RV2022-153 Energienoodfonds maatschappelijke organisaties.pdf

Raadsvoorstel Datum vergadering Registratie nummer Voorstelnummer Portefeuillehouder Bijlage(n) Onderwerp

: 20 december 2022 : GZDGWB731636/731679 : RV2022/153 : Rutger van Stappershoef :: Energiefonds voor maatschappelijke organisaties met accommodaties

Onderwerp Energiefonds voor maatschappelijke organisaties met accommodaties. Beslispunten 1. Het college opdracht te geven een eenvoudig en toegankelijk energiefonds te realiseren voor maatschappelijke organisaties met de volgende uitgangspunten: - de organisatie heeft een accommodatie en geen winstoogmerk; - de organisatie heeft nu of in de nabije toekomst exploitatieproblemen door hogere energielasten; - de organisatie draagt bij aan het gemeentelijk beleid; - de bijdrage is in de vorm van een subsidie; - van de organisatie verwachten we ook eigen aantoonbare initiatieven om tot een oplossing te komen; - de subsidie is eenmalig, maximaal 10.000 euro en maximaal 75% van de toegenomen energielasten op jaarbasis. -De subsidie stellen we in afwijking van artikel 11 van de Algemene subsidieverordening WB 2020 direct vast zonder verantwoordingseisen; - de organisatie blijft zorgdragen voor betaalbare voorzieningen en/of activiteiten voor onze inwoners; - de subsidieregels werken terug per 1 november 2022 en zijn bedoeld om de winterperiode te overbruggen en kunnen indien nodig door het college van B&W verlengd worden met eventuele aanpassingen. 2. Het college opdracht te geven hiertoe subsidieregels vast te stellen op basis van artikel 3 lid 2 van de Algemene subsidieverordening West Betuwe 2020 (Asv) en hier uitvoering aan te geven. 3.

Als dekking 300.000 euro uit het coronabudget te gebruiken en de financiële consequenties te verwerken in de 1e bestuursrapportage 2023. Inleiding In de raadsvergadering van 27 september 2022 heeft de raad een motie aangenomen met betrekking tot energiearmoede voor maatschappelijke organisaties. De raad heeft het college het volgende verzoek gedaan: “Onderzoek te doen naar de realisatie van een energiefonds, zodat sociale ontmoetingsplaatsen, dorpshuizen, verenigingen en sportclubs met eigen accommodatie die de energierekening niet kunnen

Pagina 2 van 7

betalen kunnen blijven bestaan. In dit onderzoek ook de mogelijkheden tot verduurzaming van deze gebouwen mee te nemen.” Wij als gemeentelijke overheid zouden alles in het werk moeten stellen om steun te verlenen aan hen die direct of indirect getroffen zijn door de energiecrisis en daardoor in grote sociale en financiële problemen zijn geraakt of dreigen te raken. Deze organisaties zouden ook recht moeten hebben op een fonds waarbij ze geholpen worden om de energierekening te kunnen betalen en overeind kunnen blijven. Het college van B&W heeft de haalbaarheid van een in te stellen noodfonds voor de winter, met een mogelijke verlenging voor de langere termijn, onderzocht en is tot de conclusie gekomen dat dit zeker haalbaar is.

Daarom stelt het college nu voor aan de raad om dit noodfonds in te laten stellen door het college door middel van een subsidieregeling, op basis van onderstaande uitgangspunten: -de organisatie heeft een accommodatie en geen winstoogmerk -de organisatie heeft liquiditeits- en/of continuïteitsproblemen door hogere energielasten -de organisatie draagt bij aan het gemeentelijk beleid -de subsidie is een bijdrage, van de organisatie verwachten we ook eigen initiatief om tot een oplossing te komen -de subsidie is eenmalig, maximaal 10.000 euro en stellen we in afwijking van artikel 11 van de Algemene subsidieverordening WB 2020 (Asv) direct vast zonder verantwoordingseisen -de organisatie blijft zorgdragen voor betaalbare voorzieningen en/of activiteiten voor onze inwoners -de subsidieregels gaan met terugwerkende kracht in per 1 november, zijn bedoeld om de winterperiode te overbruggen en kunnen indien nodig verlengd worden door het college van B&W Besluitgeschiedenis In de raadsvergadering van 27 september 2022 heeft de raad een motie aangenomen met betrekking tot energiearmoede voor maatschappelijke organisaties. Beoogd effect We willen dat alle maatschappelijke organisaties (zonder winstoogmerk) met accommodatie in West Betuwe, die een negatieve exploitatie hebben door verhoogde energielasten, kunnen blijven voort bestaan.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan dorpshuizen en Multifunctionele centra (MFC) die functioneren als de ontmoetingsplekken voor sociale en culturele activiteiten, of de sportverenigingen, die dit op het sport- en beweegvlak doen. Argumenten 1.1 We helpen onze maatschappelijke organisaties met accommodaties waarbij we ook een eigen verantwoordelijkheid verwachten Onze maatschappelijke organisaties zorgen voor de basis die zo belangrijk is voor onze inwoners om mee te kunnen doen, om elkaar te ontmoeten, om te kunnen bewegen, enzovoort. Als gemeente willen we voorkomen dat deze organisaties nu omvallen door de hogere energielasten of dat de hogere

Pagina 3 van 7

energielasten terugkomen in hogere prijzen die onze inwoners dan moeten betalen. Van belang is dat er wel daadwerkelijk exploitatieproblemen (zijn) ontstaan bij deze organisaties en dat ze hulp nodig hebben. Het gaat per slot van rekening om gemeenschapsgeld. Daarom zijn de uitgangspunten als het hebben van geen winstoogmerk, het daadwerkelijk hebben van hogere energielasten en het feit dat die een bedreiging vormen voor het nu uitkomen met de middelen of een bedreiging voor de continuïteit op die iets langere termijn, van essentieel belang. We vinden het belangrijk de gedachte uit te stralen dat we samen met deze organisaties aan de lat staan om onze sociale basisinfrastructuur in stand te houden. Als gemeente helpen we met een eenvoudige regeling, van de organisaties verwachten we inventiviteit in het zelf zoeken naar oplossingen en maatregelen die hier ook een bijdrage aan leveren. Daarom is onze bijdrage gemaximeerd. 1.2 De subsidie kennen we eenmalig toe om de winterperiode door te komen. Omdat we niet in de toekomst kunnen kijken, gaat het nu om een eenmalige subsidie voor de winterperiode. Wel blijven we alert op de ontwikkelingen en krijgt het college met dit voorstel de kans de subsidieregels te verlengen of anders te formuleren afhankelijk van de behoefte die er op dat moment bestaat en wanneer dat nodig blijkt om de sociale basisinfrastructuur in stand te houden.

1.3 Om de subsidie zo eenvoudig en toegankelijk mogelijk te maken stellen we de subsidies direct vast, zodat achteraf geen verantwoording noodzakelijk is. Normaal kan het college subsidies tot 2.500 euro direct bij verlening vaststellen, dan is nog wel een verantwoording over de uitvoering van de activiteiten noodzakelijk. In dit geval willen we maatschappelijke organisaties snel en eenvoudig kunnen ondersteunen. We gaan uit van het verantwoordelijkheidsgevoel van deze organisaties zelf dat ze goed afwegen of een aanvraag en voor welk bedrag noodzakelijk is en wat ze zelf kunnen doen. Dit is een uitzondering op artikel 11 van de Asv 2020. 1.4 De subsidie is maximaal 10.000 euro voor de winterperiode per aanvragende organisatie. Aangezien de op te stellen subsidieregels in eerste instantie bedoeld zijn voor komende winterperiode en we van de organisaties ook een eigen verantwoordelijkheid verwachten, gaan we er van uit dat een maximum van 10.000 euro per organisatie voldoende moet zijn. Zeker omdat we dit bedrag zonder verantwoordingseisen direct verlenen. Mocht in een individueel geval meer noodzakelijk blijken, dan zorgen we voor maatwerk op basis van een hardheidsclausule in de subsidieregels.

1.5 De subsidieregels worden eenvoudig en toegankelijk Zowel voor de organisaties als voor de uitvoering is het noodzakelijk en wenselijk om de regeling zo simpel en toegankelijk als mogelijk te maken. Dat zal betekenen dat we de nodige bewijslast zoveel als mogelijk beperken, zonder de rechtmatigheid helemaal uit het oog te verliezen. 1.6 Het college kan alleen subsidieregels opstellen op basis van door de raad vastgesteld beleid. Het college van B&W kan subsidieregels vaststellen, op grond van vastgesteld beleid door de gemeenteraad. Dit voorstel betreft nieuw beleid dat hiermee een plek krijgt binnen de programmabegroting. Op basis van artikel 3 lid 2 van de Algemene subsidieverordening West Betuwe

Pagina 4 van 7

2020 (verder Asv) is het eerst aan de raad om beleid vast te leggen. In het raadsvoorstel staan de argumenten voor de genoemde uitgangspunten. 2.1 Het college stelt voor het eind van het jaar de subsidieregels op. Zodra de gemeenteraad het beleid voor het energiefonds heeft vastgesteld, via dit raadsvoorstel, kan het college de subsidieregels vaststellen. De bedoeling is dat dit beide eind december 2022 plaatsvindt, zodat organisaties vanaf begin januari een aanvraag kunnen indienen. In de subsidieregels komt helder te staan waar organisaties precies aan moeten voldoen en hoe de aanvraagprocedure werkt. De insteek is dat deze zo eenvoudig en toegankelijk als mogelijk is. Organisaties die tot die tijd in de problemen komen, roepen we op om contact op te nemen, zodat we hen in de tussentijd op een andere manier met maatwerk kunnen ondersteunen. 3.1 300.000 euro voor de winterperiode is naar verwachting voldoende dekking voor het energiefonds. Voor het energiefonds verwachten we in eerste instantie 300.000 euro nodig te hebben. Wanneer tijdens de looptijd van het energie noodfonds (met een bedrag van 300.000 euro) blijkt dat de kans groot is dat we tekort gaan komen, signaleren we dit en doen we een voorstel voor aanvullende dekking voor college en eventueel de gemeenteraad.

Als een verlenging van de subsidieregels nodig is, na de winterperiode, kan het eveneens nodig zijn om met een aanvullend/nieuw dekkingsvoorstel te komen. 3.2 Er is voldoende ruimte in het coronabudget voor het energiefonds. In het huidige coronasteunfonds zitten nog financiële middelen. Het bedrag van 300.000 euro onttrekken we uit het coronabudget. Dit bedrag is kleiner dan nu in het coronabudget zit, hierdoor blijft het coronabudget voldoende intact. Door gebruik te maken van een deel van de middelen uit het coronabudget kan dit energie noodfonds op zeer korte termijn operationeel zijn. Kanttekeningen 1.1 Mogelijk kunnen organisaties steun ontvangen die het niet nodig hebben. Om zo snel mogelijk te starten met een eenvoudige regeling voor de organisaties die dat nodig hebben en hierbij zoveel mogelijk bureaucratie te vermijden, lopen we een risico dat organisaties een tegemoetkoming ontvangen terwijl ze dit wellicht niet (volledig) nodig hebben. Dit vinden we een acceptabel risico omdat de kans hierop vrij klein is en hulp nu noodzakelijk is. We gaan er van uit dat de aanvragende organisaties begrijpen dat we van hen hier verantwoordelijkheid en professionaliteit verwachten door niet meer aan te vragen dan echt nodig is en ook zelf naar alternatieve oplossingen te zoeken.

Daarnaast kunnen we de mogelijkheid tot een steekproefsgewijze controle inbouwen om verklaringen van aanvragers te controleren. 1.2 Mogelijk ontstaan er landelijk nog steunmaatregelen die onze regeling overbodig maken. Op dit moment is hier nog geen vooraankondiging van gedaan. Net als in de Corona-tijd, vallen deze organisaties vaak net buiten de boot met veel regelingen. Omdat deze organisaties erg belangrijk zijn voor onze gemeenschap, lopen we hier bewust een risico, omdat we hen nu snel willen kunnen helpen in de wintertijd. Dit risico is ons inziens acceptabel.

Pagina 5 van 7

3.1 Als meer subsidie van het beschikbare budget wordt gevraagd en extra dekking niet mogelijk is, kunnen we niet iedereen helpen. We gaan er van uit dat 300.000 voldoende is om organisaties door de winter te helpen. Ook omdat we van hen ook eigen maatregelen verwachten. Blijkt tijdens de looptijd dat meer nodig is, dan komen we met een apart voorstel en is het aan college en/of raad om de noodzakelijkheid hiervan te beoordelen. Deze regeling is nu voor de korte termijn, om komende winter door te komen. Mogelijk komt er na de winter een verlengingsvoorstel op de nog vast te stellen subsidieregels en mogelijk is hier dan nieuwe dekking bij nodig en eventuele inhoudelijke aanpassingen Financiën Voor het energiefonds verwachten we in eerste instantie 300.000 euro nodig te hebben. Dit kan gedekt worden uit het Coronabudget, waar nog voldoende ruimte in zit. Wanneer tijdens de looptijd van het energie noodfonds (met een bedrag van 300.000 euro) blijkt dat de kans groot is dat we tekort gaan komen, signaleren we dit en doen we een voorstel voor aanvullende dekking voor college en eventueel de gemeenteraad. Communicatie en participatie Er ligt een communicatieplan klaar.

In dit plan staat onder andere het tijdspad en op welke manier we maatschappelijke organisaties en stakeholders informeren, nu vooraf en tijdens de looptijd van de regeling (per brief, via de website en via eigen kanalen). We richten ons in de communicatie ook op de doelgroep die voor 1 januari al in de problemen komt. Uitvoering/Planning Begin januari 2023 is het noodfonds Energie operationeel en kunnen maatschappelijke organisaties met accommodaties via de website een aanvraag doen op basis van door het college vastgestelde subsidieregels eind december 2022. Aanvragen kunnen dan met terugwerkende kracht gedaan worden vanaf 1 november 2022. Evaluatie Zowel de aanvragen als de financiële uitgaven van dit fonds monitoren we continu.

Pagina 6 van 7

Risicoparagraaf Risico omschrijving Tekort financiën

Soort risico

Kans

Effect

Beheersingsmaatregel

Financieel

Klein

Groot

Tekort in capaciteit

Personeel

Groot

Groot

Niet rechthebbenden die wel subsidie ontvangen door eenvoudige en toegankelijke subsidieregels

Draagvlak/Rechtmatigheid

Klein

Gemiddeld

Monitoren en op tijd met aanvullend dekkingsvoorstel komen Subsidieregels zo simpel als mogelijk houden in de uitvoering -Beroep doen op eigen verantwoordelijkheid van aanvragende organisaties -Mogelijkheid tot steekproefsgewijze controle inbouwen op de verklaringen van aanvragers.

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe de secretaris, de burgemeester, Philip Bosman Servaas Stoop

Pagina 7 van 7

Raadsbesluit De raad van de gemeente West Betuwe; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 15 november 2022, besluit: 1.

het college opdracht te geven een eenvoudig en toegankelijk energiefonds te creëren voor maatschappelijke organisaties met de volgende uitgangspunten - de organisatie heeft een accommodatie en geen winstoogmerk; - de organisatie heeft nu of in de nabije toekomst exploitatieproblemen door hogere energielasten; - de organisatie draagt bij aan het gemeentelijk beleid; - de bijdrage is in de vorm van een subsidie; - van de organisatie verwachten we ook eigen aantoonbare initiatieven om tot een oplossing te komen; - de subsidie is eenmalig, maximaal 10.000 euro en maximaal 75% van de toegenomen energielasten op jaarbasis. - de subsidie stellen we in afwijking van artikel 11 van de Algemene subsidieverordening WB 2020 direct vast zonder verantwoordingseisen; - de organisatie blijft zorgdragen voor betaalbare voorzieningen en/of activiteiten voor onze inwoners; - de subsidieregels werken terug per 1 november 2022 en zijn bedoeld om de winterperiode te overbruggen en kunnen indien nodig door het college van B&W verlengd worden met eventuele aanpassingen. 2. het college opdracht te geven hiertoe subsidieregels vast te stellen op basis van artikel 3 lid 2 van de Algemene subsidieverordening West Betuwe 2020 (Asv) en hier uitvoering aan te geven. 3. Als dekking 300.000 euro uit het coronabudget te gebruiken en de financiële consequenties te verwerken in de 1e bestuursrapportage 2023.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 20 december 2022, nummer 2022/153, de griffier, Hans van der Graaff

de voorzitter, Servaas Stoop