RV2021-129 Bijlage Nota gezondheid West Betuwe Positief Gezond 2022-2024.pdf

WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024 DATUM NOTA GEZONDHEIDSBELEID 2022-2024

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................... 2 Voorwoord ...................................................................................................................................................... 3 Samenvatting ................................................................................................................................................. 4 Inleiding .......................................................................................................................................................... 5 De basis van West Betuwe Positief Gezond ................................................................................................. 7 Ambitie .......................................................................................................................................................... 11 Positieve Gezondheid .................................................................................................................................. 13 Verbinding gezondheid met aangrenzend beleid en ontwikkelingen in West Betuwe ............................. 16 Partners en inwoners ...................................................................................................................................

19 De koers ........................................................................................................................................................ 20 De 9 speerpunten voor West Betuwe Positief Gezond .............................................................................. 21 Uitvoering ...................................................................................................................................................... 25

2 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Voorwoord Graag presenteren wij u de Nota West Betuwe Positief Gezond 2022-2024. Deze nota Lokaal Gezondheidsbeleid kan gelezen worden als een verdieping op de nota Sociaal Domein ‘Bouwen aan Sociale Kracht 2021-2024’. In dit gezondheidsbeleid wordt samenhang aangebracht in de ontwikkelingen in West Betuwe vanuit het perspectief van de Positieve Gezondheid van alle inwoners in een doorgaande lijn van -9 maanden tot 100+ jaar. Ook wordt ingegaan op hoe het gedachtegoed van Positieve Gezondheid in beleid, denken en handelen in West Betuwe verder gebracht kan worden. Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid waarmee wordt bijgedragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en om zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Daarbij gaat het niet om gezondheid als statistisch gegeven of een te bereiken doel, maar om de veerkracht van mensen om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet. Borging van het gedachtegoed van Positieve Gezondheid in beleid, denken en handelen van gemeente, partners, professionals en vrijwilligers, kan de sterke samenleving een stevige impuls geven. In gesprekken hebben partners in West Betuwe aangegeven dat zij enthousiast zijn over het gedachtegoed van positieve gezondheid.

Vertegenwoordigers van inwoners benoemen dat de benadering van de mens als geheel hen aanspreekt, aangezien fysieke gezondheid nauw samenhangt met bijvoorbeeld mee kunnen doen en mentale gezondheid.

De komende periode zullen we met onze partners en inwoners in gesprek blijven. Wij willen iedereen bedanken bij de totstandkoming van dit plan. College van burgemeester en wethouders gemeente West Betuwe

3 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Samenvatting ‘Positieve Gezondheid’ is een nieuwe definitie van gezondheid, die breed wordt overgenomen in landelijk en lokaal beleid en ook door organisaties in zorg, welzijn en andere sectoren. Positieve Gezondheid1, gaat over gezondheid in brede zin, dus lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Gezondheid wordt beschouwd als het vermogen om te gaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Het accent ligt op mensen zelf, hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt. Gezondheid staat centraal in plaats van ziekte en zorg. In de ontwikkellijn ‘sterke samenleving’ en de uitvoeringsagenda van het beleidsplan Bouwen aan Sociale Kracht zijn de aanpak voor preventie en gezonde leefstijl uitgewerkt aan de hand van analyses van de gezondheidssituatie. Daarmee zou de nota Bouwen aan Sociale Kracht in feite al beschouwd kunnen worden als integraal beleid voor sociaal domein en volksgezondheid in West Betuwe. In samenhang met Bouwen aan Sociale Kracht is in West Betuwe al veel in gang gezet rond bijvoorbeeld inclusie, laaggeletterdheid, sport, het preventie-akkoord (met daarin gezonde leefstijlthema’s als alcohol, roken, gezond gewicht en mentale gezondheid) en de gezonde omgeving.

Ook is er een samenhang met de kernagenda’s en Positieve Gezondheid wordt bij het maken van deze agenda’s onder de aandacht gebracht. In dit document wordt samenhang aangebracht in de vele ontwikkelingen in West Betuwe vanuit het perspectief van de Positieve Gezondheid van alle inwoners in een doorgaande lijn van -9 maanden tot 100+ jaar. Ook wordt ingegaan op hoe het gedachtegoed van Positieve Gezondheid in beleid, denken en handelen in West Betuwe verder gebracht kan worden. Vanwege de samenhang met Bouwen aan Sociale Kracht, ontwikkelen we geen aparte uitvoeringsagenda voor West Betuwe Positief Gezond. We borgen de uitvoering van de in deze nota benoemde speerpunten in het uitvoeringsplan Bouwen aan Sociale Kracht.

1

www.iph.nl

4 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Inleiding Voor u ligt de nota ‘West Betuwe Positief Gezond 2022-2024’. Eerder werd gezondheid beschouwd als de algehele afwezigheid van ziekte en klachten. Als gevolg hiervan kwam de nadruk in beleid snel te liggen op (voorkomen van) gezondheidsklachten, ziekte, en zorg. ‘Positieve Gezondheid’ is een nieuwe definitie van gezondheid, die breed wordt overgenomen in landelijk en lokaal beleid en ook door organisaties in zorg, welzijn en andere sectoren. Positieve Gezondheid2, gaat over gezondheid in brede zin, dus lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Gezondheid wordt beschouwd als het vermogen om te gaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. Het accent ligt op mensen zelf, hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt. Gezondheid staat centraal in plaats van ziekte en zorg. Positieve Gezondheid is daarmee domein overstijgend. Mede door de transities en transformatie in het sociaal domein ligt integraal gemeentelijk gezondheidsbeleid voor de hand. Beleid voor sociaal domein en gezondheid zijn met elkaar verweven. In de nota Bouwen aan Sociale Kracht (beleidsplan Sociaal Domein West Betuwe 2021-2024) staan normaliseren, een sterke samenleving en de juiste zorg op de juiste plek centraal. Positieve Gezondheid is als uitgangspunt genoemd.

Het gaat om de kracht van de inwoner in zijn sociale context. In de ontwikkellijn ‘sterke samenleving’ en de uitvoeringsagenda van het beleidsplan Bouwen aan Sociale Kracht zijn de aanpak voor preventie en gezonde leefstijl uitgewerkt aan de hand van analyses van de gezondheidstoestand. Daarmee zou de nota Bouwen aan Sociale Kracht in feite al beschouwd kunnen worden als integraal beleid voor sociaal domein en volksgezondheid in West Betuwe. In samenhang met Bouwen aan Sociale Kracht is in West Betuwe al veel in gang gezet rond bijvoorbeeld inclusie, laaggeletterdheid, sport, het preventie-akkoord (met daarin gezonde leefstijlthema’s als alcohol, roken, gezond gewicht en mentale gezondheid) en de gezonde omgeving. Deze nota ‘West Betuwe Positief Gezond 2022-2024’ kan gelezen worden als een verdieping op Bouwen aan Sociale Kracht. In dit document wordt samenhang aangebracht in de ontwikkelingen in West Betuwe vanuit het perspectief van de Positieve Gezondheid van alle inwoners in een doorgaande lijn van -9 maanden tot 100+ jaar. Ook wordt ingegaan op Positieve Gezondheid en hoe dit gedachtegoed verder gebracht kan worden in beleid, denken en handelen in West Betuwe. Borging van het gedachtegoed van Positieve Gezondheid in beleid, denken en handelen van gemeente, partners, professionals en vrijwilligers, kan de sterke samenleving een stevige impuls geven.

In gesprekken hebben partners in West Betuwe aangegeven dat zij enthousiast zijn over het gedachtegoed van positieve gezondheid. Vertegenwoordigers van inwoners benoemen dat de benadering van de mens als geheel hen aanspreekt, aangezien fysieke gezondheid nauw samenhangt met bijvoorbeeld mee kunnen doen en mentale gezondheid. Vanwege de samenhang met Bouwen aan Sociale Kracht, ontwikkelen we geen aparte uitvoeringsagenda voor West Betuwe Positief Gezond. We borgen de uitvoering van de in deze nota benoemde speerpunten in het uitvoeringsplan Bouwen aan Sociale Kracht.

2

www.iph.nl

5 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Leeswijzer In de volgende hoofdstukken wordt ingegaan op de landelijke context en de ambitie. Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid wordt nader toegelicht en de relatie wordt gelegd met lopend beleid en ontwikkelingen in West Betuwe. Na de koers worden de speerpunten genoemd, waar de komende periode op wordt ingezet, om in een doorgaande lijn te werken aan Positieve Gezondheid voor alle inwoners van West Betuwe. Op diverse plekken zijn citaten weergegeven van inwoners, waarin zij benoemen wat zij belangrijk vinden als het gaat om gezondheid en beleid rondom gezondheid.

6 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

De basis van West Betuwe Positief Gezond Wet Publieke Gezondheid (WPG) Gemeenten hebben wettelijke taken op het gebied van volksgezondheid. Deze taken zijn vastgelegd in de wet Publieke Gezondheid (WPG). Zo moet de gemeente o.a.: • samen met andere gemeenten een gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) in stand houden; • eenmaal per 4 jaar (binnen 2 jaar na verschijning van de landelijke nota) een nota lokaal gezondheidsbeleid vaststellen. In de lokale nota gezondheidsbeleid worden de prioriteiten uit het landelijk gezondheidsbeleid in acht genomen. • de gezondheidsaspecten bewaken in bestuurlijke beslissingen; Andere gemeentelijke taken uit de WPG zijn bijvoorbeeld: • epidemiologische informatie verzamelen over de gezondheidstoestand van de bevolking • vroegtijdige signalering van risico’s • medische milieukundige zorg • technische hygiënezorg • psychosociale hulp bij rampen; • jeugdgezondheidszorg tot 19 jaar • ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaar • infectieziekte bestrijding; • bijdragen aan preventieprogramma’s en gezondheidsbevordering; De meeste van deze laatste taken zijn voor onze gemeente belegd bij de GGD Gelderland-Zuid. De uitvoer van deze taken is regionaal vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst Gelderland-Zuid 3. Veel van de wettelijke taken zijn duidelijk omschreven, met weinig ruimte voor eigen beleid.

Waar het gaat om preventie, zit meer beleidsvrijheid.

Wetten in relatie tot preventie De gemeentelijke verantwoordelijkheid (voor preventie) richt zich op: • • • •

de gezonde bevolking (WPG, Jeugdwet) groepen met een verhoogd gezondheidsrisico (Wpg, Wmo 2015 en Jeugdwet) individuen met een verhoogd gezondheidsrisico (Wmo 2015 en Jeugdwet) individuen met een gezondheidsprobleem (Wmo 2015, Jeugdwet)

3

https://ggdgelderlandzuid.nl/wp-content/uploads/2020/07/GR-GGD-Gelderland-Zuid-stcrt20.07.2020.pdf

7 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

De Jeugdwet en de WMO zijn gedecentraliseerde wetten sinds 2015. Vanaf 1 juli 2022 komt daar de gedecentraliseerde Omgevingswet bij, die ook een rol kan spelen bij preventie.

Landelijke nota gezondheidsbeleid De Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 ‘Gezondheid breed op de agenda’ beschrijft de landelijke prioriteiten op het gebied van publieke gezondheid en geeft daarmee richting aan het lokale gezondheidsbeleid van gemeenten. De landelijke nota gaat uit van de visie op Positieve Gezondheid. Daarbij is aandacht voor gezondheid in alle beleidsterreinen (health in all policies) en de verbinding daartussen. De 4 landelijke prioriteiten zijn: • Gezondheid in de fysieke en sociale omgeving • Gezondheidsachterstanden verkleinen • Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen • Vitaal ouder worden

Nationaal Preventieakkoord ‘Een gezonder Nederland’ Het Nationaal Preventieakkoord richt zich op een gezonder Nederland in 2040. Het akkoord is gesloten met ruim 70 partijen, zoals patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, sportbonden, bedrijven, fondsen, onderwijs, maatschappelijke organisaties en de Rijksoverheid. De drie onderwerpen in het Nationaal Preventieakkoord zijn: • Roken • Overgewicht • Problematisch alcoholgebruik Het Lokaal Preventieakkoord West Betuwe omvat concrete maatregelen om West Betuwe rookvrij te maken, in te zetten op gezond gewicht en problematisch alcoholgebruik tegen te gaan. Daarnaast wordt ingezet op veerkrachtige en mentaal gezonde jongeren.

8 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Gevolgen/Impact van COVID-19 De Corona-crisis heeft zowel directe als indirecte effecten op de gezondheid van inwoners. Directe

effecten voor inwoners die ziek geworden zijn of worden van het virus. Indirect door veranderingen in werk of schoolsituatie, inkomen, of leefstijl. Ook de afgeschaalde reguliere zorg heeft gevolgen. Bovenstaande afbeelding uit de corona-inclusieve Volksgezondheid Toekomst Verkenning (c-VtV)4 geeft een beeld van de verwachte impact op gezondheid in relatie tot de tijd. Uit analyse in de c-VtV komen de volgende aandachtspunten voor beleid: • Inzet op integrale preventie leefstijl, sociale en fysieke omgeving • Een toekomst met chronische en infectieziekten: aandacht voor ‘planbare’ ontwikkelingen en ruimte voor het onverwachte. Het vraagt om geïntegreerde kennis, nieuwe concepten tussen formele zorg en mantelzorg en samenwerking tussen verschillende (zorg)partijen. • Meer aandacht voor mentale gezondheid • Blijvende samenwerking tussen verschillende domeinen (bijv. werk, onderwijs, fysieke leefomgeving, sociaal domein)

Gezondheidstoestand West Betuwe In het ‘Gezondheidsprofiel gemeente West Betuwe, alle deelgebieden’ zijn de meest opvallende gegevens die voortkomen uit de gezondheidsmonitors van de GGD verzameld. Dit betreft gegevens uit de Kindermonitor (2017), Gezondheidsmonitor Jeugd (2019) en de monitor Volwassenen en Ouderen (2016). De cijfers zijn ingedeeld in de categorieën ‘Gedrag en Leefstijl’, ‘Fysieke en Sociale omgeving’ en ‘Mentale Gezondheid’.

‘Als je geen geld hebt, eet je sneller ongezond omdat ongezond eten vaak minder kost. Je hebt sneller stress, waardoor teveel alcohol drinken en huiselijk geweld sneller gebeuren. Ik vind dat armoede en gezondheid hand in hand gaan.’

In het najaar van 2021 werkt de GGD het gezondheidsprofiel bij als de nieuwe cijfers per deelgebied uit de volwassenenmonitor beschikbaar zijn. In het Regiobeeld van het RIVM valt op dat in de periode tot 2030 de vergrijzing doorzet in Geldermalsen (regiobeeld bevat nog geen cijfers over West Betuwe). Er wordt een forse toename 4

https://www.volksgezondheidtoekomstverkenning.nl/c-vtv

9 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

verwacht van dementie (toename van 64,8% in 2030 ten opzichte van 2015) en artrose. De prognose is dat het beroep op eerstelijnszorg stijgt en daarbij het mantelzorgpotentieel afneemt. Het mantelzorgpotentieel is de ontwikkeling van het aantal 50- tot 65- jarige mantelzorgers per 85-jarig en ouder persoon. De gegevens zijn gebaseerd op historisch, trendmatig beleid. Het Regiobeeld Rivierenland 20305 schetst focus op preventie, digitalisering en innovatie als oplossingsrichtingen.

5

https://www.menzis.nl/over-menzis/-/m/publieke-sites/over-menzis/paginas/bestanden/regio/regiobeeld2030-rivierenland.pdf

10 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Ambitie De gemeenteraad gebruikt het bidbook dat is ontwikkeld bij het samengaan van de drie voormalige gemeenten Neerijnen, Lingewaal en Geldermalsen als leidraad voor de toekomst van de gemeente West Betuwe. Als uitdaging is daarin opgenomen: ‘West Betuwe is in 2030 de gezondste gemeente van Nederland.’ Deze uitdaging nemen we over als ambitie, als stip op de horizon in het dit plan ‘West Betuwe Positief Gezond 2022-2024’. Als we het hebben over gezondheid in West Betuwe, bedoelen we niet alleen de lichamelijke kanten van gezondheid, maar ook om het vermogen je aan te passen, welbevinden, eigen regie, veerkracht, participatie en zingeving. Het gaat niet om wat iemand niet meer kan, maar juist om wat iemand wel kan, belangrijk vindt en eventueel wil veranderen. Hiermee sluiten we aan op het gedachtegoed van Positieve Gezondheid zoals ontwikkeld door Machteld Huber van het Institute for Positieve Health 6. We zetten gezondheid centraal in plaats van ziekte en preventie. We leggen het accent op mensen zelf, hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt. Deze invalshoek staat ook centraal in de landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024, in de nota ‘Bouwen aan Sociale Kracht’ en sluit aan op vele ontwikkelingen in West Betuwe rondom bijvoorbeeld inclusie, participatie, sport, laaggeletterdheid en fysieke omgeving.

Positief Gezonde start

6

Positief Gezond opgroeien

Positief Gezond blijven

Positief Gezond oud worden

www.iph.nl

11 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

We willen dat alle inwoners van West Betuwe positief gezond opgroeien, gezond blijven en dat er extra aandacht is voor wie dat nodig is. We willen dat inwoners vitaal ouder worden, in een gezonde omgeving. Daarbij hanteren we de volgende uitgangspunten: • •

In een doorgaande lijn van -9 maanden tot 100+ Voor alle inwoners van West Betuwe (in alle 26 kernen)

De ambitie om in 2030 de positief gezondste gemeente van Nederland te zijn, betekent dat die brede kijk op gezondheid terugkomt in beleid (health in all policies), samenwerking en handelen van gemeente, (maatschappelijke) organisaties, professionals en vrijwilligers in West Betuwe. De problemen die schuilgaan achter een verminderde gezondheid gaan immers verder dan het gezondheidsdomein. Armoede, schulden, problemen rondom huisvesting, eenzaamheid, een beperking, een lage opleiding of de kwaliteit en inrichting van de leefomgeving hebben allemaal invloed op hoe gezond je bent en hoe gezond je je voelt. De kracht en eigen regie van de inwoner staan centraal.

‘In mijn vrijwilligerswerk kan ik echt van betekenis zijn voor anderen. Dat zorgt voor zingeving in mijn leven en dat werkt door op andere gebieden.’

Enkele mooie voorbeelden in de gemeentelijke organisatie: • Medewerkers van verkeer gaan met inwoners de situatie bekijken als er meldingen binnenkomen. • Budget voor kleine aanpassingen openbare ruimte. • Ruimte om nieuwe collega’s met een beperking binnen de gemeentelijke organisatie aan te nemen. • Rekening houden bij aanbestedingen met inwoners met een beperking, bijvoorbeeld bij de schoonmaak van gemeentehuis. • Inwoners met een beperking betrekken bij verbouwing gemeentehuis en hen actief vragen om advies. • In de Omgevingsvisie is aandacht voor (positieve) gezondheid. Een van de zeven strategische opgaven betreft de gezonde en leefbare leefomgeving.

12 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Positieve Gezondheid Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid zet een brede benadering van gezondheid centraal. Het gedachtegoed met het bijbehorende spinnenweb met 6 dimensies, die ieder zijn onderverdeeld in 7 aspecten, is met wetenschappelijke onderbouwing ontwikkeld door Machteld Huber.

De verschillende dimensies van het spinnenweb hangen met elkaar samen en werken op elkaar in. Zo kan ‘niet kunnen rondkomen met je geld’ (dimensie kwaliteit van leven) zorgen voor chronische stress en daarmee negatief inwerken op alle overige dimensies. Andersom werkt het ook zo. Als iemand tot het inzicht komt dat hij iets wil veranderen op de dimensie ‘meedoen’ en zijn sociale contacten verstevigt, kan dit positieve invloed hebben op alle dimensies. De essentie is dat mensen zelf de regie nemen om inzicht te krijgen in hun gezondheid en te werken aan wat voor hen belangrijk is. Zingeving blijkt daarbij voor veel mensen enorm belangrijk. Positieve Gezondheid wordt breed overgenomen in landelijk beleid. Zo staat Positieve Gezondheid centraal in de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 ‘Gezondheid Breed op de agenda’. Ook in gemeentelijk beleid wordt het gedachtegoed overgenomen. In West Betuwe is Positieve Gezondheid genoemd als uitgangspunt in Bouwen aan Sociale Kracht (nota sociaal domein 2021-2024), in het Lokaal Preventie Akkoord (2021-2023) en in de concept Omgevingsvisie (beleid over de fysieke leefomgeving). Ook in beleid en praktijk van organisaties en professionals in zorg en welzijn krijgt het steeds vaker een plek. Zo noemen de GGD, Sante en Welzijn West Betuwe Positieve Gezondheid in hun

Figuur 1Spinnenweb Positieve Gezondheid, www.iph.nl

beleid en zijn er in West Betuwe al verschillende huisartsen mee aan de slag.

13 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Overheden en organisaties kunnen het gedachtegoed van Positieve Gezondheid op verschillende manieren toepassen. De een gebruikt het als een manier om het gesprek met inwoners op een andere manier aan te gaan (nano-niveau) of om een andere manier van werken te introduceren in de eigen organisatie (micro-niveau). De ander ziet het als een aanzet om over de grenzen van de eigen organisatie of het eigen domein heen te kijken en te zoeken naar samenwerkingspartners (meso-niveau). Zo stimuleert ‘Het spinnenweb van Positieve Positieve Gezondheid de samenwerking tussen Gezondheid helpt om je bewust te verschillende lokale en regionale partijen, zoals zorg- en worden van hoe je leeft en wat welzijnsorganisaties, zorgverzekeraars en gemeenten belangrijk voor je is.’ (meso- /macroniveau). Dit uitgangspunt daagt professionals uit om breder te kijken dan hun eigen expertisegebied. Juist door het inzetten van interventies buiten het gezondheidsdomein kan gezondheidswinst geboekt worden. Interventies op het gebied van bijvoorbeeld zinvolle dagbesteding, schuldhulpverlening of arbeidsbemiddeling zijn soms een beter startpunt voor het verbeteren van de gezondheid dan een aanpak die zich alleen richt op een gezondere leefstijl. Steeds meer gemeenten ontwikkelen integraal beleid voor gezondheid en sociaal domein.

Ook in beleid op gebied van ruimtelijke ordening, natuur, onderwijs en kunst en cultuur zien we dat steeds vaker de verbinding met gezondheid wordt gemaakt. Dit kunnen we bereiken door het gedachtegoed bekend te maken, het een plek te geven in beleid, denken en handelen. Daarbij is het belangrijk om professionals te leren hoe zij nog beter aansluiten op wat mensen (nog) wel kunnen en wat voor hen in het leven belangrijk is. Dit past ook bij de filosofie achter Samen West Betuws Werken (SWBW).

Figuur 2Niveaus Positieve Gezondheid

Enkele praktijkvoorbeelden hoe dit eruit kan zien:

14 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

•

•

•

•

•

•

Macro-niveau: een provincie zet in op een programmatische aanpak positieve gezondheid, waarbij organisaties in een netwerk goede voorbeelden met elkaar uitwisselen, thematische inspiratiesessies organiseren en nadenken hoe zij vraagstukken kunnen oppakken. Er ontstaan nieuwe verbindingen, bijvoorbeeld tussen kunst, natuur, gezondheid en ondernemers. Meso-niveau: Als bij de huisarts blijkt dat fysieke klachten van hun patiënt mogelijk mede hun oorzaak vinden in werkstress, verwijst deze de client naar de praktijkondersteuner welzijn (vanuit de welzijnsorganisatie). Deze neemt de tijd om aan de hand van het spinnenweb met de inwoner zijn positieve gezondheid in kaart te brengen en te reflecteren op waar deze aan wil werken (nano-niveau). De inwoner komt tot het inzicht dat hij wil inzetten op zingeving. Na twee gesprekken besluit de client dat hij vrijwilligerswerk wil gaan doen en zet hij de eerste stap daar naar toe. Meso-niveau: een gemeente houdt bij de ruimtelijke ontwikkeling en de inrichting van het openbaar gebied rekening met positieve gezondheid van alle inwoners, door plekken voor ontmoeting te creëren, ruimte voor moestuinen en fitnessapparaten te plaatsen. De inbreng van buurtbewoners speelt een belangrijke rol in de uitwerking van de plannen.

‘Als er veel speelt in je leven, heb je Meso-niveau: een GGD introduceert met de lokale soms het gevoel dat mensen alleen welzijnsorganisatie het positief preventief naar je probleem en naar de regels gezondheidsonderzoek voor ouderen. Bij ouderen die kijken. Dat geeft stress als je dat willen gaat een geschoolde vrijwilliger of afhankelijk bent van hulp. Kijk verder, welzijnswerker langs, om aan de hand van het vraag door, waarom wordt iemand spinnenweb van positieve gezondheid in gesprek te emotioneel? Vaak is er een gaan over hoe het gaat. Ouderen vinden dit prettig. Het makkelijke oplossing mogelijk waar geeft inzicht en het helpt hen om stapjes te zetten in iemand echt mee geholpen is.’ wat voor hen belangrijk is en om vitaal te blijven. Meso-/micro-/nanoniveau: Schuldhulpverleners gaan werken met een stress-sensitieve aanpak, waarbij aan de hand van een integrale intake breder wordt gekeken naar wie de client is en wat er speelt in zijn leven. De client blijkt zich schuldig te voelen dat hij zijn kinderen voor zijn gevoel weinig kan bieden. De schuldhulpverlener haalt er iemand bij die ouder en kinderen helpt te organiseren dat de kinderen 2x per week een sport kunnen doen die zij leuk vinden. Dit neemt stress weg bij de ouder en draagt bij aan de positieve gezondheid van zowel ouder als kinderen.

Doordat de kinderen regelmatig naar sport zijn, heeft de ouder meer tijd en energie voor zichzelf. Er ontstaat ruimte om een gezonde maaltijd te koken. In volgende gesprekken worden nieuwe stapjes gezet en geleidelijk ontstaat steeds meer ruimte. Micro-/nanoniveau: Bij de ouderbijeenkomsten op een locatie voor Vroeg- en Voorschoolse Educatie wordt niet alleen ingezet op taalontwikkeling, maar ook op het verstevigen van onderlinge oudercontacten. Ouders ervaren veel steun door deze contacten, doordat zij ervaringen kunnen delen en hun sociale netwerk uitbreiden. Ook vangen ze af en toe elkaars kinderen op. Hun veerkracht neemt hierdoor toe.

15 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Verbinding gezondheid met aangrenzend beleid en ontwikkelingen in West Betuwe In de afgelopen periode is er veel beleid ontwikkeld in West Betuwe wat betrekking heeft op de Positieve Gezondheid van inwoners. In de nota Bouwen aan Sociale Kracht is positieve gezondheid als uitgangspunt genomen, vanwege de verbinding tussen fysieke gezondheid en de sociale aspecten. In het uitvoeringsplan van bouwen aan Sociale Kracht is in de ontwikkellijn ‘Sterke Samenleving’ de focus gelegd op Gezonde leefstijl, sociale kracht en ontmoetingsplekken en mobiliteit. Per ontwikkeldoel is aan de hand van analyse van de gezondheidssituatie in West Betuwe een gefaseerde aanpak uitgewerkt. Onder de ontwikkellijn ‘De juiste zorg op de juiste plek’ zijn de thema’s wonen en zorg, veilig opgroeien, een leven lang leren en financiële zelfredzaamheid uitgewerkt. Onderdelen van de diverse dimensies van Positieve Gezondheid zijn hiermee geborgd in ‘Bouwen aan Sociale Kracht’.

16 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

In het lokale preventie-akkoord ‘Samen Gezond in West Betuwe 2021-2023’ zijn (in aansluiting op het landelijke preventie-akkoord, Bouwen aan Sociale kracht en de analyse van de gezondheidstoestand in West Betuwe) thema’s en ambities vastgesteld met partners specifiek voor de situatie in West Betuwe: • Gezond gewicht voor iedereen • Voorkomen problematisch alcoholgebruik • Rookvrij West Betuwe • Veerkrachtige en weerbare jongeren. In aansluiting hierop wordt aan de hand van thema’s en preventieprojecten gewerkt aan een gezonde leefstijl. Denk hierbij aan: Kansrijke Start, Gezonde School/Helder op School, JOGG, de Rookvrije Generatie, Diabetes Challenge, Vallen en Vitaal Bewegen, Gezonde gemeentelijke organisatie. Het Lokaal Sportakkoord Vitaal West Betuwe bevat afspraken om ‘Als je geen vervoer hebt om ’s ervoor te zorgen dat iedereen duurzaam, met plezier en veilig kan avonds de deur uit te gaan of weer sporten. De lokale inclusie agenda is ontwikkeld in nauwe thuis te komen heeft dat impact op samenwerking met ervaringsdeskundigen en erop gericht dat hoe het mentaal met je gaat.’ iedereen meedoet in West Betuwe. De wijze waarop is uitgewerkt in 16 agendapunten.

Het uitvoeringsplan Laaggeletterdheid beschrijft de aanpak om laaggeletterdheid te signaleren en terugdringen, omdat het kunnen lezen en schrijven en omgaan met digitale vaardigheden helpt bij het vinden van werk, bij het meedoen in de samenleving en draagt bij aan de gezondheid van mensen.

17 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Hieronder vindt u een schematische indruk van wat er zoal speelt in West Betuwe.

18 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

Partners en inwoners We hebben partners als GGD, Sante, Iriszorg, Welzijn West Betuwe gesproken over signalen en aandachtspunten voor het gezondheid voor de periode 2022-2024. Tevens is afgestemd met diverse beleidsterreinen. De rode draad uit de gesprekken is dat er veel enthousiasme en draagvlak is bij alle partijen voor het gedachtegoed van positieve gezondheid en de integrale, domein-overstijgende benadering van gezondheid, zoals die ingezet is in de nota Bouwen in Sociale Kracht. Diverse organisaties benoemen Positieve Gezondheid al in hun beleid. De gedeelde wens is om de integrale benadering verder te verstevigen en Positieve Gezondheid samen vorm te geven in beleid, denken en handelen van organisaties, professionals en vrijwilligers in West Betuwe. Daarbij is door verschillende partijen benadrukt dat er groepen inwoners zijn, waar weinig contact mee is, maar die mogelijk juist wel gebaat zijn bij extra ondersteuning. Er dient aandacht te zijn voor alle inwoners van West Betuwe. Bij groepen inwoners waar weinig contact mee is, werden in het bijzonder genoemd: jongeren die buiten de gemeente naar school gaan, werkende volwassenen en statushouders, mensen met een beperking (zoals licht verstandelijke beperking, autisme).

Het verenigingsleven, kerken, vrijwilligers, huisartsen, vluchtelingenwerk, buurtsportcoaches, werkgevers en media kunnen een rol belangrijke rol spelen in het bereiken van groepen inwoners waar weinig contact mee is. Bij het centraal zetten van de positief gezonde doorgaande levensloop van de inwoners, verdienen ‘life events’ ofwel gebeurtenissen die een beroep doen op iemands veerkracht de aandacht. Denk aan 18 worden (overgang 18- naar 18+), een relatiebreuk, nieuwe baan, verlies, een kind krijgen. We zijn ook met Platform Toegankelijk ‘Als ervaringsdeskundige kan ik helpen om de zorg te West Betuwe, de Adviesraad Sociaal verbeteren vanuit mijn eigen ervaring. Ik weet hoe belangrijk Domein (ASD) en de JongerenAdviesRaad het is dat je je gehoord voelt en dat je echt geholpen wordt. in gesprek gegaan over aandachtspunten Dat er niet alleen een protocol wordt gevolgd. voor gezondheid. Zij benoemen dat de integrale blik op gezondheid hen aanspreekt. Aandachtspunten die genoemd zijn, zijn meegenomen in dit document. In de tekstvakken zijn diverse uitspraken opgenomen..

19 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

De koers Deze nota brengt samenhang aan in de diverse beleids- en uitvoeringsplannen die er al zijn vanuit het perspectief van positieve gezondheid van alle inwoners van -9 maanden tot 100+.

20 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

De 9 speerpunten voor West Betuwe Positief Gezond In aansluiting op de ambitie, de verbinding met lopend landelijk en lokaal beleid en ontwikkelingen en de aandachtspunten van partners en inwoners, komen we tot 9 speerpunten voor het plan ‘West Betuwe Positief Gezond 2022-2024’:

1. We dragen de brede benadering van gezondheid (positieve gezondheid) uit en integreren deze in beleid, denken en handelen van gemeente. We geven de brede benadering vorm samen met organisaties, professionals en vrijwilligers in heel West Betuwe. 2. Positieve gezondheid integreren in de omgevingsvisie en omgevingsplannen die de komende jaren in West Betuwe ontwikkeld worden, zodat positieve gezondheid een vanzelfsprekend onderdeel uitmaakt van de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling in West Betuwe. Inwoners leven in een gezonde fysieke en sociale omgeving 3. Kinderen groeien (positief) gezond op 4. Veerkrachtige en weerbare jongeren, druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen 5. Een gezond gewicht voor iedereen 6. Voorkomen van (problematisch) gebruik van middelen 7. Een rookvrij West Betuwe 8. Sociaal-economische gezondheidsverschillen verkleinen 9. Positief gezond ouder worden Met in de uitvoering aandacht voor: Alle inwoners van de gemeente West Betuwe in de leeftijd van – 9 maanden tot 100+ jaar (in alle 26 kernen)

Toelichting op de 9 speerpunten 1. We dragen de brede benadering van gezondheid (het gedachtegoed van Positieve Gezondheid) uit en integreren deze in beleid, denken en handelen van gemeente. We geven de brede benadering vorm samen met organisaties, professionals en vrijwilligers in heel West Betuwe. Met vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en alle anderen die mee willen doen zetten we de beweging ‘West Betuwe Positief Gezond’ in gang. De beweging ‘West Betuwe Positief Gezond’ bestaat uit een dynamisch groeiend netwerk van ambassadeurs en anderen in West Betuwe die Positieve Gezondheid vorm willen geven in beleid, denken en handelen in West Betuwe. Ambassadeurs zijn afkomstig uit verschillende organisaties en zetten zich actief in om samen het gedachtegoed van Positieve Gezondheid bekend te maken en inspireren anderen om dit vorm te geven in beleid, denken en handelen in West Betuwe. Professionals en vrijwilligers die zich (niet in de rol van ambassadeur) aansluiten, richten zich vooral op positieve gezondheid verder leren kennen en toepassing ervan in hun eigen werk of organisatie.

21 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

De beweging zet zich in door: ‘Vraag mij eens ‘Hoe voel je je nou?’ • Gedachtegoed Positieve Gezondheid bekend te in plaats van zelf dingen in te vullen.’ maken bij organisaties, professionals en vrijwilligers om hen te inspireren hiermee aan de slag te gaan in hun activiteiten. Daarbij is aandacht voor wat positieve gezondheid betekent voor hun werk op nano, micro, meso en macroniveau. Dus voor zowel Positieve Gezondheid in het contact met individuele inwoners, binnen projecten of organisaties, in de samenwerking in de wijk of buurt en in de regio. • Samen met anderen na te denken over hoe Positieve Gezondheid is toe te passen in (vrijwilligers) werk met individuele inwoners, project, organisatie of buurt en hiermee aan de slag te gaan • Ervaringen, praktijkvoorbeelden en tools te delen De GGD wordt verzocht om een faciliterende rol ten behoeve van de beweging op zich te nemen. Hiermee bedoelen we: ambassadeurs betrekken, hen bijeen brengen en toerusten, ontmoeting en verbinding tot stand brengen binnen de beweging door te zorgen voor inspiratiebijeenkomsten en uitwisseling (fysiek en online), overzicht te bieden, delen van kennis en ervaringen te stimuleren, zorgen dat energie in de samenwerking blijft en de communicatie te begeleiden.

Hierbij heeft diversiteit in het netwerk en het betrekken van deelnemers die contact hebben met moeilijk bereikbare groepen bijzondere aandacht. De eerste aanzet voor de beweging wordt gegeven door Positieve Gezondheid op de agenda te zetten bij de aftrap van het Lokaal Preventie Akkoord in november 2021 en de aanwezigen uit te nodigen om mee te doen. Er worden workshops georganiseerd voor professionals en vrijwilligers om hen kennis te laten maken met het gedachtegoed van Positieve Gezondheid en te laten ontdekken hoe zij dit toe kunnen passen in hun werk. In samenwerking met de afdeling communicatie wordt een communicatiestrategie voor de beweging uitgewerkt. Daarvoor worden SMART-doelen geformuleerd, in aansluiting op de hierboven genoemde doelen van de beweging. De afzender hierbij is de beweging West Betuwe Positief Gezond. Binnen de gemeentelijke organisatie: • Onderzoeken we hoe Positieve Gezondheid geborgd kan worden in subsidievoorwaarden en voortgangsgesprekken met maatschappelijke organisaties. • gaan ambassadeurs vanuit de gemeentelijke organisatie aan de slag met bekend maken van Positieve Gezondheid, bijvoorbeeld in de vorm van presentaties in teambijeenkomsten en workshops bij verschillende afdelingen. • Werken we aan bewustwording rondom Positieve Gezondheid op bestuurlijk, beleidsmatig en uitvoerend niveau.

• is het uitgangspunt dat Positieve Gezondheid vorm en inhoud krijgt in de lopende en nieuwe activiteiten van het programma Sociale Kracht en daarmee ook geborgd wordt in de uitvoering van alle in dit document genoemde speerpunten. Hierbij is communicatie over positieve gezondheid op bestuurlijk, beleidsmatig en uitvoerend niveau een punt van aandacht.

22 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

2. Positieve gezondheid integreren in de omgevingsvisie en omgevingsplannen die de komende jaren in West Betuwe ontwikkeld worden, zodat positieve gezondheid een vanzelfsprekend onderdeel uitmaakt van de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling in West Betuwe. Inwoners leven in een gezonde fysieke en sociale omgeving We zetten in op een gezonde leefomgeving. Er zijn twee manieren waarop de leefomgeving invloed heeft op gezondheid: ten eerste door de schadelijke impact van de leefomgeving op de gezondheid van inwoners. Hierbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld luchtvervuiling, geluidsoverlast en trillingen. Ten tweede de manier waarop de inwoners de leefomgeving kunnen gebruiken om de eigen gezondheid te bevorderen. Hiermee wordt verbinding gezocht met de omgevingsvisie en het omgevingsplan. De uitwerking van dit speerpunt is beschreven in het Uitvoeringsplan Bouwen aan Sociale Kracht. Hierbij is aandacht voor duurzaamheidsaspecten als hittestress, groen en CO2.

Bovenstaande geldt niet alleen voor ruimtelijke ordening, maar ook voor de meer gedetailleerde inrichting van openbaar gebied, groenbeheer en gemeentelijk vastgoed. Gemeentelijk maatschappelijk vastgoed verdient hierbij ook de aandacht. De oprichting, inrichting en het beheer van gebouwen en hun ‘erven’ kunnen ook bijdragen aan positieve gezondheid. 3. Kinderen groeien (positief) gezond op Onder het thema gezonde leefstijl van de ontwikkellijn Sterke Samenleving in het uitvoeringsplan Bouwen aan Sociale Kracht is uitgewerkt hoe we voor het bevorderen van gezond opgroeien inzetten op het stimuleren van een gezonde leefstijl van kinderen. Dit bereiken we door het versterken van de lokale JOGG-aanpak. Het thema gezonde leefstijl wordt integraal aangepakt en er worden sterke netwerken gebouwd. We maken gebruik van de JOGG-campagnes, organiseren (extra) beweegactiviteiten en creëren bewustwording op scholen en bij sportverenigingen. De preventie van overgewicht krijgt tevens aandacht binnen het preventieakkoord. Onder de ontwikkellijn sociale kracht is uitgewerkt hoe de coalitie Kansrijke start richt zich op jonge ouders en een gezamenlijke aanpak voor de eerste 1000 dagen. Informele oudernetwerken worden gestimuleerd. Er wordt gewerkt met de Gezonde School aanpak en er zijn buurtsportcoaches actief op de scholen.

De uitwerking hiervan is toegelicht in het lokale preventie-akkoord ‘Samen Gezond in West Betuwe 2021-2023’. 4. Veerkrachtige en weerbare jongeren

‘Mijn mentor gaat soms in gesprek met de hele klas over ‘hoe gaat het?’. Soms vullen we een vragenlijst in en dan neemt de mentor het initiatief voor een gesprek als er wat is. Dat vind ik fijn, want het is lastig om er zelf over te beginnen. ’

In West Betuwe staat evenals in de rest van Nederland de mentale weerbaarheid van jongeren onder druk. Jongeren voelen grotere prestatiedruk en hoge sociale verwachtingen. De coronasituatie heeft ook flinke impact op jongeren. Jongeren ervaren hierdoor toenemende stress en hebben meer risico op mentale problemen, zoals depressieve klachten, angst, eenzaamheid en slaapproblemen. In het lokale preventie-akkoord ‘Samen Gezond in West Betuwe 2021-2023’ zijn de ambities en interventies die worden ingezet uitgewerkt. 5. Een gezond gewicht voor iedereen

Een inzet op de aanpak van een gezond gewicht vergroot het aantal levensjaren zonder ziekte of beperkingen en verkleint de maatschappelijke kosten. Daarnaast heeft een gezond gewicht ook invloed op het welbevinden. ‘Kijk naar de mens. Veroordeel Overgewicht (en obesitas) zijn verantwoordelijk voor hartfalen, iemand niet omdat hij overgewicht hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Na het roken zorgen heeft of rookt. Wie en wat zit obesitas gerelateerde ziekten voor het meeste verlies aan erachter?’

23 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

gezondheid. In het preventie-akkoord ‘Samen Gezond in West Betuwe 2021-2023’ is een samenhangende aanpak met activiteiten en interventies op gebied van gezonde voeding en beweging uitgewerkt voor inwoners van jong tot oud. Deze richten zich op de verschillende omgevingen, waarin inwoners zich bevinden zoals school, thuis, sportkantine en werk. 6. Voorkomen van (problematisch) gebruik van middelen Problematisch alcoholgebruik leidt tot een toename van zorgkosten door bijvoorbeeld vroegtijdig overlijden, verkeersongevallen, ziekte en verslaving, kosten voor politie en justitie en problemen en de persoonlijke levenssfeer. De laatste jaren hebben we in West Betuwe al een positieve verandering gezien in het drinkgedrag van jongeren. Omdat alcoholgebruik voor het 18 e levensjaar extra riskant is, onder andere voor de ontwikkeling van de hersenen, is het van belang erop te blijven inzetten om jongeren zo laat mogelijk in aanraking te laten komen met alcohol. In het preventie-akkoord ‘Samen Gezond in West Betuwe 2021-2023’ is een samenhangende aanpak met activiteiten en interventies op gebied van voorkomen van (problematisch) alcoholgebruik uitgewerkt, passend bij de situatie in West Betuwe. In eerste instantie wordt ingezet op alcoholpreventie bij jongeren en algemene kennis bij alle inwoners over de gezondheidseffecten van alcohol.

Belangrijk is de inzet op de gehele sociale omgeving van jongeren, de voorbeeldfunctie van ouders en de plekken waar jongeren komen. In een later stadium worden ook doelstellingen voor ouderen & volwassen geformuleerd in het preventieakkoord. Voor het voorkomen van gebruik van andere middelen dan alcohol wordt (in lijn met gedachtegoed Positieve Gezondheid) ingezet op de brede sociale omgeving. Het voorkomen van gebruik van drugs en andere verdovende middelen wordt binnen het jeugdbeleid aandacht aan gegeven. 7. Een rookvrij West Betuwe Roken is de belangrijkste te voorkomen doodsoorzaak. In het preventie-akkoord ‘Samen Gezond in West Betuwe 2021-2023’ is een samenhangende aanpak uitgewerkt die erop gericht is dat zo min mogelijk jongeren gaan roken en roken afneemt onder volwassen en ouderen. Ook wordt ingezet op het creëren van een rookvrije omgeving, in het bijzonder op plekken waar kinderen komen, zoals schoolpleinen en speeltuinen. Hierbij wordt samengewerkt met andere domeinen, zoals omgeving, sport, cultuur en onderwijs. Op deze wijze wordt toegewerkt naar een Rookvrije generatie. 8. Sociaal-economische gezondheidsverschillen verkleinen Uit onderzoek is bekend dat armoede en gezondheid een negatieve relatie met elkaar hebben.

In het uitvoeringsplan Bouwen aan Sociale Kracht is uitgewerkt hoe gefaseerd een aanpak ontwikkeld wordt om sociaal economische gezondheidsverschillen te verkleinen. Onder de ontwikkellijn ‘De juiste zorg op de juiste plek’ is bij de thema’s ‘Een leven lang leren’ uitgewerkt hoe erop ingezet wordt dat kinderen goed voorbereid naar de basisschool gaan, naast en op school de juiste ondersteuning krijgen waar nodig, jongeren met een startkwalificatie van school gaan en ingezet wordt op basisvaardigheden van ‘Mentaal gezond en fysiek gezond volwassenen (taal, rekenen, digitale vaardigheden). In de zijn hangt met elkaar samen. Als je aanpak Laaggeletterdheid wordt hier verder op ingegaan. niet lekker in je vel zit, bijvoorbeeld Bij het thema financiële zelfredzaamheid is uitgewerkt hoe door een traumatische gebeurtenis, financiële problemen vroegtijdig gesignaleerd worden en heeft je fysieke gezondheid daaronder te leiden.’

24 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

hoe gezorgd wordt voor inclusie door een ondersteuningsaanbod voor inwoners met een laag inkomen. 9. Positief gezond ouder worden Een samenhangende aanpak rondom vitaal ouder worden vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid, draagt eraan bij dat ouderen in West Betuwe langer vitaal en zelfredzaam blijven, meer kwaliteit van leven ervaren en minder een beroep hoeven doen op eerstelijnszorg. Gezondheidsrisico’s worden verkleind of uitgesteld, Hierin wordt ingezet door onder meer: • De GGD ontwikkelt met partners een plan van aanpak (Positief) Gezond Ouder worden en coördineert de uitvoering van thema’s rond vitaliteit en gezonde leefstijl van volwassenen en ouderen. • In het regionale Programma ‘Samen Oud in Rivierenland’ is met diverse partners, waaronder de GGD, MURA een aanpak uitgewerkt voor onder meer preventieve ouderenzorg, OZO verbindt zorg, verbinden zorg/welzijn. • West Betuwe is aangesloten bij het landelijke programma Een tegen Eenzaamheid en zet in op lokale samenwerking om eenzaamheid te voorkomen en terug te dringen en op de Week tegen Eenzaamheid. • In het uitvoeringsplan Bouwen aan Sociale Kracht is een aanpak uitgewerkt voor: o Mantelzorgondersteuning en respijtzorg. o Welzijnsaanbod, ontmoetingsplekken open eettafels en mobiliteit, gericht op meedoen in de maatschappij.

o De verbinding is gemaakt met de Woonvisie, erop gericht dat ouderen langer thuis kunnen blijven wonen. Daarin is ook aandacht voor mantelzorgwoningen. • Bij het Welzijnswerk is een ouderenconsulent actief. Welzijn voert preventieve huisbezoeken uit bij 75+ers die dat willen. .

Uitvoering Vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid, is het vanzelfsprekend te werken met een integraal uitvoeringsplan voor gezondheid en sociaal domein. Zoals hierboven bij de speerpunten is beschreven, is in het uitvoeringsplan Bouwen aan sociale kracht al veel opgenomen rondom de uitvoering en fasering van de bovengenoemde speerpunten. Ook in het lokale preventie-akkoord is op onderdelen een gedetailleerde uitwerking gemaakt. We ontwikkelen dus geen apart uitvoeringsplan ‘West Betuwe Positief Gezond 2022-2024’ maar sluiten aan bij het uitvoeringsplan ‘Bouwen aan Sociale Kracht’, wat begin 2022 waar nodig aangevuld zal worden.

Samenwerkingspartners Om de genoemde ambitie en speerpunten te realiseren, zijn de samenwerkingspartners in West Betuwe onmisbaar. Daarbij denken we vanzelfsprekend aan de GGD, Sante, Iriszorg, Welzijn West Betuwe, het jongerenwerk, scholen, en kinderopvang. Vanuit de ambitie om een brede, domeinoverstijgende beweging West Betuwe Positief Gezond in gang te zetten, streven we naar een brede samenwerking met en tussen vele partijen zoals huisartsen, praktijkondersteuners, fysiotherapeuten, diëtisten, verloskundigen, bibliotheek, ondernemers, kerken,

25 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

sportverenigingen, culturele verenigingen, woningcorporaties, organisaties die inwoners vertegenwoordigen, vrijwilligersorganisaties, werkgevers en ervaringsdeskundigen. Zoals onder speerpunt 1 beschreven, zijn zij van harte uitgenodigd om mee te doen in de beweging ‘West Betuwe Positief Gezond.’ Monitoring, bijstelling Hiervoor sluiten we aan bij de monitoring van Bouwen aan Sociale Kracht. Begroting West Betuwe ontvangt in 2021, 2022 en 2023 jaarlijks €30.000,- van het Rijk voor de uitvoering van het Lokaal Preventie Akkoord (LPA). Een deel van dit budget wordt ingezet voor de opdracht aan de GGD om de uitvoering van het LPA te coördineren en de beweging Positieve Gezondheid in West Betuwe in gang te zetten. Uitvoering van de speerpunten vindt verder plaats binnen bestaande middelen en budgetten.

26 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024

27 | NOTA WEST BETUWE POSITIEF GEZOND 2022-2024