RV2023-081-Bijlage-Startnotitie-ondersteuning-Ruimte-regio-Rivierenland.pdf

STARTNOTITIE ONDERSTEUNING PFO RUIMTE & ROL BIJ REGIO-ARRANGEMENT GELDERSE PUZZEL 1. Voorstel in het kort Met dit voorstel worden gemeenten gevraagd om incidentele financiëring van de ondersteuning van het Portefeuillehoudersoverleg (PFO) Ruimte voor (een deel van) 2023. Het PFO Ruimte is in 2021 gestart als pilot. Naar aanleiding van het onderwerp stikstof hadden de gemeenten de behoefte meer inhoudelijk af te stemmen. Het PFO Ruimte is bij besluit van 8 september 2021 structureel geworden. In het PFO Ruimte van 14 juli 2022 is de wens uitgesproken de onderlinge samenwerking verder te versterken en samen met de regio proactief regie te voeren over wat we zelf willen bereiken. De personele capaciteit bij gemeenten is beperkt, regionale samenwerking in de vorm van kennis uitwisseling, samen optrekken zorgt voor efficiënte verrichting van taken. Daarnaast vragen ontwikkelingen in het ruimtelijk domein en met name de totstandkoming van een regio-arrangement Gelderse Puzzel en als vervolg daarop een cyclisch proces van gebiedsprogramma’s en herzieningen om een stevige inzet vanuit Ruimte.

Mede als gevolg hiervan is extra capaciteit nodig om het PFO Ruimte goed te ondersteunen en samen met de gemeenten, het waterschap en de provincie tot goed voorbereide adviezen en gedegen voorstellen voor het regioarrangement te komen Bij de start was de ondersteuning van het PFO gefinancierd tot eind 2022. De inschatting was toen dat de kosten voor ondersteuning van het PFO Ruimte daarna uit de bestaande begroting konden worden opgelost, dit blijkt niet het geval. 2. Aanleiding voor financiering ondersteuning PFO Ruimte van pilot naar structureel In het najaar van 2021 is het PFO Ruimte opgestart. In eerste instantie als een pilot gevolgd door het structureel maken van het PFO Ruimte bij besluit van 14 juli 2022. Het PFO wordt ondersteund door een programmamanager Ruimte die de secretarisrol voor zijn/haar rekening neemt. Eerdere financieringsafspraken Tot eind 2022 was de financiering voor de ondersteuning van het PFO Ruimte geregeld (besluit AB 8 september 2021). De verwachting was dat na 2022 binnen de huidige formatie ruimte gecreëerd kon worden om het PFO Ruimte structureel te kunnen ondersteunen. Dit blijkt niet het geval doordat reeds bij Regio Rivierenland ondergebrachte taken, meer tijd vragen als gevolg van toegenomen complexiteit. Ontwikkelingen ruimtelijk domein De ontwikkelingen en opgaven binnen het ruimtelijk domein zijn enorm én zeer urgent.

Er liggen een aantal zeer urgente opgaven (stikstof, klimaatadaptatie, energietransitie, transitie landbouw) en de rijksoverheid wil de regie op Ruimtelijke Ordening te herpakken en de realisatie van deze opgaven versnellen door middel van het Ruimtelijke Puzzelproces (regio-arrangement Gelderse Puzzel). Mede als gevolg hiervan is extra capaciteit nodig om het PFO Ruimte goed te ondersteunen en samen met de gemeenten, het waterschap en de provincie tot goed voorbereide adviezen en gedegen voorstellen te komen voor het regio-arrangement Gelderse Puzzel. Regio-arrangement Gelderse Puzzel Het PFO Ruimte heeft op 9 maart uitgesproken een pro-actieve en coördinerende rol te willen vervullen bij de totstandkoming van het regio-arrangement Gelderse Puzzel. Waarbij een regionale positie wordt ingenomen om maximaal invloed te kunnen uitoefenen op de ruimtelijke ordening en ruimtelijke kwaliteit binnen het grondgebied van de Rivierenlandse gemeenten. Het PFO Ruimte ziet het proces van de Gelderse Puzzel als een belangrijke opgave voor de inrichting van schaarse ruimte. Om kansen in Rivierenland te benutten en te voorkomen dat Rivierenland wordt benut om knelpunten in andere regio’s te verhelpen.

1

Dat vraagt om extra overleggen, goede ambtelijke voorbereiding en ook ambtelijk een pro-actieve en coördinerende rol op het proces van de totstandkoming van het regio-arrangement en daarmee extra capaciteit voor de ondersteuning van het PFO Ruimte. 3. Proces regio-arrangement Gelderse Puzzel 3.1 Aanleiding en doel regio-arrangement Gelderse Puzzel Van het rijk heeft de provincie Gelderland de opdracht gekregen om binnen het proces van de “Gelderse Puzzel” te komen tot regio-arrangementen en op basis van de zeven regio-arrangementen eind dit jaar een provinciaal ruimtelijk voorstel op te leveren aan het rijk. Met als doel dat het rijk regie neemt op de ruimtelijke ordening. Het rijk heeft als doel de realisatie van de nationale opgaven op gebied van energietransitie, transitie landbouw en versterking natuur, woningbouw, klimaatadaptatie en bodem en water sturend te versnellen en te integreren. Het regio-arrangement - en vervolgens het gebiedsprogramma dat hierop volgt – betreft de toekomst van ons gebied voor de komende 20 tot 30 jaar en het maken van afspraken met de vier overheidslagen (gemeenten, waterschappen, provincies en rijk) over het realiseren van opgaven en de hiervoor benodigde middelen (financiën, expertise, capaciteit en regelgeving).

3.2 Rollen bij totstandkoming regio-arrangement Het PFO Ruimte neemt in de totstandkoming van het regio-arrangement proactieve en coördinerende rol. De opgave in het regio-arrangement is niet sectoraal, maar integraal. Er zijn meerdere beleidsvelden die om te komen tot een regio-arrangement met elkaar worden geconfronteerd. Als gevolg daarvan vervult het PFO Ruimte, naast een inhoudelijke rol als het gaat om Ruimtelijke Ontwikkeling, ook een agenderende, coördinerende, en verbindende rol richting andere tafels. Te denken valt aan Wonen, Mobiliteit, RES, arbeidsmarkt etc. Daarnaast vervult het PFO een verbindende rol vanuit haar kennis over wat er speelt in de regio en haar kennis van sleutelpartijen. Vanuit het PFO komt een helder en gedegen advies richting het AB en/of de 8 colleges. 3.3 Planning regio-arrangement Het regio-arrangement en de daarop volgende gebiedsprogramma’s is een iteratief proces met een hoge tijdsdruk. Met als uitgangspunt de ijkmomenten van de provincie naar het rijk (juli gesprek over concept & december Ruimtelijk voorstel) heeft Rivierenland een planning opgesteld. Met de provincie is afgesproken om de snelheid erin te houden, maar zorgvuldig en met draagvlak aan de slag te gaan. En dat we opleveren wat haalbaar is. Voor het PFO, colleges en raden ziet de planning er op als volgt uit:

half juni tot half juli sept/okt

PFO Ruimte bespreken eerste conceptversie regio-arrangement bespreken 80% versie regio-arrangement & advisering richting colleges consultatie Vitaal Landelijk gebied Gelderland bespreken 90% versie regio-arrangement advisering 100% versie regio-arrangement Nb Colleges verzoek reactie op 80% versie regio-arrangement instemmen regio-arrangement

febr april/mei/juni 18 sept okt

Gemeenteraden regionale informatieve raadbijeenkomst informatieve sessie raden naar behoefte regionale informatieve raadsbijeenkomst behandeling regio-arrangement

25 mei 6 juni 29 juni 12 sept 14 dec

3.4 Wat leveren we op? Het regio-arrangement kent een standaard inhoudsopgave: • H1 Waarom het regio-arrangement? • H2 wat voor regio zijn we? • H3 Sturende principes (Ruimtelijke kwaliteit, Bodem water sturend, Brede welvaart)

2

• • • • • • •

H4.2 Perspectief natuur & landbouw H4.3 Ordenende netwerken (energie, economie & mobiliteit) H4.4 Leefbare steden en dorpen H5 Afwegingen H6 Doorkijk naar 2050 H7 Hoe worden we deze regio? H8 Hoe werken we samen?

Voor de periode tot 2030 betreft het bestaand beleid, door het bestaand beleid vanuit verschillende thema’s op kaart te zetten, ontstaat een overzicht van de ruimtelijke consequenties. Voor Rivierenland ziet het er tot dusverre naar uit dat dat geen grote knelpunten oplevert. Gekeken wordt tegelijkertijd waar hobbels voor realisatie liggen en waar je met pilots of gebiedsaanpakken met behulp van beschikbare middelen vanuit het Ruimtelijke Puzzel / Nationaal Programma Landelijke Gebied (geld, regelgeving, expertise, capaciteit) versnelling kunt genereren. Voor de periode vanaf 2030 naar 2050 worden onderzoeksvragen geformuleerd. Zoals hierboven ook aangegeven is met de provincie afgesproken dat we als regio opleveren wat haalbaar is. 4. Organisatie ondersteuning PFO De ondersteuning door de secretaris PFO tevens programmamanager Ruimte op het gebied van het regio-arrangement omvat de volgende taken: • Faciliteert de samenwerking tussen de 8 gemeenten en faciliteert gezamenlijke belangenbehartiging • Signaleert kansen en knelpunten • Bereidt procesmatig en inhoudelijk bespreekstukken voor voor het ambtelijk en bestuurlijk overleg • Organiseert samen met de regiomanager vanuit de provincie het proces om met de RO ambtenaren en ambtenaren van de overige thema’s van de gemeenten en de provincie te komen tot inhoud en proces voor het regio-arrangement Gelderse Puzzel.

Dit in overleg met het PFO en/of de voorzitter van het PFO. • Bereidt procesmatig en inhoudelijk bespreekstukken voor voor de toekomstige Opgavetafel Ruimte in het kader van de Gebiedsagenda Ingeschat wordt dat voor reguliere ondersteuning van het PFO Ruimte met een basisformatie van 0,8 fte (schaal 12) kan worden volstaan. De inschaling en capaciteitsraming komt overeen met de regionale programmamanagers op de andere thema’s. Als gevolg van het Regio-arrangement wordt voor 2023 een extra capaciteitsbehoefte van 0,2 fte ingeschat, deze 0,2 fte wordt gefinancierd door de provincie Gelderland. 5. Financiën • Als gevolg van het Regio-arrangement wordt voor 2023 een extra capaciteitsbehoefte van 0,2 fte ingeschat, deze 0,2 fte wordt gefinancierd door de provincie Gelderland. • De eerste maanden van dit jaar zijn gefinancierd vanuit budget van Regio Rivierenland. • Een incidentele financiering van € 82.719,05 is nodig voor het resterende deel (resterende 8 maanden van 2023 en de resterende 0,8 fte die niet door de provincie wordt gefinancierd) voor de ondersteuning van het PFO Ruimte (Berekening: schaal 12 = € 6103,- * 0,8 fte * 8 maanden * 1,175 IKB * 1,4 werkgeverslasten + 27.700 overhead). • Dit bedrag wordt verdeeld onder de gemeenten op basis van inwoneraantal (zie tabel) 2023 Basisformatie

Incidenteel tbv Gelderse Puzzel

0,8 fte

0,2 fte

Incidentele financiering voor 8 maanden via gemeenteraden (Rest van het jaar gefinancierd vanuit GRRR) Financiering door provincie Gelderland

3

Naast budget voor uren, is niet uitgesloten dat er werkbudget nodig is voor onderzoek en/of andere activiteiten. De noodzaak hiervoor wordt in 2023 verder onderzocht. Vraag aan de colleges is om in 2023 incidenteel € 82.719,05 beschikbaar te stellen. Dit betekent per gemeente een tijdelijke financiering conform onderstaande tabel. Invulling hiervan zal vooralsnog op tijdelijke basis plaatsvinden. Gemeente

Bedrag

Buren

Inwoneraantal 1-1-2022 (bron CBS) 27.155

€

8.950,29

Culemborg

29.397

€

9.689,25

Maasdriel

25.504

€

8.406,12

Tiel

42.277

€

13.934,50

Neder-Betuwe

25.032

€

8.250,55

West Betuwe

51.971

€

17.129,64

West Maas en Waal

19.675

€

6.484,88

Zaltbommel

29.957

€

9.873,83

6. Besluitvorming Ondersteuning PFO Ruimte Wanneer 25 mei 2023 7 juni 2023

Wie PFO Ruimte Algemeen Bestuur Regio Rivierenland

13 juni 2023 september 2023

Colleges 8 gemeenten Gemeenteraden

Wat Advisering voor agendering in AB Bespreken voorstel + vragen om doorgeleiding richting colleges Besluitvorming en doorgeleiding richting gemeenteraden Besluitvorming

4