RV2025-057-zonnegaard-boerengoed-enspijk.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering Registratie nummer Voorstelnummer Portefeuillehouder Bijlage(n)

Onderwerp

: 24 juni 2025 : GZDGWB/1168820/1890610 : RV2025-057 : Joke van Vrouwerff : 1. Definitief principeverzoek Boerengoed 2. Vastgesteld beleidskader Grondgebonden Zon West Betuwe 3. Adviesrecht gemeenteraad en verplichte participatie bij afwijkingen van het omgevingsplan : Zonnegaard Boerengoed Enspijk

Onderwerp Zonnegaard Boerengoed Enspijk

Beslispunten 1. Eenmalig af te wijken van het op 30 september 2020 vastgestelde beleidskader ‘Grondgebonden Zon West Betuwe’ om de realisatie van Zonnegaard Boerengoed te Enspijk op gronden met een agrarische bestemming overeenkomstig bijgevoegde planopzet mogelijk te maken; 2. In aanvulling op het op 25 mei 2021 vastgestelde document ‘adviesrecht gemeenteraad en verplichte participatie bij afwijkingen van het Omgevingsbepalingen’ te bepalen dat punt 5.2 van het document op het onderdeel ‘adviesrecht’ wordt aangevuld met de zinsnede ‘dan wel het project Zonnegaard Boerengoed te Enspijk betreft’.

Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft in de vergadering van 29 april 2025 besloten om in principe medewerking te willen verlenen aan de realisatie van een zonnepark (werknaam: Zonnegaard Boerengoed) nabij de Hoevenseweg 5 en 6 te Enspijk. Het initiatief omvat een innovatieve toepassing van zonnepanelen met toegevoegde waarden voor natuur, landschap en recreatie. Het gaat hierbij om een zonnepark met een bruto-omvang van ± 7 ha. De zonnepanelen die aan beide kanten licht opvangen (= bifaciale panelen) worden verticaal in rijen geplaatst. De rijen met een hoogte van ongeveer 3 meter komen ongeveer 8 meter uit elkaar te staan. De ruimtes tussen de rijen kunnen hierdoor in agrarisch gebruik (grasland) blijven. Het bijgevoegde definitieve principeverzoek (bijlage 1) bevat meer achtergrondinformatie over het beoogde zonnepark. Het zonnepark zal een bijdrage gaan leveren aan de energiedoelstellingen van de gemeente West Betuwe. Naar verwachting zal het zonnepark 3.500 MWh duurzame stroom per jaar opwekken. Dat is goed voor de stroombehoefte van ca. 1.250 huishoudens.

Het oorspronkelijke plan is na gesprekken met de ambtelijke organisatie (recreatie, landschap, duurzaamheid en ruimtelijke ordening) en de initiatiefnemers (ABO Energy en Betuwewind) aangepast naar de definitieve versie, waarbij de nadruk meer is gelegd op de ontwikkeling en toevoeging van natuur en recreatie. Het nu voorliggende plan past binnen het “Landschapsontwikkelingsplan (LOP)”. Door het toevoegen van natuurlijke elementen en groen (o.a. voedselbos, natuurvriendelijke oevers en een struweelzone) wordt immers de ontwikkeling van meer biodiversiteit gestimuleerd. Ook wordt het zonnepark landschappelijk ingepast. Vanuit Boerengoed Enspijk (dag- en verblijfsrecreatie) kan straks een wandeling rondom het zonnepark worden gemaakt. Hiermee wordt de recreatieve functie van het gebied versterkt. Formeel past het initiatief niet binnen het door de gemeenteraad op 30 september 2020 vastgestelde beleidskader ‘Grondgebonden Zon West Betuwe’ (bijlage 2). In het beleidskader is onder meer vastgelegd dat gronden met een agrarische bestemming zijn uitgesloten voor de aanleg van grondgebonden zonneparken groter dan 1 ha. De betreffende gronden (weilanden) in het projectgebied hebben in het op 21 december 2021 vastgestelde bestemmingsplan “Buitengebied 2022” de hoofdbestemming ‘Agrarisch’ gekregen.

Met dit voorstel wordt de gemeenteraad, gelet op het bijzondere karakter van dit initiatief, verzocht specifiek voor dit project te verklaren dat, in afwijking van het vastgestelde beleidskader ‘grondgebonden Zon West Betuwe’, ruimte geboden wordt aan de realisatie van het plan. Aanvullend wordt de gemeenteraad verzocht om al in dit stadium te verklaren dat bij de nog te doorlopen planologische procedure (Omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa)) geen toepassing hoeft te worden gegeven aan het bindend adviesrecht zoals bedoeld in artikel 16.15 a lid b. onder 1 Omgevingswet. In het op 25 mei 2021 vastgestelde beleid over de toepassing van het bindend adviesrecht is bepaald dat het bindend adviesrecht van toepassing is op: ‘’Het realiseren van weiden met zonnepanelen, ongeacht de grootte, tenzij het project past binnen het beleidskader zon”. Zie hiervoor bijlage 3 onder 5. (projecten m.b.t. energieopwekking).

Samenvatting Het principeverzoek voor Zonnegaard Boerengoed in Enspijk betreft verticaal geplaatste zonnepanelen met behoud van de agrarische functie. Het project zoals nu uitgewerkt biedt kansen voor een multifunctioneel ruimtegebruik. Daarnaast draagt het bij aan de energiedoelstellingen voor de gemeente West Betuwe. Het college van burgemeester en wethouders wil gelet op het bijzondere karakter van dit initiatief medewerking verlenen. De gemeenteraad wordt verzocht dit te ondersteunen en voor het plan een uitzondering te maken op het eerder vastgestelde beleidskader ‘grondgebonden Zon West Betuwe’. Ten slotte wordt de gemeenteraad voorgesteld het initiatief niet langer aan te merken als een project waarop het bindend adviesrecht van toepassing is.

Besluitgeschiedenis • •

De gemeenteraad heeft op 30 september 2020 het beleidskader ‘grondgebonden Zon West Betuwe’ vastgesteld. De gemeenteraad heeft op 25 mei 2021 het document “adviesrecht gemeenteraad en verplichte participatie bij afwijkingen van het omgevingsplan” vastgesteld.

Beoogd effect De realisatie van een multifunctioneel zonnepark nabij de Hoevenseweg te Enspijk mogelijk te maken.

Argumenten 1.1. De innovatieve opzet van het initiatief rechtvaardigt een afwijking van het beleidskader De Zonnegaard wordt weliswaar op agrarische gronden gerealiseerd maar wel op dusdanige wijze dat sprake is van een innovatieve opzet: • De panelen komen verticaal te staan waardoor tussen de rijen zonnepanelen ruimte overblijft om een vorm van agrarisch grondgebruik mogelijk te houden. In dit geval gaat het om weidebouw. Hiermee wijkt de opzet nadrukkelijk af van reguliere grondgebonden zonneparken die geen ruimte laten voor agrarisch medegebruik. Dergelijke zonneparken waren in beeld ten tijde van het vaststellen van het beleidskader. • De initiatiefnemers investeren niet alleen in de aanleg van zonnepanelen maar ook in de ontwikkeling van extra natuur- en landschapswaarden met recreatieve gebruiksmogelijkheden. Alles samen levert dit een plan op met een meervoudig ruimtegebruik. • Voor het overige zijn er nu geen ruimtelijke beletselen in beeld die de uitvoering van het zonnepark zouden kunnen beletten. De geïsoleerde ligging van het plangebied, in de oksel van knooppunt Deil, draagt bij dat er geen nabijgelegen omgevingsbelangen worden geschaad. Uiteraard zal dit als onderdeel van de nog te doorlopen planologische procedure verder worden onderbouwd. 1.2. Het zonnepark levert een bijdrage aan de duurzaamheidsdoelen van de gemeente en draagt daarmee bij aan het RES-bod.

De Zonnegaard wekt elk jaar 3500 MWh duurzame stroom op, genoeg voor ongeveer 1250 huishoudens. Het gemeentelijk doel is om in 2030 jaarlijks 1.200 GWh duurzame energie op te wekken uit zon en wind. Zonne-energie is een noodzakelijk onderdeel van het pakket aan maatregelen om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen. Naast het bevorderen van de plaatsing van zonnepanelen op daken woningen en andere gebouwen blijven ook grondgebonden zonneparken essentieel. In dit geval wordt dit dan uitgevoerd op een wijze dat er toch nog een vorm van agrarisch grondgebruik overblijft. 1.3. Het betreft een specifieke projectgebonden afwijking van het beleidskader Dat voor dit project wordt afgeweken van het beleidskader ‘Grondgebonden Zon West Betuwe’ wil niet zeggen dat nu overal soortgelijke projecten kunnen worden gerealiseerd. Het gaat hier om een specifieke project- en locatie gebonden afwijking. Van het besluit tot afwijking van het beleidskader gaat geen precedentwerking uit. In de toekomst kan wellicht

wel worden geleerd van de ervaringen van dit project. Die kennis kan dan worden benut bij een evaluatie/herijking van het bestaande beleidskader. 1.4 Er kan gebruik gemaakt worden van reeds aanwezige infrastructuur De mogelijkheid is er om gebruik te maken van de reeds bestaande infrastructuur van het windpark Betuwewind. Het zogenaamde “cable pooling”. 2.1. Afzien van het bindend adviesrecht biedt meerdere voordelen Als de gemeenteraad in deze fase van het planproces besluit af te zien van het bindend adviesrecht, kan het vervolgproces worden versneld. Het college van burgemeester en wethouders kan de benodigde planologische procedure dan namelijk zelf ter hand nemen. Er is dan later in die procedure niet alsnog een raadsbesluit nodig waarin de gemeenteraad zich uitspreekt over het bindend adviesrecht zoals bedoeld in artikel 16.15 a lid b. onder 1 van de Omgevingswet. Door nu feitelijk hierover al een standpunt in te nemen krijgen de initiatiefnemers tevens meer zekerheid dat de verdere investeringen (o.a. opstellen ruimtelijke onderbouwing voor de procedure) tot een positief eindresultaat gaan leiden.

Kanttekeningen 1.1. Het initiatief past niet in het vastgestelde beleid voor zonneparken Het betreft hier een (gemotiveerde) afwijking van het vastgestelde beleid voor zonneparken. Argumenten die deze afwijking rechtvaardigen zijn het bijzondere innovatieve karakter van het project, het feit dat geen sprake zal zijn precedentwerking en dat ervaring kan worden opgedaan met een alternatieve uitwerking van een zonnepark. Daarnaast is uiteraard sprake van een positieve bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling om meer duurzaam opgewekte energie te krijgen.

Financiën Het betreft hier een particulier initiatief. De gemeente heeft verder geen financiële betrokkenheid bij de uitvoering en exploitatie van het zonnepark. Met de initiatiefnemer zal in het kader van de planologische procedure een anterieure overeenkomst afsluiten.

Communicatie en participatie De initiatiefnemers doen als onderdeel van de aanvraag omgevingsvergunning verslag van de wijze waarop zij de omgeving hebben betrokken bij de uitwerking van hun plannen. Door het oprichten van een omgevingsfonds, waarin per opgewekte MWw 0,50 euro wordt gestopt, worden projecten in de omgeving worden ondersteund. Daarnaast wordt door deelname van Betuwewind 50% lokaal eigendom worden geborgd. Hiermee kunnen inwoners mee investeren in het project.

Uitvoering/Planning Nadat de gemeenteraad het raadsvoorstel heeft goedgekeurd, kunnen de initiatiefnemers op eigen kosten de benodigde planstukken laten opstellen voor de te doorlopen planologische procedure (een procedure voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit: BOPA).

Nadat de stukken zijn beoordeeld en akkoord bevonden kan een aanvang worden gemaakt met de formele procedure.

Risicoparagraaf Risico omschrijving

Soort risico

Kans

Effect

Beheersingsmaatregel

Bezwaren omwonenden

procedureel

beperkt

vertraging

Goedparticipatieproces door initiatiefnemers

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe de secretaris, de burgemeester, Philip Bosman Servaas Stoop