RV2025-049-bijlage-3-concept-ab-voorstel-cirtex-tbv-zienswijzen.pdf

Concept AB-VOORSTEL

AB20250327 – 4a 2 -

ONDERWERP Cirtex, overbrugging pilotperiode

BESLISPUNTEN 1. In te stemmen met tijdelijke financiële ondersteuning van Cirtex 2. De hiervoor aan te wenden middelen halen uit de staande begroting, dus zonder verhoging van de gemeentelijke bijdrage

Opgesteld door: CH vd Wetering

Datum: 13-3-2025

Akkoord manager: E Boer Vertrouwelijke behandeling: nee

Behoort bij het besluit van

Aldus besloten in de openbare vergadering van het algemeen bestuur van 10 juli 2025 Het algemeen bestuur voornoemd, de secretaris,

de voorzitter,

mevrouw E. Boer MBA

mevrouw drs. J.H.A. Sørensen

1

Concept AB-VOORSTEL

AB20250327 – 4a 2 -

Aanleiding In 2021 zijn Avri, 2Switch en Werkzaak gestart met een textielsorteercentrum in onze regio, Cirtex. De missie van Cirtex is om binnen onze regio te komen tot een sluitende circulaire textielketen, waarbij de bemensing van het sorteercentrum zo inclusief mogelijk is. Vanaf 2023 is Cirtex een feit. We weten dat het een uitdagende opdracht is omdat dit construct uniek is in Nederland. Uniek omdat we binnen Cirtex mensen met een ondersteuningsbehoefte (doelgroep Werkzaak) naar werkelijke loonwaarde betalen en niet, zoals op alle andere plekken in het land met soortgelijke initiatieven, met staatssteun of gemeentelijke subsidies. En uniek vanwege de samenwerking met partners die met innovaties de grondstoffen uit textiel tot nieuwe producten maken en zich bewegen in een niche markt. Cirtex voorziet voor een specifieke groep werkzoekenden in een behoefte. In de productiehallen in Geldermalsen werken mensen met een loonwaarde van 30-35%, terwijl de gemiddelde loonwaarde van gedetacheerde doelgroepmedewerkers bij reguliere bedrijven ongeveer 60% bedraagt. De mensen die bij Cirtex werken hebben een loonwaarde tussen de 40 en 45%. Juist voor deze groep biedt Cirtex een springplank naar werk bij reguliere werkgevers.

Er zijn de afgelopen jaren mooie resultaten geboekt door Cirtex: - Inclusie: Cirtex is een hybride werkomgeving tussen de beschutte werkplaats in Geldermalsen en reguliere bedrijven. Tot nu toe zijn er meer dan 70 mensen geplaatst in werk- en ontwikkelplekken bij Cirtex. Van hen zijn er 16 duurzaam uitgestroomd naar reguliere werkgevers. -

Circulariteit: Cirtex heeft stappen gezet om de landelijke doelstelling van 25% hergebruik en recycling van textiel in 2025 in eigen regio te realiseren. Cirtex is heel snel van afvalbedrijf opgeschoven naar grondstoffenleverancier en heeft inzicht in de afzet van textiel. We verbranden of storten in onze regio geen textiel meer en besparen daardoor een aanzienlijke hoeveelheid CO2.

-

Regionale uitstraling: Cirtex is een Publiek Private Samenwerking (PPS Cirtex 1.0 en 2.0) aangegaan met regionale bedrijven en heeft haar verantwoordelijkheid genomen in de textielketen van inzameling tot afzet van circulaire producten. Ook ontwikkelt Cirtex met steun van de regio (Regiodeal) en provincie Gelderland (ESF) nieuwe innovaties zoals textielplaten als alternatief voor de buitenlandse afzet.

-

Financieel: In 2023 heeft Cirtex een financieel resultaat geboekt van in totaal € 402.000,-- Dit is opgebouwd uit een positief resultaat van Cirtex van € 52.000,-- en een besparing op uitkeringen en detacheringsvergoeding voor de plaatsing van mensen vanuit de doelgroep van Werkzaak van € 350.000,-Realisatie Cirtex brede businesscase Resultaat Cirtex Besparingen uitkeringen en detacheringsvergoeding (Werkzaak) Totaal

2023 € 52.000 € 350.000 € 402.000

Probleemstelling In het 2e halfjaar van 2024 ontstond een wereldwijze textielcrisis. De afzet van textiel naar OostEuropa en Afrika is stil komen te liggen. De oorzaak hiervan ligt in het aanbod van goedkope textiel

2

Concept AB-VOORSTEL

AB20250327 – 4a 2 -

via websites als Shein en Temu. Het gevolg is dat afnemers van ingezameld en gesorteerd textiel een veel lager tarief betalen en zelfs een bedrag in rekening brengen. Cirtex heeft hier uiteraard geen directe invloed op maar de financiële impact is enorm. Het bestuur van Cirtex heeft een aantal maatregelen getroffen om de financiële impact zoveel mogelijk te beperken (zie als bijlage de in het AB van 19 september 2024 geagendeerde brief). Het totale financiële resultaat in 2024 is met € 285.000,-- nog steeds positief maar wel lager dan in 2023. Zeker als in ogenschouw wordt genomen dat ter dekking de volledige garantstelling is aangewend. Realisatie Cirtex brede businescase Realisatie Cirtex Besparingen uitkeringen en omzet (Werkzaak) Totaal

2024 -€ 300.0001 € 345.000 € 45.000

In de jaren 2025 en 2026 verwacht Cirtex een groter tekort als de textielcrisis ongewijzigd voortduurt. Dankzij ingrepen bij moederorganisaties 2Switch en Avri wordt het tekort beperkt: - In de exploitatie voor 2025 en 2026 betaalt 2Switch een substantieel hogere marktprijs per kilo voor de A kwaliteit (herdraagbare kleding), die in de kringloopwinkels in onze regio wordt verkocht. Naarmate de medewerkers van Cirtex meer A kwaliteit weten te sorteren tegen een hogere prijs heeft dit een direct positief effect op het voorziene exploitatietekort. -

Avri is bereid de inzamelvergoeding voor textiel niet bij Cirtex in rekening te brengen, waardoor het voorziene exploitatietekort met € 252.000,- vermindert.

Financieel geeft dit voor 2025 en 2026 het volgende beeld: Begroting Cirtex brede businesscase Realisatie Cirtex Besparingen inzamelvergoeding textiel (Avri) Resultaat Cirtex Besparingen uitkeringen en omzet (Werkzaak) Totaal

2025 2026 -€ 635.000 -€ 635.000 € 252.000 € 252.000 -€ 383.000 -€ 383.000 € 423.000 € 423.000 € 40.000 € 40.000

Hoewel dit per saldo nog steeds een positieve businesscase is, is specifiek voor Cirtex het verwachte resultaat in 2025 en 2026 negatief.

Beoogd effect Behoud van een infrastructuur die voor een substantieel deel van onze werkzoekenden in de regio noodzakelijk is om als springplank te fungeren voor doorstroom naar werk bij reguliere werkgevers.

Argumenten

1.1. Het voortzetten van Cirtex is essentieel voor de werkzoekenden met een loonwaarde van 40-45% die Werkzaak begeleid. Cirtex biedt voor deze groep een springplank naar werk bij reguliere werkgevers. Er is geen andere vergelijkbare voorziening waar deze mensen kunnen worden 1

Dit tekort is voor het grootste gedeelte afgedekt door de garantstelling van Werkzaak (€ 240.000).

3

Concept AB-VOORSTEL

AB20250327 – 4a 2 -

geplaatst. Hun loonwaarde is nog te laag om bij reguliere werkgevers te worden geplaatst maar te hoog om terug te vallen in het vangnet van de productiehallen van Werkzaak. Het gaat om een substantiële groep, getuige de meer dan 70 mensen die bij Cirtex aan het werk zijn geweest de afgelopen 2 jaar. 1.2. Cirtex draagt bij aan het voorkomen van verbranding van textiel en ongewenste dump in oceanen en woestijnen. Verder is een forse investering gedaan om partners aan Cirtex te verbinden die innovatieve oplossingen bieden voor het hergebruik van materialen uit textielafval. Die partijen en samenwerking met hen zijn voorwaardelijk om te slagen in onze missie om een sluitende textielketen te realiseren. 1.3. Het perspectief is gunstig. De wereldwijde textielmarkt is grimmig en fluctueert door de jaren heen. De huidige crisis en prijsschommelingen zijn naar verwachting tijdelijk van aard. We zien de eerste tekenen van herstel2. o UPV Textiel: sinds kort is een inzamel- en sorteervergoeding van kracht voor sorteerbedrijven zoals Cirtex. Dit is de uitgebreide producenten verantwoordelijkheid (UPV Textiel). Deze vergoeding helpt om de huidige infrastructuur te behouden, en heeft direct een positief effect op het voorziene exploitatietekort. De verwachting is dat deze vergoedingsregeling ongeveer € 100.000,- per jaar voor 2025 en 2026 oplevert.

o Aantrekkende tarieven voor B kwaliteit: in de oorspronkelijke businesscase is gerekend met de tarieven van 2023, de afgelopen tijd waren de tarieven € 0. Inmiddels trekken deze weer aan. Dit heeft een positief effect op de prognoses voor 2025 en 2026.

o

Subsidie (incidenteel): Cirtex ontwikkelt in de publiek private samenwerking (Cirtex 2.0) innovaties die een alternatief bieden voor de buitenlandse afzet van textiel. Begin maart 2025 heeft de provincie Gelderland een positief advies afgegeven over een subsidie aanvraag van € 2 miljoen aan de 10 consortiumpartners. Het definitieve subsidie bedrag wordt nog vastgesteld op basis van een financiële toets, die in het 2e kwartaal plaatsvindt. Deze subsidie heeft uiteraard een dempend effect op het voorziene exploitatietekort Cirtex.

Argumenten tegen (kanttekeningen, risico’s) De recente ontwikkelingen doen vermoeden dat de textielcrisis door het ergste dal heen is. Of dat zo is, zal de toekomst uitwijzen. Gelet op de nadelige impact van stoppen met Cirtex (voor mens, milieu en gemeentelijke portemonnee) en het gegeven dat ondersteuning door Werkzaak kan 2

Er is bewust voor gekozen deze ontwikkelingen nog niet te verwerken in de begroting Cirtex 2025 en 2026. De financiële effecten zijn immers nog onzeker. 4

Concept AB-VOORSTEL

AB20250327 – 4a 2 -

worden geboden binnen de kaders van de begroting, is het realistisch gedurende de restant pilotjaren (2025 en 2026) financiële ondersteuning te bieden.

Advies Financieel Voor Werkzaak is de negatieve financiële impact groot als Cirtex niet wordt voortgezet, namelijk € 423.000,-- Dat heeft te maken met het wegvallen van de omzet (de inleenvergoeding die Cirtex betaalt aan Werkzaak voor de detachering van mensen). Verder kan Cirtex dan niet meer worden gebruikt als voorziening voor het opdoen van werkervaring. Dit zal moeten worden ingekocht bij andere partijen. Tot slot wordt aan de andere kant een besparing gerealiseerd vanwege de bijdrage in de huur die Werkzaak betaalt aan Cirtex voor het gebruik van de infrastructuur. Financiële gevolgen Werkzaak bij stoppen Cirtex Verlies omzet uit detacheringen Kosten werkervaringsplekken Wegvallen kosten infrastructuur Totale financiële impact bij stoppen Cirtex voor Werkzaak

-€ 471.000 -€ 52.000 € 100.000 -€ 423.000

Gelet op: - het belang voor de werkzoekenden en specifiek de mensen met een loonwaarde van 40-45% die voor hun ontwikkeling en perspectief op plaatsing bij reguliere werkgevers afhankelijk zijn van de infrastructuur van Cirtex; - het gegeven dat het niet voortzetten van Cirtex negatieve financiële gevolgen heeft voor Werkzaak; - de onderbouwde aanname dat de crisis op de textielmarkt tijdelijk van aard is en de eerste tekenen van herstel zichtbaar zijn, adviseren we aan u als AB Werkzaak voor de jaren 2025 en 2026 een bedrag van maximaal € 383.000,-- per jaar beschikbaar te stellen ter dekking van het geprognosticeerde tekort van Cirtex (dit bedraagt naar verwachting € 383.000,-- zoals vermeld in de tabel op pagina 3). Dekking voor dit bedrag kan Werkzaak vinden binnen het Participatiebudget. In de meicirculaire 2024 is geëffectueerd dat het Participatiebudget structureel wordt verhoogd met € 600.000,-- . Het is niet nodig de begroting van Werkzaak en de gemeentelijke bijdrage te verhogen, dekking vindt plaats binnen de verhoging van het Rijksbudget dat is bedoeld voor de begeleiding van werkzoekenden. Per saldo komt er in 2025 en 2026 nog steeds extra budget beschikbaar voor de totale groep werkzoekenden die Werkzaak begeleidt.

Dekking binnen begroting Werkzaak Toevoeging Particpatiebudget (structureel) Onttrekking tbv voortbestaan Cirtex (maximaal) Restant toe te voegen aan beschikbaar budget

2025 2026 2027 e.v. € 400.000 € 600.000 € 600.000 -€ 383.000 -€ 383.000 €0 € 17.000 € 217.000 € 600.000

Juridisch / Beleid Voor dit voorstel is een zienswijzeprocedure van toepassing. Communicatie

5

Concept AB-VOORSTEL

AB20250327 – 4a 2 -

Cirtex heeft een website en organiseert raadsinformatie avonden om u mee te nemen in de ontwikkelingen.

Uitvoering, borging en evaluatie Cirtex is gestart met de intentie om in onze regio structureel een textielsorteercentrum te hebben waar mensen met een ondersteuningsbehoefte werkzaam kunnen zijn. De jaren 2023 tot en met 2026 gelden als pilot. In 2026 zal een evaluatie worden gedaan en een vooruitblik worden gemaakt om te bepalen of Cirtex zonder substantiële financiele ondersteuning door gemeenten, Avri en Werkzaak bestaansrecht heeft.

Routing na besluitvorming AB Terugkoppelen van het AB besluit aan: - gemeenteraden - Cirtex

Bijlagen 1. Brief Cirtex (ter informatie ingebracht op 19-9-2024 in AB Werkzaak) 2. Zienswijzebrief gemeenteraden 3. Magazine Cirtex

6