RV2022-113-bijlage-maatregelprogramma.pdf

• Het betrekken van jongeren in de gemeente via aansprekende acties (naar voorbeeld van Rotterdams Weerwoord) • Het betrekken van winkels en ondernemers in de bewustwording van inwoners (hoveniers, tuincentra, bouwwinkels). Duurzaamheid, Communicatie Beleid en Beheer Kernenagenda's Doorlopend Wordt gerealiseerd met het beschikbaar stellen van extra formatie (participatie en communcatie). Zie tabel 4 op pagina 10.

29 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Ondernemers en bedrijventerreinen Activiteit 15 Toelichting

Bewustwordingscampagne vergroenen bedrijventerreinen Uit de stresstesten volgt voor hitte dat de urgentste locaties van hittestress de bedrijventerreinen in de gemeente zijn. Bedrijven die op deze 8 bedrijventerreinen zijn gevestigd lopen in een potentieel risico op daling van de arbeidsproductiviteit en arbeidsprocessen. 1. Het bedrijventerrein aan de Industrieweg (Asperen); 2. Het bedrijventerrein ter hoogte van de Industrieweg / Parkweg. In dit hittegevoelige gebied liggen twee gebouwen met een kwetsbare gebruikersfunctie (Beesd); 3. Een groot bedrijventerrein met een distributiecentrum van Albert-Heijn ter hoogte van de Poppenbouwing (Geldermalsen); 4. In de kern Geldermalsen aan weerszijde van de J.F. Kennedylaan ter hoogte van de Randweg. (Geldermalsen); 5. Het gebied ten westen van treinstation Geldermalsen. In dit hittegevoelige gebied ligt een bedrijventerrein en MBO-school (Geldermalsen). 6. Het gebied ter hoogte van de Hertog Karelweg, bedrijventerrein. (Haaften); 7. Het gebied ter hoogte van de kruising N830 / N848, bedrijventerrein (Vuren); 8. Het gebied ter hoogte van de Achterweg nabij de A2, bedrijventerrein (Waardenburg) Omdat het om veel particuliere grond gaat, kan de gemeente deze opgave niet alleen realiseren en is de inzet van lokale ondernemers nodig. We organiseren bewustwordingscampagne vergroenen bedrijventerreinen.

We zetten hiermee in op: - Inspireren met lokale voorbeelden, bijvoorbeeld het terrein Hondsgemet waar vanaf 2022 al maatregelen worden genomen. - Wat leveren adaptieve maatregelen de ondernemer op in financiële zin - En daarnaast: wat levert het op in termen van productiviteit en gezondheid van werknemers, veilige wandelroutes, aantrekkelijke uitstraling van het terrein, etc. De campagne bestaat uit: - Voorlichtingsmiddagen/avonden met vooruitstrevende ondernemers, architecten en aannemers. - Informatiebrochure

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Economie, Duurzaamheid, Participatie? Revitalisering bedrijventerreinen Koppeling met energiecoach bedrijven (vanuit de energie transitie) 2026-2027 Nog niet geraamd. Voor het daadwerkelijk vergroenen van bedrijventerreinen wordt voorgesteld om uitvoeringsbudget bij de revitaliseringskosten mee te nemen.

30 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Activiteit 16 Toelichting

Faciliteren innovatieve ondernemers De gemeente deze opgave niet alleen realiseren en is de inzet van lokale ondernemers nodig. We willen starten met ondernemers die hier al intrinsiek voor gemotiveerd zijn, We willen deze ondernemers faciliteren. We zetten in op capaciteit bij de gemeente die ondernemers en (parkmanagement van) bedrijventerreinen, benadert voor het nemen van adaptieve maatregelen. Dit koppelen we met andere duurzaamheidthema’s zoals energie, circulair, mobiliteit, etc.

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 17 Toelichting

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Bij nieuwbouw en de revitalisering van bedrijventerreinen zetten we in op adaptieve nieuwbouw/revitalisering. Daarbij maken we ook gebruik met klimaatadaptieve en natuurinclusieve normen (zie maatregel 20). Economie, Duurzaamheid, Participatie

2026 - 2027 Nog niet geraamd.

Faciliteren subsidie vergroenen bedrijventerreinen We onderzoeken de mogelijkheid een subsidie op te zetten voor ondernemers en bedrijventerreinen die hun pand of terrein klimaatadaptiever en natuurinclusiever willen inrichten. Daarnaast zoeken we hierop de samenwerking met de provincie en werkregio. We helpen ondernemers om bestaande subsidies bij provincie aan te vragen. Economie, Duurzaamheid, Participatie? Riolering en Water. WRP, Subsidiebeleid 2026 - 2027 Nog niet geraamd. Er liggen kansen voor eerdere realisatie bij de actualisatie van het WRP (2024).

31 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Ontwikkelaars Activiteit 18 Toelichting Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 19 Toelichting Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Prestatieafspraken en intentieovereenkomst woningbouwcorporaties Met de woningbouwcorporaties leggen we prestatieafspraken vast en tekenen we een intentieovereenkomst rondom klimaatadaptatie. Duurzaamheid Woningcorporaties. En in lijn met woonvisie en prestatieafspraken. 2022 Wordt gerealiseerd met bestaande formatie. Zie voor uitvoeringsactiviteit E “vergroenen sociale huurwoningen”.

Opstellen kaders voor koeltemaatregelen We stellen kaders, zodat bij nieuwe ontwikkelingen naast warmte-isolatie ook maatregelen getroffen worden t.b.v. de koeltebehoefte. Duurzaamheid, Ruimtelijke Ontwikkeling ODR (vergunningverlening/toezicht). Omgevingsplan, Warmte transitievisie 2023 Voor het opstellen van kaders is een bedrag geraamd van 15.000 euro.

32 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Activiteit 20 Toelichting

Opstellen kaders klimaatadaptieve, natuurinclusieve gebiedsontwikkeling We willen dat nieuwe gebiedsontwikkeling zoveel mogelijk klimaatadaptief en natuurinclusief gedaan wordt. Er is een motie aangenomen om natuurinclusief bouwen en ontwikkelen te borgen bij klimaatadaptatie. We stellen daarom kaders en afspraken klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen op voor West Betuwe voor vergunningsplichtige uitbreidingen en nieuwbouw. We baseren ons op wat andere gemeenten/provincies al hebben ontwikkeld en volgen hiermee de rijksoverheid die hier ook een meer sturende en regulerende rol in pakt. Dergelijke kaders kunnen gebruikt worden in een programma van eisen op voor nieuwe ontwikkelingen. We kunnen dit koppelen met andere duurzaamheidseisen rondom energie, circulair, mobiliteit, etc.

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 21 Toelichting

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Bovenstaande geldt voor alle ontwikkelingen, inclusief bijvoorbeeld revitaliseringen van bedrijventerreinen. Duurzaamheid, Ruimtelijke Ontwikkeling, Economie Koppeling met de op te stellen omgevingsplannen, n.t.b. welke programma’s/projecten. 2023 Voor het opstellen van kaders is een bedrag geraamd van 15.000 euro. Daarnaast vraagt het opstellen hiervan formatie (advies en participatie). Zie tabel 4 op pagina 10.

Borgen kaders in de LIOR (Leidraad Inrichting Openbare Ruimte) / DIOR De Leidraad (Duurzame) Inrichting Openbare Ruimte willen we updaten met kaders voor klimaatadaptatie (en natuurinclusiviteit). De huidige kaders als opgesteld in de huidige adaptatie strategie worden daarin geborgd. Ook de nieuw op te stellen kaders vanuit de maatregelen die hierboven genoemd zijn, worden op termijn geborgd in de LIOR en/of DIOR. Duurzaamheid, Ruimtelijke Ontwikkeling 2023, 2025, 2027, etc. Wordt gerealiseerd met het beschikbaar stellen van extra formatie (advies). Zie tabel 4 op pagina 10.

33 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Partners in het buitengebied Activiteit 22 Toelichting

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 23 Toelichting

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 24 Toelichting

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Ontwikkelen regelgeving innovatieve bedrijfsvoering agrariërs Ontwikkeling van regelgeving (bestemmingsplannen, regels, vergunningen en de nieuwe omgevingswet), die boeren stimuleert in duurzame en innovatieve bedrijfsvoering. Faciliteren van de noodzaak voor nieuwe teeltondersteunende systemen of zelfs nieuwe teelten. Zo realiseren we de gemeentelijke ambitie om de grootste fruitgemeente te zijn en blijven. Economie, Duurzaamheid en Ruimtelijke Ontwikkeling Fruittech campus, ondernemende agrariers, NFO, etc. 2024 Voor het opstellen van de regelgeving is een bedrag geraamd van 10.000 euro. Daarnaast vraagt het opstellen hiervan formatie (advies, participatie en communicatie). Zie tabel 4 op pagina 10.

Vervolgactie n.a.v. regionale bureaustudie opgaven landelijk gebied Op dit moment wordt op regionaal niveau een bureaustudie uitgevoerd naar de opgaven van het landelijk gebied. Op basis van deze studie bepalen we wat er aan vervolgacties nodig is. Dat kan bijvoorbeeld een pilot zijn rondom innovatieve, waterbesparende teeltsystemen. Werkregio KAR (Klimaat Actief Rivierenland), Economie, Landschap, Duurzaamheid en Ruimtelijke Ontwikkeling ODR, Fruittech campus, andere gebiedspartners, WSRL, ODR 2024 - 2027 Voor het opstellen van de gemeente brede kaart is een bedrag geraamd van 20.000 euro. Daarnaast vraagt het opstellen formatie (advies, participatie en communicatie). Zie tabel 4 op pagina 10.

Zoekgebieden aanwijzen voor waterbuffering We gaan zoekgebieden aanwijzen voor waterbuffering in het oosten van onze gemeente. Dit doen we samen met Waterschap Rivierenland, als onderdeel van hun Water Uitvoeringsprogramma. Het doel is om het bestaande watersysteem te optimaliseren en betere waterbuffering te realiseren. Hiermee kan de waterschaarste in natuur en landbouw in tijden van droog weer enigszins beperkt worden. Waterschap, Water, Duurzaamheid en Ruimtelijke Ontwikkeling Waterschap, provincie en gebiedspartners. En in lijn met het Water Uitvoerings Programma (WUP) Waterschap Rivierenland. 2023 Voor het opstellen van de gemeente brede bufferkaart is een bedrag geraamd van 15.000 euro. Daarnaast vraagt het opstellen formatie (advies, participatie en communicatie). Zie tabel 4 op pagina 10.

34 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Activiteit 25 Toelichting Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 26 Toelichting

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 27 Toelichting Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Aansluiten bij regionale gesprekken over watertekort We sluiten aan bij regionale gesprekken ter voorbereiding van situaties van watertekort. Werkregio KAR (Klimaat Actief Rivierenland) Waterschap Rivierenland, onderdeel van hun Water Uitvoerings Programma (WUP) RAS (Regionaal Adaptatie Strategie) Doorlopend Wordt gerealiseerd met het beschikbaar stellen van extra formatie (advies). Zie tabel 4 op pagina 10.

Terugkerend werkoverleg waterschap Rivierenland robuust watersysteem Terugkerend werkoverleg met waterschap Rivierenland over klimaatadaptieve maatregelen in stedelijk en landelijk waterbeheer. Doel is gezamenlijk een robuuster watersysteem op te tuigen. Resultaten van dit overleg zijn: groenblauwe structuurkaart, afspraken over omgang met water en het vastleggen van die afspraken in ruimtelijke plannen. Duurzaamheid, Water Waterschap Rivierenland Doorlopend Wordt gerealiseerd met huidige formatie (werkregio KAR). Zie tabel 4 op pagina 10.

Terugkerend werkoverleg beperken gevolgen overstromingsrisico’s Overleg en afstemming met decentrale overheden over verantwoordelijkheden beperking gevolgen overstromingsrisico’s Duurzaamheid, IVR Provincie, Waterschap en Veiligheidsregio Doorlopend Wordt gerealiseerd met het beschikbaar stellen van extra formatie (advies). Zie tabel 4 op pagina 10.

35 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Maatschappelijke instellingen Activiteit 28 Toelichting

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 29 Toelichting Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Activiteit 30 Toelichting

Eigenaar Samen met (andere teams, programma’s, projecten) Tijdplanning Financiële gevolgen, capaciteit en borging

Opstellen lokaal hitteplan In het lokale hitteplan maakt de gemeente met organisaties, professionals en vrijwilligers die zijn betrokken bij de zorgverlening aan kwetsbaren (bijv. ouderen en chronisch zieken) afspraken voor wanneer het langere periode warm wordt. Zo kunnen zij passende maatregelen nemen om mensen goed te verzorgen tijdens de hitteperiode en negatieve gezondheidseffecten beperken. Afspraken zij gericht op wie wanneer met wie communiceert en in actie treedt. Sociaal Domein, Communicatie GGD en zorginstellingen, Team ontwikkeling Beleid Sociaal Domein 2022 Wordt gerealiseerd met huidige formatie (werkregio KAR) en extra formatie (advies, participatie en communicatie). Zie tabel 4 op pagina 10.

Ontwikkelen voorschriften evenementen bij/tijdens extreem weer De gemeente stelt voorschriften op voor organisatoren van evenementen waar ze aan moeten denken als extreem weer optreedt. Bijvoorbeeld drinkwatervoorziening bij hitte, of evacuatie bij storm/onweer. Vergunningen Duurzaamheid 2022 starten – Vervolgens doorlopend Wordt gerealiseerd met huidige formatie (werkregio KAR).) en extra formatie (advies, participatie en communicatie). Zie tabel 4 op pagina 10.

Vergroting bewustwording groene schoolpleinen en subsidieverstrekking Op dit moment loopt op basisscholen het programma Oogpunt Spraakwater en RAP. Wanneer dit afloopt in 2024, willen we verder inzetten op bewustwording rondom groenvoorziening op scholen. Groene schoolpleinen verminderen de hittestress, dragen positief bij aan de ontwikkeling van kinderen en helpt in de bewustwording van ouders rondom vergroening. We continueren beschikbare subsidie hiervoor. Team ontwikkeling sociaal domein Onderwijsinstellingen. / schoolbesturen; team vastgoed 2024 – 2027 Voor realisatie wordt een jaarlijks budget geraamd van 75.000 euro vanaf 2024. Vooralsnog is het budget voor 2024 en 2025 financieel geraamd.

36 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Bijlage 1: Beleid en onderzoek Beleidsdocumenten: • Programmadoelen Duurzaamheid • Waterbeheerprogramma 2022 – 2027 Waterschap Rivierenland. Versterken, verbinden, vergroenen. • Water en Rioleringsplan West Betuwe • Groen en beheerplan • Afkoppelverordening • Revitalisering bedrijfsterreinen • Landschapsontwikkelingsplan • Beheerplan Wegen • Cultuurhistorisch erfgoed en waarden • Kernagenda’s • Omgevingsvisie • Participatiebeleid West Betuwe • Prestatieafspraken woningcorporaties • Sociaal Domein Beleid • Woovisie West Betuwe • Regionaal Adaptatie Strategie (RAS) Rivierenland Klimaatbestendig – Samen aan de slag • Samenwerkingsagenda RAS Onderzoek: • Lokale stresstesten (Hitte, Droogte, Wateroverlast) • Hittebelevingsonderzoek sociale huurwoningen • Groene stad challenge • Position paper VNG

37 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

€

Gebruikt tarief in raming

TOTAAL

Subtotaal FTE Subtotaal €

FTE € €

Programmamanager

€

0,1 15.000 €

0,4 0,6 0,8

1,8 234.000 €

1,6 208.000 €

Inhoudelijk adviseur Uitvoerend

1,6 208.000 €

Inhoudelijk adviseur Uitvoerend 0,5 0,8 0,0 0,0 0,3

1,8 234.000 €

Projectleider

0,1 15.000 €

Klimaatadaptatie Programmamanager Projectleider Advies capaciteit klimaatadaptatie vanuit team duurzaamheid 0,1 Uitvoerings- en advies capaciteit bij water, riolering, groenbeheer, wegen/infra, uitvoering/onderhoud, sociaal Participatie inwoners Participatie ondernemers Samenwerking werkregio KAR Communicatie

130.000 €

Inhoudelijk adviseur Uitvoerend

130.000 €

Projectleider

150.000 €

Programmamanager

Totaal FTE 5,1

5,1 634500

767745

Totaal laag Totaal hoog € 634.500 € 767.745

1,1 137.500 €

0,0 - €

0,5 40.000

Binnen organisatie

0,5 40.000

0,3

0,2

Binnen organisatie

0,0 - €

Extern onderzoek

1,1 137.500 €

0,3

0,8

Extern onderzoek

in veelvoud van €50000

Extern onderzoek Binnen organisatie Nog niet mogelijk te duiden 125.000 € 50.000 € 80.000

21% 767.745 Totaalsom inclusief correctie, onafgerond.

Raming op basis van inzet FTE per stap

Correctie hoog scenario € €

€ 770.000

€ 770.000

€ 630.000

€ 630.000

Totaal kosten laag Totaal kosten hoog € 630.000 € 770.000

Type medewerker

Kostenraming

Totaal Verschil met huidige personele uitgaven

Stappenoverzicht Klimaatadaptatie

Bijlage 5.8: Kostenraming per spoor

Totaal

FTE

5,1 laag € hoog €

€

5,1 €

Klimaatadaptatie 1,0 € 2,4 € 0,8 € 0,3 € 0,3 € 0,3 €

FTE

634.500 767.745

634.500

132.000 298.000 104.000 37.500 39.000 24.000

€

Bijlage 2: Overzicht capaciteit en financiering capaciteit

38 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Status Definitief

Colofon Tekst: Over Morgen (contact: Hidde van der Kolk), 2022 In opdracht van: gemeente West Betuwe (contact: Albert-Jan Oevering), 2022

39 | MAATREGELPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE