RV2024-128-vaststelling-subsidieverordening-gemeentelijke-monumenten-west-betuwe-2024.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering Registratie nummer Voorstelnummer Portefeuillehouder Bijlage(n) Onderwerp

26 november 2024 GZDGWB RV2024-128 Rutger van Stappershoef 1. Subsidieverordening gemeentelijke monumenten West Betuwe 2024 2. Was/wordt tabel bestaande en gewijzigde subsidieverordening Vaststelling Subsidieverordening gemeentelijke monumenten West Betuwe 2024

Onderwerp Vaststelling subsidieverordening gemeentelijke monumenten West Betuwe 2024.

Beslispunten 1.

De Subsidieverordening gemeentelijke monumenten West Betuwe 2024 vast te stellen.

Inleiding De huidige subsidieverordening voor gemeentelijke monumenten uit 2019, geldig per 15 mei 2019, bevat regels met betrekking tot het subsidiëren van onderhoud aan zowel gemeentelijke als rijksmonumenten. West Betuwe heeft 438 gemeentelijke monumenten en 281 rijksmonumenten. De subsidie a 2.000 euro per twee jaar is in vergelijking met omringende gemeenten en vergelijkbare (dorps-)gemeenten aan de lage kant. In de afgelopen vijf jaar zijn de bouwkosten en bouwmaterialen met 18 tot 20 procent gestegen. Eigenaren van monumenten hebben daardoor te maken met steeds hogere onderhoudskosten om hun erfgoed duurzaam in stand te houden. Daarnaast is er de wens vanuit het landelijke en gemeentelijke verduurzamingsbeleid en in het kader van energiebesparing om ook verduurzamingsmaatregelen aan gemeentelijke monumenten te subsidiëren. Voor rijksmonumenten bestaan er diverse regelingen zoals het ontzorgingsprogramma verduurzaming rijksmonumenten, en het Nationaal Restauratiefonds biedt diverse mogelijkheden om goedkope leningen voor verduurzaming van monumenten aan te vragen. Elke woningeneigenaar kan ook gebruik maken van de ISDE regeling maar eigenaren van monumenten zijn bij voorbaat duurder uit met verduurzamen omdat ze aan meer eisen moeten voldoen. Voor gemeentelijke monumenten zijn de landelijke subsidiemogelijkheden om te kunnen verduurzamen beperkter.

Woonhuismonumenten hebben vaak een relatief hoge WOZ waarde, hoger dan woningen zonder een monumentenstatus. Daarom kunnen de meeste eigenaren van beschermde woonhuismonumenten geen gebruik maken van de Lokale Aanpak Isolatie West Betuwe omdat de WOZ-waarde grens bij 429.300 euro ligt, of bij het West Betuws WOZ-gemiddelde van 393.000 euro (vastgesteld en gepubliceerd in de Staatscourant op 2 februari 2023, nr. 3877, zie bijlage A van deze zogenaamde SpUK-regeling uit 2022 en 2023).

In augustus jl. heeft uw raad een brandbrief ontvangen van de Molenstichting voor het Gelders Rivierengebied waarin zij oproept het jaarlijkse subsidiebedrag te verhogen tot 2.500 euro. Daaraan wordt in het onderhavige voorstel tegemoet gekomen met een jaarlijkse bijdrage van 3.000 euro specifiek voor molens. In het voorstel wordt gezien de financiële consequenties niet tegemoet gekomen aan de aanvullende wens van 0,31 cent per inwoner.

Actualiteit Steeds meer zakelijke en particuliere monumenteigenaren erkennen het belang van het verduurzamen van hun monument en zijn bereid daar in te investeren. Een gemeentelijke bijdrage kan het in stand houden, de verduurzaming en de energiebesparing van monumenten verder stimuleren en kan ook leiden tot een multipliereffect aan particuliere investeringen in monumentaal vastgoed in combinatie met een gemeentelijke subsidie.

Samenvatting Het verhogen van de subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten en het subsidiabel stellen van het verduurzamen van monumenten zal bijdragen aan een duurzaam behoud van het beschermde erfgoed in de gemeente. Door de subsidie zal de eigenaar ook zelf een investering doen (het eigen aandeel van 75% van de subsidiabele kosten) en dat leidt weer tot een multipliereffect van 1,333 aan investeringen door de monumenteigenaar en een waardestijging van het monumentale vastgoed in de gemeente. Was/wordt tabel subsidieverordening onderhoud monumenten (in euro’s) Wat Subsidiabele kosten Subsidiepercentage Maximale subsidie Bijdrage provincie Subsidiebudget Aandeel budget provincie 70% Totale budget per jaar Totale maximale subsidie per monument per twee jaar

Was (tot en met 2024) 10.000 20% 2.000 70%: 1.400 73.178 51.225 (70%)

Wordt (vanaf 2025) 12.000 25% 3.000 58%: 1.740 73.178 42.443 (58%)

124.403 3.400

115.621 4.740

Besluitgeschiedenis Subsidieverordening gemeentelijke monumenten Geldermalsen 2018 is op 15 januari 2019 van toepassing verklaard voor het gehele grondgebied van de gemeente West Betuwe.

Beoogd effect Het stimuleren van de instandhouding en verduurzaming van gemeentelijke en rijksmonumenten. Dit door het effectiever inzetten van het subsidiebudget: - door het subsidiepercentage en de subsidiabele kosten te verhogen;

-

door het verduurzamen van gemeentelijke monumenten voortaan ook subsidiabel te stellen.

Argumenten 1.1

Stimuleren instandhouding en verduurzaming monumenten Met het aanpassen van de Subsidieverordening voor gemeentelijke monumenten wordt het in stand houden van monumenten verder gestimuleerd en kan het beschermde erfgoed met inachtneming van de monumentale waarden worden verduurzaamd. Dit past bij het beleidsdoel van de Erfgoednota uit 2021 (behoud van het erfgoed en de investering daarin) en draagt bij aan het algemene beleidsdoel van de gemeente ten aanzien van verduurzaming van vastgoed en energiebesparing (Programmaplan Duurzaamheid: verduurzamen monumenten, zonder budget). Met de aanpassing van de subsidieverordening kan met name het kostbare onderhoud van grote boerderijen en woonhuizen, molens, kastelen en kerken verder worden gestimuleerd.

1.2

West Betuwe heeft 12 beeldbepalende rijksmonumentale molens waarvan er vijf in bezit zijn van de Molenstichting voor het Gelders Rivierengebied. Dit zijn de zogenaamde onrendabele monumenten, dat wil zeggen dat er geen sluitende exploitatie is bij het (dagelijkse) gebruik en beheer van de molens. De eigenaren van molens hebben een relatief hoge onderhoudslast van 10.000 euro a 15.000 euro per jaar. Daarom wordt voorgesteld om voor molens jaarlijks in plaats van tweejaarlijks subsidie toe te kunnen kennen.

1.3

Woonhuismonumenten kunnen meestal geen gebruik maken van de Lokale Aanpak Isolatie West Betuwe Woonhuismonumenten hebben vaak een relatief hoge WOZ waarde, hoger dan woningen zonder een monumentenstatus. Daarom kunnen de meeste eigenaren van beschermde woonhuismonumenten geen gebruik maken van de subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie West Betuwe omdat de WOZ-waarde grens bij 429.300 ligt, of bij het West Betuws WOZ-gemiddelde van 393.000.

1.4

Verhoging subsidiebedrag en verduurzaming subsidiabel stellen Met de aanpassing van de Subsidieverordening gemeentelijke monumenten wordt het mogelijk om een hoger subsidiebedrag aan te vragen (was 2.000 euro, wordt 3.000 euro, oftewel 25% van 12.000 euro aan subsidiabele kosten) voor het onderhoud en worden ook verduurzamingsmaatregelen subsidiabel gesteld zoals: het aanbrengen van zonnepanelen of een zonneboiler met omvormer; het aanbrengen van een (hybride) warmtepomp met of zonder buitenunit; het na-isoleren van vloeren, muren en daken; het plaatsen van dubbel (monumentenglas of vacuüm) glas in ramen en deuren; het plaatsen van voorzetramen bij (schuif)ramen; het aanbrengen van overige verduurzamingsmaatregelen of

energiebesparende maatregelen, met respect voor de bestaande monumentale waarden. 1.5

Provinciale bijdrage blijft behouden Met het verhogen van de subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten blijft ook de provinciale bijdrage van de subsidie in stand. Met het expliciet opnemen van verduurzamingsmaatregelen in de subsidieverordening worden ook deze kosten subsidiabel gesteld en gaat ook voor deze maatregelen de bijdrage van de provincie gelden.

Kanttekeningen 1.1

Overvraag kan leiden tot afwijzingen Mocht er een overvraag ontstaan (principe: wie het eerst komt, die het eerst maalt) dan zullen aanvragen afgewezen moeten worden. Met het huidige subsidiebudget kunnen ongeveer 24 monumenten per jaar worden gesubsidieerd, wat overeenkomt met het huidige gemiddelde aantal aanvragen per jaar.

1.2

Het budget kan sneller uitgeput raken Door ook verduurzamingsmaatregelen subsidiabel te stellen kan het zijn dat het subsidiebudget sneller op zal gaan elk jaar. Dat is vooraf moeilijk in te schatten.

Financiën Het huidige subsidiebudget bedraagt 73.178 euro per jaar, conform de begroting 2024. Daar komt de jaarlijkse bijdrage van de provincie a 58% van 73.178 euro = 42.443 euro nog bij. Het budget van 73.178 euro, het subsidieplafond, geldt tot en met het jaar 2028. De bijdrage van de provincie wordt jaarlijks apart vastgesteld per besluit van Gedeputeerde Staten. Opgemerkt zij dat deze budgetten niet worden geïndexeerd, maar de bouwkosten stijgen jaarlijks wel met 3% tot 5% per jaar. Het huidige subsidiebudget wordt vooralsnog niet verhoogd. Eerst zal de integrale afweging van nieuw beleid bij de begrotingsbehandeling 2025 worden afgewacht en zal in 2025 gemonitord worden of het subsidiebudget volledig wordt besteed.

Communicatie en participatie Na vaststelling van deze verordening wordt deze officieel bekend gemaakt in het elektronisch Gemeenteblad. De verordening treedt in werking één dag na de dag van bekendmaking. Ook zal de verordening onder de aandacht worden gebracht bij monumenteigenaren. Zij kunnen vanaf inwerkingtreding gebruik maken van deze subsidieverordening.

Uitvoering/Planning Zodra de nieuwe subsidieverordening vastgesteld en gepubliceerd is kunnen nieuwe subsidieaanvragen in behandeling genomen worden.

Evaluatie Elk jaar wordt de balans opgemaakt hoeveel subsidies er zijn verleend en hoe het beschikbare budget is besteed, aan onderhoud en/of aan verduurzaming.

Risicoparagraaf Risico omschrijving Financiën

Soort risico

Kans

Bereiken Matig tot subsidieplafond redelijk

Effect

Beheersingsmaatregel

Aanvragen afwijzen

Goede communicatie over subsidieplafond

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe de secretaris, de burgemeester, Philip Bosman Servaas Stoop