaal 1

Kwartaal 2

Kwartaal 3

Kwartaal 4

-4.172 16.292 20.464

5.864 16.292 10.428

6.667 16.292 9.625

5.000 16.292 11.292

Renterisicobeheer Onder renterisicobeheer wordt verstaan de onzekerheid over de hoogte van toekomstige rente uitgaven en –inkomsten. Voor de beheersing van de renterisico’s gelden een aantal concrete richtlijnen.

Renterisiconorm De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal met een minimum van 2,5 miljoen euro. Bedoeling van de normering is om de gemeente tot een zodanige opbouw van de leningenportefeuille te komen, dat het renterisico uit hoofde van de renteaanpassingen en herfinanciering van leningen in voldoende mate wordt beperkt.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

85

Kortom, het komen tot een spreiding in de leningenportefeuille op een manier dat herfinanciering (tegen een hoger rentepercentage) niet leidt tot grote renteveranderingen. Hiermee wordt een kader geboden bij de beoordeling van het financieringsbeleid. Renterisiconorm en renterisico vaste schulden per 1-1

2026

2027

2028

2029

Begrotingstotaal Vastgesteld percentage Renterisiconorm Maximaal risico op vaste schuld Ruimte (+)/ Overschrijding (-)

192 20% 38 8 30

192 20% 38 10 28

197 20% 39 11 28

191 20% 38 13 25

Renteschema Om er voor te zorgen dat in de begroting en verantwoording de totale rentelasten inzichtelijk zijn, is in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) opgenomen dat de paragraaf financiering in ieder geval inzicht geeft in de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend met behulp van de (omslag)rente. bedragen x 1.000 euro

Rente toerekening 2026

De externe rentelasten over korte en lange financiering De externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente Rente projectfinanciering toegerekend aan betreffend taakveld Saldo door te rekenen externe rente

3.001 -80 2.921 0 2.921

Rente eigen vermogen

0

Rente voorzieningen

46

De aan taakvelden/programma’s toe te rekenen rente

2.967

De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente

3.319

Renteresultaat op het taakveld Treasury

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

352

86

EMU-saldo Vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het meerjarig opnemen van het EMU-saldo in een begrotingsparagraaf verplicht gesteld. Het EMUsaldo kan worden afgeleid uit de balans als het saldo van mutaties in de vorderingen en schulden. Het EMU-saldo van de gemeente bedraagt in 2026 46 miljoen euro negatief.

Koersrisico Koersrisico’s bij beleggingen in aandelen worden beperkt door de bepalingen in de Wet fido, die uitzettingen in de vorm van aandelen, anders dan het deelnemen in ondernemingen uit hoofde van de publieke taak, niet toestaan. De gemeente beschikt niet over aandelen van beursgenoteerde ondernemingen en loopt als zodanig geen risico’s. Wel neemt de gemeente deel in het aandelenvermogen van de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten en indirect in de aandelen Alliander en Stedin Holding (netwerkbeheer) en Vitens. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt.

Kredietrisico Kredietrisicobeheersing richt zich op de kredietwaardigheid (en dus het risicoprofiel) van de tegenpartijen bij financiële transacties. Kredietrisico’s kunnen zich op twee manieren manifesteren. Ten eerste is er het directe risico dat wordt gelopen uit hoofde van door de gemeente gedane uitzettingen (verstrekte geldleningen en beleggingen). Gelet op de bepalingen met betrekking tot Schatkistbankieren zijn nieuwe externe beleggingen niet meer mogelijk. Het uitzetten van geldmiddelen kan daardoor alleen nog maar plaatsvinden in ’s Rijks Schatkist of bij andere decentrale overheden. Daarnaast is een kredietrisico verbonden aan gemeentelijke leningen en garanties, die de gemeente heeft verstrekt c.q. afgegeven aan lokaal opererende organisaties. Op deze leningen loopt de gemeente kredietrisico’s. Grootste onderdeel van de verstrekte garanties vormt de achtervangfunctie voor de woningcorporaties en particuliere woningbouw. Daarbij wordt de gemeente pas aangesproken als de sector zelf en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) hun verplichtingen niet nakomen. Dit is tot op heden nog niet voorgekomen. Het risico wordt daarmee gering geacht. De portefeuille voor particuliere woningbouw wordt langzaam afgebouwd, omdat die achtervangpositie is overgenomen door de Nationale Hypotheekgarantie (NHG).

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

87

Interne liquiditeitsbeheer Liquiditeitenprognose

2026

2027

2028

2029

502

-384

152

15

8.020

8.157

Kasstroom uit operationele activiteiten Resultaat Afschrijvingen, afwaarderingen

7.455

8.002

Mutatie voorraden

5.115

-10.872

4.471

14.552

Mutatie reserves Mutatie voorzieningen

-8.080 1.807

-2.084 1.712

-1.831 2.463

-131 2.822

Kasstroom uit operationele activiteiten

6.800

-3.627

13.274

25.414

-53.169

-5.888

-8.220

-2.278

Desinvesteringen materiële vaste activa

0

0

0

0

Kasstroom uit investeringsactiviteiten

-53.169

-5.888

-8.220

-2.278

Financieringbehoefte (-) c.q. -overschot (+)

-46.370

-9.515

5.054

23.136

Toename verstrekte leningen Aflossing verstrekte leningen Toename opgenomen leningen Aflossing opgenomen leningen

0 27 54.026 -8.109

0 27 17.546 -8.109

0 27 2.203 -7.710

0 27 0 -22.627

Kasstroom uit financieringsactiviteiten > 1 jaar

45.944

9.464

-5.479

-22.600

0 425

0 51

0 425

0 -536

425 0

51 0

425 0

-536 0

Kasstroom uit investeringsactiviteiten Netto investeringen materiële vaste activa

Kasstroom uit financieringsactiviteiten > 1 jaar

Kasstroom uit financieringsactiviteiten < 1 jaar Mutatie uitzettingen in 's Rijks schatkist Mutatie opgenomen kasgeldleningen Kasstroom uit financieringsactiviteiten < 1 jaar Mutatie geldmiddelen

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

88

Financiering 1. Vaste leningen In het onderstaand overzicht wordt een beeld geschetst van het verloop van de vaste leningenportefeuille voor het jaar 2026.

Mutaties in portefeuille Stand per 1 januari 2026 Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Stand per 31 december 2026

Bedragen 79.408 15.000 8.108 0 86.300

bedragen x € 1.000 Rente % 0,399% - 4,995% 3,10%

Het al dan niet aantrekken van geld hangt af van het verloop van kasstromen in de gemeente en het verschil tussen inkomsten en uitgaven. De financieringsbehoefte van de gemeente wordt bepaald door het verloop van verschillende kasstromen: liquiditeitsverloop vanuit de exploitatie, meerjarig investeringsplan, liquiditeitsverloop binnen grondexploitaties en herfinanciering van aflopende leningen. De in 2026 aan te trekken nieuwe leningen zijn afhankelijk van de financieringsbehoefte en mede afhankelijk van de voortgang van het investeringsplan.

2. Deelnemingen In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de instanties waarbij sprake is van een vorm van deelname in het kapitaal van de desbetreffende instelling. bedragen x € 1.000

Omschrijving

Rating

Boekwaarde per 31-12-2026

BNG Bank Vitens Alliander N.V. Alliander N.V. convert aandeelhouderslening Stedin Holding

AAA A+ A+ A+ A-

137 5 2.662 1.023 1.155

Totaal

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

4.982

89

Een rating is te beschouwen als een kwaliteitskeurmerk. Ratings worden uitgedrukt in een combinatie van letters en cijfers. Een Triple A-rating is de hoogst mogelijke rating. Hoe hoger de rating, hoe lager het kredietrisico voor een belegger en vice versa. Deelnemingen zijn tegen boekwaarde/aanschafwaarde verantwoord en als zodanig in deze financieringsparagraaf opgenomen. Het tegen boekwaarde verantwoorden is in overeenstemming met de geldende voorschriften. 3. Uitgezette leningen In het verleden zijn leningen aan derde verstrekt. Het huidige beleid is om hier terughoudend mee om te gaan, vanwege het risico dat eraan verbonden is. bedragen x € 1.000 Verstrekte geldleningen Startersleningen Duurzaamheidsleningen Stimuleringsleningen Maatschap .vastgoed Toekomstbestendig wonen Verenigingen The Dutch Business Hypothecaire leningen personeel Totaal

Stand per 1-12026

Aflossing 2026

Verstrekkingen 2026

Stand per 31-12-2026

3.115 586

0 0

0 0

3.115 586

98

6

0

92

2.087 203 5.000

0 14 0

0 0 0

2.087 189 5.000

20

0 0

455 11.524

455 11.544

4. Garantstelling In het verleden zijn garanties verstrekt aan met name woningbouwcorporaties of maatschappelijke organisaties. Ook hier voert de gemeente een terughoudend beleid. In onderstaand tabel wordt een overzicht gegeven van de gegarandeerde geldleningen, waarbij een onderscheid is gemaakt tussen de garanties waarbij de gemeente als achtervang fungeert en de garanties waarbij de gemeente direct risicodrager is.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

90

Gegarandeerde geldleningen

Stand per

Stand per

bedragen x € 1.000 Stand per

31-12-2025

31-12-2026

31-12-2027

50-100%

36.831

31.831

31.781

50%

59.744

59.744

59.744

96.575

91.575

91.525

% garantstelling

Particuliere woningbouw Woningbouwcorporaties Gemeente als achtervang

101.955

UBR

15.672

100%

3.731

3.731

3.731

Sporthal De Wiel

2.684

100%

2.252

2.252

2.192

Leningen personeel

943

100%

337

337

337

Verenigingen

100

50%

94

94

86

6.414

6.414

6.346

102.989

97.989

97.871

Gemeente als directe risicodrager Totaal gegarandeerde geldleningen

5.

Oorspronkelijk bedrag

Relatiebeheer

Met de huisbankier BNG Bank N.V. vindt periodiek overleg plaats, waarbij aandacht wordt besteed aan eventuele nieuwe ontwikkelingen. Ook het contract dat de gemeente met de bank heeft wordt tegen het licht gehouden, waarbij de nadruk ligt op inhoudelijke bepalingen en concurrerende condities. De bank zet in op een verdere automatisering van haar dienstverlening op het gebied van het betalingsverkeer.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

91

Kasbeheer Geldstroombeheer De geldstromen lopen hoofdzakelijk via de BNG Bank. De saldi op de rekeningen bij andere banken (Rabo en ABN/AMRO) worden zoveel mogelijk periodiek overgeboekt naar de hoofdrekening van de BNG Bank. De gemeente werkt met een liquiditeitsprognose die éénmaal per maand wordt geactualiseerd en die minimaal een periode van 12 maanden in de toekomst beslaat. De grootste onzekerheden inzake inkomende en uitgaande geldstromen volgen uit de grondexploitatie en investeringen in infrastructurele projecten. Het streven is erop gericht om het betalingsverkee zoveel mogelijk via de BNG bank te laten verlopen.

Schatkistbankieren De wet schatkistbankieren schrijft voor dat overtollige middelen dagelijks worden afgeroomd naar een rekening bij de schatkist van het Rijk. Het Ministerie van Financiën heeft een drempelbedrag vastgesteld dat op de rekening courant van de eigen bank mag blijven staan. Het drempelbedrag is het maximale bedrag dat een decentrale overheid dagelijks, over een heel kwartaal bezien, buiten de schatkist mag aanhouden. Deze drempel bedraagt per 1 juli 2021 2% van het begrotingstotaal. Conform de regelgeving wordt er bij jaarrekening verantwoording afgelegd over het totaal aan middelen dat per kwartaal buiten de schatkist is gehouden. De verwachting is dat in 2026 aan de drempel wordt voldaan.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

92

Bedrijfsvoering Visie en organisatie-ontwikkeling Onze visie op de organisatie vertaalden wij in een koers richting een Bloeiend West Betuwe in 2040, volgens vier lijnen, die onderling met elkaar samenhangen: 1. We maken bestuurlijke ambities waar. 2 Inwoners waarderen onze dienstverlening. 3 De kernen zijn vertrekpunt van ons handelen;. 4 Medewerkers gaan samen voor resultaat! De gemeente wil een flexibele, mensgerichte en resultaatgerichte samenwerkingsorganisatie zijn. In verbinding met haar omgeving. Daarbij sluit zij aan bij het zelf-organiserende vermogen van inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties. Waar nodig stimuleert zij dat ook. De organisatie van West Betuwe is primair gericht op de externe dienstverlening. In de metafoor van de fruitboom, is de organisatie gericht op het ‘optimaal laten bloeien’ van de ‘vruchten’. Daarvoor is het nodig om continu te investeren in ‘de wortels’ van de boom: de organisatie en haar medewerkers zijn deze wortels. Ons personeel is het belangrijkste kapitaal dat West Betuwe heeft. Daarom willen we een aantrekkelijke werkgever zijn. In de doorontwikkeling van de organisatie richten we ons steeds minder op het werken in structuren en vanuit regels, maar op netwerk- en relatiegericht werken rondom inhoudelijke maatschappelijke vraagstukken (opgaven).

De organisatie zoekt – afhankelijk van de opgave – naar een passende vorm van organiseren. Dat betekent dat er niet één benadering is, maar dat er verschillende mogelijkheden zijn. Het resultaat telt, niet de vorm. Het versterken van integraal en programmatisch werken is van groot belang om als organisatie wendbaar en toekomstbestendig te zijn. We investeren dan ook om te werken vanuit programma’s en projecten. Het gaat daarbij om multidisciplinaire, complexe, strategische opgaven die vaak een combinatie vragen van experimenterend, regulier en projectmatig werken. Programmamanagers, medewerkers en teamleiders leveren elk vanuit hun eigen rol een bijdrage aan de te realiseren doelen en resultaten van de programma’s. Op die manier realiseren we betere strategische sturing. Kerngericht werken! In het coalitieakkoord “In beweging” (2022-2026) heeft het bestuur het onderwerp ‘kerngericht werken’ sterk op de voorgrond geplaatst. “Onze gemeente kenmerkt zich door 26 kernen met een eigen identiteit en karakter. Deze moeten behouden blijven. We houden dan ook oog voor de eigenheid van onze kernen en leveren maatwerk per kern. De basis voor dit maatwerk ligt in de 26 opgestelde kernagenda’s van onze inwoners.

We gaan met onze inwoners aan de slag om de kernagenda’s uit te voeren.” Om deze bestuurlijke ambitie waar te maken, werken we er de komende jaren aan om kerngericht werken ‘goed in de vingers te krijgen’. Het is een belangrijk onderdeel in de ontwikkeling van onze organisatie.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

93

Om te zorgen dat bestuur en medewerkers prettig en goed hun werk kunnen doen zijn goede huisvesting en goede faciliteiten van belang. Hier wordt invulling aan gegeven door te werken vanuit ons nieuwe gemeentehuis. De inrichting hiervan sluit aan bij de manier van werken die we in onze missie en visie voor ogen hebben. Dienstverlening door en samenwerking met verbonden partijen Als gemeente streven we er naar om zoveel mogelijk producten en diensten door onze eigen ambtelijke organisatie te laten verzorgen. Er zijn echter opgaven die beter vanuit samenwerking opgepakt kunnen worden en waarvoor het effectiever en efficiënter is om deze door een gespecialiseerde organisatie uit te laten voeren. Daarom worden sommige vormen van dienstverlening door andere organisaties verzorgd. Dit zijn zogenaamde verbonden partijen. We kennen er verschillende.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

94

Ons streven is er voor te zorgen dat de kwaliteit van dienstverlening – voor onze inwoners en voor onze eigen organisatie - zo goed mogelijk is. Op het gebied van de bedrijfsvoering hebben wij, samen met de partners Culemborg en Tiel, een aantal taken uitbesteed aan de Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe, een belangrijke partner voor de doorontwikkeling van onze bedrijfsvoering.

Beleidskaders De belangrijkste beleidskaders voor de bedrijfsvoering van West Betuwe zijn in de volgende documenten vastgelegd: • ‘Besturen en organiseren in West Betuwe': het realiseren van de ambities van de nieuwe gemeente en het vormgeven van de nieuwe organisatie vraagt om een stevig fundament. Dit document beschrijft dat fundament. • Organisatieplan West Betuwe 2020 - vastgesteld door college • Klantvisie West Betuwe - vastgesteld door college • Controlvisie - vastgesteld door college

Thema's Bij de permanent lerende organisatie die we willen zijn past een continue doorontwikkeling van de organisatie en van de sturing op de bedrijfsvoering. Hiervoor investeren we in managementontwikkeling, LEAN procesverbetering, programmatisch werken en projectmatig werken. Als organisatie staan we niet alleen voor het uitvoeren van de gemeentelijke taken, veel van deze taken zijn belegd bij samenwerkingsverbanden of ketenpartners. Daar investeren we ook in de verbinding tussen het gemeenschappelijke belang en de ambities van West Betuwe. Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe De Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe (BWB) voert een aantal bedrijfsvoeringstaken uit voor de gemeenten Culemborg, Tiel en West Betuwe. De gemeente Tiel nam eind 2024 een voorgenomen besluit om uit te treden uit de BWB. In 2025 volgde een onderzoek naar de uittreedsom. Op basis van dit onderzoek neemt de gemeenteraad van Tiel eind 2025 een definitief besluit. De personele, organisatorische en financiële gevolgen van dit besluit voor West Betuwe zijn op dit moment niet in te schatten.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

95

Doelen 2026 De aandachtspunten voor 2026 op het gebied van de bedrijfsvoering geven we weer in de volgende sub paragrafen: 1. Organisatie-ontwikkeling 2. Personeel en Organisatie 3. Financiën 4. Inkoop 5. Informatisering en automatisering 6. Huisvesting 7. Informatiebeveiliging en privacy 1. Organisatie-ontwikkeling Op het gebied van de organisatie-ontwikkeling hebben we de volgende lange termijn doelstellingen geformuleerd: • Samen met het bestuur werken we aan een bloeiend West Betuwe. Bestuur en medewerkers zijn trots op onze resultaten en onze organisatie. • De opgaven in de samenleving staan centraal in ons werk. • De kwaliteiten van de medewerkers in onze organisatie bewegen voortdurend mee met wat de omgeving van hen vraagt. We zijn een lerende organisatie. Een flexibele kern binnen onze organisatie levert hier een belangrijke bijdrage aan. De klantvisie vormt de basis voor de organisatieontwikkeling van 2024 tot 2028. We werken in die jaren aan acht speerpunten die gericht zijn op het verbeteren van klanttevredenheid en -beleving. Deze speerpunten zijn grotendeels voortzettingen van bestaande thema’s en initiatieven, maar worden nu resultaatgerichter, duurzamer en met meer aandacht voor de onderlinge samenhang ingezet. 1. Klantsturing in teams. Dit vormt de kern van de organisatieontwikkeling.

Op basis van een afsprakenkader maakt de directie jaarlijks activiteiten- en resultaatafspraken met de teamleiders. Teamleiders rapporteren periodiek over de voortgang. In hun team voeren de teamleiders een gestructureerde aanpak in van jaarplan, meten, verbeteren, visualiseren van de resultaten, periodieke teambesprekingen, etc. 2. Cultuur & HR. Aan de hand van de strategische HR agenda werken we het HR-beleid verder uit. Ook is er een coördinatiepunt lerende organisatie. Vanuit beide wordt ondersteuning aan de teams gegeven voor het werken aan cultuurverandering en het ontwikkelen van de nodige competenties om klantgericht te kunnen werken. 3. Klantfeedback. Het doel van dit speerpunt is het organiseren van het structureel verzamelen van feedback van klanten. Denk hierbij aan de inhoud van klantcontacten, klachten, klanttevredenheid op proces- en contactniveau. Dit is essentiële verbeter- en stuurinformatie voor de teams en directie.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

96

4. Kerngericht werken. In de komende jaren gaan we steeds meer kerngericht werken vanuit de bedoeling. Kerngericht werken wordt een onderdeel van alle teams die werken voor kernen. We implementeren ook het nieuwe kernagendaproces. 5. Kanalenstrategie (multichannel). We werken aan het vereenvoudigen en duidelijker maken van onze digitale dienstverlening en website. Verder staat hier het vereenvoudigen van de contactpunten voor klanten centraal. In dit traject betrekken we actief onze gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringspartners. 6. Klantgerichte processen. Dit is de opvolging van lean/procesmanagement zoals dit in de afgelopen jaren centraal heeft gestaan. De focus komt hierbij op het realiseren van de gewenste klantbeleving in processen, het werken met proceseigenaren en het structureel inbedden van processen in het dagelijks werken en sturen. 7. Planning & control/datagedreven werken. We gaan steeds meer op feiten, cijfers en resultaten rondom een klantgerichte dienstverlening sturen. Portfoliomanagement, X-matrix, plannings- en verantwoordingscycli worden fundamenteel ingevoerd in de gehele organisatie. We hebben servicebeloften op post, telefoon, mail, meldingen OR, omgevingswet, sociaal, vragen uit kernplatforms en handelen daarnaar. 8. Dienend leiderschap.

Uitgangspunt is dat teamleiders duidelijkheid en richting geven waarbij ze medewerkers actief ondersteunen in het realiseren van een taakvolwassen organisatie. Het inmiddels gestarte traject vormt een integraal onderdeel in de realisatie van de klantvisie.

2. Personeel en organisatie We blijven inspelen op de arbeidsmarkt Uit onderzoek van o.a. het A&O fonds blijkt dat we de komende jaren nog een krappe arbeidsmarkt blijven houden. Het aantal werkzoekenden is historisch laag en het aantal openstaande vacatures is hoog. Medewerkers hebben werkgevers ‘voor het uitkiezen’ en werkgevers halen alles uit de kast om medewerkers aan te trekken en moeten moeite doen om medewerkers te behouden (binden en boeien). Dat geldt ook voor onze gemeente. Vacatures zijn regelmatig moeilijk in te vullen en inhuurkrachten moeilijk binnen te halen. Met name op het gebied van ruimtelijke ordenering/milieu, civiele techniek/bouwkunde en bedrijfsvoering zijn functies zeer lastig vervulbaar. We anticiperen hierop door onze arbeidsmarktbenadering, met de flexibele kern in 2023 en de inzet van onze eigen recruiters.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

97

Speerpunten voor 2026 • We werken aan een HR instrumentarium dat bijdraagt aan een klantgerichte organisatiecultuur. We stimuleren daarbij gerichte reflectie en ontwikkeling op klantgericht gedrag door het vernieuwde format voor ontwikkelgesprekken in te voeren. Onze dienstverleningsprincipes en kernwaarden zijn opgenomen als vast onderdeel van de gesprekscyclus. • We zorgen ervoor dat het personeelshandboek en de personeelsgids beter toegankelijk zijn zodat medewerkers snel de juiste informatie kunnen vinden. • Doorontwikkelen capaciteitsmanagement en portfoliomanagement: Om de personeelskosten beheersbaar te houden en de kosten van inhuur te verlagen brengen we balans in de beschikbare personele capaciteit en onze werklast door de volgende stappen te zetten in capaciteitsmanagement en portfoliomanagement. Bij de behoefte aan extra capaciteit gaat inzet van medewerkers uit de flexibele kern voor op inhuur en sturen we meer met behulp van data over de bezettingsgraden van medewerkers. in de flexibele kern werken inmiddels ruim 30 mensen. Het gaat om ondersteuners, medewerkers, adviseurs en projectleiders. De omvang van dit team staat niet vast en is mede afhankelijk van de capaciteitsvraag. Inzet van de medewerkers in andere teams dekken we zoveel mogelijk via bestaande budgetten en in mindere maten uit de bestemmingsreserve Flexibele kern.

We sturen actief op een brede inzetbaarheid en wisseling van opdrachten. • Vanuit het Coördinatiepunt lerende organisatie implementeren we de in 2025 ontwikkelde leerlijnen op het gebied van programmatisch werken, projectmatig werken, procesverbetering, adviesvaardigheden, dienstverlening en kerngericht werken aan. Ook investeren we in een goed aanbod voor pre- en onboarding van nieuwe medewerkers. Verder organiseren we activiteiten voor verbinding, kennisontwikkeling en samenwerking. • Onderhoud functiewaardering: In 2024 voerden we voor het eerst in het bestaan van West Betuwe een gedeeltelijke onderhoudsronde op de functiewaardering uit. Deze was gericht op functies, die ten opzichte van de uitgangssituatie inmiddels gewijzigd zijn. De onderhoudsronde loopt door in 2025. Vanaf 2026 voeren we jaarlijks een (kleinere) onderhoudsronde uit.

3. Financiën Op het gebied van de financiën hebben we volgende speerpunten voor 2026: • • • • •

We implementeren de bij de begrotingsbehandeling gekozen maatregelen uit het dekkingsplan en monitoren de voortgang hiervan. We versterken het financieel adviseurschap en het budgetbeheer in de organisatie door het opzetten, uitwerken en implementere n van kaders en spelregels. In de budgetgesprekken gaan we in op het naleven van de kaders en de spelregels. We verbeteren een aantal financiële processen, onder meer door het geleidelijk invoeren van een verplichtingenadministratie. We doen onderzoek naar een mogelijke herijking van de Planning & Controlcyclus. Daarbij betrekken we de uitkomsten van de eva luatie van het kerngericht begroten en het nieuwe kernagendaproces. Ter verbetering van de interne financiële sturing ontwikkelen we financiële prestatie indicatoren.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

98

Inkoop We willen als gemeente rechtmatig en doelmatig inkopen. Hier besteden we nadrukkelijk aandacht aan. In het coalitieprogramma wordt verder het belang benadrukt om de lokale economie te stimuleren: “We zoeken naar uitvoerders die binding hebben met West Betuwe en er trots op zijn om voor deze gemeente werk uit te voeren.” In 2026 hebben we op dit vlak de volgende voornemens: • • • •

Het mede op basis van de aandachtspunten uit de rechtmatigheidsverantwoording in de Jaarstukken 2024, verder verbeteren van de rechtmatig- en doelmatigheid van de inkoop- en aanbestedingstrajecten. Het doorontwikkelen van de samenwerking met de BWB-gemeenten en met de regio voor de gezamenlijke aanbestedingstrajecten. Het voortouw blijven nemen voor de realisatie van een centraal Social Return-loket voor Regio Rivierenland. Het 'Wetsvoorstel tot wijziging van de Aanbestedingswet 2012 in verband met de versterking van de rechtsbescherming bij aanbesteden' nauwlettend blijven volgen.

Huisvesting Buitendienst De bouw van één centrale nieuwe gemeentewerf voor de gemeente West Betuwe start eind 2025t. Op de nieuwe locatie aan de Boutensteinseweg in Rumpt komt ook een nieuw steunpunt voor gladheidsbestrijding van de provincie Gelderland. Met deze ontwikkeling komt de gehele buitendienst van de gemeente op één plek. Eind 2026 verhuizen de medewerkers naar de nieuwe gemeentewerf. De tussenliggende tijd gebruiken we om de processen en werkwijzes te verbeteren, passend bij 1 centrale huisvesting. Informatisering en automatisering Belangrijk uitgangspunt is dat het informatiebeleid de dienstverlening moet ondersteunen, dat de privacy wordt gewaarborgd en dat digitalisering en plaats- en tijdonafhankelijk werken een vanzelfsprekendheid is. Ook moeten de systemen ons ondersteunen bij wettelijke ontwikkelingen zoals de Omgevingswet en de Wet Open Overheid. We werken als partners in de bedrijfsvoeringsorganisatie met elkaar samen en versterken elkaar daar waar het kan.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

99

Belangrijke projecten voor 2026 voor West Betuwe zijn: • • • • •

We versterken onze manier van samenwerken op het gebied van digitaal samenwerken met behulp van de implementatie van Office36 5. Als onderdeel van dit project brengen wij ook ons informatiebeheer op orde. We stellen een plan op voor het moderniseren van de fysieke en digitale infrastructuur In het project Slimmer werken werkt zetten we de volgende stap met het implementeren van de resultaten van de succesvolle pil otprojecten uit 2025 en doorlopen in 2026 een aantal nieuwe pilots voor het gebruik van moderne technieken, die leiden tot kwaliteitsverbeter ing en efficiency. We vervolgen de implementatie van de Wet Open Overheid en hiermee samenhangende wetgeving de Wet elektronische publicaties (W ep) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). We maken datagedreven werken onderdeel van ons werk en gebruiken dit in projecten en programma's. Om meer verbinding te legge n tussen opgaven en vraagstukken gebruiken we data. Het gaat om data uit eigen systemen, (externe) onderzoeken en andere bronnen.

Informatiebeveiliging en privacy Als gemeente hebben wij zowel wettelijk als moreel de plicht om de gegevens van onze inwoners te beschermen en onze digitale weerbaarheid te versterken. Conform de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is een goede beveiliging van persoonsgegevens noodzakelijk. Dit vereist passende technische en organisatorische maatregelen, in lijn met de stand van de techniek. Binnen ons Informatiebeveiligingsmanagementsysteem (ISMS) en op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO 2.0) pakken wij de belangrijkste risico’s gestructureerd aan en spelen wij in op veranderende dreigingen, zoals cyberaanvallen. Daarmee waarborgen wij niet alleen de privacy van onze inwoners, maar ook de continuïteit van onze dienstverlening. De Cyberbeveiligingswet (Cbw/NIS2) De Cyberbeveiligingswet (CBW), de Nederlandse vertaling van de Europese NIS2-richtlijn, treedt naar verwachting begin 2026 in werking en is direct van toepassing op gemeenten. Deze wet legt drie kernverplichtingen op: • Zorgplicht: het treffen van passende technische en organisatorische maatregelen, gebaseerd op risicoanalyses, om de beveiliging van onze netwerken informatiesystemen en de continuïteit van essentiële en belangrijke diensten te waarborgen.

• Meldplicht: het binnen 24 uur na kennisname melden van significante incidenten bij de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI), gevolgd door een nadere rapportage binnen 72 uur, en indien van toepassing melding bij het nationale CSIRT. • Toezicht: de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) houdt toezicht op naleving via bestaande verantwoordingsstructuren, zoals ENSIA, en beschikt over handhavende bevoegdheden. De inwerkingtreding van de Cbw/NIS2 vraagt om structurele inzet van capaciteit en middelen en betekent een verdere intensivering van ons werk op het gebied van informatiebeveiliging en privacy.

Begroting 2026 – gemeente West Betuwe

100