RV2025-078-bijlage-1-jaarstukken-2024-west-betuwe.pdf

Jaarstukken West Betuwe 2024

1

2

Inhoudsopgave Jaarstukken 2024 _ Inleiding .................................................................................................................................................................................................................................. 4 Leeswijzer ............................................................................................................................................................................................................................. 12 Jaarverslag............................................................................................................................................................................................................................ 14 Programma's ......................................................................................................................................................................................................................... 15 Paragrafen.............................................................................................................................................................................................................................

54 Jaarrekening ....................................................................................................................................................................................................................... 185 Bijlage 1: Restantkredieten .................................................................................................................................................................................................. 290 Indicatoren .......................................................................................................................................................................................................................... 294

3

Inleiding In het jaar 2024 vierden we ons 5-jarig bestaan. Dit lustrumjaar vierden we met onze medewerkers en de vele verenigingen uit onze gemeente. Het was een jaar waarin we de balans opmaakten van de afgelopen vijf jaar en onze blik richtten op de toekomst.

Vruchten plukken van nieuw beleid Sinds de fusie ontwikkelen we nieuw beleid. De uitvoering van deze beleidsplannen is nu in volle gang, en we zien steeds meer de resultaten van onze inspanningen. Voor het huidige college was 2024 ook het voorlaatste jaar van de collegeperiode 2022-2025. Tijdens deze bestuursperiode is veel geïnvesteerd in onze gemeente. Nu is het tijd om de vruchten van deze investeringen te plukken. We hebben veel bereikt: van het college uitvoeringsplan (CUP) is 75 procent van de doelen bereikt. Van de jaardoelen uit de begroting is 65 procent gehaald. De overgebleven doelen liggen op schema en ronden we in 2025 af.

Voorzieningenniveau stijgt zichtbaar De leefbaarheid in onze gemeente is gegroeid en we doen veel voor goede voorzieningen, samen met onze inwoners. Dit is zichtbaar in de hele gemeente. We hebben een hoog voorzieningenniveau, bijvoorbeeld met 18 scholen die zijn verduurzaamd of nieuw gebouwd. En er staan nog meer projecten op de planning. Op het gebied van woningbouw boekten we aanzienlijke vooruitgang. In de woningbouwmonitor is zichtbaar hoever we zijn met de bouwplannen.

Sociaal sterkere inwoners Op sociaal gebied is het gelukt om meer kinderen te laten profiteren van de zwemregeling van het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Daarnaast kwamen minder mensen in de financiële problemen. Dit is onder andere een resultaat van het uitvoeringsplan bestaanszekerheid. Het dashboard sociaal domein geeft ons inzicht in gegevens. Dat helpt ons om passende interventies te bepalen.

4

Organisatieontwikkeling in volgende fase De eerste fase van onze organisatieontwikkeling is succesvol afgerond. Dit is de basis om verder te professionaliseren en onze dienstverlening te verbeteren. Onze klantvisie met dienstverleningsprincipes is vastgesteld en moet herkenbaar worden voor onze inwoners.

Kerngericht werken krijgt steeds meer vorm We ontwikkelden een gestructureerde aanpak voor Kerngericht werken. Kernagendapunten zijn afgerond en participatie kreeg een steviger plaats. In projecten als Bloei! en Kansenkaarten speelde de inspraak van inwoners een belangrijke rol. De brugfunctie van gebiedsmakelaars is versterkt door het inloopspreekuur. Dit alles zorgt ervoor dat Kerngericht werken steeds meer vorm krijgt. Als pilot introduceerden we dit jaar kerngericht begroten. Voor het eerst is de begroting deels per kern verantwoord. Dat geeft ons een gedetailleerder inzicht in de budgetten en het beleid per kern. Dit jaarverslag geeft een eerste blik op deze nieuwe aanpak en de resultaten die we hiermee hebben behaald.

Blijven zoeken naar verbinding Ondanks maatschappelijke onrust en polarisatie blijven we inzetten op verbinding binnen de gemeente. Wederzijds respect en nieuwsgierigheid naar elkaars motieven en drijfveren zijn daarbij belangrijk. We zien veel actieve inwoners die zich met hart en ziel inzetten voor de samenleving en zorgen voor die verbinding.

Uitdagende Financiën Financieel gezien was 2024 een uitdagend jaar. De vergoedingen vanuit Den Haag lopen terug. Na afweging van verschillende besparingsmaatregelen, was het mogelijk om noodzakelijke keuzes te maken voor onze begroting. Voor 2025 en 2026 is de begroting daardoor sluitend. In de jaren daarna verwachten we tekorten. We sluiten 2024 in ieder geval nog af met een positief resultaat van 3,9 miljoen euro. Geldermalsen, juni 2025 College van burgemeester en wethouders 5

Financieel resultaat op hoofdlijnen De financiële huishouding van een gemeente werkt in de basis zoals iedere andere financiële huishouding. Naast de jaarlijkse baten en lasten die in de exploitatie staan, kunnen we voor aanvullende (incidentele) lasten geld uit reserves halen. Via de balans en de exploitatierekening verkrijgen we snel inzicht in de financiën van West Betuwe. In deze jaarrekening legt het college voor het eerst verantwoording af over de 6 programma's (voorheen 10) die sinds de begroting 2024 zijn geïntroduceerd. In de balans komt de verhouding tussen de bezittingen (activa) en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden) tot uitdrukking. In de exploitatierekening maken we duidelijk welke inkomsten de gemeente heeft en waar het geld aan wordt uitgegeven. Het jaarrekeningresultaat is het saldo van de inkomsten en uitgaven in dat jaar en de verrekening met de reserves. Het saldo van inkomsten en uitgaven voor verrekening met reserves geeft aan of we per saldo middelen aan het eigen vermogen kunnen toevoegen (bij een positief saldo), of dat we middelen aan het eigen vermogen moeten onttrekken (bij een negatief saldo). Gerealiseerd resultaat Het bruto jaarrekeningresultaat 2024 bedraagt afgerond 3.938.000 euro positief.

Dit resultaat bestaat uit twee onderdelen, namelijk het positieve resultaat uit de reguliere activiteiten van 3.984.500 euro en het negatieve resultaat uit de grondexploitatie van 46.500 euro. Het positieve resultaat uit de reguliere activiteiten is onder meer een gevolg van werkzaamheden die de jaargrens overschrijden. Deze activiteiten hebben een langere doorlooptijd dan één begrotingsjaar. Een deel van betreffende werkzaamheden voeren we in 2025 uit. De hiervoor beschikbare budgetten hevelen we met uw goedkeuring over naar 2025. De overhevelingen bedragen afgerond in totaal 1.773.900 euro, hetgeen in mindering komt op het bruto resultaat. De resultaten uit de grondexploitatie zijn conjunctuurgevoelig, hetgeen een belangrijke reden is dat we hiervoor een Algemene reserve grondexploitatie aan houden. In de begroting 2024 was overigens rekening gehouden met een negatief resultaat van 1.203.200 euro in verband met de geraamde toevoegingen aan verschillende verlieslatende complexen. Met uw goedkeuring voegen we het lagere negatieve resultaat van 1.156.700 euro toe aan deze reserve. Na de budgetoverhevelingen en de boeking van het resultaat uit de grondexploitatie ten gunste van de daarvoor bestemde reserve resteert een netto resultaat van 1.007.400 euro.

Bij de decemberwijziging 2024 verwachtten we een negatief resultaat van 795.600 euro (waarvan negatief 1.203.300 euro voor de verliesvoorzieningen van de grondexploitatie). Het uiteindelijke resultaat is dus 1.803.000 euro voordeliger dan verwacht. In de paragraaf Bedrijfsvoering – Rechtmatigheidsverantwoording benoemen we het leerpunt voor 2025 en hoe we er mee om gaan.

6

Bedragen x € 1.000 Resultaat

Resultaat Grondexploitatie Resultaat diverse onderwerpen Bruto resultaat Budgetoverhevelingen (resultaatbestemming via raadsvoorstel jaarstukken 2024) Grex resultaat t.g.v. Algemene reserve Grex (resultaatbestemming via raadsvoorstel jaarstukken 2024)

-47 3.985 3.938 -1.774 -1.157

Netto resultaat Verwacht resultaat bij decemberwijziging 2024 (waarvan grondexploitatie -/- 1.203.000)

1.007 - 796

Hoger resultaat dan verwacht

1.803

Budgetoverhevelingen Zoals hiervoor al aangegeven zijn nog niet alle werkzaamheden uitgevoerd in 2024. Via de resultaatbestemming bij de jaarrekening stellen we voor om deze budgetten, bovenop de reeds bij de Decemberwijziging 2024 overgehevelde budgetten, over te hevelen naar 2025. Bedragen x € 1.000 Budgetoverhevelingen

Audiovisuele middelen gemeenteraad Onderzoeken VTH- en bouwtaken Omgevingswet Fietsenstalling station Geldermalsen Opstal sportpark Boutenstein Algemene uitkering (taakmutaties jaarschijf 2024 decembercirculaire 2024) Totaal budgetoverhevelingen

Programma

1 2 2 4 4 Fin

150 400 572 558 70 24 1.774

Toelichting budgetoverhevelingen Voor een uitgebreide toelichting op de budgetoverhevelingen verwijzen we naar het hoofdstuk "Toelichting op de financiële afwijkingen" in de jaarrekening.

7

Belangrijkste overige verschillen Het gerealiseerde netto resultaat bedraagt 1.007.000 euro positief. Bij de Decemberwijziging 2024 was de verwachting dat het jaarrekeningresultaat 796.000 euro negatief bedroeg. Het resultaat is 1.803.000 euro voordeliger dan verwacht. Hieronder geven we een overzicht van de grootste afwijkingen ten opzichte van de Decemberwijziging 2024. Het aantal kleine verschillen (kleiner dan 50.000 euro) ligt ruim boven de 50 stuks, waardoor de totale som van kleine verschillen per saldo aanzienlijk is.Voor een uitgebreide analyse per programma verwijzen wij u naar het hoofdstuk " Toelichting op de financiële afwijkingen" in de jaarrekening. Bedragen x € 1.000

Belangrijkste verschillen t.o.v. de gewijzigde begroting

Programma

Nadeel

Voordeel

Bestuur

1

652

Burgerzaken

1

82

Crisisbeheersing en brandweer

1

66

Openbare orde en veiligheid

1

135

Milieubeheer

2

281

Ruimte en leefomgeving

2

572

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen/excl. actieve Grex complexen)

2

Wonen en bouwen

2

Beheer overige gebouwen en gronden

3

Economische promotie

3

Inkomensregelingen

3

Arbeidsparticipatie

3

Verkeer en vervoer

4

Onderwijshuisvesting

4

119

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

4

91

Sportaccommodaties

4

63

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

4

182

Samenkracht en burgerparticipatie

4

222

WSW en beschut werk (6.4)

5

96

WMO (6.6 / 6.71 / 6.81)

5

541

55 85 68 160 600 147 191

8

Bedragen x € 1.000

Belangrijkste verschillen t.o.v. de gewijzigde begroting

Programma

Nadeel

Voordeel

Jeugdhulp (6.72 / 6.73 / 6.74 /6.82)

5

Volksgezondheid

5

Treasury

Fin.

OZB-opbrengsten

Fin.

302

Oninbare en dubieuze vorderingen

Fin.

61

Overige baten en lasten

Fin.

1.029

Overhead

415

Vpb

76

Overhead Vennootschapsbelasting (Vpb)

621 89 497

Diverse kleine verschillen

161

Totaal afwijkingen

2.928

Saldo

4.731 1.803

Financieel resultaat vanuit baten en lasten In onderstaande tabel ziet u het overzicht van de opbouw van het resultaat vanuit de baten, lasten en mutaties reserves. In de kolom begroot na wijziging staat het bedrag van het verwachte resultaat bij de Decemberwijziging 2024 van 795.600 euro negatief. Het definitieve resultaat van de jaarrekening exclusief de resultaatbestemming (via raadsvoorstel jaarstukken 2024) is 3.938.000 euro positief. Bedragen x € 1.000 Financieel resultaat

Begroot na

Werkelijk

Verschil

wijziging

Baten Lasten

171.468 -188.800

173.511 -174.956

2.042 13.844

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten Onttrekkingen uit de reserves Toevoegingen aan de reserves

-17.332 43.252 -26.716

-1.445 32.432 -27.049

15.887 -10.820 -334

-796

3.938

4.734

Totaal

9

Afwijkingen per programma Om een goed beeld te krijgen van de oorzaak van afwijkingen laat de volgende tabel zien binnen welke programma’s verschillen optreden en hoe groot die verschillen zijn ten opzichte van de laatste vastgestelde begrotingswijziging (Decemberwijziging 2024). Bedragen x € 1.000

Programma

1. Besturen 2. Wonen 3. Werken 4. Leven 5. Omzien Financiering en algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting (Vpb) Onvoorzien Totaal

Saldo na

Saldo

December

jaarrekening

wijziging

2024

-11.727 -6.841 -6.975 -40.843 -38.912 123.826 -18.527 -795 0 -796

-11.896 -3.923 -6.710 -39.871 -38.395 123.697 -18.244 -719 0 3.938

10

Verschil

-169 2.918 265 973 517 -129 283 76 0 4.734

Structureel resultaat Door het opnemen van een tabel met het structureel resultaat wordt een onderbouwing gegeven van het structurele begrotingsevenwicht. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Van een structureel begrotingsevenwicht is sprake als structurele lasten in de begroting worden afgedekt door structurele baten. Met deze tabel wordt aangegeven in hoeverre het jaarrekeningresultaat van 2024 is samengesteld uit incidentele baten en lasten. Het effect van de incidentele baten en lasten op het resultaat is als volgt: Bedragen x € 1.000 Structureel resultaat

Begroot na

Werkelijk

Verschil

-1.445 5.383 3.938 -342 4.280

15.887 -11.153 4.734 1.150 3.584

wijziging

Saldo van baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Gerealiseerd resultaat Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel resultaat

-17.332 16.536 -796 -1.492 696

Een overzicht van de incidentele baten en lasten is opgenomen hoofdstuk 1.5 Overzicht incidentele baten en lasten in de jaarrekening. Bij het opstellen van de tabel incidentele baten en lasten zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: − Het betreft baten en lasten die zich voordoen in de begroting en/of de jaarrekening. − Het betreft baten en lasten opgenomen met een drempel vanaf 50.000 euro. − Het betreft baten en lasten die zich maximaal drie jaar voordoen of waarvan de eindigheid vastligt als gevolg van een raadsbesluit of toekenningsbesluit. − Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves zijn in beginsel incidenteel van aard. Een uitzondering vormen de bestemmingsreserves voor de (gedeeltelijke) dekking van kapitaallasten die als structureel worden gerekend. Ook de systeemreserves voor de beheerplannen worden als structureel gerekend.

11

Leeswijzer De jaarstukken West Betuwe bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. De jaarstukken worden gezien als de "spiegel" van de begroting West Betuwe 2024. De jaarstukken beginnen met de inleiding, leeswijzer en het financieel resultaat over 2024 op hoofdlijnen. Jaarverslag Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording, de algemene dekkingsmiddelen en de paragrafen. De Programmaverantwoording bestaat uit de volgende programma's: Programma 1 Besturen Programma 2 Wonen Programma 3 Werken Programma 4 Leven Programma 5 Omzien Conform de opzet van de begroting wordt per programma door middel van een stoplicht aangegeven wat de status is van de realisatie van de doelen en resultaten vanuit de Programmabegroting 2024. De legenda van het stoplicht is als volgt: Groen is gerealiseerd in 2024 Oranje uitvoering ligt op schema Rood is niet gerealiseerd in 2024 Voor de gemeenschappelijke regelingen geven we per programma aan "wat er heeft gespeeld" in 2024. Ook geven we inzicht in de (verplichte) indicatoren. Tot slot presenteren we bij elke programma de gerealiseerde lasten en baten van het programma.

12

De paragrafen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft de volgende paragrafen voor: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Wet Open Overheid (WOO) Daarnaast hebben we nog een extra paragraaf: 9. Kerngericht verantwoorden Jaarrekening De jaarrekening bestaat uit het totale overzicht van de baten en lasten per programma, de balans en diverse overzichten (aanwending van de post Onvoorzien, incidentele baten en lasten, structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves, Wet normering topinkomens, Single Information Single Audit (SISA)). Daarnaast geven we per programma inzicht in de financiële afwijkingen. De werkelijke kosten en baten vergelijken we met de begroting 2024 inclusief alle vastgestelde wijzigingen en verklaren we de afwijkingen. Tevens maakt ook de balans onderdeel uit van de jaarrekening. De balans met de toelichting verschaft op systematische wijze informatie over de samenstelling van de bezittingen (activa) en schulden (passiva) aan het eind van het begrotingsjaar en over de ontwikkelingen daarvan.

13

Jaarverslag

14

Programma's

15

Besturen Doelstellingen Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan 4-jaar doel Onze dienstverlening verbetert door het dichtbij en op maat aanbieden van keuzemogelijkheden voor inwoners. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

Zichtbare verbetering op toegankelijkheid, effectiviteit en efficiency in het contact met inwoners.

Een 0-meting op geregistreerde klantfeedback

16

Toelichting Er is een nieuw klachtenbeleid. Inwoners melden klachten nu ook telefonisch, fysiek en via een webformulier. De implementatie van het nieuwe klachtenbeleid bij de teams Publiek en Veiligheid is succesvol afgerond. In 2025 wordt het beleid gefaseerd ingevoerd binnen de hele organisatie. Op dit moment ontwikkelen we een dashboard om de voortgang en trends te volgen. Inwoners, ondernemers, bestuursleden en ambtenaren gaven input om de rol van de meedenkfunctionaris te evalueren. Op basis van de positieve beoordelingen is besloten om de rol structureel te maken.

Zichtbare verbetering op toegankelijkheid, effectiviteit en efficiency in het contact met inwoners.

Efficiente en klantgerichte processen.

Afgelopen jaar is een aantal processen verbeterd. Voorbeelden zijn de bestuurlijke processen, het klachtenproces en meldingen openbare ruimte. Daarnaast zijn alle gemeentelijke klantprocessen in beeld gebracht en proceseigenaren benoemd. We verbeteren de processen vanuit het perspectief van de klant. Extra collega's zijn opgeleid als Lean Green Belt. Zij helpen de organisatie om processen te verbeteren, nu en in de toekomst. Daarnaast is er een fysieke ruimte ingericht. Hier komt het managementteam wekelijks samen voor een weekstart om te sturen op de doelen en KPI's (Kritieke Prestatie Indicatoren).

Verbeteren op basis van klantervaringen. Inzicht in inwonerstevredenheid na contact of doorlopen dienstverleningsproces.

We willen doorlopend de klanttevredenheid meten. Er loopt een aanbesteding voor de meetsoftware. We verwachten die in te voeren in Q4 2025. Tot die tijd voert de AVRI de tevredenheidsmetingen uit voor meldingen openbare ruimte. De Omgevingsdienst Rivierenland doet hetzelfde voor het vergunningsaanvraagproces. Ook voerden we het Cliëntervaringsonderzoek uit op het proces voor de wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). Tijdens de aanbesteding meten we een selectie van klantprocessen op manieren die passen bij het proces.

Verbeteren op basis van klantervaringen. We sturen op servicebeloften.

We haalden informatie op bij zowel de ambtelijke organisatie als inwoners en ondernemers. Op basis daarvan is een klantvisie opgesteld. Daarna is een plan opgesteld waarin staat beschreven hoe we de komende 4 jaar de dienstverlening verbeteren. Onze dienstverleningsprincipes (voorheen klantwaarden) zijn de basis voor onze dienstverlening. Voor inwoners moeten die herkenbaar zijn. Vanaf 2025 kunnen onze klanten ons aanspreken op deze principes.

17

Inzet op digitalisering van de dienstverlening.

Verbetering van ICT voorzieningen voor het contact met inwoners en ondernemers.

Samen met de Bedrijfsvoeringsorganisatie WestBetuwe (BWB), gemeente Tiel en gemeente Culemborg is een ontwikkelvisie vastgesteld op onze digitale dienstverlening voor 2025. Bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) verkennen we ook samen of MijnServices een toekomstbestendige keuze is voor onze gemeenten. Het persoonlijk inlogportaal ontwikkelen we daarmee door.

Inzet op digitalisering van de dienstverlening.

Vergroten van het gebruikersgemak van de website.

Het gebruikersgemak van de website is verbeterd. Bestaande webformulieren zijn opnieuw bekeken en aangepast. Ook zijn webformulieren toegevoegd. Bijvoorbeeld voor melden hulpvraag wmo of hulp bij schulden. Daardoor kunnen inwoners vaker zelfstandig diensten regelen met de gemeente en zijn ze sneller in beeld met hun hulpvraag. In Q4 is er een onafhankelijke audit (onderzoek) uitgevoerd om de kwaliteit en toegankelijkheid van onze website te toetsen. In 2025 voeren we de verbeterpunten door.

We zetten met onze gemeenschappelijke regelingen in op dichtbij en op maat.

Meer zicht op de kwaliteit van dienstverlening van de GR.

Het formulier 'meldingen openbare ruimte' is verbeterd. Dat deden we op basis van klantfeedback en in samenspraak met de Afvalverwijdering Rivierenland (AVRI). Het formulier is logischer opgebouwd. De melder kan nu ook makkelijker de locatie van de melding aangeven op een kaart. Daarnaast zijn de (sub)categorieën voor meldingen aangepast. Dat maakt het makkelijker om een melding door te geven. Met de Omgevingsdienst Rivierenland analyseerden we klantfeedback. Ook daar zijn verbeteringen doorgevoerd. Dit hangt samen met het Vergunning, Toezicht en Handhaving project (VTH project)

18

4-jaar doel Een veilige woon- en leefomgeving voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en bezoekers in de gemeente West Betuwe. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

We gaan het uitvoeringsprogramma 'Aanpak Ondermijning 2024-2025' uitvoeren.

Er worden minimaal drie datagerichte integrale controles gehouden.

In 2024 is de bibob-coördinator gestart. Ook is een eerste verkenning gedaan van de speerpunten in het kader van ondermijning. Er zijn een aantal integrale controles gehouden. In het derde kwartaal bezocht de organisatie bedrijventerrein Zeiving te Vuren. Daarbij zijn de bedrijven geïnventariseerd. In kwartaal 4 controleerden we integraal de op- en afrit van de snelweg en provinciale wegen in Rumpt. Dit was een samenwerking van douane, politie en gemeente.

We gaan het uitvoeringsprogramma 'Aanpak Ondermijning 2024-2025' uitvoeren.

De meldingsbereidheid neemt toe.

Op 13 november 2024 was er een netwerkavond buurtpreventie in Tuil. Een Boa, drie wijkagenten en de beleidsmedewerker Openbare orde en veiligheid gaven hier een presentatie. In de aanloop naar de jaarwisseling spoorden we inwoners aan om de opslag en handel van illegaal vuurwerk te melden. Dit deden we met een billboard van Meld Misdaad Anoniem.

We willen de persoons- en kerngerichte aanpak op het gebied van zorg en veiligheid bij complexe casuïstiek optimaliseren.

Een goede regie en efficiënte afhandeling.

De gemeenteraad stelde in september structurele financiering beschikbaar voor capaciteit beleidsregie en casus/procesregie zorg en veiligheid. De implementatie is gestart. Doordat het onderwerp ingewikkeld is, loopt dit door in 2025. In het vierde kwartaal zijn de gesprekken gestart met het Zorg- en Veiligheidshuis. Dit gaat over de regionale implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE). Ook dit loopt door in 2025. In de tweede helft van het jaar voerden we een onderzoek uit naar mensenhandel. In 2025 zetten we de conclusies en aanbevelingen om in actie.

19

Toelichting

We leveren een Algemeen plaatselijke Een handhaafbare Apv op het gebied van verordening (Apv) op die voldoet aan de openbare orde en veiligheid. nieuwe Omgevingswet.

20

In februari stelden we de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) vast. Daarin zijn wijzingen opgenomen over veiligheid, ondermijning, evenementenvergunningen en carbid schieten.

4-jaar doel We werken aan een toekomstbestendige en wendbare gemeente Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

Toelichting

We besteden aandacht aan het vijfjarig Organisatie van een aantal activiteiten. bestaan van de gemeente West Betuwe.

Elk kwartaal gaven we aandacht aan het vijfjarig bestaan. In het derde en vierde kwartaal was hiervoor aandacht bij de communicatie rondom het Fruitcorso, de netwerkdag voor medewerkers en de eindejaarsactiviteiten. In december is de vlag met het wapen als symbool van de gemeente West Betuwe onthuld en verstrekt aan de dorpshuizen. Op de website is informatie te vinden over de geschiedenis en symbolen van de gemeente (ambtsketen, wapen en vlag).

We spelen een actieve rol in regionale verbanden, richting provincie en het rijk en we benutten onze netwerkorganisaties.

Deelname aan regionale verbanden, provinciale tafels en P10.

Het college van burgemeester en wethouders is actief in acht dagelijkse besturen van gemeenschappelijke regelingen. Vanuit deze samenwerking dienden zij bijvoorbeeld een subsidieaanvraag in bij het Rijk voor een RegioDeal. Daarnaast zijn ze actief in diverse verenigingen en samenwerkingsverbanden. Denk daarbij aan Fruitpact, de Vereniging Nederlandse Riviergemeenten en de P10.

We werken aan de strategische maatschappelijke opgaven samen met onze maatschappelijke partners en inwoners, zowel lokaal, regionaal als landelijk.

Monitoringsgegevens programma's.

Met onze samenwerkingspartners volgen we de landelijke en regionale ontwikkelingen. Die vertalen we naar West Betuwe. Specifieke zaken brengen we onder de aandacht bij hogere overheden via lobby vanuit de P10 en Regio Rivierenland. Er was een actieve lobby. Daarbij was onder andere veel aandacht voor spuitzonering bij fruitteelt en gewasbescherming van de kersenteelt. Ook voor de verbreding A2 bij de Tweede Kamer was de lobby actief. Verder kwam een aantal bewindslieden op werkbezoek in West Betuwe. Bij de VNG ledenvergadering werd een motie aangenomen van de regiogemeenten over warmtegemeenschappen.

21

Verbonden partijen Wat heeft er gespeeld? Regio Rivierenland • Op 24 januari 2024 heeft het Algemeen Bestuur het procesvoorstel takendiscussie Regio Rivierenland vastgesteld om te komen tot een afwegingskader. • Op 3 juli 2024 heeft het Algemeen Bestuur besloten het niet ingezette budget RSF van de jaren 2022 en 2023 voor een bedrag van 275.309 euro in te zetten als de benodigde gemeentelijk cofinanciering voor de subsidieregeling LEADER en een bedrag van 77.651 euro in te zetten voor de regionale beheerkosten. • Op 3 juli 2024 heeft het Algemeen Bestuur de jaarstukken 2023 en begroting 2025 van Regio Rivierenland vastgesteld. • Op 16 oktober 2024 heeft het Algemeen Bestuur de bestuursrapportage 2024 vastgesteld en daarmee de gemeentelijke bijdrage (incidenteel) verlaagd. • Eind oktober 2024 heeft Regio Rivierenland een aanvraag voor een Regio Deal met het Rijk ingediend. In de aanvraag staat hoe de regio, samen met het Rijk, versneld wil werken aan toekomstbestendig wonen, ondernemen en leven in de regio. Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe (BWB) • Op 4 september stelde het bestuur de definitieve begroting 2025-2028 vast inclusief de invulling van de taakstelling van 760.000 euro. • Op 4 september 2024 stelde het bestuur de nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) en gewijzigde bekostigingssystematiek vast.

• Op 10 oktober 2024 bepaalde het bestuur de ingangsdatum en het ingroeipad voor de DVO en bekostigingssystematiek, ingangsdatum 1 januari 2024 en een ingroeipad voor de gewijzigde bekostiging van 3 jaar. • De gemeenteraad van Tiel nam op 14 februari 2024 de motie 'Optimaliseren bedrijfsvoering van 4K naar 5D' aan. Hierop volgde een onderzoek naar een optimale bedrijfsvoering, dat resulteerde in een voorgenomen besluit door het college op 19 november en de raad van de gemeente Tiel op 18 december om uit de GR BWB te treden per 1 januari 2028 of zoveel eerder als mogelijk. In 2025 worden de consequenties van dat besluit onderzocht waarna de gemeente Tiel een definitief besluit neemt.

22

Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) • Eind 2023 heeft Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) het Regionaal Risicoprofiel 2024, Beleidsplan 2024-2027 en Crisisplan 2024-2027 opgesteld. Beleidsdoelstellingen zijn geclusterd in drie speerpunten: een sterk netwerk, een weerbare organisatie en informatiemanagement. De eerste uitwerkingen in de vierjarige beleidscyclus zijn de ontwikkeling van het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) en de netwerkregie. Hierbinnen wordt informatie van verschillende partijen bij elkaar gebracht beschikbaar gesteld aan alle crisis- en ketenpartners. Het is de basis voor een adequate crisisbesluitvorming ten tijde van rampen en crises. Een andere uitwerking is het opzetten van een projectstructuur voor langdurige crises zodat de continuïteit gewaarborgd blijft. We zien dat er ingespeeld wordt op actuele, externe ontwikkelingen zoals militaire dreiging. Daarom is dit onderwerp van een bestuurlijke bijeenkomst geweest en als casus gehanteerd bij regionale oefeningen. Het onderstreept ook de noodzaak voor een weerbare organisatie en samenleving in het voorbereiden van maatschappelijke ontwrichting. Dit richt zich ook op netcongestie en als voorbeeld de veilige energietransitie waaraan gewerkt wordt. • In 2024 is ook het Dekkingsplan Brandweer voor de periode 2024-2027 vastgesteld.

De brandweer is daarna gestart met de implementatie: het verplaatsen van materieel en opleiden/oefenen voor nieuwe specialismen en voertuigen. Vanuit de noodzaak te blijven innoveren voor een toekomstbestendige brandweer worden acht business cases uitgewerkt (w.o. elektrificeren voertuigen en specialistisch blussen) die moeten bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de brandweer. • Het eindadvies en de samenwerkingsovereenkomst toekomstbestendige bevolkingszorg en crisiscommunicatie is geïmplementeerd. Onze gemeente voldoet aan de samenwerkingsafspraken. Uiteraard blijven we werken aan de continuïteit en de vakbekwaamheid van onze crisisfunctionarissen. Regionaal Archief Rivierenland (RAR) Het Regionaal Archief Rivierenland houdt toezicht op het beheer van de niet- overgebracht archieven en brengt hier jaarlijks verslag over uit. In dit verslag worden aanbevelingen/constateringen aangegeven ten behoeve van het verbeteren van het beheer van de niet-overgebrachte archieven. Verder geven zij adviesnotities over onder andere de Wet Woo, archivering sociale media, archiveren chatberichten, anonimiseren en archiveren. Het Regionaal Archief Rivierenland beoordeelt de vernietigingslijsten en geeft machtiging tot vernietiging af.

Het Regionaal Archief Rivierenland organiseert tentoonstellingen, lesprogramma’s en activiteiten om het erfgoed onder de aandacht te brengen bij inwoners en scholieren. Belangrijkste (beleids)-ontwikkelingen: • De migratie van de inhoud van meerdere Document Management Systemen van verschillende gemeenten richting het E-depot verloopt voorspoedig. • Naar verwachting komt er in juli 2026 een nieuwe Archiefwet. Er is gevraagd aan het RAR om eventuele gevolgen voor de gemeenten tijdig te communiceren. • Het Strategisch Informatie Overleg (SOI) wordt tweemaal per jaar georganiseerd. • Het huidige beleidsplan van het RAR loopt af. Zij zijn dit jaar begonnen aan de ontwikkeling van een nieuw beleidsplan 2026-2029.

23

Financiën De lasten en baten van het programma zijn hieronder weergegeven. Besturen

Begroting voor wijziging Begroting na wijziging 2024 2024

Rekening 2024

Bedragen (x €1.000) Lasten

-12.273

-13.756

-14.030

Baten

1.228

1.372

1.568

-11.045

-12.385

-12.462

Toevoegingen aan reserves

-134

-134

-171

Onttrekkingen van reserves

273

792

736

-10.905

-11.727

-11.896

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

Gerealiseerd resultaat

24

Wonen Doelstellingen Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan 4-jaar doel We werken aan wettelijke milieutaken en verduurzaming om: in 2030 55% minder CO2 uitstoot te hebben, om kwetsbare locaties tijdens weersextremen te herkennen/beschermen en een circulaire economie in 2050 te zijn. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

We werken aan de duurzame (lokale) opwek van energie (lokaal) en verminderen van energieverbruik.

West Betuwe beschikt over een gegevenstool om een integrale vertaal-slag te maken van Nationale, regionale en lokale Energietransitiedoelen naar voortgangsanlalyses

We willen het bestuur op een juiste manier informeren over de voortgang van dit programma. Daarvoor brachten we in kaart welke data hiervoor nodig is. Eind 2024 is door ons een opdracht uitgezet om deze data te visualiseren. Daarmee heeft het bestuur de juiste sturingsinformatie om de resultaten te kunnen monitoren.

We werken aan de duurzame (lokale) opwek van energie (lokaal) en verminderen van energieverbruik.

85% van de kantoorgebouwen heeft in West Betuwe minimaal een energielabel C

Inmiddels voldoet 59% (265 van de aan de 449 )van de kantoorgebouwen aan het wettelijk verplichte C label. De ODR handhaaft actief op achterblijvende blijven. Hiertoe voert de ODR na controles , nadere gesprekken en zo nodig zet men waarschuwingsbrieven en handhavingstrajecten in.

We werken aan voldoende kennis om Integratie van de klimaatmaatlat in ruimtelijke samen met inwoners en bedrijven ontwikkelingen en procedures is afgerond. kwetsbare locaties tijdens weersextremen (droogte, hitte, overstromingen en water-overlast) te beschermen.

25

Toelichting

De procedure om de Maatlat te ontwikkelen is afgerond. In 2025 voeren we de Maatlat in.

We werken aan voldoende kennis om Een biodiversiteitsplan t.b.v. natuurinclusief samen met inwoners en bedrijven bouwen en ontwikkelen. kwetsbare locaties tijdens weersextremen (droogte, hitte, overstromingen en water-overlast) te beschermen.

Zie toelichting bij de Maatlat. Het thema natuurinclusief bouwen en ontwikkelen starten we op nadat het Kader leefbare verstedelijking Gelderland is vastgesteld.

We werken aan voldoende kennis om We kijken voor het (terug)planten van bomen samen met inwoners en bedrijven gericht naar locaties met groeimogelijkheden kwetsbare locaties tijdens weersvoor extra bomen die van betekenins kunnen extremen (droogte, hitte, overstromingen zijn bij toenemende hittestress. en water-overlast) te beschermen.

Het programma bomen 2025-2034 is vastgesteld. Daarin kijken ook naar mogelijkheden om extra bomen te planten. Hiermee voorkomen we hittestress.

We werken toe naar bevorderen gebruik Er is een platform voor inwoners met aanbod streekproducten en circulaire uitvoering streek-producten ontwikkeld. publieke taken.

Er is een platform: Betuws Best. Een streekproductenmerk en -platform voor de Betuwe, waar ook ondernemers uit de gemeente West Betuwe bij zijn aangesloten. (Lokale) consumenten vinden het aanbod op de website van Betuws Best. Daarnaast is binnen de regionale werkgroep Agrotoerisme -waar we actief aan deelnemen- het aanbod aan streekproducenten in de gemeente West Betuwe geïnventariseerd. Deze inventarisatie actualiseren we regelmatig.

We werken toe naar bevorderen gebruik Het project voor het verminderen van restafval streekproducten en circulaire uitvoering (30 kg restafval per huishouden) is uitgerold in publieke taken. de regio.

In 2024 stelde AVRI het plan vast ""van afval naar grondstoffen 2024-2030"". Hierin staan acties om afval beter te scheiden en opnieuw te gebruiken. Dit in een balans tussen milieu, kosten en service voor inwoners. Hoewel er het afgelopen jaar vooruitgang is geboekt, blijkt het ingewikkeld om restafval te verminderen. Hier geven we samen met de AVRI blijvende aandacht aan.

26

4-jaar doel Versnelling van de woningbouw. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

Toelichting

We zorgen voor de realisatie van Het aantal gerealiseerde woningen (inclusief minimaal 220 nieuwe woningen in 2024, flexwonen). als onderdeel van het langetermijn doel van realisatie van 2600 woningen in 2030.

Volgens de BAG zijn 236 woningen opgeleverd in 2024. Daarvan zijn er 97 sociale huurwoning. In oktober 2024 publiceerden we de eerste woningbouwmonitor. Daarin staat de stand van zaken van de woningbouwplannen.

We bevorderen dat in 2024 inwoners meer kansen hebben op een passende woning in de eigen kern.

Evenwichtige spreiding van woningbouw over de verschillende kernen.

In 2024 zijn in 17 kernen woningen opgeleverd.

Voor 7 kernen bepalen we nieuwe ontwikkellocaties (inbreiding en uitbreiding) voor woningbouw passend bij de aard en schaal van de kern en brengen deze in procedure.

Evaluatie traject kansenkaart 2023.

In de eerste Bestuursrapportage 2024 rapporteerden we dat dit resultaat is afgerond.

27

4-jaar doel In West Betuwe zorgen we ervoor dat onze kernen goed fysiek en digitaal bereikbaar zijn en onze inwoners mobiel blijven en kunnen meedoen in de samenleving. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

Wij realiseren de uitvoering van de activiteiten uit het jaarprogramma Mobiliteitsagenda.

Er zijn voor de kernen Gellicum en Enspijk plannen voor een mobiliteitshub.

Het locatieonderzoek carpoolplaats in Enspijk is in 2024 afgerond. Het project gaat in 2025 naar een volgende onderzoeksfase. - In 2024 was hierop geen voortgang. Met de coöperatie Duurzaam West Betuwe, teams verkeer en duurzaamheid zetten we een eerste stap richting verkenning / expert meeting. Dit voor het concept deelauto's in combinatie met een hub.

Wij realiseren de uitvoering van de activiteiten uit het jaarprogramma Mobiliteitsagenda.

Er is een uitvoeringsprogramma Veilige Schoolomgeving opgesteld.

In 2024 verbeterden we onder andere de looproutes in Beesd, Asperen en Buurmalsen. Dit is een continu proces. Daarin nemen we de inbreng van inwoners en Platform Toegankelijkheid West Betuwe mee.

Wij zijn vooruitstrevend in het programma ‘Digitalisering Overheden’ (ook bekend als de Data top 15).

De verkeersdata die gedeeld wordt met navigatiesystemen is op niveau 3 (van 5) in het landelijke project Data top 15.

Voor West Betuwe zijn verkeersdata-items van toepassing. Die staan allemaal op het gewenste minimale niveau 3. De data-items 'geplande en actuele wegwerkzaamheden' en 'evenementendata' staan op het hoogsthaalbare niveau 5.

28

Toelichting

Verbonden partijen Wat heeft er gespeeld? Avri Besluiten • Het AB stelde het Strategisch Koersplan vast, met de mogelijkheid tot inhoudelijke aanvulling. • Het AB heeft de doelen en uitgangspunten voor het Circulair Ambachtscentrum in Medel vastgesteld, inclusief kennisname van twee schetsvoorbeelden. • Het AB heeft het onderzoek naar de mogelijkheden van de doorgeeftas (BEST-tas) besproken. • Het AB heeft besloten om omgekeerd in te zamelen in de kleine kernen. Invoering gestart in Heesselt, verdere implementatie in overige kleine kernen afhankelijk van nieuwbouwplannen. • Het AB heeft besloten het huidige tariefscenario voor 2025 te handhaven, waarbij het tarief van een 30-liter zak 1 euro bedraagt. • Het DB heeft in de vergadering van 6 december besloten niet toe te treden tot HVC. Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) • De DVO 2024 is ondertekend met een prijsverhoging door CAO-onderhandelingen en minder inzet WSW-medewerkers. Klimaatverandering verlengt het groeiseizoen, wat extra inzet en kosten vraagt. • DVO valt 103.000 hoger uit. In de werkbegroting bleken niet alle interne kosten doorberekend te zijn. • Bomenbeheer en kolkenreiniging zijn per 1 januari 2024 uit de DVO gehaald en teruggebracht naar de gemeente. Knot – en fruitbomenonderhoud blijft onderdeel van de DVO.

• Avri rekent, ondanks ondertekend DVO, alsnog frictiekosten voor terughalen van boombeheer en kolkenreinigen. De gemeente gaat niet akkoord. Na overleg heeft Avri toegezegd de frictiekosten tegen werkelijke kosten te verrekenen. • Onderhoudstaken uit de DVO zijn gedurende het jaar redelijk goed uitgevoerd. Het langere en groeizame groeiseizoen zorgde ervoor dat het lastig was om op de onderdelen onkruidbestrijding in beplanting en op verharding aan het afgesproken kwaliteitsbeeld B te voldoen. Omgevingsdienst Rivierenland • Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden • Plan van aanpak robuustheid is door het Algemeen Bestuur vastgesteld en in gang gezet. • Het college heeft naar aanleiding van het onderzoek Positionering bouwtoezicht- en handhavingstaken op 29 oktober 2024 besloten de bouwtoezichten handhavingstaken bij de ODR te laten. Het college heeft kaders gegeven voor het verbeteren van de dienstverlening rondom de VTH-taken bouwen.

29

Financiën De lasten en baten van het programma zijn hieronder weergegeven. Wonen

Begroting voor wijziging Begroting na wijziging 2024 2024

Rekening 2024

Bedragen (x €1.000) Lasten

-40.949

-32.556

-30.096

Baten

37.029

25.177

26.436

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-3.920

-7.379

-3.660

Toevoegingen aan reserves

-546

-790

-864

Onttrekkingen van reserves

503

1.328

601

-3.964

-6.841

-3.923

Gerealiseerd resultaat

30

Werken Doelstellingen Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan 4-jaar doel Meer inwoners doen actief mee aan de samenleving. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

We ondersteunen inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt krijgen passende ondersteuning.

De samenwerking tussen Werkzaak en de gemeente is verbeterd. We maakten concrete samenwerkingsafspraken. Denk daarbij aan de mogelijkheid voor inwoners om aan werk te proeven zonder definitief de stap naar arbeidstoeleiding te zetten, een warme overdracht tussen participatiecoach en werkcoach en een duidelijk inzicht in het instrumentenaanbod van Werkzaak voor de gemeente. Door de verbeterde samenwerking doen meer inwoners mee in de samenleving.

We ondersteunen inwoners met financiële problemen.

Uitvoering plan van aanpak bestaanszekerheid samen met inwoners en partners.

Er is uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan bestaanszekerheid. Hierdoor zijn er meer inwoners bereikt en geholpen bij het voorkomen van financiële problemen. Hiervoor zijn de uren van de budgetcoach verhoogd. Door deze verhoogde capaciteit kon de gemeente meer inwoners ondersteunen ten opzichte van 2023. Daardoor zijn problematische schulden voorkomen.

31

Toelichting

We verlagen de drempel voor kinderen en jongeren om deel te nemen aan maatschappelijke activiteiten.

Meer kinderen en jongeren benutten de minimaregelingen van de gemeente in vergelijking met 2023.

In gemeente West Betuwe kunnen meer kinderen sporten door het Jeugdfonds Sport en Cultuur te gebruiken. Meer kinderen komen in aanmerking voor de zwemregeling van Jeugdfonds Sport en Cultuur. We maakten concrete afspraken over de zwemdiploma’s A en B in gemeente West Betuwe. Daarmee vergoeden we deze vanaf 2025. Door het programma Life After School (LAS) bereikten we meer jongeren. Ook is daarmee de samenwerking verbeterd tussen Mozaïek, connect2jeugd en Team Sociaal. Jongeren die tussen wal en schip vallen bereiken we zo beter.

4-jaar doel Het ondernemers- en vestigingsklimaat meer weerbaar, toekomstbestendig en duurzaam maken en onze dienstverlening verbeteren. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

We willen bedrijventerreinen toekomstbestendig maken.

Een vastgesteld plan voor bedrijven-terrein Oudenhof.

De start staat gepland in Q1 2025. Dit is eerder vermeld in de verantwoording in de eerste bestuursrapportage.

We willen nevenactiviteiten toestaan voor (agrarische) bedrijven en organisaties.

Een vastgesteld beleid voor verbreding van (agrarische) bedrijven of organisaties op het gebied van recreatie en toerisme, spelactiviteiten en beleving van streekproducten en ambachten.

Het huidige beleid geeft agrarische bedrijven ruimte voor nevenactiviteiten. Deze ruimte is bij hen niet altijd bekend. Daarom stellen we een handreiking op die de route en het proces inzichtelijk maken. Dit doen we in samenwerking met andere Rivierenlandgemeenten.

32

Toelichting

We willen jongeren binden aan de lokale Het aantal activiteiten tussen onderwijsen regionale arbeidsmarkt. instellingen met het bedrijfsleven.

Vanuit het LEA is aangegeven dat er geen draagvlak is voor de aangedragen educatie rondom de FruitTechCampus. Als gemeente nemen we nog steeds deel aan initiatieven om onderwijs en bedrijfsleven aan elkaar te verbinden, zoals bij de Battle of the boats, Hacketon. Dit zijn vaak initiatieven die al een aantal jaren succesvol zijn. HUB Rivierenland: In 2024 is een subsidie van 20.000 euro toegekend voor de activiteiten. Wel met voorbehoud, zij ontvingen 75% van het bedrag omdat nog niet alle voorgenomen activiteiten ingevuld en uitgewerkt waren. De verantwoording 2024 is nog niet ontvangen en het is dus nog niet bekend welke activiteiten uitgevoerd zijn. Overigens moeten ze voor 1 mei wel verantwoorden, om de laatste 25% van hun subsidie te ontvangen. Voor 2025 is eenzelfde constructie toegekend, ook weer vanwege een aantal voorgenomen activiteiten die nog niet scherp omschreven waren.

33

Verbonden partijen Wat heeft er gespeeld? Werkzaak Rivierenland De volgende hoofdlijnactiviteiten speelden er in 2024 bij Werkzaak Rivierenland:

1. Het door ontwikkelen van de samenwerking tussen de gemeenten en Werkzaak ten behoeve van de ondersteuning van de KP4 doelgroep. 2. Werkzaak onderzoekt hoe de infrastructuur beter benut kan worden en kan voortbestaan in verband met afschaffing van de WsW en de Rijksbijdragen die teruglopen. De krapte op de arbeidsmarkt zorgt voor kansen in bemiddeling naar werk en gelijktijdig ook voor uitdagingen in begeleidingscapaciteit. De ontwikkelingen worden scherp gemonitord om de negatieve effecten zoveel mogelijk te beperken. 3. Werkzaak Rivierenland bereidt zich actief voor op de implementatie van de Participatiewet in Balans, met als doel de ondersteuning van werkzoekenden te verbeteren en de wetgeving effectief uit te voeren. Hoewel de wet op zijn vroegst op 1 januari 2026 in werking treedt, heeft Werkzaak Rivierenland al diverse voorbereidingen getroffen.

Financiën De lasten en baten van het programma zijn hieronder weergegeven. Werken

Begroting voor wijziging Begroting na wijziging 2024 2024

Rekening 2024

Bedragen (x €1.000) Lasten

-16.538

-17.380

-17.702

Baten

10.141

10.379

10.875

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-6.397

-7.001

-6.826

Toevoegingen aan reserves

-99

-98

-98

Onttrekkingen van reserves

150

124

214

-6.346

-6.975

-6.710

Gerealiseerd resultaat

34

Leven Doelstellingen Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan 4-jaar doel De leefbaarheid in de kernen wordt door concrete maatregelen samen met de inwoners verbeterd. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

We verbeteren de uitvoering van de kern- Programmaplan kerngericht en een agenda's, ontwikkelen deze door als een bestedingsplan levende agenda.

Toelichting In mei 2024 is het bestedingsplan door de raad vastgesteld. In 2024 stelden we een programmaplan op. De organisatie is hiernaar ingericht. In het programmaplan stemden we het bestedingsplan af op de doelen. Die staan beschreven in de vier sporen van het plan van aanpak Kerngericht Werken. We voerden verschillende inspanningen uit om deze vier sporen te realiseren. Een greep uit deze inspanningen: - We voerden punten op de kernagenda's uit; - We evalueerden het huidige kernagendaproces en werkten een verbeterde versie uit; - We bereidden gesprekken voor met de kernen. Daarmee toetsten we de verbeterde versie en haalden feedback op; - We richtten een driemaandelijkse gebiedstafel in en een wekelijks inloopspreekuur voor gebiedsmakelaars.

35

We verbeteren de uitvoering van de Realisatie prioriteiten 2024 kernagenda's. kernagenda's, ontwikkelen deze door als een levende agenda.

We weten welke leefbaarheidsAnalyse en scenario's. vraagstukken er zijn binnen de gemeente West Betuwe voor de korte en langere termijn.

36

We voerden kernagendapunten uit en monitorden de voortgang. Intern verbeterden we ons kernagendaproces. Dit zorgt ervoor dat we de kernagendapunten efficiënter en transparanter kunnen uitvoeren. Van de 696 kernagendapunten zijn er 394 afgerond. 165 kernagendapunten werden voorbereid. 109 kernagendapunten staan in de meerjarige planning. Voor de periode 2002 tot en met 2022 maakten we een analyse van de leefbaarheid in West Betuwe. Hiervoor zijn data gebruikt uit de Leefbaarometer. In deze periode steeg gemeente West Betuwe van leefbaarometer klasse 'ruim voldoende' naar 'goed'. Tussen gebieden zijn er verschillen in de leefbaarheid. In december deelden we de uitkomsten van de analyse met de raad via een raadsinformatienota. In dezelfde maand deelden de gebiedsmakelaars de resultaten met de kernen. Op de gemeentelijke website staat een samenvatting ervan. Met de bestaande data lukt het nog niet om te werken aan toekomstscenario's.

We weten welke leefbaarheidsvraagstukken er zijn binnen de gemeente West Betuwe voor de korte en langere termijn.

Verkenning van de kansen voor multifunctioneel gebruik en combinatie van diverse functies (onderwijs, dorpshuis, sport).

Met inwoners van Hellouw is een sociaal dorpsplein ontwikkeld in het participatieproces. Het resultaat hiervan is: een gedragen ontwerp en structurele activiteitenplanning binnen het dorp. De klankbordgroep Dorpendeal had ook een actieve rol tijdens het participatie- en communicatietraject. Er is een actief jongerennetwerk opgebouwd. In combinatie met het herinrichtingsplan voor de wegen voeren we het ontwerp voor het sociaal dorpsplein uit. Het dorpshuis in Hellouw voerde tegelijkertijd groot onderhoud uit op het dorpshuis. Dit is verduurzaamd en beter toegankelijk gemaakt. Dorpshuis De Koels in Vuren en MFC Burcht van Haeften wilden hun exploitatie verbeteren. Daarbij ondersteunden wij hen. We ondersteunden verschillende dorpshuizen bij onderhoud en verduurzaming. Sommige niet-gemeentelijke dorpshuizen hebben het verduurzamingstraject al afgerond en subsidie ontvangen. Voor dorpshuizen in Est, Spijk en Opijnen is subsidie toegekend. Bij andere locaties loopt het aanvraagproces of staat verduurzaming gepland voor de komende jaren. De subsidieregeling blijft beschikbaar tot 2026. Naast deze fysieke verbeteringen stimuleren we vernieuwende samenwerkingen. Een voorbeeld daarvan is de samenwerking tussen Beesd (zorgt) voor Elkaar en MFC Het Klokhuis. Het Klokhuis nam het initiatief om de samenwerking te verbeteren tussen lokale zorg- en welzijnspartijen.

37

We ondersteunen kernagenda groepen Implementatie digitaal platform (fase 1 en 2). met het verbreden en versterken van hun netwerk.

Het digitale platform kreeg een plek binnen het project Bloei! We doorliepen een participatieproces met de pilotgroepen Beesd en Heukelum. We voerden ruim 100 interviews met inwoners, inwonersgroepen en medewerkers. Samen ontwikkelden we een prototype van een hybride instrument. In het laatste kwartaal van 2024 presenteerden wij het project in een beeldvormende raad. Daarnaast voerden we een marktverkenning uit. Voor de raadsagenda van maart 2025 bereidden we ook de bestuurlijke besluitvorming voor.

We ondersteunen kernagenda groepen Ten minste acht kernagenda groepen hebben met het verbreden en versterken van hun hun netwerk vergroot en verstevigd. netwerk.

Het college nam een voorgenomen besluit over het document "Inwonersgroepen: Rol en status volgens de gemeente". Medio november 2023 deelden we dit document met de gemeenteraad ter informatie. We maakten een visual. Die geeft inzicht in de netwerkstructuren rond kernagendagroepen en platforms in elke kern. Deze documenten vormen de basis voor gesprekken met de kernen om samenwerkingsafspraken te maken. Dit combineren we met de projecten doorontwikkeling kernagenda's en Bloei! In november 2024 organiseerden 2 inwonersgroepen weer een kennisdeelavond voor de platforms. Dit als vervolg op de kennisdeelsessie van november 2023.

38

We ontwikkelen samen met partners Realisatie van een aantal nieuwe meer interessante combinatie arrangementen activiteiten voor inwoners en bezoekers van de gemeente.

In 2024 ontwikkelde de Beleef West Betuwe website zich verder. Onder andere zijn locaties van speeltuinen, de Canon West Betuwe en podcasts ('Verborgen Verhalen') toegevoegd. Ook kwamen er nieuwe (cultuurhistorische) routes bij. Bijvoorbeeld de mountainbike-route op Landgoed Mariënwaerd en de Liberation Route in Rivierenland. In het verlengde van de Beleef West Betuwe site, voerden we het project digitale informatiezuilen uit. Dit deden we met samenwerkingspartners. We maakten ook een informatieboekje met doortraproutes en beweegroutes. Verder ontwikkelden we met inwoners en partners drie klompenpaden en twee ommetjes. De realisatie van deze projecten is gestart. Sinds 2024 kunnen ondernemers uit de omgeving hun (combinatie)arrangementen onder de aandacht brengen op de webpagina 'Uit in de Regio'.

4-jaar doel Meer inwoners hebben een goede basis, zodat zij mee kunnen doen, zich kunnen ontwikkelen en een zinvolle bijdrage kunnen leveren aan de samenleving. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

Het doel om sportgemeente van het jaar Uitvoering jaarschijf 2024 uit het plan van te worden is een vliegwiel en gezamenl- aanpak sportgemeente van het jaar 2025. ijke focus voor het realiseren van een positief gezonder en vitaler West Betuwe.

39

Toelichting In samenwerking met Welzijn West Betuwe zetten we een publiekscampagne op. Daarmee zetten we inwoners en jongeren aan om te bewegen. Met een jaarlijks terugkerend sportmagazine en een flyer motiveren we hen om mee te doen aan tussentijds en naschools beweegaanbod. Dit loopt via onderwijsinstellingen. Met deze middelen motiveerden we sportaanbieders om beweegaanbod voor de jeugd te ontwikkelen en/of nadrukkelijk te profileren. Via het Kontakt brengen we beweegaanbod ook structureel onder de aandacht.

Vrijwillige inzet toekomstbestendig maken

Afspraken met WWB en aantal vrijwilligers volgens gegevens Welzijn West Betuwe in relatie tot voorgaande jaren (380 in 2023).

Welzijn West Betuwe voerde de speerpunten uit volgens de afspraken in het vrijwilligersprogramma, zoals: - organisatie van het West Betuwe JAM festival - faciliteren van de vacaturebank voor vrijwilligers - uitreiken van vrijwilligerswaardering Daarnaast hebben zij extra verenigingsondersteuning bij sportverenigingen geboden. De lopende opdracht van Maatschappelijke Diensttijd wordt uitgevoerd door Welzijn West Betuwe, Connected2Jeugd en Mozaïek. De ingediende aanvraag van Welzijn West Betuwe voor een extra Maatschappelijke Diensttijd traject is afgewezen door DUS-I.

40

Vrijwillige inzet toekomstbestendig maken,

Uitvoering jaarschijf 2024 uit het plan van aanpak sportgemeente van het jaar 2025.

In 2024 namen we de verenigingsmonitor af bij sportverenigingen. Dit in samenwerking met Mulier Instituut en Welzijn West Betuwe. Van de 120 aangeschreven verenigingen reageerden er 68 op tijd. De uitkomsten gaven inzicht in de status van een groot deel van de West Betuwse sportverenigingen. Zo bleek dat 90% van de verenigingen geen direct vrijwilligerstekort heeft. 70% was goed in staat om sportactiviteiten te organiseren. Daarnaast zagen we een sterke betrokkenheid van 50-plussers. Velen van hen zijn actief als lid of vrijwilliger. Toch zijn er ook uitdagingen: bijna de helft van de verenigingen had problemen met hun accommodatie,. Door beperkte beschikbaarheid van de lokatie ziet 14% het voortbestaan bedreigd. Ook blijkt dat kleine verenigingen vaak moeite hadden om financieel rond te komen. We gaven Welzijn West Betuwe de opdracht om buurtsportcoaches in te zetten die verenigingen ondersteunen. Deze opdracht loopt door in 2025.

We geven uitvoering aan de speerpunten Uitvoering jaarschijf 2024 plan van aanpak uit de onderwijsvisie en de aanpak laaggeletterdheid. laaggeletterdheid.

41

De schuldenproblematiek is één van de gezamenlijk gekozen speerpunten uit de onderwijsvisie. In het najaar organiseerden wij hierover een kennissessie voor raadsleden. Om schoolmaatschappelijk werk in te zetten is de formatie uitgebreid. Voor het complete onderwijs is dit ondergebracht bij de gemeente (Team sociaal). Dit kwam tot stand in overleg met de schoolbesturen.

We geven uitvoering aan de speerpunten Uitvoering acties laaggeletterdheid en de uit de onderwijsvisie en de aanpak bewustwording vergroten. laaggeletterdheid.

In 2024 zijn de taal- en computertrainingen voortgezet. Om laaggeletterden beter te bereiken, maakten we een top 5 van vindplaatsen. Daar voerden we gesprekken en hielden spreekuren. Taalambassadeurs zijn opgeleid. Zij kunnen door inwoners worden ingezet. Bijvoorbeeld om hen te helpen bij brieven lezen. De gemeente en andere organisaties kunnen hen inzetten voor hulp bij communicatie in begrijpelijke taal.

Er is meer inwonersparticipatie bij Inrichting monitoring aantal beleids-ontwikkeling en projecten van de inwonersinitiatieven en participatie-trajecten gemeente.

In maart 2024 ontving de raad een informatienota over de evaluatie van participatie-ervaringen en de bijbeborende aanbevelingen. De afgeronde evaluatie van de particpatie-ervaringen en pilots leverde aanbevelingen op. Die gingen over 'kennis en vaardigheden', 'particpatietools en -formats' , 'overzicht' en 'adviseren en leren'. Deze aanbevelingen vormen de basis voor de meerjarige doorontwikkeling op het gebied van participatie. Ze kregen een plek in het jaarplan van Kerngericht werken en prioriteerden we. Veel daarvan krijgen in 2025 een plek in Bloei!: een hybride participatieplatform voor kernen. Dit platform is een instrument dat overzicht geeft in participatietrajecten.

42

Er is meer inwonersparticipatie bij Geactualiseerde visie en aanpak jongerenbeleidsontwikkeling en projecten van de participatie. gemeente.

Om de raad te informeren stuurden wij het geactualiseerde uitvoeringsplan "Jongerenparticipatie en Jongerenwaardering" in november 2024. Daarin beschrijven we hoe we jongeren actief kunnen betrekken bij gemeentelijk beleid en besluitvorming. Het plan geeft praktische handvatten waarmee de gemeente jongeren kan bereiken en betrekken. Hierbij zijn we geholpen door adviesbureau TwynstraGudde, jongerenwerkorganisaties, welzijnsorganisatie en de jongerenadviesraad. Jongerenparticipatie heeft als doel dat jongeren hun mening kunnen geven en invloed kunnen uitvoeren op beleid en beslissingen die hen raken. Als gemeente investeren we daarin op verschillende manieren. We verdiepen ons in de leefwereld van jongeren. Daarnaast zijn er initiatieven zoals de Jongerenadviesraad en activiteiten zoals Democracity en speeddaten met raadsleden. Daarin leren jongeren op verschillende niveaus meer over politiek en besluitvorming. Of ze kunnen juist actief meedenken of meedoen. De inzet van jongeren waardeert de gemeente bijvoorbeeld met een initiatief zoals het jaarlijkse Jeugdlintje. Daarmee belonen we jongeren die zich inzetten voor de leefbaarheid van hun leefomgeving.

Verbonden partijen Wat heeft er gespeeld? Uitvoeringsorganisatie breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) De uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) betreft de exploitatie van het glasvezelnetwerk op 8880 adressen in het buitengebied van de zeven deelnemende gemeenten. De jaarrekening 2024 laat een positief resultaat zien en de bestuursrapportage 2024 geeft een positief resultaat aan op alle taakvelden met uitzondering van de tijdige aanleg. Eind 2024 is 98 procent van het netwerk gereed. In 2025 moeten er nog 261 adressen worden aangesloten. Het gaat daarbij met name om de dijkversterkingsadressen of waarvoor nog instemmingsverklaringen van particuliere grondeigenaren of aanlegvergunningen nodig zijn. Het project bevindt zich nu in de opleveringsfase. 43

Financiën De lasten en baten van het programma zijn hieronder weergegeven. Leven

Begroting voor wijziging Begroting na wijziging 2024 2024

Rekening 2024

Bedragen (x €1.000) Lasten

-36.332

-63.071

-51.262

Baten

4.501

23.854

22.748

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-31.830

-39.217

-28.514

Toevoegingen aan reserves

-8.465

-21.566

-21.826

Onttrekkingen van reserves

9.343

19.939

10.469

-30.953

-40.843

-39.871

Gerealiseerd resultaat

44

Omzien Doelstellingen Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan 4-jaar doel Meer kansengelijkheid in het bereiken van een goede gezondheid. Jaardoel 2024

Resultaat

Voortgang

We zorgen voor tijdige zorg en ondersteuning aan jeugdigen.