RV2024-069-Bijlage-1-Beleids-en-beheerprogramma-begraafplaatsen-2025-2029.pdf
Tekst van het document
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
73
Tabel 7.1.2 Baten begraafplaatsen (prijspeil 2023, inclusief BTW) Kosten (incl. BTW) o.b.v. Beleids- en beheerprogramma West Betuwe 2025-2029 2025 6.750.200
Begrafenisrechten
37.040
Baten Opbrengst afkoopsom onderhoud begraafplaatsen
37.040
2026
2027
2028
2029
€257.377
€257.377
€257.377
€257.377
€257.377
Opbrengst begrafenisrechten
€169.500
€169.500
€169.500
€169.500
€169.500
37.040
Leges grafrecht 1e uitgifte
€144.137
€144.137
€144.137
€144.137
€144.137
37.040
Leges verlenging grafrecht
€129.793
€129.793
€129.793
€129.793
€129.793
37.040
Leges onderhoud begraafplaatsen
€48.659
€43.290
€37.865
€32.496
€27.070
37.040
Overige leges Subtotaal baten taakveld begraafplaatsen Toevoeging aan voorziening (afkoop onderhoud) Onttrekking aan voorziening (afkoop onderhoud) Totale netto baten taakveld begraafplaatsen
€0
€0
€0
€0
€0
€749.466
€744.097
€738.672
€733.303
€727.877
-€257.377
-€257.377
-€257.377
-€257.377
-€257.377
€201.331
€204.460
€212.394
€217.754
€224.413
€693.420
€691.180
€693.689
€693.680
€694.913
€830.627
€831.322
€827.264
€825.730
€822.954
72.000 72.100
Nadelig saldo taakveld begraafplaatsen
Tabel 7.1.3 Kostendekking begraafplaatsen, kostendekking en verloop onderhoudsvoorziening (prijspeil 2023, inclusief BTW) 2025
2026
2027
2028
2029
€1.736.705
€1.735.160
€1.733.611
€1.732.068
€1.730.525
€201.331
€204.460
€212.394
€217.754
€224.413
€1.535.374
€1.530.700
€1.521.217
€1.514.314
€1.506.112
Overhead: 96,44% van loonkosten
€710.702
€710.702
€710.702
€710.702
€710.702
Overhead: werf/tractie
€69.619
€69.619
€69.619
€69.619
€69.619
BTW
€11.403
€11.403
€11.403
€11.403
€11.403
€2.327.098
€2.322.424
€2.312.941
€2.306.038
€2.297.836
€749.466
€744.097
€738.672
€733.303
€727.877
€1.577.632
€1.578.327
€1.574.269
€1.572.735
€1.569.959
Kostendekking Directe lasten (inclusief rente) Directe baten (exclusief heffingen) Netto lasten
Toe te rekenen lasten:
Totale lasten
Opbrengst heffingen
Saldo begraven t.l.v. algemene middelen Fiscaal technisch -
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
74
Kostendekking
2025
2026
2027
2028
2029
Kostendekkendheid Algemene Dienst Fiscaal technisch
32%
32%
32%
32%
32%
€855.527
€856.222
€852.164
€850.630
€847.854
47%
46%
46%
46%
46%
Saldo begraven t.l.v. exploitatie zonder overhead over salarissen/btw werf
Kostendekkingsgraad
Verloop onderhoudsvoorziening
2025
2026
2027
2028
2029
Stand 1 jan
€0
€23.077
€36.830
-€15.903
-€13.472
Toevoeging
€619.736
€619.736
€619.736
€619.736
€619.736
Kosten
€596.658
€605.983
€672.468
€617.403
€593.789
Stand van zaken 31 december
€23.077
€36.830
-€15.903
-€13.472
€12.475
Voor de gemeente West Betuwe blijkt uit deze berekeningen een kostendekkingspercentage op basis van Lasten/ Baten van 46% in 2023. Afhankelijk van de keuze van de draaiknoppen kan dit percentage wijzigen. Jaarlijks is een toevoeging aan de voorziening Beleids- en beheerprogramma begraafplaatsen nodig bij gelijkblijvende inkomsten. Wanneer de toevoeging aan de voorziening als te groot wordt geacht zijn er twee opties, namelijk: het verhogen van de inkomsten, of het verlagen van de uitgaven. In paragraaf 7.6 staan de draaiknoppen benoemd om de kosten eventueel mee te verlagen.
7.2
Personele inzet en tarieven
7.2.1
Personele inzet
In bijlage A8 is een overzicht gegeven van de benodigde inzet van de begraafplaatsadministratie inclusief kostendoorrekening. Door de harmonisatie werd veel gevraagd van de medewerkers. Enerzijds door de harmonisatie en het op orde brengen van de administratie en anderzijds door de veranderingen in beleid en regels. De inzet die nu en in de komende jaren is berekend voor de begraafplaatsadministratie bedraagt in totaal 2,55 fte per jaar. Het terugbrengen van het aantal fte’s van 2,5 naar 2,2 fte is niet reëel gebleken. De inzet is berekend aan de hand van de activiteiten die worden uitgevoerd door de begraafplaats-administratie en de benodigde tijdsinspanning die hiervoor nodig is. Deze werkzaamheden zijn afgelopen paar jaar bijgehouden om inzicht te krijgen in tijdsbesteding. Daarbij is gekeken naar de frequenties van de werkzaamheden van de afgelopen jaren, Om de kosten voor het begraven in beeld te hebben is in bijlage A8 een uitsplitsing van de werkzaamheden, voor het daadwerkelijk begraven en de bijkomende werkzaamheden door de buitendienst, opgenomen. Op basis van ervaringscijfers is voor de begrafenissen 1,7 fte nodig, uitgaande van 201 begrafenissen per jaar. Aangezien het aantal begrafenissen per jaar van tevoren niet vastligt, de
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
75
gemeente hostmanship belangrijk vindt én de gemeente 31 begraafplaatsen onder haar hoede heeft, is het beschikbare aantal fte voor de begrafenissen goed. Daarnaast dienen de begraafplaatsen onderhouden te worden. De buitendienst voert deze werkzaamheden voor een deel uit. Voor een ander deel van het werk wordt de inzet van aannemers gevraagd. Deze werkzaamheden worden via bestekken uitbesteed. Hierop is toezicht door toezichthouders van de buitendienst. In de gemeente West Betuwe kan eveneens gebruik worden gemaakt van de buitendienst voor ondersteuning bij het begraven. Op basis van landelijke ervaringscijfers kan worden gesteld dat de inzet voor de coördinator en de verschillende taakvelden eveneens goed is. In tabel 7.2.1 is een overzicht gegeven van de activiteiten en nodige ureninzet voor het beheer van de begraafplaatsen met fte’s die hierbij nodig zijn en de loonkosten die dit oplevert. Tabel 7.2.1 Fte’s* en loonkosten personeel (prijspeil 2024, ex Btw) Team/ Taak
Fte
Aantal uren
Bedrag
Uurtarief
Binnendienst
0,4
504
€38.542
€76,47
Buitendienst
5,5
7.700
€349.226
€45,35
Buitendienst begraven
1,7
2.380
€108.875
€45,75
Begraafplaatsadministratie 2,6
3.570
€182.841
€51,22
Toezichthouder/ Coördinator
0,5
700
€47.585
€67,98
Bouwkundige/ toezichthouder
0,1
154
€9.868
€64,08
*1 fte staat voor 1.400 productieve uren per jaar.
7.3
Vervangingswaarde
De vervangingswaarde van de beheergroepen op de gemeentelijke begraafplaatsen bedraagt € 5.318.664, - (prijspeil 2023, inclusief BTW). De onderhoudskosten bedragen ongeveer € 1.085.671, (dagelijks- en meerjarenonderhoud) per jaar. Dat is 13 % van de vervangingswaarde. In 2018 lag de landelijke norm op 17%, dus dat is een goed percentage voor de gemeentelijke begraafplaatsen.
7.4
Onderhoudskosten
Zoals besproken in paragraaf 6.3 bestaan de fysieke onderhoudskosten uit: ◼
Kosten dagelijks onderhoud;
◼
Meerjarige onderhoudskosten;
◼
Kosten éénmalige verbetermaatregelen;
◼
Vervangingskosten.
In het analysedocument “Financieel overzicht kostenvergelijking per begraafplaats 2019-2030 en 20242033” zijn de geraamde onderhoudskosten voor 2023 en verder opgenomen. In de onderstaande tabel zijn de jaarlijkse sommen tot 2029 weergegeven.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
76
Tabel 7.4 Totaal geraamde onderhoudskosten West Betuwe 2025-2029 (prijspeil 2023, exclusief BTW) Post
2025
2026
2027
2028
2029
Dagelijks onderhoud
€ 535.035
€ 535.035
€ 535.035
€ 535.035
€ 535.035
Vervangings-onderhoud
€ 126.416
€ 126.416
€ 126.416
€ 126.416
€ 126.416
Meerjaren-onderhoud
€ 138.634
€ 80.925
€ 132.998
€ 141.908
€ 131.444
Subtotaal
€ 800.085
€ 742.376
€ 794.449
€ 803.359
€ 792.895
Verbetermaatregelen (eenmalige investeringen)
€ 314.535
€ 379.951
€ 382.824
€ 328.092
€ 319.354
€ 1.114.619
€ 1.122.327
€ 1.177.273
€ 1.131.451
€ 1.112.249
Algeheel totaal excl. B.T.W.
7.5
Inkomsten
De inkomsten bestaan uit: ◼
Grafrechten;
◼
Verlenging van de grafrechten;
◼
Begraafrechten (begraafkosten);
◼
Algemeen onderhoud begraafplaatsen
◼
Afgekochte, of jaarlijks betaalde onderhoudsrechten.
Jaarlijks worden de tarieven/leges van deze inkomsten vastgesteld door de Raad. De afgelopen jaren zijn deze tarieven niet verhoogd en alleen geïndexeerd. Op de website van de gemeente staat een compleet overzicht van alle tarieven van de bovenstaande inkomstenbronnen (Tarieventabel behorende bij de verordening Lijkbezorgingsrechten West Betuwe 2023). In §7.5.1 zijn deze leges met de omliggende gemeenten vergeleken (prijspeil 2023). Vanaf 2019 heeft de gemeente West Betuwe geen vergunningplicht meer voor het plaatsen van de gedenkstenen, maar een meldingsplicht. Toen is tegemoetgekomen aan de wens van dereguleren en verlagen van de begraafkosten voor de rechthebbenden. Aan de melding zijn geen kosten verbonden. Negen oude begraafplaatsen of delen daarvan hebben een monumentale status. Dit betekent dat ze in stand gehouden moeten worden. Er wordt echter geen geld beschikbaar gesteld vanuit monumentenzorg. Dit levert een extra belasting op voor het product begraafplaatsen. In §7.6.2 worden de mogelijkheden en consequenties aangegeven van het begrotingstechnisch verschuiven van deze oude begraafplaatsen naar de post ‘Openbaar groen’.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
77
7.5.1
Vergelijking leges met omliggende gemeenten
In tabel 7.5.1 staan de kosten voor begraven van de omliggende gemeenten weergegeven uit 2023. Om de tarieven met elkaar te vergelijken is voor elke gemeente uitgerekend hoeveel een particulier graf voor 20 jaar voor 2 personen kost. Dit is inclusief het grafrecht, het delven en sluiten van een graf, het algemeen onderhoud van de begraafplaatsen en de leges voor het plaatsen van een grafmonument. Tabel 7.5.1 Benchmark kosten leges met omliggende gemeenten Uitgifte termijn (jaar)
Gemeente
Particulier graf 20 jaar 20 jaar 2 algemeen personen onderhoud
Delven en sluiten
Leges plaatsen steen
Kosten totaal afgerond
West Betuwe
2023
20
€1.722
€1.430
€822
-
€3.974
Buren1
2023
20
€444
€2.496
€1.040
-
€3.979
Neder Betuwe2
2023
20
€2.440
€1.004
€897
€61
€4.402
Gorinchem
2023
20
€2.103
€1.040
€1.181
€227
€4.551
Tiel3
2023
20
€3.798
€1.076
€221
€5.095
Vijfheerenlanden
2023
20
€3.396
€2.160
€937
€99
€6.592
Culemborg4
2023
20
€900
€1.100
€740
-
€2.740
Noten: ◼
1: De afkoopsom wordt berekend op 90% van het jaarlijkse recht, vermenigvuldigd met het aantal jaren waarvoor het uitsluitend recht particulier graf 20 jaar
◼
2: Neder Betuwe geeft particuliere graven uit per 25 jaar. In de tabel is het bedrag omgerekend naar 20 jaar.
◼
3: Inclusief onderhoudsbijdrage begraafplaats.
◼
4: Betreft 2 naast elkaar liggende begraafplaatsen. Onderhoud vindt plaats door de beheerstichting begraafplaatsen Culemborg en niet door de gemeente en is daarmee niet goed vergelijkbaar met de overige gemeenten in deze benchmark.
De gemeente West Betuwe was in 2018, bij het harmoniseren van het Beleids- en beheerplan een van de duurdere gemeenten met begraven. Deze tarieven waren tot stand gekomen op basis van het gewogen gemiddelde van de 3 gemeentes. De Raad heeft in 2019 vastgesteld de laagste tarieven van de voormalige drie gemeentes te hanteren. Het gevolg is dat de gemeente West Betuwe ten opzichte van de overige gemeenten met haar tarieven nog steeds bijna de laagste is in de regio. Uit de enquête van najaar 2023 blijkt dat de meeste mensen de tarieven nog steeds hoog vinden, maar de vraag is waar de respondenten dit op baseren: de benchmark laat zien dat de kosten juist laag zijn. Dit is een belangrijk uitgangspunt nu de vraag voorligt om onderzoek te doen naar de mogelijkheden om een verhoging van de kostendekkendheid naar 75% te gaan onderzoeken. In paragraaf 7.6 worden de mogelijkheden om tot een hogere kostendekking te komen beschreven: de draaiknoppen.
7.6
Draaiknoppen
Het heeft de voorkeur alle kosten en inkomsten onder te brengen bij het product Begraafplaatsen. Dit geeft een volledig beeld van de kosten en inkomsten. Het blijft duidelijk wat het resultaat is, zodat hierop
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
78
gestuurd kan worden. Hierin kan gedifferentieerd worden en de onderstaande draaiknoppen kunnen benut worden. Beheersing van de kosten voor het beheer van de begraafplaatsen is mogelijk door kosten te beperken of opbrengsten te vergroten of verkleinen. De mogelijke opties hiervoor zijn verwoord in de onderstaande draaiknoppen. Bij het draaien aan deze knoppen worden voordelen en nadelen afgewogen in termen van risico’s uit paragraaf 4.10, financiën en de beleidsdoelen uit paragraaf 6.1 zoals de beeldkwaliteit.
Draaiknop 1 beeldkwaliteit, voor- en nadelen De visuele kwaliteit van de begraafplaatsen ligt op een hoge beeldkwaliteit (niveau A volgens de methodiek van het CROW). De draaiknop betreft de wijziging van A-niveau naar B-niveau het dagelijksen meerjarenonderhoud (o.a. snoeien) voor de begraafplaatsen. Hierbij zijn 2 opties denkbaar. Daarbij zijn de voor- en nadelen per optie in tabel 7.6.2a. aangegeven. Optie 1: wijziging van beheerniveau A naar B voor de “oude” begraafplaatsen. (In Beesd (Veerweg), Meteren (Rijkstraatweg), Haaften (Engelenhof), Opijnen (Stoepstraat), Tuil (St. Antoniestraat en Langstraat), Heukelum (Torenstraat), Varik (Kerkstraat), Spijk (Zuiderlingedijk) en Vuren (Waaldijk)). Dit kan omdat dit oude begraafplaatsen betreft waar weinig of niet meer wordt begraven.
Optie 2: wijziging van alle begraafplaatsen van A naar B-niveau. Tabel 7.5.2a Draaiknop beeldkwaliteit, voor- en nadelen Voordeel
Financieel
Nadeel
Optie 1: Door B-kwaliteit te kiezen in plaats van A zullen de onderhoudskosten tussen Optie 1: Lager onderhoudsniveau leidt op bepaalde onderdelen op termijn de 2 – 5% afnemen (€2.300,- tot €5.900,tot eerdere vervanging, wat de kosten voor vervangingsonderhoud gaan per jaar incl. BTW). omhoog en zijn minder goed te beheersen. Optie 2: Door B-kwaliteit te kiezen in plaats Optie 2: Idem optie 1, maar in grotere mate. van A zullen de onderhoudskosten tussen de 2 – 5% afnemen (€13.900,- tot €29.000,- p/j, incl. B.T.W). Optie 1: Een minder goed onderhoudsbeeld zal tot enige klachten leiden en dus een groter risico op imagoschade. De hoge kwaliteit van de begraafplaatsen doet recht aan de emoties die aan de begraafplaatsen verbonden zijn. Dit wordt minder en zal door de rechthebbende en gebruiker niet worden gewaardeerd.
Imago
Geen Aandachtspunt is dat deze draaiknop niet nadelig mag uitpakken voor de mensen die het onderhoudsrecht hebben afgekocht in het verleden. Zij hebben feitelijk betaald voor A-kwaliteit. Optie 2: doordat in deze optie het onderhoudsbeeld nog minder wordt dan bij optie 1, is het risico op imagoschade nog groter.
Deze draaiknop wordt afgeraden omdat een lager onderhoudsniveau op termijn leidt tot eerdere vervanging en dus hogere vervangingskosten, die bovendien niet goed voorspelbaar zijn. Rechthebbenden en gebruikers zullen het lagere onderhoudsbeeld niet waarderen (dat blijkt uit de
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
79
enquête) en zal veel commotie en klachten geven. Rechthebbenden hebben tenslotte ook algemeen onderhoudsrecht betaald voor kwaliteitsbeeld A. De kosten zijn berekend voor het dagelijks- en meerjarenonderhoud.
Draaiknop 2 wijziging groen, begraafplaats wordt openbaar groen De begraafplaatsen worden in deze optie gezien als openbaar groen. In dat geval krijgen ze een parkfunctie en valt het groenonderhoud onder het budget van groenbeheer. De grafvelden worden dan alleen benoemd als begraafplaats. Zie onderstaande voor- en nadelen. Tabel 7.5.2b Draaiknop wijziging groen begraafplaatsen wordt openbaar groen, voor- en nadelen Voordeel
Nadeel
Verschuiving van het product begraafplaatsen naar de Algemene Dienst (groen). De kosten op het product begraafplaatsen nemen af met gemiddeld € 835.300 per jaar Financieel excl. verbetermaatregelen (eenmalig).
Kosten product begraafplaatsen niet volledig in beeld. Kosten verschuiven naar openbaar groen, waardoor de beheerkosten in het algemeen niet afnemen.
De kosten worden mede gedragen door alle inwoners van West Betuwe i.p.v. alleen mede door rechthebbenden. Een park wordt geassocieerd met recreatieve activiteiten. De begraafplaatsen in de gemeente West Betuwe zijn echter niet ingericht als park en daardoor minder geschikt om de functie van park te vervullen. Imago
n.v.t. Aandachtspunt is dat deze draaiknop niet nadelig mag uitpakken voor de mensen die het onderhoudsrecht hebben afgekocht in het verleden. Zij hebben feitelijk betaald voor A-kwaliteit.
Deze draaiknop wordt ten zeerste afgeraden omdat hiermee niet helder wordt welke kosten bij het product begraven horen en de begraafplaatsen niet geschikt zijn om in te richten als park. Bovendien zijn aan veel nabestaanden kosten voor onderhoud van de begraafplaatsen doorberekend in de voormalige tarieven. De kosten voor het onderhoud van de graven, grafstroken, grafnummerbordjes, het ruimen van graven en het herstel van verzakkingen worden berekend op ca. €141.500,-. Het levert voor het taakveld Begraven een voordeel op maar voor het taakveld Openbaar groen een nadeel. Dus voor de gemeente West Betuwe als geheel is er financieel geen verschil. Daarnaast is het de vraag in hoeverre de begraafplaatsen binnen gemeente West Betuwe als openbaar groen c.q. ‘recreatieve bestemming c.q. park beschouwd kunnen worden. Door de ligging en de grootte van de dorpen is het niet te vergelijken met de begraafplaatsen in de grotere steden. Dit geldt voor alle draaiknoppen waarin verandering naar openbaar groen wordt voorgesteld.
Draaiknop 3 wijziging randen groen, begraafplaatsen worden openbaar groen De beplantingsranden van de begraafplaatsen worden ondergebracht bij groenbeheer. De motivatie hiervoor is dat de buitenranden van de begraafplaatsen grenzen aan de openbare weg of aan groen. Het is dus mogelijk om de randen van de begraafplaatsen te beschouwen als publiek domein. In dat geval maken ze deel uit van het openbaar groen. Zie tabel 7.5.2c voor de voor- en nadelen. Tabel 7.5.2c Draaiknop wijziging randen groen begraafplaatsen wordt openbaar groen, voor- en nadelen Voordeel
Financieel
Nadeel
De kosten op het product begraafplaatsen nemen af met ca. €36.300,--.
Kosten verschuiven naar openbaar groen, waardoor de beheerkosten in het algemeen niet afnemen.
De kosten worden gedragen door alle inwoners.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
80
Deze draaiknop wordt afgeraden omdat hiermee niet helder wordt welke kosten bij het product begraven horen. Een andere mogelijkheid is de randen op een extensieve manier onderhouden. Dit is alleen mogelijk aan de randen van de begraafplaatsen. Uitgangspunt bij de kostenberekening is dat het areaal bosplantsoen, 10% van het areaal heesters en het areaal ruw gras aan de randen wordt toegewezen. Daarvoor zijn eerst rigoureuze ingrepen noodzakelijk zoals snoeien/dunnen of rooien en inplanten. Hier zijn hoge herinrichtingskosten mee gemoeid. Het rooien en inplanten leidt tijdelijk tot een kaal beeld rondom de begraafplaatsen. Vanwege de gewenste continue afgeschermde uitstraling van de begraafplaatsen wordt deze optie afgeraden. De mogelijke besparing door extensief te onderhouden na de herinrichting zijn daarom niet verder doorgerekend.
Draaiknop 4 monumentale begraafplaatsen (weer) in gebruik nemen Een optie is om op de monumentale begraafplaatsen weer actief te gaan begraven. Dit is onder voorwaarden toegestaan. De motivatie hiervoor is dat de oudere begraafplaatsen behouden blijven als bijzondere plaats, wat gewaardeerd wordt. Er kunnen hier exclusieve tarieven voor worden gevraagd. Het bijkomende voordeel is dat het enige capaciteit biedt waardoor mogelijk uitbreidingen op de andere begraafplaatsen niet nodig zijn. De financiële gevolgen zijn niet in beeld gebracht, omdat de verwachte opbrengsten gering zijn. Zie onderstaande voor- en nadelen. Tabel 7.5.2d Draaiknop monumentale begraafplaatsen (weer) in gebruik nemen, voor- en nadelen Voordeel
Nadeel
Beperkte capaciteitsuitbreiding Financieel Geringe extra opbrengsten
De inwoners zullen dit mogelijk niet als exclusief ervaren door de in hun ogen toch al hoge tarieven.
Deze draaiknop kan worden overwogen, maar zal op zichzelf het kostdekkingspercentage niet significant verhogen.
Draaiknop 5 (delen van) oude en/of monumentale begraafplaatsen omvormen tot gedenkpark Een optie is (delen) van oude en/of monumentale begraafplaatsen om te vormen tot gedenkpark. De motivatie hiervoor is dat de oudere begraafplaatsen als bijzondere plaats gewaardeerd worden en plek van bezinning worden. In de begroting worden ze daarmee onderdeel van openbaar groen. Zo drukken de onderhoudskosten niet op het product begraafplaatsen maar worden verschoven naar het taakveld Openbaar groen. Voor de kosten voor de gemeente maakt het niets uit, maar deze kosten worden breder gedragen. Tabel 7.5.2e Draaiknop (delen van) oude en/of monumentale begraafplaatsen omvormen tot gedenkpark, voor- en nadelen Voordeel
Nadeel
Verschuiving van het product begraafplaatsen naar de Algemene Dienst (groen). Geen onderdeel begroting begraafplaatsen
Financieel
De kosten op het product begraafplaatsen nemen af met gemiddeld €159.700,-Kosten verschuiven naar openbaar per jaar incl. verbetermaatregelen (eenmalig). groen, waardoor de beheerkosten in het algemeen niet afnemen. De kosten worden mede gedragen door alle inwoners i.p.v. alleen rechthebbenden Kostendekkendheid begraafplaatsen omhoog.
Deze draaiknop wordt aanbevolen. Nader onderzoek hiernaar is gewenst. In bovengenoemd bedrag is een bedrag meegenomen van €46.000,- geraamd voor (éénmalige)verbetermaatregelen.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
81
Draaiknop 6 wijziging gebouwenbeheer De draaiknop betreft de beheerkosten voor de gebouwen op de begraafplaatsen. Deze beheerkosten kunnen ondergebracht/verschoven worden bij het beheerplan gebouwen. Uiteindelijk bepalen zij ook het onderhoud. De gemiddelde kosten bedragen €45.200,- per jaar, inclusief BTW. Dit bedrag komt dan ten laste van de Algemene Dienst en rust dan niet meer op het taakveld Begraafplaatsen. Voor de kosten voor de gemeente maakt het niets uit. Tabel 7.5.2f Draaiknop beheerkosten gebouwen, voor- en nadelen (prijspeil 2018, inclusief BTW, bron ‘gebouwenbeheerplannen begraafplaatsen West Betuwe) Voordeel
Nadeel
Verschuiving van beheerkosten gebouwen naar de Algemene Dienst (gebouwen). De kosten op het product begraafplaatsen nemen af met gemiddeld € 45.200 per jaar. Financieel
De kosten worden mede gedragen door alle inwoners i.p.v. alleen rechthebbenden.
Kosten verschuiven naar openbaar groen, waardoor de beheerkosten in het algemeen niet afnemen. Kosten begraafplaatsen niet volledig in beeld.
Geen onderdeel begroting begraafplaatsen. Kostendekkendheid begraafplaatsen omhoog.
Deze draaiknop kan worden overwogen, hoewel de kosten voor het product begraafplaatsen niet meer volledig in beeld zijn.
Draaiknop 7 grafrecht en onderhoudsrecht naar beneden bijstellen Een andere optie is het grafrecht (en daarmee ook het onderhoudsrecht) bijstellen naar beneden. Doel hiervan is de kosten voor de rechthebbenden/belanghebbenden te verlagen waardoor zij tevredener zullen zijn. Dit is een eenvoudige manier om de begraafkosten voor de rechthebbenden te verlagen. Het grafrecht is een combinatie van grafrecht en onderhoudsrecht. Omdat de onderhoudsrechten zijn en worden afgekocht, moet het onderhoudsrecht gelijk blijven om de bestaande rechthebbenden niet te benadelen. Het deel grafrecht kan wel worden verlaagd. Het nadeel is dat de kostendekkingsgraad daalt. Het ligt bovendien niet voor de hand om de grafrechten te verlagen als de gemeente West Betuwe al minder grafrechten heft dan de omliggende gemeenten en hier onderzoekt hoe de kostendekkingsgraad omhoog kan. Tabel 7.5.2g Draaiknop grafrechten en onderhoudsrecht naar beneden bijstellen, voor- en nadelen Voordeel
Nadeel De inkomsten zullen hierdoor afnemen, afhankelijk van de bijstelling
Financieel
Imago
Grafrecht en onderhoudsrecht worden verlaagd voor rechthebbenden Tevreden burgers
Kostendekkingsgraad daalt jaarlijks afhankelijk van de bijstelling Minder opbrengsten ten gevolge van het verlagen van het grafrecht komen ten laste van de Algemene Dienst. n.v.t.
Deze draaiknop is dan ook ten stelligste af te raden.
Draaiknop 8 grafrecht en onderhoudsrecht naar boven bijstellen Het grafrecht en het onderhoudsrecht kunnen worden verhoogd. Het grafrecht wordt jaarlijks gecorrigeerd, minimaal met de prijsinflatie. Gezien de benchmark (bijna laagste tarieven in de regio) zouden de rechten
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
82
ook éénmalig verhoogd kunnen worden met 10% om daarmee de kostendekking te verhogen. Daarmee blijven de tarieven aan de lage kant in de regio. Rechthebbenden vinden de tarieven te hoog maar uit de benchmark komt dit niet naar voren. Dit is een duidelijke motivatie en eenvoudige manier om de begraafkosten en grafrechten voor de rechthebbenden te verhogen. Het grafrecht is een combinatie van grafrecht en onderhoudsrecht. Omdat de onderhoudsrechten al afgekocht zijn en worden afgekocht, moet het onderhoudsrecht gelijk blijven om de bestaande rechthebbenden niet te benadelen. Het deel grafrecht kan wel worden verhoogd. Het voordeel is dat de kostendekkingsgraad stijgt. Gevolg is dat de kosten voor de rechthebbenden, maar ook de inkomsten stijgen. Tabel 7.5.2.h Draaiknop grafrecht en leges naar boven bijstellen Voordeel
Nadeel
De inkomsten zullen door invoering van prijsindexatie jaarlijks met 2 – 4% stijgen. Ter indicatie: uitgaande van 3%* indexatie in 2025 nemen de inkomsten in dat jaar toe met circa €22.500,Een extra verhoging van 10% levert in 2025 ook circa €22.500 op. Opgeteld is dat circa € 50.000 in 2025. Financieel Kostendekkingsgraad stijgt jaarlijks (bij alleen invoeren prijsindexatie alleen zolang de onderhoudskosten niet gelijk opgaan met de inflatie).
Grafrecht en onderhoudsrecht stijgt voor rechthebbenden.
Meer opbrengsten ten gevolge van het verhogen van de tarieven komen ten goede van de Algemene Dienst. Imago
Meer ontevreden bewoners, maar deze maatregel is met de benchmark in de hand goed te begrijpen.
n.v.t.
*In 2024 zijn de tarieven met 4% geïndexeerd.
Deze draaiknop wordt aanbevolen. In de kostendekkingsberekening is uitgegaan van prijspeil 2023. Dat wil zeggen dat de bedragen niet gecorrigeerd zijn voor de prijsindexatie. De absolute onderhoudskosten zullen jaarlijks toenemen. Met het verhogen van de tarieven met jaarlijkse indexatie van het grafrecht blijft de kostendekkingsgraad op hetzelfde niveau. Met een extra verhoging verbeterd de kostendekking. In ogenschouw moet worden meegenomen dat het aantal begrafenissen de komende jaren verder gaat afnemen en het aantal crematies gaat toenemen. Daarmee staan de inkomsten onder druk. Een goede en feitelijke communicatie over de relatieve hoogte van de grafrechten ten opzichte van de omliggende gemeente en de reden van de stijging is noodzakelijk.
Draaiknop 9 verbetermaatregelen uitstellen in de tijd De in dit Beleids- en beheerprogramma voorgestelde verbetermaatregelen c.q. éénmalige maatregelen (inrichting en beheer) worden doorgeschoven in de tijd. Zie onderstaande voor- en nadelen. Tabel 7.5.2i Draaiknop verbetermaatregelen uitstellen in de tijd, voor- en nadelen Voordeel
Nadeel
Financieel
De jaarlijkse lasten zullen op de lange termijn toenemen, omdat sprake De jaarlijkse lasten zullen op de korte is van achterstallig onderhoud en kapitaalvernietiging. termijn afnemen met €212.000,- per jaar. Op korte termijn zullen de onderhoudskosten toenemen.
Imago
Gebruikers zien geen verbeteringen doorgevoerd.
25 april 2024
Verdere achteruitgang kwaliteitsbeeld van de begraafplaatsen.
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
83
Feitelijk zijn er geen maatregelen die opgeschoven kunnen worden in de tijd, zonder dat de onderhoudskosten uiteindelijk hoger uitvallen dan nu het geval is. Het betreft hier gemiddeld €212.000,per jaar voor de komende 12 jaar. Alle maatregelen zijn noodzakelijk om de continuïteit van de begraafplaatsen te kunnen waarborgen binnen de gestelde kaders. Uitstel van maatregelen betekent een ander beleid, namelijk een mindere kwaliteit op de begraafplaatsen, achterstallig onderhoud en uiteindelijk kapitaalvernietiging en dan houdt de gemeente zich niet meer aan wet- en regelgeving over het onderhoud van gemeentelijke begraafplaatsen en van de openbare ruimte. Daarom wordt deze draaiknop ten zeerste afgeraden.
Draaiknop 10 sluiten monumentale begraafplaatsen De monumentale begraafplaatsen worden gesloten als begraafplaats en in deze optie gezien als openbaar groen. In dat geval krijgen ze een parkfunctie en valt het groenonderhoud onder het budget van groenbeheer. Beesd (Veerweg), Meteren (Rijkstraatweg), Haaften (Engelenhof), Opijnen (Stoepstraat), Tuil (Haarstraat en Langstraat), Heukelum (Torenstraat), Spijk (Spijkseweg), en Vuren (Waaldijk) zijn de oude monumentale begraafplaatsen. De graven worden over 40 jaar verwijderd. Hier worden geen nieuwe graven meer uitgegeven. Soms wordt er jaarlijks op het totaal van deze begraafplaatsen één of twee lichamen bijgezet. Daarnaast zijn er oorlogsgraven aanwezig op een enkele van deze begraafplaatsen. Sluiting betekent dat er met deze graven ook iets gedaan moet worden. Dit ligt uitermate gevoelig. Daarnaast betekent het sluiten dat deze begraafplaatsen nog 40 jaar onderhouden moeten worden. Zie onderstaande voor- en nadelen. Tabel 7.5.2j Draaiknop (delen van) oude en/ of monumentale begraafplaatsen sluiten als begraafplaats, voor- en nadelen
Erfgoed
Financieel
Voordeel
Nadeel
n.v.t.
Juist op deze begraafplaatsen zijn grafbedekkingen of ander funerair erfgoed aanwezig, die de gemeente overweegt te beschermen. Die verwijderen is het tegendeel van beschermen.
Verschuiving van het product begraafplaatsen naar Algemene Dienst (groen). De kosten op het product begraafplaatsen neemt af met gem. €159.700,-- per jaar incl. verbeter-maatregelen (eenmalig) en zijn geen onderdeel van de begroting begraafplaatsen.
Onderhoudskosten blijven, alleen wordt onderdeel van openbaar groen.
De kosten worden mede gedragen door alle inwoners. Kostendekkendheid begraafplaatsen gaat omhoog. Imago
Ontevreden burgers en emotionele waarde verdwijnt waardoor imago-schade ontstaat
n.v.t.
Deze draaiknop wordt afgeraden omdat dit imagoschade veroorzaakt en omdat te beschermen funerair erfgoed wordt vernietigd.
Draaiknop 11 CO2-uitstoot bij duurzame mobiliteit en betrokkenheid In 2021 zijn de begraafplaatsen ondergebracht bij de wijkploegen uit efficiëntie-overwegingen. Echter in de praktijk blijkt dat het gewenste onderhoudsniveau van de begraafplaatsen niet altijd gehaald wordt. Er gaat veel tijd verloren aan verplaatsingstijden zowel voor het begraven als voor het onderhoud. Overwogen kan worden om weer één of twee begraafplaatsenploegen te realiseren waarvan de mensen een hoge mate van betrokkenheid bij begraafplaatsen hebben. Hierbij is het uitgangspunt dat het begraven en onderhoud te combineren zijn. Medio 2025 is de nieuwe werf gerealiseerd, die centraal komt te liggen in de gemeente. Het is dan goed om dit te onderzoeken in combinatie met de aanwezige
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
84
vakkennis. De prioriteit ligt voor de buitendienst om de begraafplaatsen met eigen mensen te onderhouden. Daarnaast speelt in het kader van CO2-uitstoot bij duurzame mobiliteit de behoefte om de uitstoot te verminderen. In 2024/2025 wordt dit als businesscase uitgewerkt buiten het kader van dit Beleids en beheerprogramma. Mogelijk dat gebruik gemaakt wordt van mobiele schaftgelegenheid. Tevens kan hiermee in de wens voor een toilet in het kader van de Arbo worden voorzien. Feitelijk is deze maatregel bedoeld de verplaatsingstijden te reduceren waardoor een verhoogde productiviteit en een betere en constantere kwaliteit van het onderhoud te garanderen is. Daarnaast zijn zij de vraagbaak van het publiek, waarmee ‘hostmanship’ verhoogd wordt. Onderzoek deze draaiknop in kader van duurzaamheid, ‘Hostmanship’ en efficiëntie, waarmee doelstellingen met mogelijke kostenverlagingen bereikt kunnen worden.
Draaiknop 12 ‘Niet elke kern behoeft een eigen begraafplaats’ Heroverweeg het besluit dat iedere kern binnen de gemeente West Betuwe één of twee begraafplaatsen heeft. Het is op dit moment nog niet aan de orde, maar blijkt dat een begraafplaats vol dreigt te raken en dat uitbreiding nodig is, overweeg dan goed of dit moet. Als voorbeeld: als Meteren vol is, dan kan uitgeweken worden naar Geldermalsen (uitbreiding) of een andere kern waar nog ruimte beschikbaar is. Uitbreidingen zijn erg kostbaar en drukken op de kostendekking. Onderzoek welke mogelijkheden er zijn binnen de huidige wetgeving en de huidige beleidsambities. De kostenbesparing op beheer en onderhoud is door de aard van deze draaiknop niet in te schatten.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
85
Samenvatting draaiknoppen In deze tabel wordt naast een samenvatting ook geschat in welke mate de kostendekkingsgraad van 47% verandert. Tabel 7.5.2k Samenvatting draaiknoppen met rood=afgeraden, oranje=onderzoeken en groen=aanbevolen Nr. Draaiknop Bespaard bedrag Verandering per jaar in € Kostendekkingsgraad 1 Aanpassen beeldkwaliteit: Optie 1 oude begraafplaatsen van A naar B Optie 2 alle begraafplaatsen van A naar B
Advies
2.300 – 5.900 maar ex toegenomen vervangingskosten 13.900 – 29.000 maar ex toegenomen vervangingskosten 835.300
Niet in beeld
Afgeraden
Niet in beeld
Afgeraden
+50%
Ten zeerste afgeraden
36.300
+1%
Afgeraden
2
Wijziging groen begraafplaats wordt openbaar groen
3
Wijziging randen groen begraafplaats wordt openbaar groen
4
Monumentale begraafplaatsen in gebruik nemen
Niet in beeld
Niet in beeld
5
Monumentale begraafplaatsen of monumentale delen van begraafplaatsen omvormen tot gedenkpark Wijziging gebouwenbeheer
159.700
5%
Afgeraden omdat draaiknop 5 draaiknop 4 uitsluit. Aanbevolen
45.200
2%
Afgeraden
Niet in beeld
Niet in beeld
Ten zeerste afgeraden
€ 50.000
2%
Aanbevolen
6
7
Grafrecht en onderhoudsrecht naar beneden bijstellen
8
Grafrecht en leges naar boven bijstellen
9
Verbetermaatregelen uitstellen in de tijd
10
11 12
25 april 2024
(Delen) oude en/of monumentale begraafplaatsen sluiten als begraafplaats CO2-uitstoot bij duurzame mobiliteit en betrokkenheid Niet elke kern behoeft een eigen begraafplaats
212.000 maar ex toegenomen vervangingskosten en kapitaalvernietiging 159.700
Afgeraden Niet in beeld
5%
Afgeraden
Niet in beeld
Niet in beeld
Onderzoeken
Niet in beeld
Niet in beeld
Onderzoeken
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
86
8
Conclusies en aanbevelingen
8.1
Conclusies
Product begraafplaatsen in beheermodus Het doel voor de beheerperiode van onderhavig Beleids- en beheerprogramma is het verder in detail afstemmen van de beheer- en onderhoudsmaatregelen, nu de gemeentelijke herindeling is afgerond. De voorgestelde maatregelen voor de periode 2025 – 2029 zijn hierop afgestemd. Hiermee is het product Begraafplaatsen nu in de beheermodus. Voldoende capaciteit op begraafplaatsen tot 2060 Het is niet de verwachting dat uitbreidingen van de begraafplaatsen in West Betuwe ingezet moeten gaan worden wegens capaciteitsgebrek wanneer overgegaan wordt tot ruimingen. Dit ruimen is noodzakelijk om voldoende capaciteit te hebben tot ten minste 2060. Vooralsnog worden op de uitbreidingen geen graven uitgegeven en wordt het terrein niet verder ingericht. Blijkt dat een begraafplaats vol dreigt te raken en dat uitbreiding nodig is, overweeg dan goed of dit moet. Bijvoorbeeld, als Meteren vol is, dan kan uitgeweken worden naar Geldermalsen (uitbreiding). Op meer locaties zijn ruimtes genoeg om het tekort op te vangen. Kostendekkendheid: verhoging naar 75% niet haalbaar De berekende kostendekkingsgraad van het product begraafplaatsen voor West Betuwe is 47% in 2025 en is van 2026-2029 46%. De gemeente heeft 12 draaiknoppen maar die vallen voor een groot deel af omdat ze niet haalbaar zijn.
De draaiknoppen die RHDHV adviseert, zullen de kostendekkingsgraad met naar schatting 7% doen toenemen naar maximaal 54%: ◼
Draaiknop 5: Monumentale begraafplaatsen of monumentale delen van begraafplaatsen sluiten en of omvormen tot gedenkpark.
Draaiknop 8: Grafrecht en onderhoudsrecht naar boven bijstellen (hoewel nu geen beleid). Vrijwilligers inzetten voor onderhoud van funerair erfgoed, zoals oude grafmonumenten, heeft elders in het land succes. Dat versterkt de werking van Draaiknop 5 enigszins (enigszins omdat deze werkgroep voor een groot deel grafbedekkingen gaat onderhouden die nu niet worden onderhouden). Hoewel nu geen beleid adviseert RHDHV u draaiknop 8 serieus te overwegen: de grafrechten zijn de laagste in de regio en u heeft als gemeente bovengemiddeld veel begraafplaatsen in beheer, die bovendien ver uit elkaar liggen. Dat kost nu eenmaal meer geld en inzet dan een kleinere gemeente met 5 gemeentelijke begraafplaatsen. ◼
8.2
Ontwikkelparagraaf
8.2.1
Aanbevelingen beheer en beleid begraafplaatsen
Voor het beleid- en beheer van de begraafplaatsen worden de volgende aanbevelingen gedaan: Capaciteit van de begraafplaatsen: ◼
Actualiseer in 2028 de capaciteitsberekening en het kostendekkingsplan in een nieuw Beleids- en beheerplan.
◼
Monitor jaarlijks de invloed van de crematoria op de vraag naar urnenvoorzieningen en pas het kostendekkingsplan tussentijds aan als dat nodig blijkt te zijn.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
87
◼
Monitor het begraven voor niet inwoners. Gezien het kernenbeleid is er een nadrukkelijke binding met de dorpen. Evalueer of begraven door ‘niet-inwoners’ voorkomt, wat de invloed is op de capaciteit per begraafplaats en of bijsturing nodig is.
◼
Om onnodige uitbreiding van de begraafplaatsen te voorkomen, of te voorkomen dat al gerealiseerde uitbreidingen in gebruik worden genomen, is het noodzakelijk te starten met het ruimen van graven voor onbepaalde tijd waarvan de grafrechten zijn vervallen. Zo worden ook hogere onderhoudskosten van de begraafplaatsen voorkomen. De focus ligt daarbij op graven waar geen rechthebbenden meer van bekend zijn of waarvan in het kader van de wet op de lijkbezorging de grafrechten zijn vervallen en die niet in de lijst staan van cultuurhistorisch waardevolle begraafplaatsen.
Differentiatie algemene begraafplaatsen ◼
Zorg ervoor dat de mensen een goede afweging kunnen maken tussen cremeren en begraven. Cremeren is niet per definitie goedkoper, maar crematoria werken bedrijfsmatiger en commerciëler en zijn daardoor prominenter in beeld. Breng daarnaast het algemene graf onder de aandacht. Dit is wat betreft kosten en korte doorlooptijd beter te vergelijken met cremeren.
Uitstraling van de begraafplaatsen •
Onderzoek of inwoners, kerkgemeenschappen en/ of stichtingen (bijvoorbeeld de stichting Oude begraafplaats Geldermalsen) betrokken willen zijn bij het onderhoud van funerair erfgoed op de begraafplaatsen (inwonerparticipatie) en/of monumentale begraafplaatsen. Bij een positief resultaat, creëer hier ruimte voor in de organisatie en betrek de vrijwilligers bij de verzorging van de begraafplaatsen en haar monumenten.
Aanbeveling bij de oprichting van vrijwilligerswerkgroep funerair erfgoed West Betuwe Het grootste deel van het funerair erfgoed, waar het gaat om grafbedekkingen, wordt nu niet onderhouden. Gebruik de ervaring die elders in het land is opgedaan om dit door een groep enthousiaste en goed uitgeruste vrijwilligers te laten doen. Dit houdt in dat het volgende ontwikkeld moet worden: ◼
Een Arboplan voor dit vrijwilligerswerk.
◼
Bekostigen van een training (bestaande training van Bureau Funeraire Adviezen).
◼
Inzet van gereedschappen, aanwijzen van een coördinator (een deskundige op het gebied van funerair erfgoed).
◼
Vaststellen welk beheer door de vrijwilligers kan worden gedaan en welk beheer niet (reparatie van grafmonumenten en smeedwerk is geen vrijwilligerswerk of 1 van de vrijwilligers moet smid of steenhouwer zijn).
De Stichting Landschapsbeheer Gelderland en het Bureau Funerair Adviezen heeft hier ervaring mee. Financiën: ◼
Onderzoek of een erfgoedsubsidie van uw gemeente of de Provincie Gelderland mogelijk is om het onderhoud van de monumentale graven en monumentale begraafplaatsen mee te financieren.
◼
Onderzoek welke monumentale (delen van) begraafplaatsen kunnen worden omgevormd tot gedenkpark zodat de kostenbesparing binnen het product begraafplaatsen beter in beeld komt.
◼
Onderzoek CO2-uitstoot bij duurzame mobiliteit en betrokkenheid bij de eigen dienst in het kader van efficiëntieverbetering om gewenste kwaliteiten op de begraafplaatsen te behouden.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
88
◼
Onderzoek ‘Niet elke kern behoeft een eigen begraafplaats’ waarbij uitbreidingen van begraafplaatsen in de toekomst worden voorkomen en om vast te stellen.
Service en dienstverlening “Hostmanship begraafplaatsen” ◼
Beslis over de gewenste kwaliteit die de begraafplaatsadministratie levert aan de rechthebbenden.
◼
Promoot de begraafplaatsen. Denk aan open dagen, lichtjesavonden, week van de begraafplaats en een voorbeeld kostenberekening van veel gebruikte/gevraagde mogelijkheden. Kijk naar mogelijkheden de communicatie verder te verbeteren, naar zowel inwoners /rechthebbenden en bezoekers als naar de medewerkers.
Eigen organisatie ◼
Houd de begraafplaatsadministratie in eigen beheer, voor een goede kwaliteit en toegankelijkheid.
◼
Houd het voorlopen bij begrafenissen en een deel van het onderhoud op de begraafplaatsen in eigen beheer voor goede dienstverlening en kwaliteit.
◼
Om te komen tot een éénduidig beheer en onderhoud is het wenselijk maatwerkafspraken (zoals in paragraaf 4.6) voor bijzonder onderhoud te herzien.
8.2.2
Risicogevoelige zaken
Op basis van onze conclusies en aanbevelingen zijn er een aantal risicogevoelige zaken aan te geven, waar rekening mee moet worden gehouden bij beleid, inrichting en beheer: ◼
Het toepassen van ruimen van graven als capaciteitsverruimende maatregel is een emotioneel gevoelig onderwerp bij de inwoners. Bestuurlijk moet iedereen hierachter staan en het vraagt een goede communicatie.
◼
Door de komst van crematoria in de buurt en de gewijzigde tarieven kan verschuiving plaatsvinden, waardoor er minder begraven wordt en de kostendekking onder druk komt te staan.
◼
Uitstraling van de begraafplaatsen is altijd kwalitatief hoog geweest. Verlaging van het kwaliteitsniveau geeft in het algemeen veel klachten en meldingen. Ook hierover is goede communicatie vereist.
◼
Wijzigingen in de tarieven en beheerverordening kunnen veel vragen en discussie oproepen.
◼
Het achterhalen van rechthebbenden door de begraafplaatsadministratie vraagt veel tijd en kosten, als blijkt dat de administratie onvolledig is.
◼
Capaciteit van de begraafplaatsen dient op de voet gevolgd te worden. Door de mogelijkheden van inbreiden en ruimen te benutten en de ingebruikname van al aangelegde uitbreidingen zo lang mogelijk uit te stellen worden de kosten van de begraafplaatsen zo laag mogelijk te houden.
◼
Uitstellen van maatregelen moet worden vermeden omdat dit leidt tot verhoogd onderhoud en daarmee hogere onderhoudskosten.
◼
Bij het beheren van zoveel begraafplaatsen is lastig om het beheer efficiënt en éénduidig uit te voeren.
◼
Het kostendekkingsplan en de capaciteitsberekening moet over vijf jaar worden geactualiseerd gezien de ontwikkelingen in begraven en cremeren maar ook gezien de bevolkingsontwikkeling (verschillende uitbreidingen bij diverse kernen).
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
89
8.2.3
Overige aanbevelingen
Beleid bescherming historische grafbedekkingen en gemeentelijke, monumentale begraafplaatsen RHDHV adviseert het volgende als nieuw beleid, wat betreft de beschermde status van historische grafbedekkingen en gemeentelijke begraafplaatsen die gemeentelijk monument zijn: ◼
Leg de selectie van historische grafbedekkingen formeel vast in een besluit van B&W. Vervolgens dienen alle geselecteerde grafmonumenten in de administratie een aantekening te krijgen zodat ze niet (per ongeluk) verwijderd worden.
◼
De wijze waarop het formeel vastleggen geschiedt, dient binnen het kader van de gemeentelijke verordeningen te passen (en later het Omgevingsplan).
◼
Als dat passend is, kan worden overwogen de historische grafbedekkingen formeel te registreren als gemeentelijk monument, waar deze zijn gelegen op niet aldus geregistreerde gemeentelijke begraafplaatsen.
Bestrijding invasieve exoten In het Groenbeleidsplan 2021-2025 (paragraaf 3.2.2) staat dat de gemeente soorten invasieve exoten en voorkomende boomziekten bestrijdt. Voor het beheer van begraafplaatsen is dit ook van belang. Beide aspecten hebben een negatieve invloed op de uitstraling van begraafplaatsen. Het is aan te bevelen om jaarlijks op alle begraafplaatsen te inspecteren op voorkomen van soorten als watercrassula, springbalsemien, exotische duizendknoopsoorten en reuzenberenklauw. En ieder jaar verslag te doen hiervan, met oplossingen zodra zich problemen voordoen. Boomziekten worden al meegenomen in de BVC’s, dus is hier geen extra actie voor nodig. Gemeentelijke verordeningen en Omgevingswet ◼
Nu de Omgevingswet van kracht is, moet die geïmplementeerd in beleid en beheer van de gemeente: RHDHV adviseert vast te stellen hoe gemeentelijke regelgeving uit verordeningen over begraafplaatsen het beste wordt omgezet in verordeningsregels voor het Gemeentelijk Omgevingsplan.
◼
Beleid en beheer van begraafplaatsen (en andere onderdelen van de openbare ruimte) adviseert RHDHV u in 2028 in de vorm van een Programma in de zin van de Omgevingswet op te stellen, zodat dit beleid en beheer planologisch is verankerd. Het integrale karakter van beheer van begraafplaatsen en de voorname rol van stakeholders vragen hier ook om.
◼
Deze en andere mogelijkheden moeten op korte termijn in beeld worden gebracht en geïmplementeerd.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
90
9
Gebruikte bronnen
Bureau Funeraire Adviezen. (2023). Inventarisatie opvallende en historische grafbedekkingen 22
gemeentelijke begraafplaatsen. Amsterdam. Companen. (2019). Bevolkings- en huishoudensprognose Gelderland 2019. Arnhem: Provincie Gelderland. Gemeente West Betuwe. (2021). Groenbeheerplan Thema: Beplanting 2021-2025. Gemeente West Betuwe. (2021). Groenbeheerplan Thema: Bomen 2021-2025. Gemeente West Betuwe. (2022). beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen gemeente West betuwe. Gemeente West Betuwe. Royal HaskoningDHV. (2020). West Betuwe haalbaarheidsonderzoek natuurbegraven. Zwolle. Wille, A. (2022). Begraafplaatsen Gemeente West Betuwe, overzicht locaties herdenkingsmonument.
25 april 2024
Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2025 – 2029
BI9261-RHD-SA-WB-RP-CY-003
91