RV2021-116 Bijlage Verzoek Alliander versterking kapitaalstructuur.pdf

01JUNI 2021

I

il I I 1111111 1 P21009196

Locatiecode 2PB1111, Postbus 50, 6920 AB Duiven

Bezoekadres

Utrechtseweg 68 6812 AH Arnhem Postadres

Aan het college van de gemeente West Betuwe

Locatiecode 2PB1111 Postbus 50 6920 AB Duiven

www.alliander.com Datum

31 mei 2021

Betreft

Verzoek tot versterking kapitaalstructuur Alliander

Geacht college, U bent aandeelhouder van Alliander en Alliander is verantwoordelijk voor de vitale energieinfrastructuur in uw gemeente. De energietransitie en het Klimaatakkoord hebben enorme impact op onze taak als netbeheerder. Dit is aanleiding geweest om in het najaar van 2020 gesprekken met onze grootaandeelhouders op te starten over versterking van de kapitaalstructuur van Alliander. U ontving hier al eerder informatie over in ons schrijven van 2oktober 2020 en 17 februari 2021. Tijdens de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) van 7april 2021 zijn wij uitgebreid ingegaan op de achtergrond en noodzaak van versterking van de kapitaalstructuur. Tevens is aangegeven dat een concreet en individueel financieringsverzoek op korte termijn zou volgen. Met dit voorliggende verzoek doen wij een beroep op uals aandeelhouder om ons te steunen bij de uitvoering van onze publieke taak. Financiering van de energietransitie Alliander werkt volop mee aan het realiseren van een duurzame energievoorziening, vanuit het maatschappelijke belang om energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden. Dat is waar wij iedere dag aan werken. Door ons netwerk continue te verbeteren bereiden wij het voor op de toekomst, waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen.

De energietransitie versnelt en leidt tot meer duurzame lokale opwek én een groeiende vraag naar elektrisch vermogen. Dit vraagt grote aanpassingen van het energiesysteem. Als gevolg hiervan moet de capaciteit van onze elektriciteitsnetten de komende jaren op veel plekken worden verdubbeld. Dit vergt grootschalige investeringen in onze netten en wij verwachten dat de totale investeringen op korte termijn oplopen tot ongeveer € 1,2 miljard per jaar. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van de afgelopen jaren. Door de combinatie van sterk toenemende investeringen, lange terugverdientijden (+1- 40 jaar) en lage rendementen, neemt de financieringsbehoefte van Alliander sterk toe. Onze investeringen worden voornamelijk gefinancierd met behulp van vreemd vermogen, waar ook voldoende eigen vermogen tegenover moet staan. Om de benodigde investeringen te kunnen financieren, werken wij parallel aan een drietal sporen: - Wendbare, slagvaardige en kostenefficiënte organisatie: in 2018 zijn wij een kostenbesparingsprogramma gestart om zowel de kosten van de organisatie te verlagen als de productiviteit te verhogen. Fundament onder het programma is de continue aandacht voor Alliander N.V. te Arnhem. KvK 34108286 Arnhem. BTW nr. NL8075.85.932.1301 Bankrekening NL34INGB0004827292 t.n.v. Alliander KV.

Datum

31 mei 2021 Pagina

2van 6

-

-

het verhogen van het kostenbewustzijn in de gehele organisatie en het kritisch afwegen welke activiteiten echt nodig zijn om ons werk, met behoud van veiligheid en kwaliteit, te kunnen uitvoeren. Daarnaast richt het programma zich op het vereenvoudigen en verbeteren van de processen, onder andere door activiteiten te standaardiseren en te digitaliseren. Hiermee willen we slimmer en efficiënter gaan werken. Het afgelopen jaar is ook gewerkt aan een nieuwe inrichting van de Alliander organisatie. Deze reorganisatie is ingegeven door de grote hoeveelheid werk en de hoge investeringen die het gevolg zijn van de energietransitie. Als gevolg van deze reorganisatie verdwijnen 200 arbeidsplaatsen. Op 1januari 2021 is de nieuwe organisatie van start gegaan; Verbeteren inkomstensystematiek: er vinden momenteel intensieve gesprekken plaats met de Autoriteit Consument & Markt (ACM) om de inkomstensystematiek van netbeheerders beter toe te snijden op de uitdagingen van de energietransitie. Ook worden gesprekken gevoerd met ACM en de ministeries van Financiën en Economische Zaken en Klimaat (EZK) over mogelijke oplossingen voor het bredere financieringsprobleem in de sector. Versterken eigen vermogen: om de investeringen te doen en tegelijkertijd financieel solide te blijven, is aanvullend eigen vermogen nodig.

Zonder additioneel eigen vermogen, neemt de kredietwaardigheid van Alliander af en zijn wij onvoldoende in staat om de investeringen te financieren tegen acceptabele rentekosten.

De afgelopen maanden heeft Alliander samen met de leden van het Grootaandeelhoudersoverleg 1 verkend op welke wijze de kapitaalstructuur van Alliander kan worden versterkt. Zoals hiervoor aangegeven, hebben we de voortgang van deze verkenning op verschillende momenten met ugedeeld. Deze gesprekken zijn in constructieve sfeer verlopen, met oog voor zowel het belang van Alliander als dat van alle aandeelhouders. Op basis van deze gesprekken is Alliander voornemens om de kapitaalstructuur te versterken door uitgifte van een reverse converteerbare hybride obligatielening ter grootte van €600 miljoen. Een dergelijke lening telt bij uitgifte al voor 50% mee als eigen vermogen en kan, wanneer nodig, te zijner tijd deels of geheel worden omgezet in aandelen. Op deze wijze kan de financiële soliditeit van Alliander worden geborgd, blijft Alliander in staat om de komende jaren dividend aan de aandeelhouders uit te keren en kunnen wij onze publieke taak als netbeheerder blijven realiseren. Concreet verzoek Het totaal benodigde bedrag van de reverse converteerbare hybride obligatielening bedraagt €600 miljoen, met een minimale ondergrens van € 550 miljoen. Dit laatste betekent dat wanneer voor minder dan €550 miljoen wordt ingeschreven, Alliander het recht heeft om van de voorgenomen lening af te zien.

De kapitaalstructuur moeten dan op een andere manier worden versterkt, waarbij inhouding van dividend tot de mogelijkheden behoort. De verdere voorwaarden en condities die bij de reverse converteerbare hybride obligatielening horen, zijn opgenomen in de leningsovereenkomst (zie bijlagen 2A, 2B, 2C). Ook zijn bijgevoegd een Letter of Comfort van KPMG en van STEK (zie bijlagen 4A en 4B). Hierin geven de onafhankelijke adviseurs, die het Grootaandeelhoudersoverleg hebben bijgestaan, aan dat het voorstel dat wij udoen op zorgvuldige wijze is ontstaan en de voorwaarden solide zijn. De hoogte van uw obligatielening wordt in beginsel bepaald naar rato van uw aandelenbezit, zodat bij een eventuele conversie van de lening naar aandelen geen wijziging in de aandelenverhoudingen optreedt. Echter, om zeker te stellen dat het benodigde bedrag bijeengebracht wordt, wordt uook gevraagd om aan te geven of ubereid bent om meer dan prorata deel te nemen, bij voorkeur 25% boven het pro-rata aandeel. Hier wordt alleen gebruik van gemaakt wanneer niet alle aandeelhouders bereid zijn om pro-rata deel te nemen.

1 Het Grootaandeelhoudersoverleg bestaat uit bestuurlijke vertegenwoordigers van de aandeelhouders Gelderland,

Friesland, Noord Holland, Amsterdam en namens het Nuval-platform en de oud-EWR-gemeenten.

Alliander N.V. te Arnhem. KvK 34108286 Arnhem. BTW nr. NL8075.85.932.801 Bankrekening NL34INGB0004827292 t.n.v. Alliander N.V.

Datum

31 mei 2021 Pagina 3van 6 Volgens het aandeelhoudersregister beschikt uw gemeente over 233.211 aandelen in Alliander N.V. Dit is 0,170%. Het concrete verzoek betreft daarmee een bedrag van minimaal C 1.022.893. Om zicht te krijgen op uw bereidheid tot deelname en uw besluitvormingsproces, stellen wij het op prijs om uiterlijk 15 oktober 2021 geïnformeerd te worden over uw voornemen. Hiertoe hebben wij bijgevoegd format opgesteld (zie bijlage 3A). U kunt hierop ook aangeven of ubereid bent op de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (BAvA) van Alliander van 2december 2021 de Raad van Bestuur aan te wijzen als bevoegd orgaan tot uitgifte van aandelen en tot het beperken of uitsluiten van het voorkeursrecht van bestaande aandeelhouders bij de uitgifte van aandelen als gevolg van een mogelijke conversie van de obligatielening. Uiterlijk op 1december 2021 ontvangen wij graag uw definitieve besluit tot deelname aan de obligatielening. Ook hiervoor is een formulier in de bijlage toegevoegd (zie bijlage 3B). Hierop kunt uzowel uw minimale als uw maximale participatie in de lening opnemen. Uitgifte van de obligatielening is voorzien voor 15 december 2021. Ondersteuning van uw besluitvormingsproces Wij realiseren ons dat ons verzoek om een zorgvuldige afweging vraagt en wij willen uin uw besluitvormingsproces optimaal ondersteunen.

Daartoe organiseren wij op 16 en 18 juni 2021 informatiebijeenkomsten voor collegeleden en adviseurs. Hiervoor ontvangt useparaat een uitnodiging. Ten behoeve van het politieke besluitvormingsproces worden in september en oktober meerdere verdiepende informatiebijeenkomsten georganiseerd voor gemeenteraden en Provinciale Staten. Achterliggend treft umeer informatie over de noodzaak voor versterking van de eigen vermogenspositie, de drie sporen om de benodigde investeringen te kunnen financieren en het beoogde instrument voor de kapitaalversterking. Tot slot Wij beseffen dat wij met dit financieringsverzoek een fors beroep op udoen. Echter, gezien het belang van de continuïteit van onze investeringen in de energietransitie en gelijktijdig de wens om onze dividenduitkering aan ute kunnen behouden, doen wij met klem een beroep op uom te participeren voor tenminste uw pro-rata aandeel. Mocht unaar aanleiding van deze brief en het achterliggende informatiepakket nog vragen of opmerkingen hebben, dan kunt uvia mail contact opnemen met Walter Bien (walter.bienaalliander.conn) of Michiel Olij (michiel.olij(@.alliander.com).

Met vriendelijke groet,

tuur/CEO

lid

n, d an Bestuur/CFO

Bijlagen: 1 Presentatie achtergrondinformatie Versterking kapitaalstructuur Alliander 2A Engelstalige leningsdocumentatie 2B Nederlandse vertaling leningsdocumentatie 2C Term sheet 3A Format Mededeling voorgenomen collegebesluit 3B Format definitieve collegebesluit 4A Letter of comfort KPMG 4B Letter of comfort Stek

Alliander NM. te Arnhem. KvK 34108286 Arnhem. BTW nr. NL8075.85.932.B01 Bankrekening NL34INGB0004827292 t.n.v. Alliander NM.

Datum

31 mei 2021 Pagina

4van 6 Achterliggende informatie De maatschappelijke opdracht van Alliander Alliander zorgt ervoor dat het licht brandt, de huizen warm of koel zijn en bedrijven draaien. Zowel vandaag als in het duurzame morgen. In het Klimaatakkoord is de afspraak gemaakt dat in 2030 70% van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komt. Dat gebeurt onder meer door met Regionale Energiestrategieën (RES-en) tot 35 TWh duurzame opwek op land te komen. Tegelijk groeit de vraag naar elektriciteit. Auto's worden elektrisch, de industrie vervangt olie en gas door duurzame opgewekte stroom en huizen worden op een duurzame manier verwarmd. Deze afspraken betekenen een enorme verandering voor ons werk. Het elektriciteitsnet, ooit aangelegd om te voorzien in de vraag naar energie, is in 2030 veranderd in een multifunctionele verbinder van vraag, aanbod en opslag. Om dat mogelijk te maken moet het elektriciteitsnet drastisch worden verbouwd, uitgebreid en bestaande gasnetten worden aangepast. In feite herontwerpen wij het hele energiesysteem. Om de afspraken uit het Klimaatakkoord waar te maken, wacht ons de komende tien jaar een enorme hoeveelheid werk. Het is onze maatschappelijke opdracht om dat werk gedaan te krijgen en dit vergt onder meer dat we voldoende financieringsruimte hebben om de voor de energietransitie benodigde investeringen te kunnen doen.

Het is immers noodzakelijk dat Nederland de klimaatdoelen haalt en dat klanten -ook naar de toekomst toe -de capaciteit en energie krijgen die zij nodig hebben. Alliander moet kunnen blijven investeren Om de capaciteit van het net te verdubbelen, moet de komende 10 jaar evenveel werk worden verzet als in de afgelopen 40 jaar en moet het investeringsniveau worden verdubbeld ten opzichte van de afgelopen jaren. De sterke toename van investeringen leidt tot substantieel hogere afschrijvingen en financieringslasten. Deze hogere kosten worden op basis van het huidige wettelijk kader met enkele jaren vertraging, over een periode van circa 40 jaar (= de economische levensduur van de infrastructuur) doorberekend in de tarieven voor huishoudens en bedrijven. Door deze lange terugverdientijden, wordt Alliander gedwongen om de sterk toenemende investeringen in toenemende mate voor te financieren. Ook omdat de gereguleerde inkomsten —als gevolg van de zeer lage rente in het afgelopen decennium — hiervoor onvoldoende ruimte bieden. Door de combinatie van sterk toenemende investeringen, lange terugverdientijden en lage rendementen neemt de financieringsbehoefte van Alliander sterk toe. Hiervoor wordt vreemd vermogen aangetrokken, waar voldoende eigen vermogen tegenover moet staan.

De investeringsopgave van Alliander vereist dat wij een robuust en kredietwaardig netwerkbedrijf zijn, zodat wij ook in de toekomst onze maatschappelijke taak kunnen blijven uitvoeren. Dit betekent onder andere dat wij: - onze stabiele A rating moeten behouden om financiering aan te kunnen blijven trekken tegen acceptabele voorwaarden, en een financiële buffer hebben om risico's op te kunnen vangen, ook op de langere termijn. Werken aan verschillende sporen De financiering van de energie-infrastructuur is een vraagstuk dat alle netwerkbedrijven in Nederland raakt. De gezamenlijke netbeheerders hebben daarom de financieringsbehoefte van de hele sector in beeld gebracht 2 en een aantal oplossingsrichtingen verkend met het ministerie van EZK, het ministerie van Financiën, de ACM en VNG/IPO. Deze oplossingen lopen langs de assen van: (i) een wendbare, slagvaardige en kostenefficiënte organisatie, (ii) verbeteren van de inkomstensystematiek en (iii) versterking van het eigen vermogen. Uiteindelijk is een breed en gecombineerd samenspel van oplossingsrichtingen noodzakelijk om de financiële uitdagingen als gevolg van oplopende investeringen in de energietransitie op te vangen. 2

Zie rapport PwC (i.o.v. NBNL) De enemietransitie en de financiële impact voor netbeheerders

Alliander N.V. te Arnhem. KvK 34108286 Arnhem. BTW nr. NL8075.85.932.1301 Bankrekening NL34INGB0004827292 t.n.v. Alliander NM.

Datum

31 mei 2021 Pagina

5van 6

Wendbare, slagvaardige en kostenefficiënte organisatie De komende jaren moet Alliander meer werk verzetten, snel reageren op ontwikkelingen in het energiesysteem en samen met partners het energiesysteem van de toekomst ontwerpen en maken. Daartoe werken wij aan een slagvaardige, wendbare en kostenefficiënte organisatie. In 2018 zijn wij een meerjarig, organisatie-breed kostenbesparingsprogramma gestart om zowel de kosten te verlagen als de productiviteit te verhogen. Centraal hierin staan de continue aandacht voor het verhogen van het kostenbewustzijn in de gehele organisatie en het kritisch afwegen welke activiteiten nodig zijn om ons werk -met behoud van veiligheid en kwaliteit -te kunnen uitvoeren. Wij richten ons ook op het aanscherpen van inkoopafspraken en op het verlagen van de indirecte kosten. Tevens richt het programma zich op het vereenvoudigen en verbeteren van de processen, onder andere door activiteiten te standaardiseren en te digitaliseren. Met al deze maatregelen is ultimo 2020 ruim € 100 miljoen structureel bespaard ten opzichte van 2017. Dit betreft zowel kostenreducties als efficiëntieverbeteringen. Daarnaast werkt Alliander aan slimme oplossingen en innovaties om de capaciteit van het bestaande elektriciteitsnet beter te benutten en investeringen te beperken.

Verbeteren inkomstensystematiek Er vinden momenteel intensieve gesprekken plaats met de Autoriteit Consument & Markt (ACM) om de inkomstensystematiek van netbeheerders beter toe te snijden op de uitdagingen van de energietransitie. Ook worden gesprekken gevoerd met ACM en de ministeries van Financiën en Economische Zaken en Klimaat (EZK) over mogelijke oplossingen voor het bredere financieringsprobleem in de sector. Kapitaalversterking door aandeelhouders Versterking van het eigen vermogen is noodzakelijk om het financiële fundament van Alliander te verstevigen. Vanaf oktober 2020 heeft Alliander daarom onderzocht op welke wijze in de kapitaalbehoefte van Alliander kan worden voorzien en welke rol aandeelhouders hierin kunnen spelen. Op basis van deze gesprekken wil Alliander de kapitaalstructuur versterken door uitgifte van een reverse converteerbare hybride obligatielening ter grootte van €600 miljoen. Beoogd financieringsinstrument Met de leden van het Grootaandeelhoudersoverleg zijn verschillende financieringsopties verkend, met als doel te komen tot een optie die past bij de kapitaalbehoefte van Alliander en oog heeft voor de belangen van de aandeelhouders. De leden van het Grootaandeelhoudersoverleg zijn gedurende het gehele proces bijgestaan door hun eigen adviseurs van KPMG Advisory (financieel) en Stek Advocaten (juridisch).

De verschillende opties voor een kapitaalinjecties zijn uitgebreid afgewogen. Hierbij is onder meer gekeken naar een nieuwe uitgifte van aandelen en beperking van het dividend. Alles afwegende bleek een reverse converteerbare hybride lening van €600 miljoen voor zowel de aandeelhouders als Alliander het meest geëigende instrument passend bij de huidige omstandigheden. Met de beoogde obligatielening blijft Alliander komende jaren in staat dividend uit te keren en de investeringen in de energietransitie te continueren. De belangrijkste kenmerken van een dergelijke lening zijn: Hybride karakter:

De lening heeft het karakter van zowel eigen als vreemd vermogen, Dit hangt samen met de zeer lange looptijd (60 jaar indien er niet wordt afgelost of geconverteerd) en het achtergestelde karakter. Concreet betekent dit dat de lening bij uitgifte al voor 50% meetelt als eigen vermogen.

Recht van conversie:

Het is een reverse converteerbare lening, wat betekent dat de leningnemer (Alliander NV) het recht heeft de lening gedeeltelijk of geheel om te zetten in aandelen, indien de A rating op grond van objectieve omstandigheden onzeker wordt.

Alliander N.V. te Arnhem. KvK 34108286 Arnhem. BTW nr. NL8075.85.932.B01 Bankrekening NL34INGB0004827292 t.n.v. Alliander N.V.

Datum

31 mei 2021 Pagina

6van 6 Rendement en risico:

Zolang de lening uitstaat wordt een marktconforme rente vergoed. Het risicoprofiel van Alliander is zeer laag.

Signaal aan de markt:

Met de beoogde aandeelhouderslening krijgt de kapitaalmarkt een duidelijk signaal dat de aandeelhouders Alliander steunen.

Formele uitgifte obligatielening:

Naar verwachting 15 december 2021

Alliander N.V. te Arnhem. KvK 34108286 Arnhem. BTW nr. NL8075.85.932.1301 Bankrekening NL34INGB0004827292 t.n.v. Alliander N.V.

BIJLAGE 1 Achtergrond informatie Versterking kapitaalstructuur Alliander.

Introductie en inhoudsopgave Verzoek aan aandeelhouders voor versterking kapitaalstructuur Alliander

Introductie • Deze presentatie geeft een nadere toelichting op het verzoek van Alliander aan haar aandeelhouders voor versterking van de kapitaalstructuur. • In sectie Ivan deze presentatie wordt het verzoek op hoofdlijnen toegelicht. In de bijlagen zijn verdiepingen opgenomen voor verschillende relevante thema's.

Inhoudsopgave ie

-...' '''`..,_ •24".- "4."iázk .474 4 4:-..... %, 3,1-: 1 ~ %.,, -.t`.--,te"•,-t..-, b , ' ,rots,

Sectie 1: Versterking kapitaalstructuur Alliander

l '''.•21,-. -

'•••„ ''',...:"......-

1,,

.. ,.;4'.,'.Z , k •7_1

4,,1.

-.~''_. 't ",i ,.:-

.;• .1,... ''' "Si, 11‘..,.•,„

2

''.;•_,_ ,..,.?

,

.i.

Pagina 3

Sectie 2: Bjilagen

'7•,.. _. z..,...: Allit -^"k "S . ,

• Bedrijfsprofiel Alliander

Pagina 17

• Groei Alliander door energietransitie

Pagina 21

• Sector regulering en financiering van de energietransitie

Pagina 31

• Financieel beleid Alliander

Pagina 36

• Instrumenten voor versterken eigen vermogen

Pagina 40

• Kenmerken van voorkeursinstrument

Pagina 52

• Mogelijk financieel arrangement met de BNG

Pagina 57

Versterking kapitaalstructuur Alliander Alliander geeft vorm aan de energietoekomst van Nederland. Een toekomst waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen. Missie Alliander

Werkgebied

Onze plaats in de energieketen

Alliander staat voor een energievoorziening die iedereen onder gelijke condities toegang geeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie. Dat is waar wij iedere dag aan werken.

hide lk

offshore nindparben

Alliander ontwikkelt en beheert energienetten. Via onze kabels en leidingen ontvangen ruim drie miljoen

energie van en naar buitenland

hoogspanningsnet

Nederlandse huishoudens en bedrijven elektriciteit, gas en warmte. We beheren meer dan 90.000 km

energiecentrales

gastransportnet vrindrnolens "1„ \\I.....,.....

),_

BBB

elektriciteitsnet en 40.000 km gasnet en zijn er trots op

kantoren, industrie en datacenters

dat onze netten tot één van de betrouwbaarste ter wereld behoren.

1\

222

889 B89 BBB

zonneparken

\I,

22 P árái

ma ease ,\ nn nn woningen

ieggizsgat

We zorgen ervoor dat het licht brandt, de huizen warm

elektrisch vervoer

zijn en de bedrijven draaien. Dit doen we vanuit het maatschappelijk belang om energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden.

lokale duurzame energiebedrijven

• elektriciteit en gas • elektriciteit

DEin t5; :,`,751%`2=iiven warmtekradstkoppelingen

4

=if gg

Verster<ing eigen vermogenspositie Alliander

adander

De energietransitie versnelt en leidt tot meer duurzame lokale opwek en een groeiende vraag naar elektrisch vermogen Klimaatakkoord

Huidige ontwikkelingen

In het Klimaatakkoord is de afspraak gemaakt dat in 2030 70% van alle

De overgang naar een duurzame energievoorziening is in volle gang. Op steeds

elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komt. Dat gebeurt onder meer door

meer daken liggen zonnepanelen en op veel plaatsen verrijzen windparken. Elektrisch

met Regionale Energiestrategieën (RES-en) tot 35 TWh duurzame opwek op

vervoer komt sterk op. En gemeenten spreken de ambitie uit van het aardgas af te

land te komen.

gaan en over te stappen naar duurzame alternatieven.

Tegelijk groeit de vraag naar elektriciteit. Auto's worden elektrisch, de

De toename van duurzaam opgewekte energie en groeiende elektrificatie betekenen

industrie vervangt olie en gas door duurzame opgewekte stroom en huizen

dat onze netten fors moeten worden uitgebreid en verzwaard. Dit vraagt grote

worden op een duurzame manier verwarmd.

aanpassingen van het energiesysteem.

Klimaatakkoord: doelen 2030

Bijdrage Alliander aan energietransitie (2019 -2020)

35 terawatt-uur

1,5 miljoen woningen

1,2 miljoen

Opgesteld vermogen zonne-energie

Opgesteld vermogen windenergie

duurzame energie

van het aardgas

laadpunten

3.444 mw

1.714

+55%

MW

)

+30%

2.222 tii4W in 2019

1321 MW In 2019

ingevoede hoeveelheid groen gas

Aantal publieke laadpalen

\.. if iv; —.Li.

54,9

mIljoen m 3

41,4 miljoen rn , In 2019

5

+33%

8.459 6.066 in 2019

) +39%

VersteRing kapitaalstructuur Alliander

atriander

De capaciteit van onze elektriciteitsnetten moet op veel plekken worden verdubbeld, waardoor onze investeringen oplopen tot €1,2 miljard per jaar Capaciteitstoename

Toenemende investeringen

De afspraken uit het Klimaatakkoord betekenen een enorme verandering

• Om de capaciteit van het net te verdubbelen, moet de komende 10 jaar evenveel werk worden verzet als in de afgelopen 40 jaar en moet het investeringsniveau worden verdubbeld ten opzichte van de afgelopen jaren.

voor ons werk. Het elektriciteitsnet, ooit aangelegd om te voorzien in transport van energie van de centrale naar de klant is in 2030 veranderd in een multifunctionele verbinder van vraag, aanbod en opslag. Om dat mogelijk te maken moet het elektriciteitsnet drastisch worden uitgebreid. In feite herontwerpen wij het hele energiesysteem. Als netbeheerder staat Alliander voor de opdracht om de capaciteit van het

• De investeringen voor Alliander —voor de periode 2021-2030 —zullen gemiddeld €1,2 miijard per jaar bedragen • Op de lange termijn (na 2030) neemt de onzekerheid over de benodigde investeringen toe, maar de verwachting is niet dat de investeringen zullen dalen

elektriciteitsnet op een groot aantal plekken te verdubbelen in 2030.

• De groeiende investeringen en de financiering daarvan is een vraagstuk dat alle netwerkbedrijven in Nederland raakt.

Verdubbeling van de netcapaciteit

Investeringen Alliander per jaar —2010 t/m 2030

6

2020:

2030

iiiiiiiiiiiiiii111111

2010

2012

2014

2016

2018

2020

2022

2024

2026

2028

2030

Versterking kapitaalstructuur Alliander Door de combinatie van sterk toenemende investeringen, lange terugverdientijden en lage rendementen, neemt de financieringsbehoefte van Alliander sterk toe Toenemende financieringsbehoefte Alliander

Toenemende financieringsbehoefte

• De sterke toename van investeringen leidt tot substantieel hogere afschrijvingen en financieringslasten. Deze hogere kosten worden op basis van het huidige wettelijk kader met enkele jaren vertraging, over een periode van circa 40 jaar (= de economische levensduur van de infrastructuur), doorberekend in de tarieven voor huishoudens en bedrijven. • Door deze lange terugverdientijden wordt Alliander gedwongen om de groeiende investeringen in toenemende mate te voorfinancieren. • Door de combinatie van sterk toenemende investeringen, lange terugverdientijden en lage rendementen neemt de financieringsbehoefte van Alliander sterk toe. Hiervoor wordt vreemd vermogen aangetrokken, waar voldoende eigen vermogen tegenover moet staan. • De investeringsopgave van Alliander vereist dat wij een robuust en kredietwaardig netwerkbedrijf zijn, zodat wij ook in de toekomst onze maatschappelijke taak kunnen blijven uitvoeren. Dit betekent onder andere dat wij: • onze A rating moeten behouden (welke ook het uitgangspunt is voor de regulatorische kapitaalvergoeding welke is vastgesteld door de ACM), om financiering aan te kunnen blijven trekken tegen acceptabele voorwaarden, en; • een financiële buffer hebben om risico's op te kunnen vangen.

2010

2015 Inkomsten (FFO)

2020

2025

Investeringen

--- Financieringsbehoefte Inkomsten uitgedrukt in FFO Funds From Operations (vrije kasstroom). Getoonde grafiek ter illustratie.

7

MeetiJiJrn.atie

Versterdng kapitaalstructuur Alliander

aciander

Om de benodigde investeringen te kunnen financieren, werken wij parallel aan een drietal sporen

• In 2018 is Alliander gestart met een

• Er vinden momenteel intensieve gesprekken plaats

• Om de investeringen in de energietransitie te

kostenbesparingsprogramma om zowel de kosten

met de Autoriteit Consument 8it Markt (ACM) om

kunnen doen en tegelijkertijd financieel solide te

te verlagen als productiviteit te verhogen.

de inkomstensystematiek van netbeheerders beter

blijven, is versterking van de kapitaalstructuur

toe te snijden op de uitdagingen van de

nodig.

• Daarnaast werkt Alliander aan slimme oplossingen en innovaties om de capaciteit van het bestaande elektriciteitsnet beter te benutten en investeringen

energietransitie. • Ook worden gesprekken gevoerd met ACM en de

• Zonder versterking van de kapitaalstructuur, neemt de kredietwaardigheid van Alliander af

ministeries van Financiën en Economische Zaken

(met hogere rentelasten tot gevolg) en is Alliander

en Klimaat (EZK) over mogelijke oplossingen voor

onvoldoende in staat om de investeringen te

het bredere financieringsprobleem in de sector.

financieren tegen acceptabele renteniveaus.

Alliander stuurt op kostenbesparingen en zet actief

De gesprekken met EZK en Financiën worden de

Het Grootaancleelhoudersoverleg herkent de

in op innovaties en alternatieve kasstromen. Dit

komende tijd gecontinueerd, maar eventuele

noodzaak van, versterking van de kapitaalstructuur.

biedt echter onvoldoende ruimte om de benodigde

resultaten worden pas op de lange(re) termijn

Gezamenlijk zijn verschillende mogelijkheden

investeringen zelf te bekostigen.

vervvacht.

vereend.

te beperken. •Tot slot worden er aanvullende kasstromen gegenereerd buiten het gereguleerde domein.

8

Aandeelhouders

Overheid

Alliander

Verstering kapitaalstructuur Alliander Na een zorgvuldig proces is in samenspraak met het Grootaandeelhoudersoverleg gekozen voor een reverse converteerbare hybride obligatielening van €600 miljoen Voordelen voor aandeelhouders en Alliander

Reverse converteerbare hybride obligatielening

De verschillende opties voor een kapitaalinjectie zijn uitgebreid afgewogen. Hierbij is onder meer gekeken naar

Een dergelijke lening heeft het karakter van zowel eigen als vreemd vermogen (= hybride) en telt bij uitgifte al voor 50% mee als eigen vermogen.

• Geen dividend vanaf boekjaar 2021;

Bovendien heeft Alliander het recht de lening gedeeltelijk of geheel om te zetten in

• Uitgifte nieuwe aandelen, en

aandelen (= reverse converteerbaar), als de A rating op grond van objectieve

• Reverse converteerbare hybride obligatielening

omstandigheden onzeker wordt. Op deze wijze:

Uiteindelijk heeft Alliander in samenspraak met de

• Wordt de financiële soliditeit van Alliander geborgd

Grootaandeelhouders gekozen voor uitgifte van een reverse

• Blijft Alliander in staat om de komende jaren dividend aan de aandeelhouders uit

convertible hybride obligatielening ter grootte van €600 miljoen.

te keren en krijgen de aandeelhouders een aantrekkelijk marktconform rendement op de lening • Kan Alliander zijn maatschappelijke opdracht blijven realiseren en de investeringen in de energietransitie continueren

De omvang van de gevraagde lening, de voorwaarden waartegen de lening wordt verstrekt en de rentevergoeding zijn getoetst door Stek (juridisch) en KPMG (financieel). Deze onafhankelijke adviseurs, die het Grootaandeelhoudersoverleg hebben bijgestaan, geven aan dat het voorstel van Alliander op zorgvuldige wijze is ontstaan en de voorwaarden solide zijn. Zie voor meer informatie de letters of comfort van KPMG en Stek (BIJLAGE 4A en 4B). 9

Verstering kapitaals-ructuur Alliander

adander

De lening combineert de eigenschappen van een hybride lening met die van een reverse converteerbare lening Beknopte kenmerken (zie BIJLAGE 2A, 2B en 2c) Type lening

Reverse converteerbare hybride obligatielening

Hoofdsom

€600 miljoen

Looptijd_ Rentevaste periode Rentevaste vergoeding Cumulatieve rentebetalingen Mogelijke aflossing Conversie Uitgifte

60 jaar, tenzij eerder afgelost of geconverteerd Tarief wordt elke 10 jaar vastgezet Marktconforme opslag van 1,975% boven 10-jaars swap rate *) Er is mogelijkheid tot uitstel rentebetaling, maar rente wordt altijd uitbetaald Door Alliander bij elke renteherziening of eerder onder bepaalde voorwaarden Onder strikte voorwaarden kan de lening door Alliander worden geconverteerd naar gewone aandelen 15 december 2021

*1 de 10-jaars swap rate is een veel gebruikte basis waarmee de rente voor leningen wordt bepaald. De swap rate wordt dagelijks continue genoteerd en gepubliceerd. 10

Meer aripatie

Verstering kapitaalstructuur Alliander Het afgelopen jaar hebben we een zorgvuldig en intensief proces doorlopen

adander um.

met het Grootaandeelhoudersoverleg (GAO) en hun adviseurs

mei 2020

oktober 2020

oktober 2020 -januari 2021

februari 2021

I

februari -april 2021

april 2021

mei 2021

• • • • • • • • • III • •

E

Aankondiging AvA gesprek over kapitaalbehoefte

Gesprekken met GAO: focus op

1

.analyse van de financiële

projecties en gewenste instrument. s,

(Brief aan aandeelhouders met aankondiging

verkennende gesprekken met GAO over toekomstige kapitaalbehoefte en rol aandeelhouders. GAO laat zich bijstaan door KPMG (financieel) \,e2 Stek (juridisch)

11

Gesprekken met GAO. Focus op

- uitwerking en

voorwaarden van kapitaalversterking.

Brief aan aandeelhouders over verloop van verkenning en verdere proces. Noodzaak tot I kapitaalversterking wordt erkend door GAO.

7april: Toelichting AvA op aanleiding en noodzaak kapitaalversterking, voorkeursinstrument en bedrag 31 mei: Formeel financieringsverzoek verzonden aan de aandeelhouders

VersteRing kapitaalstructuur Alliander Tot aan de formele uitgifte van de lening worden de volgende vervolgstappen beoogd

mei 2021

september 2021

juni 2021

oktober 2021

november 2021

december 2021

• • • • • • • • •

44

31 mei: Alle aandeelhouders ontvangen een individueel voorstel voor een obligatielening, incl. informatiepakket, leningsdocumentatie en letters of comfort KPMG en Stek

12

Informatiebijeenkomsten voor gemeenteraden en Provinciale Staten t.b.v. het politieke besluitvormingsproces

Informatiebijeenkomsten voor verantwoordelijke bestuurders en adviseurs t.b.v. het bestuurlijke besluitvormingsproces

15 okt: gaandeelhouders informeren Alliander over voorgenomen besluit tot participatie in de 'obligatielening.

1dec: aandeelhouders informeren Alliander over definitief besluit tot k participatie in de obligatielening.

i2dec: BAvA 2dec: Ondertekening leningsovereenkomst

3dec: Bepalen van de mate van pro-rata inschrijving en eventuele toewijzing van boven pro-rata inschrijvingen 15 dec: Formele uitgifte van de reverse converteerbare hybride obligatielening_j

Versterking kapitaalstructuur Alliander Concreet verzoek aan aandeelhouders •

Het totaal benodigde bedrag van de reverse converteerbare hybride obligatielening bedraagt €600 miljoen, met een minimale ondergrens van € 550 miijoen. Dit laatste betekent dat Alliander het recht heeft om af te zien van de lening op het moment dat voor minder dan €550 miijoen wordt ingeschreven door de aandeelhouders. In een dergelijke situatie, zal versterking van de kapitaalstructuur op een andere wijze gerealiseerd moeten worden en lijkt inhouding van het dividend onvermijdelijk.

•

Aandeelhouders wordt gevraagd om pro-rata deel te nemen. Om zeker te stellen dat het benodigde bedrag bijeengebracht wordt, worden de aandeelhouders gevraagd om aan te geven in hoeverre zij bereid zijn om meer dan pro-rata deel te nemen, bij voorkeur 25% boven het pro-rata aandeel.

•

Om de uitkomst van het proces goed in te kunnen schatten, ontvangt Alliander graag uiterlijk 15 oktober 2021 het voorgenomen collegebesluit (BIJLAGE 3A). Hierop kan ook de bereidheid worden aangegeven om de Raad van Bestuur aan te wijzen als bevoegd orgaan tot uitgifte van aandelen in geval mogelijke conversie van de obligatielening.

•

Aandeelhouders wordt gevraagd om Alliander uiterlijk op 1december 2021, middels het bijgevoegde formulier (zie BIJLAGE 3B, te informeren over het definitieve besluit tot participatie in de obligatielening.

•

Op 2december 2021 vindt er een Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (BAvA) plaats ten einde Alliander N.V. in staat te stellen aandelen uit te geven indien aan de specifieke voorwaarden van de leningsdocumentatie wordt voldaan. In overeenstemming met het bepaalde in artikel 6en 7van de statuten van Alliander N.V. wordt voorgesteld te besluiten tot aanwijzing van de Raad van Bestuur als bevoegd orgaan tot uitgifte van aandelen in verband met een mogelijke conversie van de obligatielening en tot het beperken of uitsluiten van het voorkeursrecht van bestaande aandeelhouders bij de uitgifte van aandelen, voor de duur van 5jaar vanaf de datum van de BAvA. Zolang de lening uitstaat moet dit besluit ieder jaar opnieuw worden genomen.

13

VersteRing kapitaalstructuur Alliander Concreet verzoek aan aandeelhouders

Op 3december wordt de mate van pro-rata inschrijvingen en eventuele toewijzing van boven pro-rata inschrijvingen bepaald. Dit gaat volgens de hieronder volgende regels:

1.

In het geval dat het totaal van alle inschrijvingen groter is dan EUR 550 miljoen en kleiner dan EUR 600 miljoen krijgt iedereen precies het bedrag waarvoor is ingeschreven.

2.

In het geval dat het totaal van de inschrijvingen groter is dan EUR 600 miljoen, wordt eerst iedereen een percentage van de obligatielening toegewezen dat gelijk is aan maximaal het percentage aandelenbelang van de inschrijver in Alliander. Dit zijn de Initial Allocated Commitments.

3.

Het deel van de obligatie lening dat dan nog niet is toegewezen is de Remaining Available Sum. Alliander zal dit bedrag verdelen onder de boven pro-rata inschrijvers in verhouding met het aandeel van iedere boven pro-rata inschrijver op het totale bedrag dat door de boven pro-rata inschrijvers boven pro-rata is ingeschreven.

Zie hiervoor de leningsdocumentatie, artikel 5(BIJLAGE 2A, 2B en 2C).

14

Versterking kapitaalstructuur Alliander Tot slot

• Wij beseffen dat wij met dit financieringsverzoek een fors beroep op onze aandeelhouders doen, maar gezien het belang van de continuïteit van onze investeringen in de energietransitie en gelijktijdig de wens om onze dividenduitkering te behouden, doen wij met klem een beroep op iedere aandeelhouder om te participeren voor (tenminste) het pro-rata deel in de voorgenomen reverse converteerbare hybride obligatielening. • Voor vragen of opmerkingen kunt uvia mail contact opnemen met • Walter Bien, walter.bien@alliander.com • Michiel Olij, michiel.olij@alliander.com

15

Bednjfsprofiel Alliander Onze rol in de energieketen • Alliander N.V. is een netwerkbedrijf dat bestaat uit een groep bedrijven met ongeveer 7.000 medewerkers. Samen staan we voor hoogwaardige kennis van het energienet. We investeren in de ontwikkeling van het energienet en verkennen en realiseren innovatieve oplossingen. Met onze stakeholders overleggen we over toekomstplannen en dragen we oplossingen aan voor complexe vraagstukken op het gebied van de energietransitie. Dit doen we vanuit het maatschappelijk belang om energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden. offshore windparken

energiecentrales

• Netbeheerder Liander, onderdeel van Alliander, heeft de wettelijke taak de gas- en elektriciteitsnetwerken te beheren en te ontwikkelen. We staan 24/7 klaar om storingen te verhelpen, want zonder energie staat alles stil. Energie die wij distribueren, komt onder meer uit energiecentrales, windparken en import via de landelijke

hoogspanningsnet

gastransportnet

elektriciteits- en gasnetten van respectievelijk TenneT en Gasunie. Liander werkt samen met veel partijen in de energiesector en organisaties die willen innoveren op het gebied van energie. De netbeheerder zorgt voor een juiste data-uitwisseling met onder andere leveranciers in de huidige energiemarkt en werkt samen met overheden rondom vraagstukken over de warmtetransitie. Daarnaast helpen we organisaties bij innovaties met onze datadiensten en we werken samen aan ontwikkeling van de vraag- en aanbodgestuurde flexibele energiemarkt.

1

windmolens \. ............... / kantoren, industrie en datacenters

Lt o g ggng ggg 8262

20 20 20 2

zonneparken

Daarnaast leveren steeds meer consumenten en bedrijven energie die ze zelf produceren terug aan onze energienetten. Hierdoor ontstaat een wisselwerking en verwevenheid tussen vraag en aanbod van energie.

woningen elektrisch vervoer

• Andere onderdelen van ons netwerkbedrijf faciliteren actief markten met producten en diensten die bijdragen aan een toekomstbestendig energienet. We bouwen en onderhouden de infrastructuur en managen vraag en aanbod van energie. We maken inzichtelijk wie, wanneer, waar en in welke hoeveelheid energie produceert of verbruikt. Als onafhankelijke partij geven wij klanten inzichten die hen helpen bij de ontwikkeling van hun energievoorziening. Wij laten de mogelijkheden van het energienet zien en zijn duidelijk over de maatschappelijke kosten die verschillende keuzes met zich meebrengen. 18

lokale duurzame energiebedrijven

ifrifhiltomn ntun r itubjiblaeder l ij ven

tij

!! C=

warmtekrachtkoppelingen

g

Bednjfsprofiel Alliander Alliander bestaat uit een groep bedrijven waarvan Liander de grootste is Onze bedrijven

Hoe wij georganiseerd zijn

Liander • Netbeheerder Liander beheert en ontwikkelt het energienet in haar werkgebied. De netbeheerder heeft de maatschappelijke taak miljoenen consumenten en bedrijven dagelijks van gas en elektriciteit te voorzien. Liander omvat ruim 90% van de omzet van de Alliander groep. Kenter

Netbeheer

• Kenter is een dienstverlener op het gebied van energievoorzieningen, meetdiensten en laadoplossingen. Kenter plaatst onder meer transformatoren, meters, levert meetdata en geeft

aan voor o.a. slimme meters. TReNT levert glasvezeldiensten in Oost-Nederland. 450connect exploiteert een draadloos communicatienetwerk voor kritische infrastructuur, door nauwe samenwerking met de Duitse netwerksector. Firan • Firan ontwikkelt, realiseert en exploiteert netten voor o.a. warmte en koude, zonnestroom, windenergie en CO 2.Samen met publieke en private partners werkt Firan aan de energietransitie voor gebouwen, gebieden en gemeenten. ENTRNCE • ENTRNCE heeft een digitaal handelsplatform ontwikkelt waar zij alle mogelijke 19

energietransacties tussen leveranciers en verbruikers in de energiemarkt faciliteert.

irion

kenter

aLuander T'!'“

Doitsiend

Firan

atnander

es ENTRNCE

Telecomcluster Alliander infrastructuur (zoals de energienetwerken). Utility Connect biedt draadloze datacommunicatie

eiten

Th

inzicht in energieverbruik met online (verbruiks)analyses. • Alliander Telecom levert telecommunicatie voor besturing en beveiliging van kritische

Netwerkacti

Alliander AG (Duitsland) • Alliander AG is met name op kleinere schaal actief in Noordrijn Westfalen en Berlijn waar zij elektriciteits- en gasnetten, openbare verlichting en verkeerslichten beheert. Qirion • Qirion onderhoudt het hoog- en middenspanningsnet in een deel van Nederland en creëert duurzame en innovatieve oplossingen voor nieuwe en bestaande energienetten. Overige dochterondernemingen • Overige activiteiten waaronder bodemonderzoek, grondwerk en uitvoering en Smart Grid technologie worden verricht door respectievelijk Qterra, Stam & Co en Locamation.

Bedrgsprofiel Alliander

adander

2020 in cijfers Kerncijfers Netto-omzet

Balanstotaal

2,0

miljard

94 Emirjard

1,9 E mirjard in2019

8,8 Emiljard in 2019

Resultaat

Investeringen materiële vaste activa

224 € miljoen

890 Emitjoen

Omvang netwerk elektriciteit

Omvang netwerk gas

92.000 km

42.000 km

91.000 km in2019

Bruto investeringen

Dividend 890

834E miljoen in 2019 680

Aantal klantaansluitingen

5,8 miljoen in2019

Aantal eigen medewerkers 2=1•

500

111111131

5.881 fte 5.703 fte in2019

Ilia

0

666

20

N315

•

Uitvalduur elektriciteit

Lost Time Injury Frequency

23 ,2 minuten

1,8

21,9 minuten in 2019

21 in 2019

55

397

Wag "I

1111111129Me it, Elm Ian 1245, 1.11 " 1111111111.

ME 138

NMI

Mal 1313

'32

2017

W5

1

2018

Elektriciteit gereguleerd

• Gas gereguleerd

1111 Meetinrichtergen • Gebouwen, Id Tetc.

MI. 2019

MI 2020

93

114

104

1591

M ~I 1"

2016

150

160

731

fmiljoen

20

42.000 km in2019

1.000

253E miljoen in2019

5,8 miljoen

1=-

94 92

4 80 0

I

11

2016

2017

I

11

2018

2019

0

€miljoen

2020

Groei Alliander door energietransitie CO2reductie is de kern van het klimaatakkoord en heeft grote invloed op de ele<triciteitssector Doelstellingen

Maatregelen • Nationale CO 2 heffing i.c.m. verlaging Europese emissierechten

Industrie

• 2030: 21.5 Mton CO 2 reductie

• Waterstof als energiedrager voor procesindustrie (tot 600° C)

• 2050: Nagenoeg emissievrije industrie

• Verplicht stellen van CO 2 beperkende maatregelen met maximaal 5jaar terugverdientijd

57,2 Mtonl

• Opschalen hernieuwbare elektriciteitsopwekking met 84 DA/h in 2030

Elektriciteit opwekking

• 2030: 32.8 Mton CO 2 reductie

Verkeer en vervoer

• 2030: 10.6 Mton CO 2 reductie

• Inzet op 100% aandeel van elektrische auto's in nieuwverkoop na 2030

• 2050: Emissievrij verkeer

• Verlagen van zakelijke (auto)kilometers met 8miljard in 2030

• 2030: 4.7 Mton CO 2 reductie

• Elektrisch verwarmen kassen en gebruik restwarmte

• 2050: Emissievrije productie

45,2 Mtonl

• Focus op wind op zee • Afbouw kolencentrales tot 2030

35,6 Mtonl

Landbouw 26,9 Mtont

Gebouwde omgeving 24,4 Mtonl 'Mton CO2 equivalent uitstoot in 2018.

22

• 2050: Balans tussen opslag & productie van hernieuwbare energie/ biomassa en emissie van onvermijdbare uitstoot

• Verduurzamen veehouderij (precisiebemesting, kunstmest vervanging) • Inrichten van land en wateroppervlak op CO2 vastlegging en gebruik

• 2030: 9.1 Mton CO 2 reductie

• Verduurzaming van 1,5 miljoen bestaande woningen in 2030

• 2050: Alle woningen en gebouwen goed geïsoleerd, duurzaam verwarmd en voorzien van schone elektriciteit

• Jaarlijks verduurzamen van 50.000 woningen en gebouwen vanaf 2021 en 200.000 per 2030 d.m.v. aardgasvrije nieuwbouw, subsidiëren van verduurzaming huidige woning Bronnen: Strategy & PwC, Klimaatakkoord, IPCC

Groei Alliander door energietransitie De energietransitie vereist dat er de komende jaren sterk géinvesteerd moeten worden in de energie-infrastructuur in Nederland

Nieuwe vereisten aan de elektriciteits- en gasnetten

(Inter)nationale klimaatdoelen Switchenrivan,

Elektriciteitsverbruik neemt toe

giesoorti

Verwarmen zoncer aardgas (warrntenetten, blogas, elektrificatie)

Alle auto's duurzaam

•

(Inter)nationale klimaatdoelen Alle woningen en gebouwen !abet Fl

ElektrIciteit u.iurzaam opwekkerl

B

Energle npeerr

Systeem wordt meer decentraal

Windmolens op 10% van continentale plat

\

= \Zonnepanelen op are daken

I

Hernieuwbare energie is niet stuurbaar

o ni n

Op 1januari 2020 is de Klimaatwet ingegaan, waarin de CO 2 doelstellingen van 49% reductie in 2030 en 95% in 2050 zijn vastgelegd. De Europese Klimaatwet scherpt deze doelstellingen verder aan. De energietransitie vereist dat de gehele energie-infrastructuur in Nederland de

Wind op Zee zal aangesloten worden

komende jaren verzwaard wordt, omdat de elektriciteitsvraag in 2050 verdubbeld is. Hogere volatiliteit in het dagprofiel

Consequenties voor de netbeheerders

0 23

Verzwaren van het net

• Opkomst van datacenters

• Hogere peakload en een 'tweerichtingsverkeer' in alle netvlakken • Balancering meer in regionale netten • Belangrijke rol biomassa/biogas en waterstof richting 2050 • Relatief veel geïnstalleerd vermogen nodig per eenheid opwek • Realisatie beide fases Wind op Zee richting 2030 • TenneT wettelijk verplicht tot aanleg net op zee • Investeringen op land door TenneT • Meer weersafhankelijk door opwek achter de meter

Onze grootste uitdaging is ervoor te zorgen dat de energie-infrastructuur hiervoor op tijd klaar is.

• Sterk toenemende vraag door elektrificatie

• Toename volatiliteit door toename elektrisch vervoer • Sturing op moment en hoogte van elektriciteitsverbruik Bron: Strategy &PwC

Aanleg nieuwe infrastructuur

00

Nieuwe aansluitingen

Groei Alliander door energietransitie Door de investeringen in de energie infrastructuur zal de kapitaalbehoefte van de sector en Alliander de komende 20 jaar sterk toenemen Investeringen • TenneT, Alliander, Enexis en Stedin zullen per jaar gezamenlijk gemiddeld €1,5 miljard extra gaan investeren —een verdubbeling ten op zichte van het recente gemiddelde investeringsniveau. Gezamenlijk moeten zij €102 miljard investeren in het elektriciteitsnet en de regionale gasnetten. • Door de benodigde investeringen in het hoogspanningsnet alsmede het net op zee, is de verwachting dat de kosten die TenneT doorberekent aan Regionale Netbeheerders ("RN B's") ook zullen stijgen • De investeringen van Alliander zijn sinds 2018 aan het stijgen. Deze stijging zal de komende jaren versneld worden ingegeven door de energietransitie. De investeringen voor Alliander —voor de periode 2019-2030 —zullen gemiddeld €1,2 miljard per jaar bedragen • Op de lange termijn (na 2030) neemt de onzekerheid over de benodigde investeringen toe, maar de verwachting is niet dat de investeringen zullen dalen • De verhoogde investeringen zullen primair gefinancierd worden met vreemd vermogen. Dit is echter alleen mogelijk indien er tevens nieuw eigen vermogen beschikbaar wordt gesteld, waarmee de rating en voor Alliander belangrijke ratio's in stand gehouden kunnen worden.

'Netto getallen zijn investeringen minus klantbijdragen, exclusief prijseffect exclusief meters, exclusief GTS Bronnen: Rapport Hen, Liander, Enexis, Stedin, renner

24

Investeringen TenneT, Alliander, Enexis en Stedin Gemiddelde netto investeringen per jaar 2011-2050 (reëel pp 2020 in Errild) 1 4,0

3,3

+84% +€1,5 ml

3,5

32

3,0

1,8

2,0

11 Electra

1,0

• Gas

0,0

2011-2020

2021-2030

2031-2040

2041-2050

Investeringen Alliander per jaar —2010 t/m 2030

liiIIiiiiiiIII

2010

2012

2014

2016

2018

2020

2022

2024

2026

2028

2030

Groei Alliander door energietransitie

atriander

We werken nauw samen met onze stakeholders om de doelstellingen te realiseren Onze focus

Werkpakket Alliander

Om de afspraken uit het Klimaatakkoord waar te maken, hebben we als Zonneparken, datacenters en

maatschappij een enorme hoeveelheid werk te verzetten in het komende

andere snel ontwikkelende energie-

decennium. Als netbeheerder bereiden we ons zo voor:

intensieve sectoren vragen steeds meer energie.

We zetten in op een integraal transitieplan samen met stakeholders. In essentie herontwerpen we als maatschappij het

De energietransitie vraagt om

gehele energiesysteem

intensieve samenwerking tussen gemeenten, provincies, netbeheerders en andere partners

• (4

We investeren proactief in ons netwerk op basis van regionale (e, .energiestrategieën, klantcontacten en systeemstudies

binnen en buiten de energiesector. • •

Sektriciteit on gas elektricitelt

We vergroten productiviteit en efficiency en richten ons op

Capaciteitstoena me

innovatie, standaardisatie en het inzetten van tijdelijke concepten

Als netbeheerder staat Liander voor de opdracht om de capaciteit van het elektriciteitsnet op een groot aantal plekken minstens te hebben verdubbeld in 2030. 0

0

Het nog optimaler benutten van het bestaande net om de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk te houden

25

2020 2030

Groei Alliander door energietransitie Werkpakket Liander -investeringen in Friesland Friesland • Voor de komende tijd wordt ingezet op investeringen in de diverse onder- en regelstations en het versterken van het distributienet met grote 20 kV-ringen, om te voldoen aan de verwachte capaciteitsvraag als gevolg van zonopwek en de industrievraag. • Als eerste worden belangrijke stations in het zuidelijke deel van Friesland (Wolvega en Oosterwolde) en het noordoostelijke deel (Dokkum —Holwerd — Ameland) verzwaard en wordt op veel plaatsen het middenspanningsnet versterkt om transportbeperkingen op te lossen en een toekomstbestendig net te maken. Daarna worden de stations Lemmer en Bergum beiden uitgebreid met nieuwe 110/20 kV-transformatoren van 80 MVA.

Wij investeren de komende tijd in diverse onder- en regelstations en in het versterken van het distributienet met grote 20 kv-ringen. Op deze manier kunnen we beter voldoen aan de verwachte capaciteitsvraag.

We versterken het middenscianningsnet op veel plaatsen om transportbeperkingen op te lossen en te zorgen voor een toekomstbestendig energienet.

Ameiand We plannen de bouw van een nieuw onderstation om toekomstige groei op te vangen.

• Daarnaast wordt een nieuw onderstation bij Bo!sward gebouwd, dat ook ingezet wordt om de groei in duurzame energie in het zuidwesten van de provincie op te vangen. Tevens worden verdere plannen met TenneT gemaakt voor een geheel nieuw onderstation nabij Leeuwarden om verdere toekomstige groei op te vangen. • Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio Friesland (en Noordoostpolder) dat van de zeventig stations circa veertig stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om circa dertig nieuwe stations te stichten en er circa veertig uit te breiden. Verdere concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES.

26

Verzwaren van belangrijke

Leeuwarden Bergum

•

Uitbreiding

Nieuw

stations met

onderstation

nieuwe trans-

(opvang groei

formatoren.

duurzame energie in

Drachten

Bo!sward

Oosterwolde Oudehas e

zuidwesten). Lemmer

Wolvega

stations in zuiden en noo doosten.

Groei Alliander door energietransitie Werkpakket Liander -investeringen in Flevoland Flevoland • Om de knelpunten het hoofd te bieden investeert Liander in de Noordoostpolder in de onderstations Emmeloord en Luttelgeest en het versterken van het distributienet met grote 20 kV -ringen. Deze 20 kV-ringen worden als het ware een tussennet om het 10 kV- middenspanningsnet te versterken en extra capaciteit te leveren. • In de Flevopolder worden bestaande onderstations uitgebreid (onder andere Dronten, Lelystad, Zeewolde en Almere) en wordt samen met TenneT gewerkt aan drie nieuwe onderstations (nabij Almere, in het midden van de polder en ten oosten van Dronten). • De verzwaringen van de onderstations Dronten, Lelystad in het oosten van de Flevopolder zijn voornamelijk voor duurzame opwek. Daarnaast worden binnen de planperiode twee nieuwe onderstations gebouwd (in het midden van de polder en ten oosten van Dronten) voor het aansluiten van duurzame opwek.

Wij investeren de komende tijd á diverse onder- en regelstations en in het versterken van het distributienet met grote 20 kV-ringen. Op deze manier kunnen we beter voldoen aan de verwachte capaciteitsvraag.

Investeren in onderstations en versterken van het

Luttelgeest

distributienet met grote 20 kV-ringen (als soort tussennet om het 10 kV- middenspanningsnet te

,rnme,00rd

versterken en extra capaciteit te leveren).

Samen met TenneT plannen we meer Dronten • •

capaciteit in de Flevopolders, zodat woning-

• Het onderstation Zeewolde wordt verzwaard. Enerzijds zien we een grote vraag voor wat betreft duurzame opwek en anderzijds de komst van datacentra. Ook de verdere ontwikkeling van de woningbouw in Oosterwold en bedrijventerrein Stichtsekant worden hiermee gefaciliteerd. Een nieuw te realiseren onderstation Almere is voornamelijk bedoeld voor de stad Almere. Om verdere groei in het oosten van Almere voor zowel woningbouw als ook bedrijvigheid mogelijk te maken wordt met TenneT samen de planvorming opgestart voor een schaalsprong in de benodigde capaciteit in de westzijde van de Flevopolder • Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio Flevoland dat van de 38 stations circa 24 stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om circa vijf nieuwe stations te stichten en er circa twintig stations uit te breiden. Verdere concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES. 27

bouw en bedrijvigheid kunnen groeien. Lely. stad

0 Samen met TenneT werken

Verzwaren van bestaande onderstations.

* Almere

we aan drie nieuwe onderZeewolde

stations nabij Almere. in het midden van Flevoland en ten oosten van Dronten.

Groei Alliander door energietransitie Werkpakket Liander -investeringen in Noord-Holland Noord-Holland • In het noordelijke deel van Noord-Holland wordt geïnvesteerd in verzwaringen van diverse stations. De recent gestichte stations Middenmeer en De Weel gaan op 20 kV -niveau diverse knelpunten oplossen in de bestaande 50 kV-netstructuur. Daarnaast wordt een nieuw 150/50 kV onderstation bij Oostzaan gebouwd om het elektriciteitsnet in de Zaanstreek te versterken. Voor de verdere tijdshorizon worden nu ook al plannen gemaakt voor extra stations nabij Alkmaar en het uiterste noorden van de provincie. De noodzaak hiervoor en de geografische locatie zal vanuit de RES onderbouwd worden.

Wij investeren de komende tijd in diverse onder- en regelstatiOns. Op deze manier kunnen we beter voldoen aan de verwachte capaciteitsvraag. We maken plannen voor extra stations nabij Alkmaar. De recent gebouwde stations gaan op 70

Purmerend en in het uiterste noorden van de provincie.

kV-niveau diverse

MIddenmeer •

L

knelpunten oplossen

• In Amsterdam vindt een grote uitbreiding plaats van bestaande stations (zoals Nieuwe Meer, Karperweg, Bijlmer Noord, Watergraafsmeer en Uilenburg) en worden diverse nieuwe stations gebouwd op plekken als liburg, Noord Papaverweg, Zeeburgereiland en Nieuwe Meer. Hiervoor werkt Liander nauw samen met de gemeente Amsterdam. Verder wordt in Haarlem gewerkt aan de verzwaring van station Oorkondelaan en in Haarlemmermeer aan station Vijfhuizen. Tevens wordt in de Haarlemmermeer gezocht naar een locatie voor twee nieuwe stations en wordt in Amstelveen met de gemeente ook naar een locatie voor een nieuw 150 kV-station gezocht om het bestaande elektriciteitsnet te uit te breiden voor de sterk toenemende vermogensvraag. • Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio NoordHolland dat van de 46 stations circa dertig stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om minimaal tien nieuwe stations te stichten (oplopend tot circa 24) en er minimaal 25 uit te breiden (oplopend tot 32). Verdere concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES. 28

in de bestaande 50 kV -netstructuur.

. De Weel

In Amsterdam breiden we bestaande stations fors uit (zoals Nieuwe Meer, Karperweg, DijImer Noord. Watergraafsmeer

Een nieuw1SCV50 kV

en Uilenburg) en gaan we

onderstation gaat het

diverse nieuwe stations bouwen

elektriciteitsnet in de

OP Plekken als Uburg. Noord

Zaanstreek versterken.

Papaverweg, Zeeburgereiland Oostzaan • Haarlem •Amsterdam

Verzwaring van stations Oorkondelaan

I

en Viirhuizen.Haarlemmermeer

• • Amstelveen

en Nieuwe Meer

We zoeken in Haarlemmermeer naar locaties voor twee nieuwe stations en in Amstelveen naar een locatie voor een 150 kV-station.

Groei Alliander door energietransitie Werkpakket Liander -investeringen in Zuid-Holland Zuid-Holland • Liander dient veel van haar 50 kV-onderstations te versterken en nieuwe onderstations te bouwen om de huidige en toekomstige transportknelpunten het hoofd te bieden. Verzwaring van de onderstations Zoeterwoude, Leiden Zuidwest, Leiden Rijksuniversiteit, Leiderdorp, Noordwijk en Leimuiden staan op stapel, waarvoor in de komende jaren eerst de benodigde ruimte moet worden gevonden. Tevens wordt momenteel voortvarend gewerkt om het nieuwe onderstation Boskoop en de nieuwe invoedingspunten vanuit TenneT, Zuidplaspolder (samen met TenneT en Stedin) en Leiden Oost (samen met TenneT) tot stand te brengen. • Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio Zuid-Holland dat van de achttien stations circa vijf stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om circa tien nieuwe stations te stichten en er circa vijf uit te breiden. Verdere concretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES.

29

We gaan veel van onze 50 kV-onderstations versterken en nieuwe onder• stations bouwen om de huidige en toekomstige transportknelpunten het hoofd te bieden.

Omdat we voorzien dat extra capaciteit nodig is. werken we

Noordwi • Leimuiden Leiden

We gaan de onderstations Leiden Zuidwest. Universiteit Leiden, Noordwijk en Leimuiden verzwaren.

• Leiderdorp

Zoeterwoude • Boskoon • Zuidpiaspolder

samen met TenneT hard aan nieuwe invoedpunten in de Zuidplaspolder (met Stedin) en Leiden Oost. Daarnaast werken we aan nieuwe onderstations in Boskoop. Zoeterwoude en Leiderdorp.

Groei Alliander door energietransitie Werkpakket Liander -investeringen in Gelderland Gelderland • Liander investeert op diverse plekken in verzwaring van stations. De stations Barneveld, Dodewaard, Zevenaar, Doetinchem en Eibergen zijn hier voorbeelden van. Zowel extra vermogen als ook aansluitmogelijkheden worden bijgeplaatst. • De grotere projectgebieden zijn de Bommelerwaard en het knooppunt Arnhem Nijmegen. In deze twee gebieden worden ook geheel nieuwe stations (in samenspraak met TenneT) gebouwd voor verdere versterking van het elektriciteitsnet.

0 We verkennen samen met TenneT en Stedin de mogelijkheden voor een nieuw onderstation

• In de Bommelerwaard wordt onderstation Zaltbommel verder verzwaard met 150/20 kV en wordt een nieuw onderstation 150/20 kV gebouwd in Zuilichem. Daarna worden bijna alle onderliggende grotere verdeelstations versterkt om huidige en toekomstige knelpunten op te lossen. • In het gebied tussen Arnhem en Nijmegen wordt enerzijds volop ingezet op grote logistieke oplossingen en anderzijds speelt de duurzame opwek en verduurzaming van woningbouw een grote rol. Om knelpunten het hoofd te bieden wordt samen met TenneT een nieuw onderstation Oosterhout gesticht met drie 150/20 kV-transformatoren van 80 MVA.

•

Nijkork

0

Barneveld • Eibergen

•

Oosterhout

Zdiachem •

Zaltbommel •

•

zowel extra vermogen als aansluitmogelijkheden bij.

Doetinchem é

Zevenaar

• Nijmegen

We bouwen tussen Arnhem en Nijmegen samen met TenneT een nieuw onderstation Oosterhout net

• Voor de verdere toekomst worden in de buurt van Nijkerk de mogelijkheden voor een nieuw onderstation samen met TenneT en Stedin verkend. De groei ten noorden en oosten van Amersfoort zal immers verder doorgaan gezien de gunstige ligging nabij de snelweg Al. Om deze groei beter te kunnen voorspellen zet Liander samen met de omgevingspartners in op de RES als instrument. • Voor de periode tot 2029 voorziet Liander op dit moment voor de regio Gelderland dat van de 39 stations circa 28 stuks overbelast raken. Liander is daarom voornemens om circa vijftien nieuwe stations te stichten en er circa zeven uit te breiden. Verdere 3ctoncretisering van deze investeringen zal plaatsvinden via de RES.