RV2022-107-bijlage-concept-accountantsverslag-2021.pdf
Tekst van het document
ONDER VOORBEHOUD VAN FINALE REVIEW
CONCEPT Accountantsverslag 2021 Gemeente West Betuwe 4 juli 2022
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente West Betuwe Postbus 112 4190 CC Geldermalsen Datum
17 juni 2022 Ons kenmerk
KENMERK Behandeld door H.E. de Winter R. Hazen
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente West Betuwe. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente West Betuwe. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente West Betuwe zijn wij voornemens om een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en een verklaring met beperking voor rechtmatigheid te verstrekken. De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe. Bij deze jaarrekening zijn wij voornemens om een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en een verklaring met beperking voor rechtmatigheid te verstrekken. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 23 september 2021 en met ons auditplan, dat op 8 november 2021 is besproken in uw auditcommissie. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij hebben onze concept bevindingen op 13 juni 2022 besproken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord.
De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, de directie, de concercontroller, en de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.
drs. R.M.J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
8
Bevindingen jaarrekening
10
•
De financiële positie van uw gemeente
11
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
16
Interne beheersing
24
•
25
Belangrijkste bevindingen inzake de interne beheersing
Overige aangelegenheden
26
•
27
Overige aangelegenheden
Bijlagen
28
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
29
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
30
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
31
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
32
•
Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
34
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
35
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij zijn wij voornemens om een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en een verklaring met beperking voor rechtmatigheid te verstrekken.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,676 miljoen, respectievelijk € 5,020 miljoen.
Welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd:
Belangrijke aandachtspunten
Wij signaleren de volgende aandachtspunten:
Financiële positie
•
De accountantscontrole van de jaarstukken 2021 heeft een lange doorlooptijd gekend. De vertraging is met name veroorzaakt doordat de aanlevering van het opsteldossier door de Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BWB) niet voldeed een de te stellen eisen en gemaakt afspraken. In overleg met uw medewerkers en BWB is het opsteldossier verbeterd.
•
In 2021 heeft de gemeente West Betuwe een onderhoudsvoorziening ingesteld. Bij het instellen van een dergelijke voorziening gelden specifieke eisen op het gebied van de verslaggeving, maar ook op het gebied van het ‘controleerbaar zijn’ van de cijfers. Tijdens de controle bleek dat de schattingen die ten grondslag lagen aan deze voorziening onvoldoende controleerbaar waren, zodat niet beoordeeld kon worden of de voorziening voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording. Wij concluderen derhalve dat het uitvoeren van een zichtbare en diepgaande compliance check een aandachtspunt vormt bij besluitvormingsstukken, waarbij het verslaggevingsstelsel specifieke eisen stelt.
•
Uw gemeente heeft te maken met een toenemend aantal SiSa-regelingen. De omvang van deze regelingen en subsidies neemt naar verwachting in de komende jaren nog verder toe. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole zijn er diverse correcties doorgevoerd op de posten die samenhangen met deze regelingen en subsidies. Wij concluderen derhalve dat het verwerken van de baten die samenhangen met deze regelingen en subsidies een specifiek aandachtpunt vormt voor 2022 e.v., en adviseren de gemeente West Betuwe om de interne beheersing hier op een passende wijze te verbeteren.
•
Zoals hiervoor al is opgemerkt heeft het controleproces van de jaarrekening langer geduurd dan was gepland. De hoofdoorzaak is het ontbreken van een adequaat opsteldossier welke aansluit op de jaarstukken van uw gemeente. Wij adviseren uw gemeente hier speciale aandacht op te vestigen en het opstelproces te verbeteren.
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020.
•
Uw gemeente heeft in 2021 ook de risico’s betrokken bij het bepalen van het weerstandsvermogen. De onderkende risico’s zijn ten opzichte van het vorig boekjaar gestegen tot € 29,5 miljoen (2020: € 9,8 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 33,8 miljoen (2020: € 22,9 miljoen). Deze is hoger dan de door de gemeente West Betuwe onderkende en aanwezige risico’s.
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en de realisatie, en kent een relatief hoog voordelig gerealiseerd saldo 2021, ad € 13,5 miljoen (2020 voordelig € 7,4 miljoen). Van dit voordelige resultaat was € 2,99 miljoen voorzien na de laatste begrotingswijzging over 2021. Belangrijke afwijkingen tussen de begroting en de realisatie in 2021 zijn grotendeels te herleiden tot: o o o o
Bestuurlijke samenvatting
Niet uitgevoerde werkzaamheden ad € 6,9 miljoen. Zie nadere toelichting op pagina 8 van de jaarstukken. Voordelen grondexploitatie € 3,5 mln. Voordelen WMO en Jeugd € 2,2 mln. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar pagina 9 van de jaarstukken
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Interne beheersing (vervolg)
Kwaliteit verslaggeving
•
Op basis van de interim-controle 2021 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Op grond van artikel 2:393 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek dienen wij de bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze conclusie is dat er sprake is van tekortkomingen die van invloed zijn op de wijze waarop de jaarrekeningcontrole wordt verricht. Naar aanleiding van onze bevindingen hebben wij geconstateerd dat wij voor onze werkzaamheden niet kunnen steunen op de IT-beheersmaatregelen. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij díe processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Dit betrof de controle van de WNT-verantwoording en waardering van een tweetal grondexploitatie complexen.
Grondexploitatie
Sociaal domein
Bestuurlijke samenvatting
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’). Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.
•
Wij hebben in het eerste kwartaal van 2022, voorafgaand aan de accountantscontrole van de jaarstukken 2021, onze werkzaamheden voor de waardering van de grondexploitatie ultimo 2021 opgestart. Hierdoor waren de belangrijkste controlevraagstukken al vroeg in het opstel- en samenstelproces van de jaarrekening bekend. Deze kwesties zijn vervolgens tijdig door de organisatie opgevolgd. Dankzij de constructieve opstelling van en samenwerking met de afdeling hebben wij de controle van de grondexploitatie tijdig kunnen afronden.
•
De financiële impact van het coronavirus op het sociaal domein is beperkt. De gemeente heeft tijdig en voldoende beheersmaatregelen getroffen waarmee het de financiële effecten van corona voor het sociaal domein over 2021 tot een minimum heeft beperkt.
•
Net als voorgaand boekjaar hebben wij bij de controle van de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), door het ontbreken van voldoende en geschikte controle-informatie, een onzekerheid geconstateerd. Deze onzekerheid bedraagt voor de WMO en voor de Jeugdwet 1,8 miljoen en voor de PGB’s € 0,7 miljoen.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Naleving van de Europese Wij hebben voor € 1,6 miljoen bevindingen geconstateerd die meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. aanbestedingsregels Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijdingen naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Toetsingskader begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. Er zijn geen lastenoverschrijdingen geconstateerd die formeel als onrechtmatig dienen te worden aangemerkt en die meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. Frauderisicoanalyse
Wij hebben dit jaar tijdens onze frauderisicoanalyse gebruikgemaakt van uw frauderisicoanalyse. Het opstellen van een frauderisicoanalyse draagt bij aan de bewustwording met betrekking tot de (fraude)risico’s die bij de gemeente West Betuwe worden onderkend. Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2021 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging van 23 september 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2021, dat op 1 februari 2022 is vastgesteld.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente West Betuwe hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor getrouwheid en een verklaring met beperking voor rechtmatigheid
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021, met uitzondering van: -
Overschrijding investeringskrediet ad € 110.000;
-
Onrechtmatige verstrekking met betrekking tot reductie energiegebruik ad € 203.000.
-
Europese aanbestedingsfouten ad € 1,6 miljoen.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Toetsingskader begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat er geen begrotingsoverschrijdingen meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Er zijn geen belangrijke wijzigingen doorgevoerd in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd, groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Zie hiervoor tevens Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’.
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente West Betuwe uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor getrouwheid en een verklaring met beperking voor rechtmatigheid.
Bestuurlijke samenvatting
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en dat deze consistent zijn gebruikt.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 8
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente West Betuwe Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021.
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 9
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. In 2021 is dit incidenteel echter wel gebeurd, door het omzetten van de voorziening groot onderhoud naar een bestemmingsreserve, wegens het ontbreken van toereikende controleinformatie. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 2,7 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 16,2 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 13,5 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2021
2020
2019
2018
Eigen vermogen per 1 januari
101,1
78,7
73,6
72,0
Tussentijdse resultaatbestemming
16,2
-/- 15,0
0,1
-3,0
Gerealiseerd resultaat
13,5
7,4
5
4,6
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
-/- 2,7
22,4
-/- 4,9
1,6
Directe vermogensmutatie
11,1
Eigen vermogen per 31 december
109,5
101,1
78,7
73,6
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 51 % van het balanstotaal (ultimo 2020: 47 % van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2020.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Saldo baten en lasten
Totale baten
142,5
Totale lasten
-/- 145,27
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten, plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van eerdere politieke besluitvorming.
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente, hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
-/-2,7
Af: stortingen in reserves
-/- 22,7
Bij: onttrekkingen aan reserves
38,9
Saldo mutaties reserves
16,2
Gerealiseerd resultaat
13,5
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 11
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een nadelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 2,7 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 23,3 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2021 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 13,5 miljoen. Van dit voordelige resultaat was reeds € 16,2 mln. voorzien na de laatste begrotingswijzging 2021.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. Belangrijke afwijkingen tussen het begrote en het gerealiseerde resultaat 2021 zijn:
-
•
•
Bestuur en ondersteuning: De kostenoverschrijding is veroorzaakt door een extra storting in de voorziening wethouderspensioenen welke niet was voorzien ad € 0,3 miljoen. Financiering: De overschrijding is veroorzaakt door een extra afschrijving van de boekwaarde in verband met verkoop van pand. Ad € 0,5 miljoen.
In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
8 6 4 2 2018
2019
2020
2021
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 20 10 (10)
(20) 2018
2019
2020
2021
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 15 10 5 2018
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 12
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor de gemeente West Betuwe (begroot en werkelijk over de periode 2019-2021)
Solvabiliteit
60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%
50%
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
Grondexploitatiequote 30
40% 30% 20%
20
10% 0% 2019
2020
Begroot
2021
2019
Werkelijk
2020
Begroot
2021
10
Werkelijk -
Netto schuldquote
Structurele exploitatieruimte
100%
8%
80%
6%
60%
(20)
4%
40% 20%
2%
0%
0% 2019 Begroot
Bestuurlijke samenvatting
2020
2021
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
(10)
(30) 2019 Begroot
Interne beheersing
2020
2021
Werkelijk
2019 Begroot
Overige aangelegenheden
2020
Begroot na wijziging
Bijlagen
2021 Werkelijk
Blz. 13
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2021 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 13,5 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad de financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op datgene wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. Dit is in uw organisatie o.a. zichtbaar bij het realiseren van het investeringsvolume, waaronder de investeringen in de openbare ruimte. Zo was er in de programmabegroting initieel voor jaarschijf 2021 een investeringsvolume geraamd ad € 6 miljoen en de werkelijke bestedingen € 7,3 miljoen. De voornaamste verklaring voor deze overbesteding betreft een vertraging in de uitvoering in voorgaande jaren. Het restant investeringsbudget bedraagt circa € 65,1 miljoen.
Zie bijlage 1 van de jaarstukken; de staat van restantkredieten Ook op de programma’s zien wij in de verschillenverklaring dat bepaalde activiteiten (nog) niet uitgevoerd konden worden in 2021, waardoor de lasten lager uitvallen. Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen) 40 20 (20) (40) Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 170 160 150 140 130 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 200 150 100 50
Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2021; de ratio weerstandsvermogen is van 2,32 (2020) afgenomen naar 1,09 in 2021.
Ten opzichte van 2020 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 19,7 miljoen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de risico’s van een stijgende inflatie, een stijgende rente, en onzekerheid over de wijze waarop de gelden uit het 40 gemeentefonds wordt herverdeeld, naast de mate waarin het ombuigingsvraagstuk inzake het sociaal 30 domein uit het herstelplan gerealiseerd kan worden. 20
Beschikbare weerstandscapaciteit
10
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 32,1 miljoen (2021: € 22,8 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
2019
2021
Beschikbare weerstandscapaciteit
De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.
Ratio weerstandsvermogen 4
3 2 1
Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 29,5 miljoen (2020: € 9,8 miljoen).
Bevindingen jaarrekening
2020
Benodigde weerstandscapaciteit
Benodigde weerstandscapaciteit
Bestuurlijke samenvatting
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
2019
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2020
2021
Blz. 15
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is niet alleen vanwege het saldo ultimo 2021 ad € 43,2 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2022 e.v. nog te realiseren baten ad € 102,3 miljoen en lasten ad € 60,9 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij het afsluiten van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van de grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2021 gaat het om tien individuele projecten. De gemeente West Betuwe schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 17,2 miljoen bedraagt (2020: € 19,9 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.
Deze voorziening is voor een bedrag van € 17,0 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van de verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.
Het controleproces voor de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
•
•
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen, en dus naar bouwcapaciteit, is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en op basis van de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering en het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, of ze onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op een passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er sprake van consistentie met de algemene economische omgeving en met de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door het college in het kader van de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
De 5 P’s vormen de basis voor het actualiseren van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen) 70 60 50 40 30 20 10 Hondsgemet Hondsgemet Zuid Noord
Homburg Noord
De Plantage (Meteren)
Molenblok (Varik)
Nog te realiseren baten
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)
Slingerbos (Hemert)
Klingelenberg A. Mackaylaan Noord (Tull) (Ophemert)
De belangrijkste oorzaak hiervan zijn de in 2021 gerealiseerde verkopen in project De Plantage.
80,00
Spijk achter Dorpshuis
Restplannen
Nog te realiseren lasten
Uit deze figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2021 is afgenomen.
90,00
Herwijnen Oost
70,00 60,00 50,00 40,00
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en van gerealiseerde kosten.
30,00 20,00 10,00 2018
2019
2020
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 voor € 0,455 miljoen tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2020: € 1,388 miljoen).
2021
Ontwikkeling boekwaarde
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 17
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de in de grondexploitaties gehanteerde uitgangspunten.
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt. Dit type projecten is (financieel gezien) gevoeliger voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt daarnaast voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van de kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties De Plantage en Hondsgemet Noord de belangrijkste projecten zijn binnen uw gemeente. Op deze projecten dienen nog veel kosten en opbrengsten te worden gerealiseerd, met als gevolg dat de schattingsonzekerheid hierbij groter is.
Overige relevante bevindingen
Wat betreft de projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
rekening gehouden met 1% rente per jaar. Door het beperkte verschil in rentepercentage is de afwijking niet materieel. Wij advieren u om bij volgende berekeningen rekening te houden met deze richtlijn.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2021 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten hebben betrokken bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
De factor rente is een belangrijke parameter bij de berekening van planuitkomsten. In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin zijn ook richtlijnen opgenomen omtrent de te hanteren parameter rente. Voorschrift is dat over de hele looptijd een “robuust rentepercentage” moet worden gehanteerd. Uw gemeente heeft aan deze richtlijn niet voldaan. Het gehanteerde rentepercentage bedraagt 0,78% over de eerste 3 jaren en vervolgens is
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 18
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
6.000,0 5.000,0 4.000,0 3.000,0 2.000,0 1.000,0 (1.000,0)
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Financiering en Algemene dekkingsmiddelen
Interne beheersing
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing
Bevindingen jaarrekening
Duurzaamheid en Milieu
Bestuurlijke samenvatting
Sociaal Domein en Volksgezondheid
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuur hiernaast de programma’s met lastenoverschrijdingen opgenomen.
Sport, Cultuur en Volksgezondheid
Onderwijs
Economie
Verkeer, Vervoer en Waterstaat
Veiligheid
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën zoals genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
7.000,0
Bestuur en Ondersteuning
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat deze hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
Lastenoverschrijdingen (x € 1 miljoen)
Blz. 19
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Toetsingskader begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde kostenoverschrijdingen wegen echter, gezien de aard en oorzaak van deze overschrijdingen, niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. De overschrijdingen hebben dan ook geen gevolgen voor de strekking van het rechtmatigheidsoordeel in de controleverklaring. Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met de kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen nader worden vastgelegd in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. Wij hebben een kredietoverschrijding geconstateerd van € 110.000.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 20
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving In het kader van onze controle vragen wij u jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten als gevolg van fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving.
Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat er sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw HRMmedewerker, die tevens optreed als vertrouwenspersoon. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en dat zij hierover tijdig met ons in contact treedt. Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt, en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. Wij hebben bevindingen geconstateerd die meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. Tijdens de controlewerkzaamheden zijn opdrachtverstrekkingen aangetroffen die op basis van de aard en omvang Europees aanbesteed hadden moeten worden, maar die niet Europees aanbesteed is.
Er is in dit geval sprake van een rechtmatigheidsfout die meeweegt in ons oordeel bij de jaarrekening 2021 van de gemeente West Betuwe. De omvang van de onrechtmatige uitgaven bij deze opdrachtverstrekkingen betreft € 1,6 miljoen
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 21
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
COVID-19
Sociaal domein | PGB-bestedingen
Sociaal domein | WMO / Jeugd
Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2021 van uw gemeente:
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGBverantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2021 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGBbestedingen over 2021 bedragen circa € 0,8 miljoen.
De uitvoering van de voorzieningen die in het kader van de WMO en Jeugd verstrekt worden aan cliënten, heeft uw gemeente volledig in eigen beheer. Uw gemeente is voor het getrouw en rechtmatig kunnen verantwoorden van lasten afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen.
De gemeente heeft voor de jaarrekening 2021 onvoldoende aanvullende werkzaamheden uitgevoerd teneinde de prestatielevering van de geleverde zorg vast te stellen. Wegens het ontbreken van deze aanvullende werkzaamheden merken wij verstrekte PGB’s via de SVB aan als onzeker. Dit resulteert in een onzekerheid van € 0,8 miljoen.
Bij de WMO en Jeugdzorg is sprake van een onzekerheid ten aanzien van de rechtmatigheid en getrouwheid van de verantwoorde lasten. Deze onzekerheid wordt veroorzaakt wegens het ontbreken van controleverklaringen bij de productieverantwoordingen. Landelijk is bepaald dat zorgaanbieders met een productie van < € 125.000 kunnen volstaan met een bestuursverklaring en geen controleverklaringen dienen te overleggen.
•
•
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen.
Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de Wij bevelen de gemeente aan om vanaf boekjaar 2022 coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling de aanvullende interne controle werkzaamheden uit te zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van voeren zoals opgenomen in de BADO-notitie. de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Uw gemeente heeft de uitvoering van deze regeling onder gebracht bij de Gemeenschappelijke Regeling Werkzaak.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Deze totale onzekerheid bedraag circa € 1,8 miljoen.
Bijlagen
Blz. 22
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Onderhoudsegalisatievoorzieningen In de jaarrekening 2021 zijn de voorzieningen beheerplaan begraafplaatsen, wegen en overige gebouwen vrijgevallen. Deze voorzieningen zijn in 2021 door uw raad gevormd ten behoeve van het egaliseren van de lasten voor groot onderhoud aan de begraafplaatsen, wegen en gebouwen van de gemeente West Betuwe.
Conform artikel 44 lid 1c van het BBV dient er een actueel beheerplan ten grondslag te liggen aan deze voorziening. Dit beheerplan vloeit voort uit het vastgestelde kwaliteitkader van de gemeentelijke begraafplaatsen, wegen en gebouwen en het hiermee samenhangende onderhoud dat moet worden uitgevoerd om het kwaliteitsniveau meerjarig in stand te houden. Tijdens de accountants-controle van de jaarrekening 2021 hebben wij vastgesteld dat de gemeente West Betuwe de omvang van de voorziening heeft gebaseerd op meerjaren beheersplannen. Wij hebben deze plannen ontvangen en beoordeeld, waarbij echter is geconstateerd dat de gemeente West Betuwe naast de toekomstige groot onderhoudslasten ook overige kosten heeft opgenomen (zoals bijvoorbeeld kapitaallasten, energie ) Als gevolg hiervan de berekende omvang van de voorziening onjuist. Hierdoor kunnen de toereikendheid en het egaliserende effect van de voorziening niet juist worden bepaald, zodat de post niet kan worden geclassificeerd als voorziening. Aangezien er wel sprake is van een expliciet instellingsbesluit van de gemeenteraad, waarbij is besloten de in de voorzienig beschikbare gelden te bestemmen voor het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen, is de voorziening via een directe balansmutatie omgezet in een bestemmingsreserve.
De gemeente West Betuwe verwacht deze bestemmingsreserve in 2022 weer te kunnen omzetten in een voorziening.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 23
Interne beheersing
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen inzake de interne beheersing op basis van de controle van het boekjaar 2021
Interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2021 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De belangrijkste observaties naar aanleiding van de interim-controle zijn: •
Het ontbreken van zichtbare interne controle op de memoriaalboekingen;
•
De diepgang van tussentijdse en eindejaar analyse op de tussenrekeningen, debiteuren en crediteuren is onvoldoende;
•
De interne controle op wijzigingen crediteurenstam gegevens is onvoldoende vastgelegd;
•
De taak treasury lag grotendeels bij één functionaris. Vervanging was onvoldoende geregeld;
•
De verbijzonderde interne controle had te maken met achterstanden. In het kader van de komende rechtmatigheidsverantwoording (invoering mogelijk met ingang van boekjaar 2023) is het noodzakelijk om een strikte planning te maken.
Tegelijkertijd zien wij dat er moet worden doorgepakt om deze grote dossiers ook daadwerkelijk te kunnen afwikkelen. De opgave blijft namelijk, mede in verband met de andere actualiteiten, zoals de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording, de Omgevingswet en de COVID-19-situatie, onverminderd groot.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor zover het opvolgen en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Betrouwbaarheid en continuïteit geautomatiseerde gegevensverwerking
Over het verbeteren van de interne beheersingsmaatregelen in uw geautomatiseerde omgeving, zullen wij in de loop van het volgende boekjaar met uw organisatie in gesprek gaan zodat deze op een adequate wijze geïmplementeerd kunnen worden.
Op grond van artikel 2:393 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek dienen wij de bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze conclusie is dat er sprake is van tekortkomingen die van invloed zijn op de wijze van uitvoeren van de jaarrekeningcontrole. Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen gaan over de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. De IT-omgeving en een adequate opzet en werking daarvan nemen binnen uw organisatie een steeds dominantere plaats in met het oog op een betrouwbare geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarmee krijgt de IT ook een dominantere positie in onze controleaanpak en -uitvoering. Voor het boekjaar 2021 hebben wij nog niet kunnen steunen op de effectiviteit van de algemene IT-controls en applicatiecontrols in het kader van de jaarrekeningcontrole.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 25
Overige aangelegenheden
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties
Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 27
Bijlagen
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bijlage A1 – Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen, groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000. Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout: Onrechtmatig verstrekking inzake reductie energieverbruik
€ 0,2 miljoen
€0
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout
€0
€0
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
€ 0,2 miljoen
€ 0,
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten
€0
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.)
€ 1.6 miljoen
€0
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
€ 0,1 miljoen
€0
Overige rechtmatigheidsfouten
€0
Totaal rechtmatigheidsfouten
€ 1.9 miljoen
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
€ 0,
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en het normenkader rechtmatigheid 2021, dat op 16 december 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 29
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bijlage A2 – Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de onzekerheden in de controle, groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000. Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid Getrouwheid
Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid
€ 0,7 miljoen
€ 0,7 miljoen
Onzekerheid rechtmatigheid is per saldo ook een onzekerheid inzake getrouwheid
€0
€0
(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole
€ 0,
€0
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid
€0
€0
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.)
€0
€0
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
€0
€0
Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid
€0
€0
Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole
€0
€0
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en het normenkader rechtmatigheid 2021, dat op 16 december 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 30
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bijlage A3 – Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren, om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Toelichting
Bron van de toelichtingsvereiste
Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen
N.v.t.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 31
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente West Betuwe
Bijlage B1 – Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheids- en rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2021, alsook de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. De strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening is als volgt: • Getrouwheidsoordeel: goedkeurend • Rechtmatigheidsoordeel: goedkeurend Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of er, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.