RV2023-084-Raadsvoorstel-Instellen-Rekenkamer-regio-Rivierenland.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering Registratienummer Voorstelnummer Portefeuillehouder Bijlage(n) Onderwerp

26 september 2023 RV2023-084 Servaas Stoop 4 Instellen Rekenkamer regio Rivierenland

Onderwerp Instellen Rekenkamer regio Rivierenland Beslispunten 1. De Gemeenschappelijke Regeling Rekenkamer Rivierenland vast te stellen; 2. Voor de uitvoering van de taken met betrekking tot de rekenkamer te kiezen voor het voorzittersmodel; 3. Voor de Raad van Advies voor de Rekenkamer de volgende raadsleden van West Betuwe te benoemen: 1. Léon van Dun 2. Andrea Zierleyn 4. De Raad van Advies mandateren om de werving en selectie van de rekenkamerleden uit te voeren middels bijgevoegde documenten; 5. De jaarlijkse bijdrage aan middelen voor de Rekenkamer Rivierenland voor een periode van zes jaar vanaf 1 januari 2024 vast te stellen op € 1,30 per inwoner. Inleiding De rekenkamer is een instrument van de gemeenteraad. De rekenkamer onderzoekt de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gemeentelijke beleid. Dat staat in de Gemeentewet. De rekenkamer heeft volgens artikel 182 van de Gemeentewet de volgende wettelijke taak: Artikel 182 Gemeentewet 1. De rekenkamer onderzoekt de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde beleid. Een door de rekenkamer ingesteld onderzoek naar de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde beleid bevat geen controle van de jaarrekening. 2. Op verzoek van de raad kan de rekenkamer een onderzoek instellen. 3.

Bij het uitvoeren van haar taken kan de rekenkamer gebruik maken van de resultaten van door anderen verrichte controles, onverminderd haar bevoegdheid tot het verrichten van onderzoek Op 1 januari 2023 is de Wet versterking decentrale rekenkamers in werking getreden. Het doel van deze wet is om een sluitend stelsel voor gedegen rekenkameronderzoek tot stand te

14 augustus 2023 Kenmerk <zaaknummer> Pagina 2 van 6

brengen. Deze wet regelt dat alle gemeenten per 1 januari 2024 een onafhankelijke rekenkamer moeten hebben. Dat betekent onder andere dat raadsleden niet meer onderdeel mogen zijn van de rekenkamer, zoals dat in sommige gemeenten het geval was. De nieuwe wet voorziet in meer onderzoeksbevoegdheden voor gemeentelijke rekenkamers. De onderzoeksbevoegdheden voor onderzoek ten aanzien van privaatrechtelijke personen, waar de gemeente bijvoorbeeld inkoop- of contractrelaties mee heeft, worden daarmee uitgebreid. Ook is de benoemingstermijn van leden gewijzigd naar 6 jaar. Welke vorm een gemeentelijke rekenkamer moet hebben is niet vast gelegd. De gemeenteraden van de gemeenten Buren, Culemborg en West-Betuwe hebben de intentie uitgesproken tot een gezamenlijke rekenkamer te willen komen. Voorgesteld wordt te kiezen voor een voorzittersmodel en samen te werken in een Gemeenschappelijk Orgaan. Besluitgeschiedenis geen Beoogd effect - Het beoogde effect is een sterke onafhankelijke rekenkamer die de gemeenteraden met gedegen onderzoek ondersteunt bij hun kaderstellende en controlerende taak; - Door een gezamenlijke rekenkamer efficiencyvoordeel behalen in onderzoeken met gemeenschappelijke vraagstukken.

Argumenten 1.1 Samenwerken zorgt voor kwalitatief beter rekenkamer onderzoek en is kostenefficient Een gezamenlijke rekenkamer maakt het mogelijk om gezamenlijk onderzoek te doen naar onderwerpen die voor alle deelnemende gemeenten van toepassing zijn. Denk bijvoorbeeld aan de gang van zaken bij gemeenschappelijke regelingen. Het is efficiënter om één onderzoek te doen door dezelfde onderzoekers in plaats van drie aparte onderzoeken. Daarnaast is het beter mogelijk uitkomsten van onderzoeken te vergelijken. Drie dezelfde onderzoeken in de verschillende gemeenten levert vergelijkingsmateriaal op. Hierdoor kan van elkaar worden geleerd. Ook is een gezamenlijke rekenkamer kostenefficiënter. De overhead kan worden gedeeld. 1.2. Een samenwerking tussen bestuursorganen moet vastliggen in een bestuurlijk orgaan Voorgesteld wordt de samenwerking tussen de gemeenten Buren, Culemborg en WestBetuwe wordt vorm gegeven in een Gemeenschappelijk Orgaan (GO). Een GO is één van de varianten die de Wet gemeenschappelijke regelingen kent. Het is geen regeling zoals we die kennen van bijvoorbeeld Regio Rivierenland, maar het is een lichte vorm van samenwerking. Zo heeft een GO geen algemeen bestuur. Een GO wordt vooral opgericht als er sprake is van samenwerking rondom een specifieke taak, zoals een rekenkamer.

14 augustus 2023 Kenmerk <zaaknummer> Pagina 3 van 6

De regeling staat in de bijlage en wordt met het besluit over dit voorstel ingesteld. Afspraken die in dit gemeenschappelijk orgaan worden gemaakt zijn: - bijdrage per inwoner - afspraken over intreden andere gemeenten en de kosten daarvan - afspraken over uittreden gemeenten en de kosten daarvan - afspraken rondom secretaris van de rekenkamer Raad van Advies Conform de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (WGR) moet bij een GO een Raad van Advies worden benoemd. De leden van deze Raad van Advies zijn afgevaardigde raadsleden uit de deelnemende gemeenten. Vanuit praktische overwegingen wordt voorgesteld om in totaal 6 leden (2 van elke gemeente) te benoemen in de Raad van Advies. Bijdrage per inwoner Een bedrag van €1,30 per inwoner is nodig voor een effectieve rekenkamer. Dat geven onder andere de Nederlandse Vereniging Voor Rekenkamers (NVRR) en de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden aan. Dit bedrag is opgenomen in de Perspectiefnota en zal verder in de Meerjarenbegroting 2024 en verder worden geeffectueerd. Een specificatie van de kosten staat onder het kopje ‘financiën’. Afspraken over in- en uittreden andere gemeenten en de kosten daarvan Voorgesteld wordt om in- en uittredingskosten te rekenen voor gemeenten die later in de samenwerking in of uit willen stappen.

De inhoudelijke en financiële voorwaarden zijn opgenomen in het besluit Gemeenschappelijke Regeling Rekenkamer Rivierenland. De financiële vergoeding bij uittreden is bedoeld als drempel. Bij intreden als een tegemoetkoming van de ontwikkel en inrichtingskosten van de initiërende gemeenten. Afspraken rondom de secretaris van de rekenkamer Voorgesteld wordt om de secretaris van de rekenkamer en bijkomende bureaukosten bij de gemeente West Betuwe te beleggen. De secretaris wordt voor 12 uur per week aangesteld en zorgt voor de advisering en ondersteuning van de rekenkamer. Denk bijvoorbeeld aan het maken van raadsvoorstellen voor behandeling van de rapporten, maar ook aan het maken van afspraken voor interviews en het vastleggen van vergaderingen van de rekenkamer. 1.3. Huishoudelijk Reglement Rekenkamer In het Huishoudelijk Reglement Rekenkamer worden regels opgenomen over onder andere: -

aantal onderzoeken per jaar accounthouderschap

Aantal onderzoeken per jaar Er is nagegaan bij gemeenten van vergelijkbare omvang als de drie gemeenten gezamenlijk qua (inwonertal) wat er in die gemeenten aan budget en aantallen onderzoeken wordt verricht.

14 augustus 2023 Kenmerk <zaaknummer> Pagina 4 van 6

Er is aan de hand daarvan ook gesproken over en een inschatting gemaakt van het mogelijke aantal onderzoeken dat voor het budget gedaan zou kunnen worden bij een op te richten rekenkamer. De Rekenkamer doet minimaal twee onderzoeken per jaar voor iedere gemeente. Daarvan is in ieder geval één onderzoek specifiek op de gemeente gericht. De gezamenlijke onderzoeken komen in samenspraak tot stand. Er is voor gemeenten mogelijkheid om opdracht te geven tot een eigen lokaal onderzoek. Accounthouderschap De rekenkamer bezoekt in ieder geval 2 keer per jaar de gemeenteraden. Dat is om onderzoeksonderwerpen op te halen en de definitieve onderzoeksonderwerpen terug te koppelen. Daarnaast presenteert de rekenkamer de onderzoeksresultaten nadat een onderzoek is afgerond. Samenstelling van de rekenkamer De rekenkamer bestaat uit een voorzitter en twee leden. Allen met een eigen expertise. Daarnaast heeft de rekenkamer secretariële/adviserende ondersteuning. Zie onder 1.2 eerder in dit raadsvoorstel. 2.1. Het voorzittersmodel is het meest passend Gangbaar is te kiezen voor een directeursmodel of een voorzittersmodel voor het inrichten van de rekenkamer. Het voorzittersmodel houdt in dat er een voorzitter is en een aantal leden. Bij het directeursmodel bestaat de rekenkamer uit één lid. Dat maakt de rekenkamer erg kwetsbaar.

De kwaliteit is afhankelijk van één persoon en ook de continuïteit is in het geding. Het voorzittersmodel maakt dat leden met verschillende achtergronden en expertise onderdeel kunnen zijn van de rekenkamer. Denk aan een financieel georiënteerd lid, een lid dat onderzoekservaring heeft en een lid met bestuurlijk inzicht. De betrokkenheid van de leden bij de gemeenten is bij dit model ook groter. De gemeenten kunnen allen een lid als aanspreekpunt hebben. 4.1. Werving en selectie rekenkamerleden Met het benoemen van leden voor de Raad van Advies en het mandateren van taken kan worden gestart met werving en selectie van de rekenkamerleden. De bijgevoegde profielschets en de vacatureteksten zullen dienen als basismateriaal voor het proces. De Rekenkamer Rivierenland zal bestaan uit een voorzitter en twee leden van de rekenkamer. De Rekenkamer wordt ondersteund door een adviseur/secretaris. Het doel is om verschillende expertises binnen de Rekenkamer te hebben. Denk aan expertise op gebied van onderzoek, financiën en bestuurskunde. Daarnaast wordt gestreefd naar diversiteit. Uitvoering Deze variant van een gemeenschappelijke regeling kent geen Algemeen Bestuur en ook geen Dagelijks Bestuur. De Rekenkamer is onafhankelijk, maar kent een Raad van Advies. Deze

14 augustus 2023 Kenmerk <zaaknummer> Pagina 5 van 6

bestaat uit 6 leden. Iedere raad benoemt twee leden. De Raad van Advies geeft gevraagd en ongevraagd adviezen aan de Rekenkamer over de uitvoering van haar taak en over de inhoud van het Huishoudelijk Reglement van Rekenkamer. Daarnaast heeft deze Raad als taak suggesties aan te dragen voor de onderzoeken die de Rekenkamer doet. De griffiers treden op als secretariaat.

Financiën De kosten van de Rekenkamer worden door de deelnemende gemeenten naar rato van de grootte verdeeld. We hanteren €1,30 per inwoner van de gemeente voor de rekenkamer. Daarbij inbegrepen zijn de onderzoeken en de overhead. Dat is de norm die de vereniging voor raadsleden en de Nederlandse vereniging voor rekenkamers hanteren. Daarnaast wordt gerekend met een vaste vergoeding per maand voor de voorzitter en de leden. - € 500,- pm. voorzitter € 400,- pm. leden Voor de personele lasten voor ondersteuning van de Rekenkamer rekenen we 12 uur op basis van schaal 10. Dat geeft het volgende financiële beeld: Gemeente Buren Culemborg West Betuwe Totaal

Vast verg. voorz. per maand

Aantal inw 27719 € 29732 € 52742 €

Budget 36.034,70 38.651,60 68.564,60

110193 €

143.250,90

Voorzitter Leden (2 pers) € 500,00 € 400,00

per jaar

€ 6.000,00

Totaal

€ 15.600,00

Kosten secretaris per jaar op basis van schaal 10 12 uur per week

€ 30.000

Bijdrage gemeenten Kosten RK Bureaukosten

€ 143.250,90 € 15.600,00 € 30.000,00

Beschikbaar voor onderzoeken

€ 97.650,90

€ 9.600,00

14 augustus 2023 Kenmerk <zaaknummer> Pagina 6 van 6

Vooruitlopend op het voornemen om een gemeenschappelijke Rekenkamer in te stellen is in Perspectiefnota 2024 het bedrag voor de rekenkamer verhoogd naar € 1,30 per inwoner.

Planning Op 1 januari 2024 moet er een werkende rekenkamer zijn. Voor de planning betekent dat dat uiterlijk eind september een besluit moet worden genomen. Het vierde kwartaal worden de leden van de Rekenkamer geworven en geselecteerd. De raden benoemen de leden van de Rekenkamer in de december-raad. Na de installatie van de Rekenkamer zal vervolgens een Huishoudelijk Reglement worden vastgesteld. Bijlagen: 1. Gemeenschappelijke Regeling Rekenkamer Rivierenland 2024 2. Profiel Rekenkamer Rivierenland en leden 3. Vacaturetekst voorzitter en leden 4. Vacaturetekst adviseur/secretaris

De gemeenteraad van West Betuwe,

de griffier Hans van der Graaff

de voorzitter Servaas Stoop