RV2022-107-bijlage-jaarstukken-2021-versie-definitief-met-wijzigingen.pdf
Tekst van het document
Indicatoren Indicator
Eenheid
Fijn huishoudelijk restafval
Niet gescheiden aantal kilo's ingezameld 2020 huishoudelijk afval per inwoner Percentage 2019
Hernieuwbare elektriciteit
Periode
West Nederland Betuwe 60
170
10,9
20,0
Dit betreft de verplichte BBV-indicatoren welke zijn opgenomen in "waar staat je gemeente". Dit zijn de meest recente cijfers, de metingen vinden namelijk niet elk jaar plaats.
30
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Verbonden partijen Wat heeft er gespeeld? Afvalverwerking Rivierenland (Avri) • Het AB heeft samen met Avri organisatie een benchmark gemaakt. Deze benchmark is een weergave van de afvalstoffenheffing in diverse gemeenten en biedt aanknopingspunten voor Avri om de komende jaren te werken aan verlaging en stabilisatie van het tarief. • Vanuit de tussentijdse bestuursrapportage zijn op hoofdlijnen de volgende financiële afwijkingen op de begroting 2021 bekend: o Er wordt financiële ruimte verwacht door positieve resultaten uit diverse grondstof contracten. o Afwikkeling van de onregelmatigheidstoeslag (ORT) voor het uitvoerend personeel binnen Avri. Dit risico is reeds enkele jaren opgenomen in de risico paragraaf van Avri en doet zich in 2021 daadwerkelijk voor. • Naar aanleiding van het proces rondom de overdracht stortplaats hebben de raden in de regio besloten een onderzoek in te stellen. Necker van Naem is gevraagd om dit onderzoek uit te voeren. Het resultaat van dit onderzoek is op 8 september 2021 aan de raden gepresenteerd. Naar aanleiding van bespreking in de individuele raden is het dagelijks bestuur van Avri tijdelijk uitgebreid met alle leden van het algemeen bestuur. Daarnaast wordt op initiatief van de griffiers uit de regio een debat met de raden opgestart, voor meer grip op de gemeenschappelijke regelingen.
• In december 2021 heeft Avri de Kadernota 2023 voor zienswijze aan de raden aangeboden. Belangrijkste onderwerp van de kadernota 2023 wordt gevormd door de discussienota nazorgfonds stortplaats. Raden zijn expliciet gevraagd om een standpunt in te nemen ten aanzien van de uitgangspunten en rekenmethode. • Rondom de maatwerkopdracht voor IBOR-taken hebben de volgende aspecten een rol gespeeld: o Uitvoering beheertaken DVO Ibor zijn in 2021 sinds de samenwerking uniforme door Avri gerapporteerd aan de vier Ibor gemeenten (Buren, Neder Betuwe, Tiel en West Betuwe) o Avri heeft de werkzaamheden van de Dienstverleningsovereenkomst Ibor over het algemeen goed op orde. o Door wijziging in de wetgeving kunnen medewerkers van Avri met een afstand tot de arbeidsmarkt eerder met pensioen. Doordat er minder mensen uit deze doelgroep beschikbaar zijn, ontstaat er in de nabije toekomst wellicht een capaciteitsprobleem. In 2022 zoekt Avri met haar contractpartners naar oplossingen. o De werkbegroting voor de DVO Ibor 2022 is in concept opgesteld en besproken. De kosten voor 2022 vallen lager uit. Tegelijkertijd gaat Avri samen met de gemeente begin 2022 invulling geven aan de besparingsopgave die begin 2021 met Avri is afgesproken.
Financiën De lasten en baten van het programma zijn hieronder weergegeven. Duurzaamheid en Milieu
Begroting voor wijziging Begroting na wijziging 2021 2021
Rekening 2021
Bedragen (x €1.000) Lasten
-13.817
-15.931
-15.753
Baten
14213
15.886
15.633
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
396
-45
-120
Toevoegingen aan reserves
-114
-114
-114
Onttrekkingen van reserves
79
359
209
Gerealiseerd resultaat
360
200
-25
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
31
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing Doelstellingen Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan We zorgen voor een toekomstbestendige woningvoorraad met ruimte voor alle doelgroepen
Realiseren van het uitvoeringsprogramma, zoals dat is opgenomen bij de vaststelling van de woonvisie (2020) De woonvisie die in december 2020 is vastgesteld, geeft de ambities en wensen aan voor de komende 10 jaar. Dat betekent dat niet alle werkzaamheden die uit de woonvisie volgen in 2021 zijn afgerond. In 2021 zijn we gestart met het opstellen van een uitvoeringsprogramma, het vastleggen van prestatieafspraken en het voorbereiden en vaststellen van CPO-beleid en de beleidsregel premantelzorg. Al deze maatregelen zijn uitgevoerd en afgerond. Er zijn prestatieafspraken met de corporaties en de huurdersbelangenorganisaties We maakten een inventarisatie van onderwerpen waarover mogelijk afspraken gemaakt moeten worden samen de met de corporaties en de huurdersbelangenorganisaties. Op basis van deze inventarisatie formuleerden we concept-afspraken. De definitieve afspraken zijn door het college in december 2021 vastgesteld. De raad is hierover geïnformeerd. We zorgen voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit
Eind 2021 zijn de voorbereidende activiteiten voor de invoering van de omgevingswet afgerond We lopen op schema; voorbereidingen zijn voor datum inwerkingtreding Omgevingswet gereed. De invoeringsdatum is overigens vanuit de landelijke overheid uitgesteld naar 1 januari 2023.
Indicatoren Indicator
Eenheid
Periode
West Nederland Betuwe
Nieuwbouw woningen
Het aantal nieuwbouwwoningen, per 2021 11,3 8,7 1.000 woningen. Demografische druk De som van het aantal personen van 0 2021 76,4 70,1 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Dit betreft de verplichte BBV-indicatoren welke zijn opgenomen in "waar staat je gemeente". Dit zijn de meest recente cijfers, de metingen vinden namelijk niet elk jaar plaats.
32
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Verbonden partijen Wat heeft er gespeeld? Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Er is uitvoering gegeven aan de eerste fase van het terughalen van de Vergunningtaak bouw. • Op 15 september is het Omgevingsloket van start gegaan. • Team Kwaliteit Omgevingsloket is gestart. Team kwaliteit zal in 2022 starten met een klanttevredenheidsonderzoek vanuit het omgevingsloket. • Accounthouderschap richting de ODR is versterkt. • Gestart met evaluatie en actualisatie VTH-beleid. • Nieuwe directeur ODR is per 1 december 2021 gestart. • Verdere voorbereiding van de komst van de Omgevingswet. • Er is input geleverd voor de verantwoording van het huidige Werkprogramma 2021 en komend Werkprogramma 2022.
Financiën De lasten en baten van het programma zijn hieronder weergegeven. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing
Begroting voor wijziging Begroting na wijziging 2021 2021
Rekening 2021
Bedragen (x €1.000) Lasten
-14.972
-21.705
-15.867
Baten
12931
14.967
14.130
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-2.041
-6.738
-1.737
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
Onttrekkingen van reserves
50
3.108
3.108
-1.991
-3.630
1.372
Gerealiseerd resultaat
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
33
Financiering en Algemene dekkingsmiddelen Doelstellingen Wat wilden we bereiken en wat hebben we gedaan We houden grip op het uitgavenpatroon van de gemeente
We hebben een maandelijks geactualiseerde liquiditeitsplanning In 2021 stelden we maandelijks een liquiditeitsplanning voor de korte en middellange termijn op.
We lenen niet meer dan nodig Gezien de huidige liquiditeitspositie was het in 2021 niet noodzakelijk om externe leningen af te sluiten. We maken onze begroting 2022-2025 financieel sluitend
Een sluitend dekkingsplan voor de begroting 2022-2025 De perspectiefnota en de richtinggevende uitspraken hierover door de raad, verwerkten we in de programmabegroting 2022. Ook volgden we de landelijke richtlijn om 75% van de incidentele extra middelen voor jeugdzorg op te nemen in de jaren 2023 tot en met 2025. De Provincie heeft ons laten weten, dat de lichtste vorm van Provinciaal financieel toezicht op onze gemeente van toepassing is.
Een doorlopen participatietraject over de relevante dekkingsmaatregelen met het maatschappelijk middenveld Daar waar het gaat om de gekozen dekkingsmaatregelen voor de meerjarenbegroting 2021-2024 uit de voorstellen voor West Betuwe Financieel in Evenwicht zijn de meeste gesprekken hiervoor gestart of al afgerond. De maatregelen vanuit het beleidsplan Bouwen aan sociale kracht hebben een langere doorlooptijd.
Indicatoren Indicator
Eenheid
Periode
West Nederland Betuwe
Woonlasten éénpersoonshuishouden
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's 2021 1.036 733 per jaar dat een éénpersoonshuishouden aan woonlasten betaalt Woonlasten Het gemiddelde totaalbedrag in euro's 2021 1.050 810 meerpersoonshuishouden per jaar dat een meerpersoonshuishouden aan woonlasten betaalt WOZ-waarde woningen De gemiddelde WOZ waarde in €1.000 2021 325 290 van woningen. Dit betreft de verplichte BBV-indicatoren welke zijn opgenomen in "waar staat je gemeente". Dit zijn de meest recente cijfers, de metingen vinden namelijk niet elk jaar plaats.
34
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Verbonden partijen Wat heeft er gespeeld? Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) • De BSR controleert jaarlijks of de kostenverdeling over de verschillende activiteiten die BSR uitvoert juist plaatsvindt. In 2020-2021 heeft dit geleid tot een wijziging van de verdeling van de kosten van het belastingpakket over deze activiteiten. Deze wijziging zal worden verwerkt in de begroting 2023. Op verzoek van deelnemers heeft er ook een onderzoek plaatsgevonden naar een meer op werkelijke inspanningen gebaseerde kostentoedeling aan de deelnemers van BSR. Dit heeft geleid tot een aanpassing van de bestaande verdeelsleutels. Deze wijziging in de kostentoedeling wordt van 2023 met een ingroeimodel ingevoerd. • BSR vindt het belangrijk een structurele bijdrage te leveren in het belang van haar deelnemers. Naast kostenverlaging in de interne organisatie wordt ook extern gekeken naar andere en/of nieuwe vormen van samenwerking om hiermee kosten te verlagen door de schaal van uitvoering te vergroten. • Sociaal invorderen staat hoog in het vaandel bij BSR. De BSR probeert vroegtijdig met belastingschuldige in contact te treden en volgt hiermee de door haar deelnemers gewenste procesgang. BSR stuurt conform de aanbevelingen van de Nationale Ombudsman inzake maatschappelijk en sociaal invorderen eerst een kosteloze herinneringsbrief in plaats van direct een aanmaning met kosten.
Hierdoor worden minder vervolgingskosten in rekening gebracht. De opbrengsten in de begroting van BSR worden hierdoor lager en daarmee stijgt de deelnemersbijdrage. Tegelijkertijd lijkt dit sociaal invorderen een positief effect te hebben op de belastingopbrengsten doordat het percentage oninbaar bij BSR laag is.
Financiën De lasten en baten van het programma zijn hieronder weergegeven. Financiering en Algemene dekkingsmiddelen
Begroting voor wijziging Begroting na wijziging 2021 2021
Rekening 2021
Bedragen (x €1.000) Lasten
-1.400
-4.000
-4.964
Baten
87447
94.012
94.961
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
86.048
90.012
89.997
Toevoegingen aan reserves
-10
-2.700
-2.700
Onttrekkingen van reserves
23.349
27.987
20.265
Gerealiseerd resultaat
109.386
115.300
107.563
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
35
Paragrafen
36
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
1 Lokale heffingen Algemeen De gemeentelijke belastingen bedragen landelijk circa 17 procent van de totale inkomsten. In deze paragraaf gaan wij in op de heffingen die de gemeente mag opleggen vanuit haar publiekrechtelijke taak. De mogelijkheden voor gemeenten om belastingen te heffen, zijn wettelijk geregeld. Ze mogen alleen belastingen heffen die in de wet worden genoemd. Er geldt geen verplichting om belastingen te heffen. De gemeente bepaalt zelf of een lokale belasting wel of niet binnen de gemeente wordt ingevoerd.
Samenvattend overzicht Begroting
Begroting na
Realisatie
voor wijziging
wijziging
2021
Onroerende zaakbelastingen (OZB)
13.271.800 13.509.000 13.576.410
Rioolheffing
7.518.925
7.783.285
7.875.948
Parkeergelden
162.500
122.500
127.192
Naheffingsaanslagen parkeergelden
59.644
9.644
18.162
Parkeervergunningen
8.800
8.800
7.769
Invalideparkeerkaarten
12.000
12.000
14.335
4.982.305
4.982.305
4.982.412
Precariobelasting (standplaatsen markten en reclamebakken)
31.521
31.521
35.052
Reclamebelasting
39.000
39.000
49.293
Toeristenbelasting
151.530
166.530
219.463
1.325.100
2.506.100
2.637.027
Precariobelasting op kabels en leidingen
Leges omgevingsvergunningen Leges burgerlijke stand
67.900
93.900
95.077
Leges reisdocumenten
167.755
167.755
232.724
Leges rijbewijzen
297.208
226.637
276.305
Evenementenleges
14.250
14.250
12.444
Overige legesopbrengsten
338.570
-224.744
94.727
3.900
3.900
4.901
Lijkbezorgingsrechten
721.917
721.917
724.853
Marktgelden
39.000
39.000
20.409
Liggelden
Netto opbrengst (na oninbaarheid) Kwijtscheldingen belastingen Totaal netto opbrengst
29.213.625 30.213.300 31.004.502 -175.000
-181.000
-183.070
29.038.625
30.032.300
30.935.468
Beleidskader Belastingen en rechten Lokale heffingen bestaan uit belastingen en rechten (retributies), die volgens de Gemeentewet worden aangemerkt als gemeentelijke belastingen.
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
37
Belastingen Kenmerkend voor belastingen is dat er geen direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. Met andere woorden: de burger draagt bij aan de algemene middelen van de gemeente, waaruit een gedeelte van de uitgaven worden betaald. Rechten Kenmerkend voor rechten is dat er wel sprake is van een directe relatie tussen de heffing en de gemeentelijke taak. Er is sprake van een specifieke dienst die door de gemeente wordt verleend. Het streven is 100 procent kostendekkendheid. Bij rechten mogen de geraamde opbrengsten niet hoger zijn dan de geraamde kosten van de gemeente voor de uitoefeningen van de taak. De gemeente West Betuwe streeft naar beperking van de toename van de lastendruk voor de burgers. De belastingtarieven zijn in 2021 trendmatig verhoogd met een inflatiepercentage van 2,7 procent. Kwijtscheldingsbeleid De mogelijkheid om kwijtschelding van lokale heffingen te verlenen, is in artikel 255 van de Gemeentewet geregeld. Hoofdregel is dat gemeenten het kwijtscheldingsbeleid van de rijksoverheid volgen, zoals dat in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 is geregeld. Een uitzondering is dat gemeenten bij de berekening in het kader van een kwijtscheldingsverzoek van 100 procent van de bijstandsnorm mogen uitgaan. Het Rijk hanteert 90 procent. De gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) behandelt kwijtscheldingsverzoeken.
Op grond van de belastingverordeningen wordt kwijtschelding verleend voor OZB en rioolheffing. Voor de overige belastingen en rechten wordt geen kwijtschelding verleend.
Gemeentelijke belastingen De gemeente West Betuwe heft de volgende belastingen: • onroerende-zaakbelasting (OZB),* • rioolheffing,* • parkeerbelasting, • precariobelasting op kabels en leidingen, • precariobelasting op standplaatsen, • reclamebelasting,* • toeristenbelasting. De heffingen met een * worden door BSR verzorgd. BSR verzorgt ook de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). West Betuwe heeft de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen bij het gemeentelijk samenwerkingsverband Afvalverwijdering Rivierenland (Avri) ondergebracht. De belangrijkste taken van Avri zijn de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen, het beheer van openbare ruimte en handhaving. Het algemeen bestuur van Avri stelt jaarlijks de tarieven voor de afvalstoffenheffing vast.
Vergelijking tarieven met de regiogemeenten Uit de rapporten over 2020 en 2021 van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO), is onderstaand overzicht samengesteld van de lokale lastenontwikkeling in West Betuwe zowel in vergelijking met de buurgemeenten als met het landelijk gemiddelde.
38
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Om de lastendruk te bepalen wordt uitgegaan van de grootste heffingen, te weten OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Tevens wordt onderscheid gemaakt in eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens. Gemeente
Eenpersoons huishouden
Meerpersoons huishouden
Rangnummer meerpersoons huishouden
2020
2021
2020
2021
2020
2021
Buren
932
1.033
971
1.062
354
354
Culemborg
795
892
836
922
258
307
Gorinchem
668
696
768
801
140
150
Maasdriel
815
865
857
879
276
258
Neder-Betuwe
867
912
910
926
331
312
Tiel
702
770
794
838
189
201
Vijfheerenlanden
800
809
860
879
283
259
West Betuwe*
969
1.036
1.009
1.050
361
353
West Maas en Waal
815
859
850
872
272
250
Zaltbommel
823
865
865
880
292
263
Landelijk gemiddelde
705
737
776
813
Bron : COELO-Atlas van de lokale lasten 2020 en 2021 De (deel)gemeente met rangnummer 1 heeft de laagste woonlasten in de categorie meerpersoonshuishouden. * het tarief is als volgt opgebouwd: Eenpersoons huishouden
Meerpersoonshuishouden
2020
2021
2020
2021
OZB
373
391
373
391
Rioolheffing
345
361
345
361
Afvalstoffenheffing
251
284
291
298
Totaal
969
1.036
1.009
1.050
OZB De grondslag voor de heffing van onroerendezaakbelasting (OZB) is een percentage van de WOZwaarde. De WOZ-waarde voor het belastingjaar 2021 is bepaald naar de waarde op waardepeildatum 1 januari 2020. In de categorie woningen steeg de waarde ten opzichte van waardepeildatum 1 januari 2019 met gemiddeld 7,5 procent. Voor de niet-woningen is sprake van een gemiddelde waardedaling van 0,5 procent. Tarieven OZB
2021
Woningen OZB eigenarenbelasting
0,1218 %
Niet woningen OZB gebruikersbelasting
0,2334 %
OZB eigenarenbelasting
0,2865 %
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
39
De totaal in 2021 gerealiseerde (netto) opbrengst OZB bedraagt 13.576.000 euro en is 67.000 euro hoger dan begroot. Uitgedrukt in een percentage van de totaal begrote opbrengst is dit een verschil van 0,5 procent. De hogere (netto) opbrengst wordt vooral veroorzaakt door een afname van de verwachte oninbare opbrengsten van voorgaande jaren.
Rioolheffing Binnen de gemeente West Betuwe geldt als maatstaf van de heffing het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd. Het tarief voor de rioolheffing is, conform het uitgangspunt alle belastingen te harmoniseren, voor 2021 berekend op 361 euro per jaar per huishouden, tot en met 500 m3 waterverbruik. De opbrengst rioolheffing is 93.000 euro hoger dan de raming voor 2021. Omdat er bij de rioolheffing sprake is van een gesloten financieringssysteem heeft de hogere gerealiseerde opbrengst geen gevolgen voor de jaarrekening 2021. De rioolheffing mag maximaal kostendekkend zijn en de gemeente West Betuwe streeft ook naar die maximale kostendekkendheid. Bedragen x € 1.000 Kostendekking rioolheffing Directe lasten
5.357
Directe baten (exclusief heffingen) Netto lasten
32
-/-
5.325
Toe te rekenen lasten: Toegerekende rente inzet reserves en voorzieningen
462
Overhead
722
BTW
1.412
Totale lasten
7.921
Opbrengst heffingen
7.921
Dekking
100%
100%
Parkeerbelasting In het centrum van Geldermalsen geldt de verplichting parkeerbelasting te betalen. Deze belasting wordt gebruikt om de kosten van de parkeervoorzieningen te bestrijden en het parkeren te reguleren. Kosten naheffingsaanslag Indien niet of onvoldoende parkeerbelasting op aangifte wordt voldaan, volgt bij controle een naheffingsaanslag parkeerbelasting. Deze bestaat uit het tarief voor één uur, verhoogd met kosten. Voor 2021 bedroegen deze kosten 65,30 euro. De gerealiseerde opbrengst parkeerbelasting is 77.000 euro lager dan de oorspronkelijke raming, maar 13.000 euro hoger dan de (gewijzigde) begroting. Bij de eerste bestuursrapportage 2021 raamden we teveel af omdat we dachten dat corona meer effect zou hebben op de parkeerbelasting.
40
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Precariobelasting Kabels en leidingen Precariobelasting is gebaseerd op artikel 228 van de Gemeentewet. Hierin is geregeld dat "ter zake van het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond, een precariobelasting kan worden geheven". Afschaffen precariobelasting voor nutsbedrijven. In 2017 is het wetsvoorstel aangenomen tot afschaffing van de mogelijkheid tot het heffen van precariobelasting op kabels en leidingen van nutsbedrijven. Er geldt een overgangstermijn van vijf jaar. Dit betekent dat in 2021 voor het laatst heffing heeft plaatsgevonden. In de wet is ook bepaald dat de tarieven zoals die op 10 februari 2016 golden, niet meer mochten worden verhoogd. De tarieven voor West Betuwe zijn vastgesteld op 3,87 euro per strekkende meter per jaar. Aanslagen precariobelasting op kabels en leidingen 2021 Voor belastingjaar 2021 is voor in totaal 4.982.412 euro aan precariobelasting opgelegd. Precario op standplaatsen Standplaatsen worden ingenomen door ondernemers met bijvoorbeeld een kraam of een verkoopwagen op plaatsen waar geen sprake van een markt is conform de marktgeldverordening. Voor standplaatsen kunnen verschillende heffingen naast elkaar worden geheven, namelijk een precariobelasting voor het in gebruik nemen van gemeentegrond en leges voor de afgifte van een standplaatsvergunning, al dan niet naar tijdsduur.
Beiden worden geheven in West Betuwe. Precariobelasting is een algemene belasting met een onbeperkte tariefstelling. Voor 2021 is het tarief gecorrigeerd met de inflatiecorrectie van 2,7 procent.
Reclamebelasting Binnen West Betuwe wordt enkel reclamebelasting in de kern van Geldermalsen geheven. Deze reclamebelasting werd in 2017 op verzoek van de ondernemers ingevoerd. Afgesproken is dat de opbrengsten na aftrek van de uitvoeringskosten via een aparte subsidieverordening in een ondernemersfonds worden gestort. Vanuit dit fonds worden collectieve evenementen, promotieactiviteiten en feestverlichting gefinancierd, evenals activiteiten voor het versterken van het centrumgebied en het verbeteren van het vestigingsklimaat. Het tarief bedroeg in 2021, net als in 2020, minimaal 350 euro en maximaal 1.000 euro per vestiging.
Toeristenbelasting Eigenaren van campings, hotels, pensions enzovoort moeten toeristenbelasting betalen en zij rekenen die door aan degenen die bij hen verblijven. Dit zijn nooit inwoners van de gemeente. West Betuwe heft toeristenbelasting voor een verblijf met overnachting. Het tarief bedroeg in 2021, net als in 2020, per overnachting 1,05 euro per persoon. In 2020 is besloten tot een tarief van 1,50 euro per persoon. Vanwege Covid-19 is dit nog niet doorgevoerd in 2021 en 2022.
Gemeentelijke rechten De gemeente West Betuwe heft de volgende rechten: • leges, • liggeld, • lijkbezorgingsrechten, • marktgeld, • staangelden woonwagens.
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
41
Leges Leges zijn de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening. Het uitgangspunt is dat deze tarieven kostendekkend zijn. De bij de Legesverordening behorende Tarieventabel bestaat uit 3 titels. Titel 1 omvat de algemene dienstverlening zoals de Burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen etc. Titel 2 heeft betrekking op de omgevingsvergunningen, terwijl Titel 3 bestaat uit vergunningen die onder de werking van de Europese Dienstenrichtlijn vallen, zoals horecavergunningen, evenementen en markten, etc. In 2021 is de legesopbrengst inzake kabel en leidingen nutsbedrijven ongeveer 176.000 euro hoger dan begroot. De leges voor omgevingsvergunningen is 131.000 euro hoger dan begroot. De totale kostendekkendheid van de Legesverordening is ongeveer 84 procent. Onderstaand treft u een overzicht aan van de kostendekkendheid van de Legesverordening en de daarbij behorende titels: Bedragen x € 1.000 Kostendekking leges Directe lasten Directe baten (exclusief heffingen) Netto lasten
Titel 1 765 765
Titel 2 2.249 2.249
Titel 3 7 7
Totaal 3.021 3.021
Toe te rekenen lasten: Overhead (inclusief rente) BTW Totale lasten
483 35 1.283
527 387 3.163
8 15
1.018 422 4.461
Opbrengst heffingen Dekking
1.106 86%
2.628 83%
13 89%
3.747 84%
Toelichting: De tarieventabel bij de legesverordening leidt niet tot een totale kostendekking. Voor een deel komt dit doordat er sprake is van wettelijk vastgestelde tarieven of gemaximeerde tarieven. In enkele gevallen is bewust voor gematigde tarieven gekozen.
Liggeld Voor het hebben van een ligplaats wordt liggeld geheven van de houders van een ligplaatsvergunning. In de praktijk betekent dit een heffing voor woonschepen. Eigenaren van woonschepen betalen geen onroerende zaakbelasting, omdat schepen roerende zaken zijn. Het liggeld is daarvoor een alternatief. In West Betuwe wordt van in totaal van tien belastingplichtigen liggeld geheven. Het liggeld mag niet meer dan kostendekkend zijn.
42
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Bedragen x € 1.000 Kostendekking liggelden Directe lasten
7
Directe baten (exclusief heffingen)
-
Netto lasten
7
-/-
Toe te rekenen lasten: Overhead
1
BTW
1
Totale lasten
9
Opbrengst heffingen
4
100%
Dekking
43%
Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven voor het verlenen van diensten, bijvoorbeeld het begraven, en voor het gebruik van voorzieningen op gemeentelijke begraafplaatsen. De lijkbezorgingsrechten mogen niet meer dan kostendekkend zijn. Ten behoeve van een nieuwe beheersverordening voor de begraafplaatsen in West Betuwe is in 2018 en 2019 onderzoek naar de lijkbezorgingsrechten uitgevoerd en is de kostendekking berekend. Daarbij is uitgegaan van alle kosten van de begraafplaatsen ‘binnen de hekken’. In 2019 is de "Beleidsvisie en beheerplan begraafplaatsen 2019 t/m 2023" vastgesteld. In Geldermalsen kon het onderhoud sinds 2012 ook jaarlijks worden betaald. Wie daarvoor heeft gekozen, krijgt van West Betuwe tot het einde van de afgesproken termijn jaarlijks een aanslag voor het onderhoud. Bedragen x € 1.000 Kostendekking lijkbezorgingsrechten Directe lasten Directe baten (exclusief heffingen) Netto lasten
1.565 265
-/-
1.300
Toe te rekenen lasten: Toegerekende rente inzet reserves en voorzieningen
15
Overhead
443
BTW Totale lasten
Opbrengst heffingen
8 1.766
100%
725
Dekking
41%
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
43
Toelichting: De lijkbezorgingsrechten leiden niet tot een totale kostendekking. Een bedrag van 1.041.000 euro komt ten laste van de algemene middelen. Dat deze taak niet kostendekkend is komt enerzijds door de in het verleden genomen besluiten uit de voorgaande gemeenten en anderzijds door de besluitvorming bij de vaststelling van het beheerplan Begraafplaatsen op 25 juni 2019.
Marktgeld West Betuwe heft marktgeld voor het innemen van een standplaats op de weekmarkt in Geldermalsen. Ook de geraamde opbrengsten van marktgelden mogen niet hoger dan de geraamde kosten zijn. De opbrengst marktgelden is 19.000 euro lager dan begroot. Bedragen x € 1.000 Kostendekking marktgelden Directe lasten
31
Directe baten (exclusief heffingen)
2
Netto lasten
29
-/-
Toe te rekenen lasten: Overhead
15
BTW
3
Totale lasten
47
Opbrengst heffingen
20
100%
Dekking
43%
Staangelden woonwagens Voor het hebben van een standplaats voor een woonwagen en voor de diensten en het gebruik van voorzieningen die met de standplaats verband houden, wordt staangeld geheven. Er wordt alleen staangeld geheven als er geen privaatrechtelijke huurovereenkomst is afgesloten. De verordening voor woonwagenrechten is dus een vangnet voor de gevallen waarin geen huurovereenkomst is gesloten.
44
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Doel In de paragraaf over weerstandsvermogen en risicobeheersing geven we aan in hoeverre de gemeente West Betuwe binnen de eigen middelen financiële risico's kan opvangen. En op welke wijze de gemeente risicomanagement inzet voor het beheersen en terugdringen van risico's. We blikken ook terug op de begroting om te zien of de verwachte risico's zijn opgetreden.
Beleidskaders Op het gebied van weerstandsvermogen en risicobeheersing is de nota Risicomanagement het beleidskader. Deze is op 24 november 2020 door de gemeenteraad vastgesteld. In de nota beschrijven we hoe we risico's kunnen identificeren en beheersen en welke middelen we rekenen tot de weerstandscapaciteit. Ook geven we in de nota aan hoe we omgaan met incidentele en structurele risico's.
Samenvatting De gemeente West Betuwe vindt het wenselijk om de risico's die invloed op de bedrijfsvoering of op de financiële positie hebben, beheersbaar te maken. Inzicht in de risico's stelt de organisatie in staat op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de huidige risico’s en de aan toekomstige investeringen gerelateerde risico’s in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. In 2021 besteedden we vooral aandacht aan het vergroten van het risicobewustzijn. In deze paragraaf blikken we ook terug op de financiële risico's die zich in 2021 daadwerkelijk voordeden. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen krijgen, voerden we een risico-actualisatie uit en op basis daarvan berekenden we het weerstandsvermogen.
Weerstandsratio:
Weerstandscapaciteit Gewogen risicototaal
32.090.000 29.494.000
= 1,09
Financiële kengetallen In het Besluit begroting en verantwoording is bepaald dat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen. De kengetallen worden meerjarig gepresenteerd. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. Vanaf dit jaarverslag publiceren we de kengetallen afgerond op hele cijfers, de vergelijkende cijfers pasten we hierop aan. Jaarrekening 2021 Kengetallen netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
verloop van de kengetallen Rekening Begroting Rekening 2020 2021 2021 34% 74% 32% 31% 70% 29% 47% 34% 52% 3% 3% 2% 30% 30% 28% 136% 135% 134%
45
De provincie Gelderland hanteert bij de beoordeling van de kengetallen een classificering in drie categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest risicovol. Per kengetal voor de jaarrekening 2021 gaan wij nader in op de vergelijking met deze classificatie. De provincie zal bij de beoordeling van de begroting ook het ‘Gelderse gemiddelde’ van alle kengetallen publiceren, zodat wij het kengetal van West Betuwe daarmee kunnen vergelijken. Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De netto schuldquote geeft de netto-schuld als aandeel van de totale inkomsten weer. Dit kengetal geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld, hoe meer kapitaallasten er zijn (rente en aflossing) waardoor een begroting minder flexibel wordt. Volgens de classificatie van de provincie is tussen 90 procent en 130 procent sprake van een enigszins risicovolle score, een getal <90% geeft een minst risicovolle score. Voor 2021 heeft West Betuwe de categorie 'minst risicovol' behaald. De gecorrigeerde netto schuldquote geeft hetzelfde beeld. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen.
Een solvabiliteitsratio onder de 20 procent wordt door de provincie als meest risicovol beschouwd; een ratio van 50 procent en hoger is het minst risicovol. West Betuwe scoort in de jaarrekening 2021 de classificatie A, hetgeen de minst risicovolle score betekent. Structurele exploitatieruimte Het kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is, en of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Een positieve begroting én meerjarenraming wordt door de provincie gezien als minst risicovol. De kengetallen voor West Betuwe komen boven deze norm uit en krijgen daarom een ruime voldoende. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. De provincie classificeert een uitkomst >35 procent als meest risicovol. Over de uitkomsten van dit kengetal kan worden gesteld dat de grondexploitatie van West Betuwe enigszins risicovol is. De jaarrekening 2021 geeft een voordeliger uitkomst dan begroot (28 procent werkelijk ten opzichte van 30 procent geraamd). Ten opzichte van de kengetallen bij de jaarrekening 2019 en 2020 (respectievelijk 44 en 30 procent) is er sprake van een aanzienlijke verbetering.
Belastingcapaciteit Voor de berekening van dit kengetal worden de woonlasten voor een gezin bij een gemiddelde WOZwaarde afgezet tegen het landelijk gemiddelde voor een gezin in het voorafgaande begrotingsjaar. De uitkomsten van dit kengetal laten zien dat de gemiddelde woonlasten in West Betuwe boven het landelijk gemiddelde liggen. De provinciale classificatie C bevestigt dit beeld. Het iets lagere percentage ten opzichte van de begroting wordt veroorzaakt doordat de gemiddelde aanslag voor de woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) in 2021 in werkelijkheid naar verwachting 12 euro lager is uitgevallen dan geraamd. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat de gemiddelde door de Avri in rekening gebrachte afvalstoffenheffing lager zullen uitvallen dan geraamd. Beoordeling financieel beeld in samenhang met de kengetallen De kengetallen van deze jaarrekening laten zien dat de financiële positie van West Betuwe verbeterd is
46
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
ten opzichte van de begroting 2021. Zowel de netto-schuldquote als de solvabiliteit vallen in de provinciale categorie 'minst risicovol. Bij de grondexploitatie zijn er positieve ontwikkelingen en het kengetal scoort in de categorie 'enigszins risicovol'. Er zijn weinig mogelijkheden om de lokale lasten verder te verhogen.
Risicobeheersing Een organisatie is in control wanneer de bedrijfsvoering bijdraagt aan de realisatie van beleidsdoelstellingen, zodanig dat er geen grote onverwachte verrassingen zullen optreden. Risicomanagement is een van de instrumenten die de gemeente inzet voor control. De gemeenteraad stelde in 2020 de nota risicomanagement vast, waarin de uitgangspunten voor het risicomanagementbeleid, taken en verantwoordelijkheden, het risicomanagementproces en de kaders voor de weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen zijn opgenomen. West Betuwe hanteert volgens deze nota bij het risicomanagement de volgende uitgangspunten: 1. Het risicomanagement gaat over risico’s die financiële, politieke, juridische en maatschappelijke gevolgen hebben; 2. De financiële risico’s worden op een consistente wijze gekwantificeerd en gewogen; 3. Financiële risico’s met een score van 50.000 euro of hoger tellen mee in de benodigde weerstandscapaciteit; 4. Het proces van risicomanagement wordt minimaal twee keer per jaar doorlopen; 5. Frauderisico’s en beheersingsmaatregelen worden afzonderlijk in beeld gebracht; 6. Over de uitvoering van risicomanagement wordt gerapporteerd in de documenten van de planning & controlcyclus. In 2021 lieten we een risicovolwassenheidsscan uitvoeren. Deze scan wees uit dat we op het risicomanagementproces in de structuurfase zaten.
Deze fase houdt in dat we een risicomanagementbeleid hebben, rapporteren over risico's en een organisatiebreed risicoprofiel in opbouw hebben. Groei is nog mogelijk in het verder verbreden van het risicoprofiel met risico's, gekoppeld aan doelstellingen en processen en in het rapporteren op de grootste risico's. Op het gebied van organisatie-ontwikkeling in relatie tot risicomanagement zaten we aan het begin van de bewustzijnsfase. Dat betekent dat de support voor risicomanagement aan de top het meest aanwezig is en dat we nog kunnen groeien in het risico-eigenaarschap. Ook op het vlak van competentieontwikkeling kon groei plaatsvinden, met name door risicomanagement meer op continue basis toe te passen. Vervolgens organiseerden we kennissessies over risicomanagement voor de medewerkers en managers en ontwikkelden we een nieuw format voor de identificatie en kwantificering van risico's. Voor de procesexperts organiseerden we een aparte kennissessie gericht op de risico's in processen. Het nieuwe format gebruikten we voor het eerst bij het opstellen van de paragraaf Weerstandsvermogen voor de begroting 2022 en de tweede bestuursrapportage 2021.
Risicoprofiel Terugblik We starten in deze paragraaf in het jaarverslag met een terugblik op de risico's 2021. Van de risico's uit de paragraaf Weerstandsvermogen van de begroting 2021 deden de volgende risico's zich daadwerkelijk voor: • vervanging bomen: de in het groenbeheerplan beoogde besparing werd niet gerealiseerd doordat we later met de omvorming van het groen en bomenbestand startten; • sanering golfbaan Spijk: we stelden de weging van het risico van de handhavingskosten bij waardoor het risico met 50.000 toenam; • herverdeling kosten Werkzaak: het nadelige effect wordt vooral zichtbaar vanaf 2024
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
47
•
•
hogere kosten Jeugdzorg: in de eerste bestuursrapportage 1.200.000 euro incidenteel gemeld voor 2021, bij de tweede bestuursrapportage is dit bedrag incidenteel verhoogd met 2.600.000 en structureel gemaakt voor 3.500.000. In de jaarrekening bleken de uitgaven voor 2021 minder hoog dan verwacht; verbonden partijen, bij de begroting als PM gemeld, in de eerste bestuursrapportage werd een nadeel van per saldo 370.000 euro vanaf 2022 (exclusief Werkzaak) gemeld. En we hoogden het risicobedrag op. Bij het opstellen van de tweede bestuursrapportage constateerden we wederom een kostenstijging en melden we een nadeel van 2.600.000 met de verwachting dat de kosten structureel verder zouden toenemen. Hierin namen we voor 2021 en 2022 de effecten van Covid op.
We meldden nieuwe risico's voor: - bedrijfstelefonie - verbonden partijen - niet realiseren taakstellende besparing uit het beleidsplan Bouwen aan sociale kracht en onvoldoende afvlakken autonome groei Jeugdzorg - de milieusanering in Spijk. Vooruitblik De vooruitblik gaat uit van de actualisatieslag die we deden op de risico's van de begroting 2022. De kwantificering van deze risico's deden we op basis van het nieuwe format Vanaf de begroting 2022 hanteren we een andere werkwijze voor het kwantificeren van de risico 's. We maken daarbij gebruik van bandbreedtes zodat het gebruik van PM wordt voorkomen. In totaal identificeerden we 35 risico's. Voor de leesbaarheid van deze paragraaf beschrijven we in het risicoprofiel alleen de risico's waarvan het financiële effect groot en de kans dat het risico zich voordoet ook groot of zeer groot is. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen rekenen we wel alle risico's door. Dit doen we met behulp van een Monte Carlo simulatie, die we ook gebruiken voor het bepalen van de benodigde risicoreserve voor de grondexploitatie. De uitkomst van de Monte Carlo simulatie voor de risico's, exclusief grondexploitatie, is 18.058.000 euro. Het risicoprofiel van de grondexploitatie is 11.436.000 euro, waardoor het totale risicoprofiel van de gemeente 29.494.000 bedraagt.
48
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Geïdentificeerde grote risico's: Programma
Doel
Bedrijfsvoering Voldoende personeel voor uitvoering taken
Proces/ project
Risicogebeurtenis
Kans
Financieel effect
Invullen vacatures
Door krapte op de arbeidsmarkt niet kunnen invullen openstaande vacatures noch kunnen inhuren
90%
groot 250.000 500.000
Duurzaamheid Gemeentelijk Bodemsanering en milieu e zorgplicht Spijk milieu
Sanering komt voor rekening gemeente
Economie
grondexploitatie bedrijventerreinen
verzamelde risico's Absoluut na Monte Carlo simulatie
Sociaal domein Grip op de uitgaven voor Jeugd en Wmo
90% Programma Bouwen Niet volledig of aan sociale kracht vertraagd realiseren structurele taakstelling
zeer groot, 1.000.000
Financiering
Uitvoeren beheerplannen en bouw activiteiten
zeer groot, 600.000 1.250.000
Diverse programma's
Algemeen risico van 90% prijsstijgingen
Grip op de P&C documenten Niet afgedekte uitgaven van van risico's GR-en verbonden gemeenschappepartijen lijke regelingen (GRen)
2.973.000
50%
zeer groot, 1.450.000 - 2.000.000
50%
groot 250.000 500.000
Volkshuisvestin g, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Invoering Wet Derving kwaliteitsborging legesopbrengsten bouw op 1 juli 2021 die mogelijk niet geheel gecompenseerd wordt door het rijk
Volkshuisvestin g, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
grondexploitatie verzamelde risico's Absoluut woningbouwproject na Monte Carlo en simulatie
8.463.000
Diversen
Totaal van de overige risico's met een gering bedrag of een lage kans van optreden
4.950.000
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
49
Toelichting risico's Niet kunnen invullen openstaande vacatures noch kunnen inhuren: Door de krapte op de arbeidsmarkt voor werkgevers blijven vacatures (langdurig) openstaan. Dit veroorzaakt regelmatig de nodige inzet van inhuurpersoneel. Daar waar ook inhuur niet beschikbaar is leidt dit tot een hogere belasting van collega’s met als gevolg een risico op verzuim en niet uitgevoerde werkzaamheden. Ofwel tot hogere kosten van inhuur. De kans is zeer groot dat dit risico zich voordoet. Momenteel en de komende jaren blijft de arbeidsmarkt voor werkgevers erg moeilijk. Indien er gemiddeld 4 vacatures niet of langdurig niet ingevuld kunnen worden dient rekening te worden gehouden met dubbele loonkosten (het beschikbare vacaturegeld is reeds begroot). Mocht als gevolg van de niet ingevulde vacatures verzuim bij eigen personeel ontstaan door verhoogde werkdruk zal het verzuimpercentage stijgen. Het totale risico loopt op tot 500.000 euro. Sanering komt voor rekening van gemeente Bij de milieusanering in Spijk is er een risico dat de gemeente probleemeigenaar wordt. De kosten voor het uitvoeren van de sanering kunnen hoog zijn. Dat heeft impact op het weerstandsvermogen van de gemeente. Niet volledig of vertraagd realiseren taakstelling sociaal domein In het programma Sociaal Domein en Volksgezondheid hebben we te maken met een taakstelling.
We zetten maatregelen in om meer grip op de uitgaven in het sociaal domein te creëren. Deze maatregelen zijn verwerkt in fase 1 van de uitvoeringsagenda Bouwen aan Sociale Kracht die inmiddels is gestart. In mei heeft de raad hierover een informatienota ontvangen. Ze moeten leiden tot een structurele bezuiniging van 3,5 miljoen eind 2024. Tegelijkertijd hebben we te maken met een stijging van de zorgkosten. Het is een risico dat de taakstelling niet geheel gerealiseerd wordt. De MKBA analyse, laat zien dat op termijn, binnen 2 tot 4 jaar, een potentiële besparing van 1.500.000 euro haalbaar is. Daarbij is de nieuwe regionale inkoop van zorg met meer aansluiting op de lokale doelen en gericht op een financieel houdbare uitvoering van het sociaal domein, waarmee we naar verwachting 1.000.000 euro zouden besparen uitgesteld tot 1 januari 2023. Hierdoor is de kans zeer groot dat de taakstelling niet in zijn geheel gerealiseerd wordt. We achten de kans groot dat de structurele bezuiniging van 3,5 miljoen eind 2024 niet geheel of vertraagd gerealiseerd wordt. Dit betekent een risico van 1.000.000 euro vanaf 2023. Algemeen risico van prijsstijgingen Door de marktwerking in de bouwsector en de GWW-sector zagen we al een ontwikkeling van stijgende prijzen in combinatie met langere levertijden.
Door de Oekraïneoorlog is deze ontwikkeling enorm versterkt als gevolg van toegenomen grondstofprijzen en schaarste. De prijsstijgingen doen zich op allerlei fronten voor, maar zijn het sterkst waarneembaar in de bouwsector en de GWW-sector. Onzekerheid over het verloop van de Oekraïne-oorlog en de duur van de frictie in de bouw leiden tot een geschat risico-effect van 600.000 tot 1.250.000. Niet afgedekte risico's gemeenschappelijke regelingen (GR-en) De gemeenschappelijke regelingen brengen in de paragraaf Weerstandsvermogen van hun P&C documenten de risico's in beeld, wegen deze en geven aan in welke mate zij die met eigen weerstandscapaciteit kunnen afdekken. Het restrisicobedrag komt voor rekening van de deelnemende gemeenten, wanneer dit risico zich voordoet. Daarom nemen we als gemeente het aandeel van West Betuwe in de restrisico's van de gezamenlijke GR-en als risico op. We wegen de kans op dit risico op 50% omdat we enerzijds niet verwachten dat alle risico's zich bij alle GR-en gelijktijdig voordoen.
50
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Anderzijds hebben niet alle GR-en de risico's goed gekwantificeerd. Dit risico betreft een optelsom van de restrisico's van AVRI, BWB, GGD en VRGZ. Derving legesinkomsten door invoering Wet kwaliteitsborging bouw Op 1 juli 2022 treedt (gekoppeld aan de Omgevingswet) de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) in werking. Deze Wkb heeft tot gevolg dat gemeenten (of uitvoeringsdiensten) voor omgevingsvergunningsaanvragen in gevolgklasse 1 de bouwtechnische toets niet meer uitvoeren, wat leidt tot minder verhaalbare legeskosten. Uit berekeningen (op basis van huidige hoeveelheid aanvragen) blijkt dat dit leidt tot een structurele derving van 450.000 euro per jaar. Omdat de wet op 1 juli 2022 in werking treedt, wordt voor het jaar 2022 een bedrag van 225.000 euro ingeschat. Mogelijk wordt (een deel van) de derving van de leges door de Wkb door het Rijk gecompenseerd. Dat wordt een half jaar voor inwerkingtreding van de wet bekendgemaakt. Totaal van de overige risico's Er zijn nog 27 andere risico's geïdentificeerd, waarvan de kans van optreden als klein of zeer klein is ingeschat of het bedrag klein is. Het totaalbedrag van deze risico's bedraagt 4.950.000 euro. In de berekening van het gewogen risicobedrag is het aandeel van deze risico's 1.334.000 euro. Risico' s grondexploitatie Naast de risico’s in de tabel is voor de grondexploitatie berekend welke risicoreserve nodig is.
Deze berekening is gemaakt op basis van een zogenoemde Monte Carlo simulatie, waarbij de risico's veelvuldig worden doorgerekend. Op de uitkomst van die berekening passen we geen weging meer toe. In het meerjarenprogramma grondexploitatie (MPG) is hiervoor een bedrag berekend van in totaal 11.436.000 euro. Hiervan is een bedrag van 2.973.000 berekend voor de risico's van bedrijventerreinen, voornamelijk Hondsgemet noord. Voor 8.463.000 zijn er risico's bij de woningbouwprojecten. Dit risicobedrag betreft voornamelijk De Plantage. Ook hier zien we een forsere toename in bepaalde risico’s, zoals enorme kostenstijgingen mede veroorzaakt door de oorlog in Oekraine, rentestijgingen door de Europese Centrale Bank en risico’s met betrekking tot de verkeerssituatie rondom de provinciale weg, met alle mogelijke vertragingen als gevolg. Er is een algemene reserve grondexploitatie, die groot genoeg is om de risico’s in de grondexploitatie te kunnen opvangen.
Weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente West Betuwe bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Tabel : Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand
Startcapaciteit
Algemene reserve (stand 31-12-2021)
19.882.000 euro
Algemene reserve (restant aanwendingen begroting 2021)
- 4.905.000 euro
Algemene reserve (aanwendingen begroting 2022)
- 3.398.000 euro
Algemene reserve grondexploitatie (stand 31-12-2021)
13.882.000 euro
Algemene reserve grondexploitatie (aanwendingen begroting 2022)
0 euro
Resultaatbestemming 2021 (toevoeging aan algemene reserve)
6.629.000 euro
Totale weerstandscapaciteit
32.090.000 euro
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
51
Relatie tussen de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie worden gelegd tussen enerzijds de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en anderzijds de beschikbare weerstandscapaciteit. Deze relatie wordt in de figuur hieronder weergegeven.
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan tegen de beschikbare weerstandscapaciteit worden afgezet. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
=
€ 32.090.000 € 29.494.000
= 1,09
De normtabel is in samenwerking met de Universiteit Twente ontwikkeld en biedt een waardering van de berekende ratio. Tabel 4: Weerstandsnorm Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2.0
uitstekend
B
1.4-2.0
ruim voldoende
C
1.0-1.4
voldoende
D
0.8-1.0
matig
E
0.6-0.8
onvoldoende
F
<0.6
ruim onvoldoende
De ratio van de gemeente West Betuwe valt in klasse C. Dit duidt op een voldoende weerstandsvermogen.
52
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
3 Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een van de kerntaken van onze gemeente. Een functionele en goed onderhouden buitenruimte draagt bij aan het welzijn en de veiligheid van de bevolking en is daarnaast van groot economisch belang. Inzicht in en een visie op de openbare ruimte is onmisbaar voor het beheer ervan. Actuele gegevens over het areaal en de kwaliteit zijn de basis voor dat inzicht. De kaders voor de aanleg en het onderhoud van de openbare ruimte zijn voor West Betuwe vastgelegd in de zogenoemde Koepelnota openbare ruimte. Deze nota overkoepelt alle afzonderlijke beleid- en beheerplannen en wordt eens in de vijf jaar geactualiseerd. Er staan niet alleen kwaliteitsuitgangspunten in, maar ook de kaders voor bijvoorbeeld duurzaamheid en bewonersparticipatie. De Nota is door de raad op 25 juni 2019 vastgesteld Op basis van de Koepelnota stellen we beleid- en beheerplannen op of actualiseren deze. In de afgelopen drie jaar zijn dat geweest: het gemeentelijk Water en rioleringsbeleidsplan (WRP), het Beleiden beheerplan begraafplaatsen (beiden in 2019), het Beleid- en beheerplan wegen en het groenbeleidsplan (beiden in 2020) en het Beleid- en beheerplan watergangen plus het Beleid- en beheerplan gebouwen (beiden in 2021). De overige beheerplannen zullen in de komende twee à drie jaar een harmonisatieslag ondergaan.
Tot die tijd hanteren we de uitvoeringsprogramma’s van de verschillende beheerdisciplines, op basis van de huidige beheerplannen van de drie voormalige gemeenten. Het actueel beleidskader, het areaal, het bestede budget en de uitgevoerde maatregelen over 2021 zijn in het overzicht per beheerplan op hoofdlijnen weergegeven. Wat de maatregelen betreft zijn alleen de bijzondere of grotere maatregelen genoemd, tenzij die voornamelijk uit jaarlijks terugkerend cyclisch onderhoud bestaan.
Infrastructuur en gebouwen Beheerplan Civiele kunstwerken
Areaal 93 stuks
Onderhoudsniveau Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)
Beleidskader Geldermalsen: Beleids-- en beheerplan Kunstwerken 2011-2014, looptijd verlengd naar 2022 Lingewaal: Geen apart beleidsplan: onderdeel van wegbeheer Neerijnen: Geen beleidsplan aanwezig. West Betuwe: Nieuw beleidsplan vanaf 2023 Uitgevoerde activiteiten en kosten In 2021 is er op een aantal plaatsen onderhoud uitgevoerd. Onder onderhoud wordt verstaan het verwijderen van onkruid, reinigen van diverse kunstwerken en het repareren van kleine schades aan kunstwerken. Civiele kunstwerken Omschrijving Kosten 2021 Onderhoud Investeringen Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
21.000 0 0 0 21.000
53
Beheerplan Openbare Verlichting Beleidskader Geldermalsen: Lingewaal: Neerijnen: West Betuwe:
Areaal 10.096 stuks
Onderhoudsniveau Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)
Beleids- en beheerplan 2017-2021. Beheerplan openbare verlichting 2009-2018 Beleid- en beheerplan openbare verlichting 2014-2019 Nieuw beleidsplan vanaf 2023.
Uitgevoerde activiteiten en kosten In 2021 is een nieuwe onderhoudsaannemer gestart. Deze aannemer heeft zowel het onderhoud als het project verledden op zich genomen. Tot en met 2021 zijn er 6954 lampen naar Led over gegaan waarvan 2232 stuks in 2021. Er moeten nog 3142 lampen naar led verwisseld worden. Vanuit de subsidie (eindigt eind 2022) zijn dat er nog ongeveer 300. De rest van de lampen die nog verled moeten worden, nemen we mee in projecten en/of met de remplace (de 5-jaarlijkse vervangingsronde van lampen). Openbare verlichting Omschrijving
Kosten 2021
Onderhoud
213.000
Investeringen
188.000
Advies en Onderzoek
0
Exploitatie
298.000
Totaal
699.000
Beheerplan Schoonhouden verharding
Areaal 1.093.011 m2
Onderhoudsniveau Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)
Beleidskader Geldermalsen: Beleids- en beheerplan Schoonhouden van verhardingen 2016-2020. Lingewaal: Geen apart beleidsplan: wordt uitgevoerd binnen het groenbeleidsplan. Neerijnen: Geen apart beleidsplan, wordt uitgevoerd binnen het DVO-product Wegen waarvoor het ‘Beleid- en beheerplan onderhoud wegen, 2014 – 2018’ de norm is. West Betuwe: Nieuw beleidsplan vanaf 2023. Uitgevoerde activiteiten en kosten In 2019 is de Avri gestart met deze taak voor geheel West Betuwe. De onkruidbestrijding op element- en halfverhardingen vindt plaats op basis van beeldkwaliteit in samenhang met het straatvegen. Dit houdt in dat niet per definitie in vaste rondes wordt gewerkt, maar er wordt ingegrepen als de kwaliteit niet meer aan de afgesproken beeldkwaliteit voldoet. Voor het vegen van de bestratingen heeft de Avri een eigen veegwagen in gebruik die in vaste veegrondes heeft gewerkt. De veegwagen is voorzien van apparatuur waarmee data wordt verzameld van de plekken waar actief geveegd is. Door deze data te verzamelen kan data-gestuurd geveegd worden op de plekken waar het nodig is. Daarmee kan op termijn efficiënter en goedkoper worden geveegd. Avri gebruikt twee elektrisch aangedreven voertuigen voor de bestrijding van onkruid op verharding. De bestrijding vindt plaats door middel van hete lucht (gasgestookt).
De onkruidbestrijding op verhardingen wordt integraal uitgevoerd door de inzet van de veegmachine en de onkuidbestrijdingsmachines nauw op elkaar af te stemmen. Op plekken waar het onkruid moeilijk te beheersen is wordt incidenteel geborsteld.
54
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Schoonhouden verharding Omschrijving
Kosten 2021
Onderhoud Investeringen Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal
Beheerplan Wegen
Beleidskader West Betuwe:
524.000 0 0 0 524.000
Areaal Circa 4.700.000 m2
Onderhoudsniveau Asfaltverhardingen op niveau Basis en elementenverhardingen voor wat betreft rijbanen en parkeren niveau Laag en fiets- en voetpaden op niveau Basis. Het huidige kwaliteitsniveau ligt gemiddeld onder basisniveau.
Beheerplan Wegen 2021-2025
Uitgevoerde activiteiten en kosten Op basis van de 2-jaarlijkse weginspectie en een integraal (waaronder met het water- en rioleringsplan) op te stellen maatregelenplan, wordt uitvoering gegeven aan: - planmatig groot onderhoud aan wegen en straten; - vervanging van straten en wegen - aanleg van duurzame bermverhardingen - onderhoud wegbermen - onderhoud wegmarkering - onderhoud halfverharde paden en wegen - kansen en wensen leefomgeving i.h.k.v. verhardingen - klimaatkansen verhardingen Aan de hand van het maatregelenplan 2020-2021 (bestaande uit enkele duizenden maatregelen), zijn kerngericht tal van trottoirs herstraat en in het buitengebied asfaltschades hersteld en asfalt-deklagen vervangen. In en nabij de kernen Heukelum, Geldermalsen, Waardenburg en Neerijnen zijn verschillende wegen vervangen of is er groot onderhoud uitgevoerd. Ook is er langs verschillende wegen een veilige berminrichting gerealiseerd. Een groot deel van het groot onderhoud van straten en wegen van planningsjaar 2021 is in voorbereiding. Deze gaan in 2022 in uitvoering. Bij complexe opgaven als de herinrichting van Oud-Asperen wordt dit 2023. Voor het groot onderhoud aan asfaltwegen is gewerkt aan de voorbereiding en aanbesteding van een bouwteamcontract.
Doel is om in samenwerking met een marktpartij de omvangrijke opgave te realiseren, met nadrukkelijk inbegrip van innovatie, kwaliteit, circulariteit en duurzaamheid. Op het vlak van 'realiseren van kansen en wensen leefomgeving' zijn er verschillende wensen vanuit inwoners gerealiseerd. Aanleg van invalide-opritten en geleidetegels zijn hier voorbeelden van. Vanwege capaciteitsgebrek is een goede implementatie van dit onderwerp nog niet voldoende van de grond gekomen. Dit krijgt in 2022 aanvullende aandacht. Voor wat betreft klimaatmaatregelen is op enkele plaatsen, waaronder in Geldermalsen en Waardenburg gecombineerd met de uitvoering van groot onderhoud, gesloten verharding vervangen door
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
55
waterpasserende grastbetonverharding. In de voorbereiding van het project herinrichting Oud Asperen is volop aandacht voor de klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte. Wegen Omschrijving
Kosten 2021
Onderhoud tlv exploitatie Onderhoud tlv voorziening Investeringen Advies en Onderzoek Totaal Beheerplan Gebouwen
1.328.000 3.115.000 2.429.000 43.000 6.915.000 Areaal 115 gebouwen
Onderhoudsniveau NEN 2767, conditiescore 4 (matige conditie)
Beleidskader West Betuwe: Beheerplan gebouwen 2021-2026 Uitgevoerde activiteiten en kosten In 2021 is onderhoud aan de gebouwen uitgevoerd conform het in april nieuw vastgestelde beheerplan. Dit is voornamelijk klein regulier onderhoud. Met als grote projecten: - Buitenschilderwerk op diverse locaties. Dit werk is in 2021 voorbereid en aanbesteed. Helaas heeft de aanbesteding niet tot opdracht geleid, omdat de lokale schilders te druk waren om in te schrijven. Het bestek wordt in 2022 nogmaals op de markt gebracht, uitgebreid met het geplande schilderwerk van 2022. - Kozijnrenovatie Gymzaal de Koeldert Waardenburg. Hiervoor is reeds opdracht gegeven, uitvoering vindt plaats in voorjaar 2022. - Gevelrenovatie Meersteeg 4 Geldermalsen. Deze werkzaamheden zijn uitgesteld in verband met mogelijke verkoop van het pand. In de begroting zijn conform het oude beheerplan als grote projecten genoemd: - Het Klokhuis Beesd: diverse herstel en vervangingswerkzaamheden. Deze werkzaamheden zijn uitgevoerd. - Dorpshuis + gymzaal Opijnen: binnenschilderwerk, sportvloer en terrein herstraten. Deze werkzaamheden zijn niet uitgevoerd, omdat tijdens de inspectie ronde voor het nieuwe beheerplan de conditie van de onderdelen nog voldoende bleek. Gebouwen Omschrijving Onderhoud Investeringen Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal
56
Kosten 2021 242.000 0 0 274.000 516.000
Jaarstukken West Betuwe 2021 versie definitief met wijzigingen
Groen Beheerplan Begraafplaatsen
Areaal 31 begraafplaatsen
Onderhoudsniveau CROW-Kwaliteitsbeeld A
Beleidskader Beleids- en beheerplan begraafplaatsen West Betuwe 2019-2023, Begraafplaatsverordening, Nadere regels, Tarievenverordening lijkbezorgingsrechten en tarieven (2021), Wet op de lijkbezorging. Uitgevoerde activiteiten en kosten Tot en met 2023 is het Beleids- en beheerplan begraafplaatsen West Betuwe 2019-2023 van kracht. Het dagelijks- en meerjaren onderhoud van 31 begraafplaatsen is op basis van dit plan uitgevoerd. Dit betreft het onderhoud van het groen, bomen, paden, hekwerken, voorzieningen, gebouwen enz. Tijdens het onderhoud van het groen is gewerkt aan het verbeteren van de groenstructuur op de begraafplaatsen. Hierbij is zoveel mogelijk werk met werk gemaakt. In het kader van de éénmalige verbetermaatregelen/renovaties/groot onderhoud zijn o.a.
de volgende werkzaamheden uitgevoerd: - Herinrichting entree: Begraafplaats Haaften - Vervangen grindpaden: Haaften, Vuren, Spijk,Varik en Asperen (gedeeltelijk) - Vervangen schuilgelegenheid/fietsenstalling: begraafplaats Geldermalsen - Renovatie urnenmuur begraafplaats Spijk - Bouwkundig onderhoud/reparaties en reinigen baarhuizen en hekwerken - Planten bollen: op 5 begraafplaatsen - Folder begraafplaatsen opgesteld - Ruimen graven: begraafplaats Waardenburg en Ophemert - Voorbereiding/aanbesteding ruimen 400 graven op 15 begraafplaatsen (uitvoering 1e kwartaal 2022) - Natuurlijk begraven Ophemert: uitvoering fase 1 - Voorbereiding herdenkingsmonumenten/asverstrooiingsplaatsen - Initiatiefgesprekken met vrijwilligers over het onderhoud door vrijwilligers (3 begraafplaatsen) In 2021 zijn 213 begrafenissen uitgevoerd en 2 asbestemmingen. Dit is in lijn met de prognose in het Beleids- en beheerplan. De begraafplaatsadministratie is bijgehouden en er is een inhaalslag gemaakt om ontbrekende/onjuiste gegevens te achterhalen en bij te werken en de correspondentie efficiënter te maken. Begraafplaatsen Omschrijving Onderhoud Investeringen Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal