RV2024-124-bijlage-beeldkwaliteitsplan-de-woongaard.pdf

_ BRP De Woongaard

31

4.5

KAPPEN

Alle bebouwing in De Woongaard wordt uitgevoerd met een kap. Dit geldt dus ook voor de ‘grote korrels’, gebouwen met een van de omgeving afwijkende maat, zoals hofjes en appartementen. Grote en rustige dakvlakken zijn karakteristiek voor de bebouwing. Daarmee wordt rekening gehouden bij het aanbrengen van dakkapellen. Er is een grote diversiteit mogelijk in de kapvorm, kaprichting en de helling. De dakvormen lopen uiteen van zadeldaken, schilddaken, gebroken kappen en een mansardekappen. Ook wolfseinden worden toegestaan. Met de kapvorm en kaprichting wordt uitdrukking gegeven aan de plek van het gebouw in haar omgeving. Een kap die parallel aan de planstructuur loopt begeleidt de openbare ruimte, terwijl een kap die loodrecht op de openbare ruimte is gericht de plek accentueert. Om hoeken in het stratenpatroon aan te geven kan een kap in twee richtingen worden aangebracht. Deze kan een gelijkwaardigheid van straten tot uitdrukking brengen (gelijkwaardige kap) of juist een hiërarchie aanbrengen in het stratenpatroon (hoofden nevenrichting in de kap).

_ BRP De Woongaard

32

4.6

PALLET VAN KLEUREN EN MATERIALEN

Het pallet van kleuren en materialen sluit aan op de Betuwse eigenschappen. Door te kiezen voor een warm pallet van gedekte kleuren, past de architectuur in de omgeving. In het pallet is geen plaats voor bonte kleuren of sterk reflecterende materialen en kleuren.

• •

Gevels

•

• •

•

Traditioneel materiaalgebruik met overwegend baksteen in middentoon aardtinten, af en toe gevelhout (niet geverfd) of geschilderd hout. Per deelgebied kan een onderscheidend kleurenspectrum gekozen worden. De palletkeuze sluit aan bij de wens om een duurzaam plan te maken. Binnen het pallet kunnen natuurlijke materialen worden toegepast, of materialen die op milieuvriendelijke wijze zijn verduurzaamd. In mindere mate komen wit of lichtgrijs gestucte of geschilderde gevels voor. De licht gestucte of geschilderde gevels kunnen goed worden inge-

zet als verbijzondering van plekken (hofje, delen van het Lint, langs een parkje of pleintje). Ook kunnen ze de zogenaamde blikvangers een extra accent geven. Voor de uitvoering van details en de plint zijn afwijkende kleuren mogelijk. Niet: beton, betonsteen, kalkzandsteen, geglazuurde baksteen, strengpers baksteen, kunststof of baksteen in andere kleuren zoals paars, zwart en wit.

Daken Duurzame materialen zoals keramische pannen (variatie in antraciet en oranjerood) riet en grasdaken. Daarbij is het mogelijk combinaties te vormen. Andere materialen dan pannen vertonen de natuurlijke kleur van het product. •

Wel: zonnepanelen. Deze worden bij voorkeur gesitueerd op bijgebouwen en het achterdakvlak, tenzij dat uit overweging van opbrengst niet kan. •• Niet: kunststof, dakleer of geglazuurde keramische pannen.

Baksteen in natuurlijke kleuren en geschilderde gevels in wit of lichtgrijs

Gevelhout (natuurlijke kleur niet geverfd)

Geverfd hout in warme tinten

Daken met pannen of (kunst) leistenen in antraciet of oranje. Riet en grasdaken zijn toegestaan

_ BRP De Woongaard

33

4.7

Raam- en deurkozijnen • Wel: hout of aluminium in naturel, wit, blank hout, gedekte kleuren, zwart. • Kunststof, mits in beeldkwaliteit gelijkwaardig aan hout.

Gevelopbouw De architectuur wordt gekenmerkt door een eenvoudige en robuuste opzet. De gevels zijn overwegend eenvoudig en doelmatig uitgewerkt met uitzondering van de ‘pronkgevel’. Dit is de gevel die het meest in het oog springt en rijk is gedetailleerd met bijvoorbeeld boeiboorden, metseldetails en entrees. • De horizontale opbouw van de gevels bestaat uit een onderverdeling in een basement/plint, een middendeel en een dak. Het basement bedraagt minimaal 0,30 meter tot maximaal 0,50meter. In het Lint bij uitzondering hoger toegestaan. • In het gevelvlak tussen het basement en het dakvlak worden grote vlakken onderbroken en wordt er bijvoorbeeld gebruik gemaakt van veranda’s met een klein dakvlak. Hierdoor ontstaat een gelaagde opbouw.

Kansen voor biodiversiteit Indien expliciet wordt gekozen voor het implementeren van het thema klimaatadaptatie, natuurinclusief bouwen, dan kan in overleg met de supervisor worden afgeweken van de bovenstaande criteria. Voor aspecten van klimaatadaptatie wordt verwezen naar het document: Inspiratie & Maatregelen Klimaatadaptatie De Woongaard.

_ BRP De Woongaard

GEVELOPBOUW EN VERLEVENDIGING

34

• • • • • • • • • •

Tussen de gevel en het dak vormt de dakoverstek met de goot een subtiele onderbreking. De verticale gevelopbouw speelt bij lage goothoogten een beperkte rol; Verspringingen in de gootlijn zorgen voor zowel hoge als lage gevels; Hoofdvormen worden verlevendigd met erkers, bloemkozijnen etcetera en bij blikvangers is de detaillering rijk en verfijnd. Pronkgevels kunnen hoger zijn dan de belendende geveldelen. Gevels zijn formeel vormgeven en geordend met assen. De pronkgevels wordt gedetailleerd en formeel vormgegeven. Toepassen van kroonlijsten; De gevelopeningen zijn verticaal belijnd; Accentuering van de entreepartij; Stijgpunten, zonwering en technische ruimten worden geïntegreerd in het gebouwontwerp; Luifels, garages en zonweringen domineren het gevelbeeld niet, zijn een samenhangend onderdeel in de gehele gevel en zijn meeontworpen.

Primaire verbijzonderingen Om diversiteit te bereiken wordt aangemoedigd de woningen te voorzien van opties zoals uitbouwen, erkers, luifels of dakkapellen (daar waar deze al niet zijn voorgeschreven). Deze opties worden direct met de bouwplannen mee ontworpen. Bijzondere aandacht wordt gevraagd voor de voordeuren als de belangrijkste toegang van het huis. Er kan gebruik gemaakt worden van vele middelen: omvang, hoogte, bovenlicht, profilering in het deurvlak, bijzondere raamopeningen in deur of omlijsting, luifel – al dan niet op kolommen –, dakje, een in de gevel terugliggende positie, etc.

Detaillering De bouwvolumes in De Woongaard zijn in aansluiting op de gebouwen van de boerenerven overwegend robuust en eenvoudig. De voorgevel, of wel de pronkgevel, is echter voorzien van decoraties in de sfeer van profileringen van dak- of luifellijsten, versierde boeiboorden, dakruiters, deurlijsten, balkuiteinden, onderverdelingen in de vensters, luiken, rondboogramen, schoorsteenkappen, geprofileerd metselwerk of versieringen met baksteenpatronen (bv. boerenvlechtwerk). Een zorgvuldige en hoogwaardige vormgeving van decoraties en architectonische elementen zoals schoorstenen en dakkapellen is van groot belang. Paneelinvullingen boven en onder ramen worden uitdrukkelijk niet toegepast.

_ BRP De Woongaard

35

Dakkapellen, dakramen, warmte/koudeinstallaties en PV-cellen Bij de aanvraag omgevingsvergunning moet worden voldaan aan de actuele regels en richtlijnen. Omdat deze elementen doorgaans zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte, is aandacht nodig voor de beeldkwaliteit daarvan. Ook als deze elementen niet gelijk worden gerealiseerd, dient toch rekening gehouden te worden met de mogelijkheid dat deze later gerealiseerd worden, zodat ook later één geheel ontstaat.

•

•

• • •

• • •

•

Kleur zonnepanelen afstemmen op dakbedekking

Eventuele dakkapellen, dakramen, warmteinstallaties en schoorstenen zijn altijd secundair en dienen integraal onderdeel uit te maken van de architectuur. Indien mogelijk worden warmteinstallaties ‘verhuld’ als schoorstenen. Dakkapellen zijn voornamelijk horizontaal en plat afgedekt of met een flauwe kap. Bij voorkeur worden de dakkapellen afgedekt met dezelfde dakbedekking als het dakvlak. Indien dakkapellen niet direct worden aangebracht, dient er bij de omgevingsvergunning een ontwerp voor een eventueel toe te voegen dakkapel te worden aangeleverd. In vormgeving, materiaal, kleur, maatvoering en positionering sluiten dakkapellen aan bij de architectuur van de woning. Dakramen worden zorgvuldig in het dakvlak opgenomen. De situering van PV-cellen en/of dakramen volgt de belijning van de bouwmassa of versterkt deze. Dit geldt vooral voor dakvlakken die zijn georienteerd op de openbare ruimte. Aan de achterzijde kan meer vrijheid worden geboden in het percentage van het oppervlak dat in beslag wordt genomen door PV-cellen. Installaties op het dak worden netjes ingepast; Zonnepanelen indien mogelijk aanbrengen op bergingen / garages. Zonodig een grotere berging bouwen, met hellinghoek en grotere overstek; Ritme van de panelen afstemmen op architectuur dakvlak. Heldere geometrische vorm.

_ BRP De Woongaard

Voorbeeld van een achterdakvlak geheel bedekt met PVcollectoren

Frameloos, breedte-vullend, vanaf nok

36

4.8

BIJBEHORENDE BOUWWERKEN

Vormgeving bijbehorende bouwwerken In materiaal, kleur, typologie, maatvoering en positionering aansluiten bij de architectuur van de woning.

De Betuwse dorpen en linten worden mede gekenmerkt door een diversiteit aan bijbehorende bouwwerken. Deze vormen een onderdeel van het ontwerp van de woning. Er is verschil tussen een aanbouw als onderdeel van de woning en een bijgebouw met de ondergeschikte functie voor het opbergen en parkeren. Definitie van het achtererfgebied Bij elke uitwerking moet worden gedefinieerd wat als achtererfgebied wordt beschouwd. Op het achtererfgebied is het vergunningvrije bouwen van toepassing. Situering Op plaatsen waar bijgebouwen bijdragen aan de kenmerkende Betuwse identiteit en prominent zichtbaar zijn, beschikken ze over een kap. Met een goed gekozen contrast zijn uitzonderingen mogelijk. Bijbehorende bouwwerken die grenzen aan (semi-) openbare ruimte staan achter de hoge erfscheiding (haag). De haag krijgt het primaat in de beeldkwaliteit, met uitzondering waar het bijbehorend bouwwerk juist bijdraagt aan de Betuwse identiteit. Voor de situering van aan- en bijgebouwen in relatie tot parkeerplaatsen op eigen erf wordt verwezen naar paragraaf 2.6. Volume In stedenbouwkundig opzicht zijn deze bouwwerken van ondergeschikte aard. In het plan verdienen de aansluitingen op koppen en hoeken van de woonbebouwing extra aandacht. Aanbouwen kunnen worden gebruikt als afschermende elementen tussen openbaar en privé. Dit geldt vooral voor hoeken.

Aanbouwen Aanbouwen dienen als middel voor variatie in de bebouwing en als overgangselementen tussen openbaar en privé. • Aanbouwen zijn geïntegreerd in het hoofdbouwvolume, maar hoeven niet in een lijn aan het hoofdbouwvolume aan te sluiten.

•

Bijgebouwen Bijgebouwen spelen een bescheiden rol, tenzij ze bijdragen aan de kenmerkende Betuwse identiteit. Bijgebouwen worden opgenomen in het hoofdvolume óf achter op het perceel gesitueerd.

_ BRP De Woongaard

37

4.9

ERKERS/VERANDA’S

Erkers en veranda’s zijn bijzondere vormen van aanbouwen. Om de dorpse sfeer te benadrukken, komen er in de architectuur bijzondere elementen voor in de vorm van erkers en veranda’s. Dit is niet alleen een thema bij vrijstaande en geschakelde woningen maar eveneens toepasbaar bij de korte rijwoningen. • Ruime toepassing van erkers, serres en/of loggia’s; • De vormgeving van de erker/veranda past bij de architectuur van de woning en de woonsfeer; • Waar mogelijk worden ook meergezinswoningen voorzien van erkers, serres en/of loggia’s.

_ BRP De Woongaard

Erkers en veranda’s zorgen voor een bijzondere relatie tussen privé en openbare ruimte.

38

4.10 SPECIALS In de planstructuur zijn zogenaamde ‘specials’ opgenomen, gebouwen die zich op een bijzondere positie bevinden en die door hun bouwvolume, bijzondere architectuur of functionaliteit opvallen. Ze hebben door hun karakteristieke ligging een belangrijke ruimtelijke functie in de Woongaard. Ze dragen bij aan de identiteit van een straat of buurt en vormen een herkenningspunt. Deze bijzondere gebouwen vormen de pareltjes in de Woongaard, zoals het Kindcentrum dat is in De Buitenplaats of de appartementengebouwen in De Bastide. Deze bouwwerken verbijzonderen de compositie van de Woongaard door hun verschijningsvorm, bouwvolume, kapvorm, materiaal- en kleurgebruik én detaillering.

Algemene criteria specials Voor alle ‘specials’ geldt dat ze zo volledig mogelijk worden uitgevoerd in de Betuwse kenmerken uit dit BRP. Naast de criteria die voor de reguliere bebouwing zijn gegeven, geldt voor de ‘specials’ dat er nog een schepje bovenop mag. Daartoe analyseert de architect de typische Betuwse eigenschappen. Inspiratie kan worden gevonden in bijzondere Betuwse bouwwerken zoals herenhuizen, veilinggebouwen of fruitschuren. Naast de uiterlijke verschijningsvorm van het gebouw speelen de positie op de kavel en de overgang van de kavel naar de openbare ruimte een belangrijke rol.

Voorbeelden van Specials in de Betuwe: Fruitschuren Andelst, Veilinggebouw Tiel en een monumentale boerderij. Onder enkele eigentijdse voorbeelden.

Appartementen Bij appartementengebouwen wordt extra aandacht besteed aan de situering (in relatie tot de omgeving) en de architectonische kwaliteit van de entreepartij en de ontsluitingsstructuur, zoals trappenhuizen, galerijen en inritten van parkeergarages. Dit geldt zowel voor de vormgeving als de materialisering.

_ BRP De Woongaard

39

Commerciële functies Het is denkbaar dat er in het appartementengebouw dat centraal ligt aan de plas ook commerciële functies worden gerealiseerd. In dat geval moet vanzelfsprekend ook het commerciële deel van de plint van het gebouw met voldoende ruimtelijke en architectonische kwaliteit worden uitgevoerd.

• •

De parcellering en indeling van de plint zijn afgestemd op die van de rest van de gevel Het materiaal- en kleurgebruik van de plint zijn afgestemd op die van de rest van de gevel

Luifels en zonnekappen Luifels zijn maximaal 1,50 meter diep en beslaan niet de gehele breedte van het perceel, zodat er geen ononderbroken luifel ontstaat Nuts Objecten zoals voor stalling, opslag, emballage, energie, afvalinzameling worden inpandig opgelost.. Reclamevoering Reclame-uitingen worden gekenmerkt door een gebruik van traditionele middelen, materialen, vormen en kleuren. Voorbeelden van traditionele middelen zijn het uithangbord en het beletteren van kroonlijsten of luifels boven entree of etalage partijen. • De reclameaanduiding is op harmonieuze manier opgenomen in de architectuur. Felle kleuren, grote ongelede vlakken met reclameboodschappen evenals lichtbakken zijn storend doordat zij onvoldoende passen in de traditionele karakteristiek. • Gebruik van traditionele middelen, materialen, vormen en kleuren. • Bescheiden (uithang)bord of los beletteren van kroonlijsten of luifels boven entree of etalage partijen. • Uitgaan van losse letters • ­­Gebruik van gedekte kleurstelling • ­Geen lichtbakken Gevel zone / terras Deze zone behoort tot de openbare ruimte. Deze ruimte mag worden gebruikt voor uitstalling van producten, een terras en het plaatsen van reclameborden. Er wordt een passende terrasafscheiding aangebracht. De gemeente maakt daarvoor het ontwerp, in overleg met de initiator.

_ BRP De Woongaard

Indicatief voorbeeld van een passende terreinafscheiding voor een terras (centrum Geldermalsen)

40

_ BRP De Woongaard

41

_ BRP De Woongaard

42

Beeldregieplan DE WOONGAARD