RV2021-070 Bijlage 2 Economische Foto West Betuwe mei 2021.pdf
Tekst van het document
Economische Foto West Betuwe Bouwsteen voor de Economische Visie van de gemeente West Betuwe
Opgesteld met steun van: Buck Consultants International Nijmegen, mei 2020
Inhoudsopgave 1
Conclusies en managementsamenvatting
p. 2
2
Onderbouwingen
p. 15
Inleiding
p. 16
1
Economische structuur
p. 18
2
Arbeidsmarkt en talent
p. 43
3
Bedrijventerreinen
p. 59
4
Woon- en leefklimaat
p. 70
5
Samenwerking
p. 76
1
1 Conclusies en managementsamenvatting
2
1 Economisch DNA West Betuwe West Betuwe is een middelgrote gemeente met ruim 50.000 inwoners, waarvan Geldermalsen met ruim 10.000 inwoners de grootste kern is. West Betuwe heeft een landelijk karakter en bestaat uit 26 kernen en een aantrekkelijk buitengebied. In de gemeente zijn 5.500 bedrijven gevestigd waar 27.800 personen werken. De afgelopen jaren is de werkgelegenheid in West Betuwe sterk gegroeid (+2.300 banen in 2017-2019). De gemeente beschikt over een grote agrarische sector met een specialisatie in fruitteelt en in glastuinbouw. Dit vorm de economische basis van de agribusiness, waarin ook bedrijven met activiteiten in verwerking, handel, toelevering en logistiek actief zijn. West Betuwe ligt strategisch op de kruising van belangrijke noord-zuid (A2) en oost-west-assen (A15 en de Waal). Dit vormt de basis voor de omvangrijke logistieke sector in de gemeente. De aantrekkelijke natuurlijke omgeving in de gemeente (bloesem, fruit en het rivierenlandschap) vormt het fundament van de sector toerisme & recreatie. Ook is er een aanzienlijke maakindustrie. Het West Betuwse bedrijfsleven kent een opmerkelijk hoog aandeel familiebedrijven. De beroepsbevolking van West Betuwe omvat 28.000 personen en het werkloosheidspercentage is relatief laag. De gemeente vergrijst waardoor het arbeidspotentieel onder druk kan komen te staan.
In West Betuwe liggen 27 bedrijventerreinen waar nog diverse kavels beschikbaar zijn, in het bijzonder op Hondsgemet Zuid. De gemeente heeft een prettig woon- en leefklimaat gebaseerd op rust, ruimte, groen en leefbaarheid. West Betuwe is op het gebied van economische structuurversterking actief in samenwerkingsverbanden gericht op drie speerpunten: Greenport Gelderland (tuinbouw), Logistics Valley (logistiek), het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT). Daarnaast werkt de gemeente regionaal samen in Fruitdelta Rivierenland. 3
2 Enkele verrassende inzichten uit de analyses ⚫ Twee keer zo snelle werkgelegenheidsgroei in West-Betuwe (+13%) als in Rivierenland (6%), Gelderland (6%) en Nederland (7%) tussen 2010-2019. ⚫ Twee tot drie keer zo grote agrarische en logistieke sector in West-Betuwe als provinciaal gemiddeld. West-Betuwe blinkt uit in deze sectoren. • •
Agrarische sector: 5,2% werkgelegenheid West-Betuwe en 2,6% werkgelegenheid Gelderland Logistiek: 18% werkgelegenheid West-Betuwe en 7% werkgelegenheid Gelderland
⚫ Werkgelegenheid drijft op ondernemers: het aandeel zorg, onderwijs en openbaar bestuur is relatief beperkt in West-Betuwe. Dergelijke (publieke) centrumfuncties zijn meer in Tiel te vinden. ⚫ Groot aantal familiebedrijven: in West Betuwe ligt het aandeel banen bij familiebedrijven op 49% tegenover 43% in Rivierenland, 33% in Gelderland en 29% in Nederland ⚫ Er is sprake van vergrijzing van de (beroeps)bevolking • •
Krimp werkzame groep tussen 20-65: van 28.500 in 2020 naar 26.200 in 2050 Groei leeftijdsgroep 65+: van 10.000 in 2020 naar 14.900 in 2050.
⚫ Zuidwest-Gelderland zwaarst getroffen regio van Gelderland qua economische krimp door Corona: -6 tot -12% werkgelegenheid t.o.v. -2 tot -8% voor de provincie in 2020. 4
3 SWOT Economie en Arbeidsmarkt West Betuwe Kracht
Zwaktes
▪ Vitale economie met sterke werkgelegenheidsgroei
▪ Veel stoppende bedrijven in land- en tuinbouw
▪ Beeldbepalende bedrijven in agribusiness en logistiek
▪ Economie deels conjunctuurgevoelig
▪ Veel starters in zakelijke dienstverlening en bouw
▪ Beperkt ankerpunten kennis/innovatie (hoger onderwijs, grote bedrijven)
▪ Veel familiebedrijven (met lange investeringshorizon)
▪ Flexibilisering arbeidsmarkt resulteert in sociale uitdagingen
▪ Gunstige ontwikkeling werkloosheid
▪ Lichte oververtegenwoordiging lager opgeleiden in beroepsbevolking
▪ OV-bereikbaarheid via treinstations in Geldermalsen en Beesd
▪ Congestie A2 en A15 (pre-corona) zet bereikbaarheid onder druk
▪ Sterk organiserend vermogen, veel ondernemersverenigingen
▪ Voorzieningenniveau in (kleine) kernen onder druk
▪ Veel opleidingsmogelijkheden in omliggende regio’s
▪ Woningmarkt onvoldoende ingespeeld op vergrijzing, jongeren en arbeidsmigranten
▪ Bedrijfskavels beschikbaar op bedrijventerreinen
▪ Versnipperde voorraad bedrijventerreinen (27 locaties)
▪ Maakindustrie: behoorlijk omvang en interessante bedrijven Kansen
Bedreigingen
▪ Koploperrol pakken in verduurzaming fruitteelt
▪ Winkelaanbod onder druk door e-commerce en corona
▪ Agrifood & tech in buurregio’s (o.a. Agrifood Capital en Foodvalley)
▪ Groeisector zorg sterk ondervertegenwoordigd in de gemeente
▪ E-commerce als logistieke groeimarkt (gunstige ligging)
▪ Fruitteelt ervaart onzekerheid exportmarkten (Brexit, Rusland, etc.)
▪ Containerterminal/kades Tiel/Haaften voor duurzaam transport
▪ Stikstofcrisis zet landbouw en bouwsector onder druk
▪ Samenwerking HBO-MBO-bedrijfsleven in fruitteelt en logistiek
▪ Vergrijzing en beperkte groei beroepsbevolking (na 2025)
▪ Doorontwikkeling recreatie & toerisme (post-Corona)
▪ Vertrek jong talent dat zich na studie niet vestigt in West Betuwe
▪ Kansen energietransitie in landbouw, bouw en logistiek
▪ Beperkte investeringen in toekomstbestendigheid werklocaties
▪ Huisvestingsmogelijkheden bedrijven buiten bedrijventerreinen
▪ Spanningsveld tussen uitbreiding bedrijvigheid/voorzieningen (o.a. teeltondersteunende) en kwaliteit van landschap
▪ Kansen bedrijvigheid rond opwaardering station Geldermalsen
▪ Onzekere economische effecten Corona-crisis
▪ Energietransitie en vergroening bedrijventerreinen
5
4 Selectieproces economische opgaven ⚫ Twee hoofdlijnen bij het selecteren van economische opgaven • •
Versterken structuur en functioneren speerpuntsectoren Impuls concurrentiekracht en vestigingsklimaat
→ →
Specifieke sectoren Brede economie
⚫ Selectie speerpuntsectoren • • •
Omvang: substantiële omvang (absoluut en relatief) werkgelegenheid en aantal bedrijven in de betreffende sector Kansen en uitdagingen: er liggen kansen en uitdagingen in de betreffende sector Knoppen aan draaien: gemeente kan een rol vervullen in oppakken kansen en uitdagingen
⚫ Selectie opgaven concurrentiekracht en vestigingsklimaat • • •
Grootte van de opgave: opgaven met de grootste impact op het functioneren van bedrijven Welzijn: economische opgaven met de grootste impact op het welzijn van inwoners Knoppen aan draaien: gemeente kan een rol vervullen in oppakken kansen en uitdagingen
6
5 Economische opgaven
Economie West Betuwe 2030 Dynamisch, ondernemend, toekomstvast, duurzaam en leefbaar
a. Benutten kansen in speerpuntsectoren
Speerpuntontwikkeling
Toekomstbestendige agribusiness
Meer meerwaarde uit logistiek
Bouwen aan de maakindustrie
Recreatie & toerisme
Detailhandel
- Separate nota-
- Separate nota-
b. Zorgdragen voor voldoende arbeidspotentieel Concurrentiekracht en vestigingsklimaat
c. Ruimte voor bedrijvigheid
d. Vitale dorpen en kernen 7
A Benutten kansen in speerpuntsectoren Toekomstbestendige agribusiness Kenschets West Betuwe ⚫ Dé nr.1 fruitgemeente van Nederland ⚫ 1.500 banen in primaire sector bij meer dan 500 bedrijven ⚫ Compleet cluster aanwezig (teelt, veiling, handel en techniek) ⚫ Fruitteelt van meerwaarde voor recreatie & toerisme
Trends & ontwikkelingen ⚫ Forse internationale concurrentie ⚫ Schaalvergroting in keten ⚫ Verduurzaming in keten (o.a. verpakkingen) ⚫ Innovatie (o.a. energie, teelt en verwerking) ⚫ Klimaatextremen negatief voor productie ⚫ Groei nevenactiviteiten bij telers/boeren ⚫ Voldoende arbeid is een uitdaging ⚫ Opkomst teeltondersteunende voorzieningen
Doelen en uitdagingen ⚫ Toekomstbestendige ruimtelijke ontwikkeling fruitteelt met o.a. aandacht voor: • •
⚫ ⚫ ⚫ ⚫
Ontwikkelruimte voor fruitbedrijven op geschikte locaties (ruimtelijke inpassing, mobiliteit) Balans vinden tussen teeltondersteunende voorzieningen en landschappelijke kwaliteit
Zorgen voor voldoende geschikt arbeidspotentieel (o.a. Fruit Tech Campus, arbeidsmigranten) Vergroten innovatiegraad bedrijfsleven (o.a. verbindingen met WUR, HAS, Food Valley en AgriFood Capital Noordoost-Brabant) Impuls verduurzaming, inclusief energietransitie, watergebruik, gebruik circulaire verpakkingen Communicatie over kracht en innovatie in sector richting inwoners (‘license to produce’) 8
Meer meerwaarde uit logistiek Kenschets West Betuwe ⚫ Regio Rivierenland, waaronder West Betuwe, is een logistieke hotspot ⚫ Kwart van alle werkgelegenheid in West Betuwe te vinden in vervoer, opslag en handel ⚫ Gunstige ligging aan A2, A15 en de Waal (terminal Tiel)
Trends & ontwikkelingen ⚫ Automatisering en bredere toepassing techniek en IT in logistieke operaties ⚫ E-commerce is een groeisegment ⚫ Klimaat en duurzaamheid vragen forse inspanning van de sector ⚫ Voldoende arbeid is een uitdaging ⚫ Risico dichtslibben A2 en A15 (MIRT-A2)
Doelen en uitdagingen ⚫ Arbeidsmarkt laten meegroeien met technische ontwikkeling (slimme concepten, techniek en IT) ⚫ Meer jongeren interesseren voor een baan in de logistiek ⚫ Verduurzaming transportsector (Zero Emissie, LNG, modal shift) ⚫ Verduurzamen logistiek vastgoed (bijv. zonnepanelen op daken, klimaat en bestrating/groen terrein) ⚫ Grootschalige logistieke ruimtevraag faciliteren op juiste vestigingslocaties (gemeente/regio) ⚫ Verbeteren bereikbaarheid A2 en A15 (lobby) 9
Bouwen aan de maakindustrie Kenschets West Betuwe ⚫ 300 bedrijven in industrie/nutsbedrijven waar ca 3.400 mensen werken ⚫ Sterke industriële bedrijven in food (incl. toelevering): Greefa, Coroos, Bakkerij Bouman, Flexpak en Slagerijen Kaldenberg ⚫ Maakbedrijven voor de bouw en interieur: Xella, Hermeta, Filoform, Meubelfabriek de Toekomst en Plan Effect
Trends & ontwikkelingen ⚫ Digitalisering, automatisering en robotisering zorgen voor ‘vierde industriële revolutie’ ⚫ Transitie richting smart industry vraagt nieuwe skills (techniek, IT, data, design) ⚫ Klimaatopgave vereist verduurzaming van producten en productieprocessen
Doelen en uitdagingen ⚫ Bedrijfsleven laten aansluiten op regionale/landelijke innovatie proeftuinen, fieldlabs en pilots ⚫ Verduurzaming van producten en productieprocessen van maakbedrijven in West Betuwe ⚫ Meer jongeren interesseren voor een baan in de maakindustrie ⚫ Arbeidsmarkt laten meegroeien met technische ontwikkeling (techniek, IT, data, design)
10
Dit onderdeel is gebaseerd op Beleid Recreatie & Toerisme West Betuwe
Recreatie & toerisme Kenschets West Betuwe ⚫ Dé bloesem- en fruitgemeente van Nederland ⚫ Aantrekkelijk landschap tussen en rond de Waal en de Linge ⚫ Cultuurhistorie van kastelen, forten, Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW), landgoederen en beschermde dorpsgezichten ⚫ Ca 1.200 banen; economische waarde dagrecreatieve sector €296 mln. en van de verblijfsrecreatieve sector op €76 mln
Trends & ontwikkelingen ⚫ Vergrijzing van Nederlandse bevolking maakt 65+ers een interessante doelgroep ⚫ Forse tegenwind door Corona-crisis: vraaguitval, 1,5m samenleving, absentie personeel ⚫ Opkomst streekproducten biedt kansen ⚫ Zakelijke markt groeit ⚫ Aandacht voor duurzame recreatie
Doelen en uitdagingen ⚫ Verbinding van ondernemers en initiatieven t.b.v. groei omzet, bezoekers en werkgelegenheid ⚫ Versterken recreatieve routestructuren (wandelen en fietsen) ⚫ Versterken recreatie en toerisme door ontwikkeling van verblijfsrecreatie en dagattracties ⚫ Promotie van USP’s, parels en verhaallijnen van West Betuwe samen met partners
11
B Zorgdragen voor voldoende arbeidspotentieel
Kenschets West Betuwe ⚫ Gemeente West-Betuwe heeft een beroepsbevolking van 28.000 personen ⚫ Werkloosheid in de gemeente is relatief laag, maar loopt op door Corona-crisis ⚫ In West-Betuwe staan zo’n 1.150 personen aan de zijlijn qua werk ⚫ Behoorlijk aantal arbeidsmigranten in de gemeente/regio
Trends & ontwikkelingen ⚫ Vergrijzing van de bevolking waardoor de beroepsbevolking krimpt ⚫ Arbeidsmarkt van de toekomst vraagt nieuwe kennis en capaciteiten • •
⚫
Techniek, IT, data-science, etc. Creativiteit, probleemoplossend vermogen)
Risico sociale tweedeling door beperkte aansluiting skills laagopgeleiden met arbeidsmarkt van de toekomst
Doelen en uitdagingen ⚫ Verbeteren van de aansluiting arbeidsmarkt en (praktisch) onderwijs ⚫ Vasthouden en aantrekken jong talent voor de gemeente/regio ⚫ Zorgdragen voor voldoende huisvesting voor buitenlandse medewerkers ⚫ Stimuleren van participatie van niet-werkenden (o.a. via regionaal werkbedrijf) ⚫ Stimuleren van grotere betrokkenheid van MKB-bedrijven in initiatieven Werkzaak/RW POA Rivierenland
12
C Ruimte voor bedrijvigheid Kenschets West Betuwe ⚫ Totale bestaande voorraad bedrijventerreinen ruim 350 hectare (verdeeld over 28 planfasen) ⚫ Bedrijventerreinen verantwoordelijk voor 52% van totaal aantal banen; rest in kernen en buitengebied ⚫ 60% van banen op bedrijventerreinen binnen de sectoren logistiek-groothandel en industrie ⚫ Nog beperkt aantal hectaren uitgeefbaar op bedrijventerreinen (hard aanbod ca. 4 ha)
Trends & ontwikkelingen ⚫ Tot 2030 aanhoudende behoefte aan bedrijventerreinen in Rivierenland ⚫ Processen van digitalisering en robotisering grijpen fors in op processen van bedrijven ⚫ Er worden nieuwe (aanvullende) eisen gesteld aan kwaliteit van bedrijventerreinen ⚫ Processen van veroudering op terreinen ⚫ Belang van duurzaamheid neemt toe (energietransitie, circulair, klimaatadaptatie) ⚫ Flexibilisering van arbeid (o.a. ZZP) vergt ook andere vormen van werklocaties/ontmoeting
Doelen en uitdagingen ⚫ Marktgericht (voor de ‘juiste’ doelgroepen) ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen ⚫ Regionale afstemming over juiste segmentering van bedrijventerreinen ⚫ Behouden van voldoende ontwikkelruimte voor groei en verplaatsing lokale bedrijven, ook in kernen en buitengebied (o.a. in vrijkomende gebouwen, mits niet-hinderlijk) ⚫ Kwaliteit op peil houden van de bestaande bedrijventerreinen (toekomstbestendig) ⚫ Aanpakken van urgente hinder- en mobiliteitsknelpunten op/nabij bedrijventerreinen 13
D Vitale dorpen en kernen
Kenschets West Betuwe ⚫ Gemeente beschikt over een aantrekkelijk woon- en leefklimaat gestoeld op rust, ruimte, groen en leefbaarheid ⚫ Woningaanbod bestaat met name uit eengezinswoningen in de koopsector ⚫ Versnipperde (solitaire) bedrijfslocaties in de gemeente verzorgen overlast (door verkeer, geluid, etc.)
Trends & ontwikkelingen ⚫ Sprake van vergrijzing in kleine kernen, hetgeen leidt tot vraag naar woningen voor senioren en risico op teruggang van het voorzieningenniveau ⚫ Jongeren trekken naar de stad voor studie en werk en keren niet (langer) terug naar kleine kernen en het landelijk gebied
Doelen en uitdagingen ⚫ Passend woningaanbod voor jongeren behouden/ontwikkelen (ook doorstroming) ⚫ Aantrekkelijk voorzieningenniveau behouden in kernen waar mogelijk ⚫ Hergebruik en kwaliteitsbehoud van vrijkomende gebouwen ⚫ Aanpakken van urgente hinder- en mobiliteitsknelpunten op/nabij bedrijventerreinen/-locaties
14
2 Onderbouwingen
15
Inleiding Analysekader Samenwerking buiten de gemeente
Economische structuur
Arbeidsmarkt & onderwijs
Vijf elementen ⚫ Economische structuur ⚫ Bedrijfsomgeving ⚫ Arbeidsmarkt & onderwijs ⚫ Woon- en leefklimaat ⚫ Samenwerking binnen en buiten gemeente Op de volgende pagina is een toelichting op deze elementen te vinden.
Fysieke bedrijfsomgeving
Woon- en Leefklimaat
Bron: BCI 16
⚫
⚫
Het economisch beleid van een gemeente heeft niet alleen betrekking op het beleidsterrein ‘Economische Zaken’, maar op alle beleidsterreinen die het functioneren van bedrijven en instellingen en arbeidsmarkt beïnvloeden. Het gaat dus ook om zaken als ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer, milieubeleid, vergunningen en handhaving, veiligheid, arbeidsmarkt, onderwijs, etc. Het analysekader neemt deze integrale benadering als vertrekpunt. De elementen van het analysekader zijn als volgt •
•
⚫
De lokale economie wordt vooral bepaald door de structuur en het functioneren van het bedrijfsleven. Het economisch functioneren wordt mede beïnvloed door de beschikbaarheid van personeel (arbeidsmarkt, onderwijs & participatie), de kwaliteit van de bedrijfsomgeving (bedrijfsruimte, bereikbaarheid, etc.) en de aantrekkelijkheid van het woon- en leefklimaat (woningaanbod, voorzieningenniveau, e.d.). Bij de uitvoering van het gemeentelijke beleid is de samenwerking met het bedrijfsleven in de gemeente van groot belang. Aangezien economie en arbeidsmarkt niet bij de grenzen van de gemeente ophouden, zijn ook de samenwerking met en positionering ten opzichte van buurgemeenten, grotere regio en (inter)nationale omgeving van belang.
Aan de hand van het analysekader is in dit hoofdstuk het economisch profiel van West Betuwe in beeld gebracht. De opbouw is als volgt: 1. 2. 3. 4. 5.
Economische structuur, primaire focus bedrijfsvestigingen en arbeidsplaatsen, resp. bedrijvendynamiek; Bedrijfsomgeving, beschrijving bedrijventerreinen en bereikbaarheid; Arbeidsmarkt, centraal staat bevolkingsopbouw, arbeidsparticipatie, pendel en onderwijs; Woon- en leefklimaat, beknopte beschouwing woningvoorraad en aantrekkelijkheid woonomgeving; Samenwerking, organisatie bedrijfsleven en samenwerkingsrelaties van de gemeente
17
1 Economische structuur Ontwikkeling aantal vestigingen Index ontwikkeling aantal vestingen
Vestigingen West Betuwe 5.600
5.490
5.400
135
5.260
130 5.090
5.200
5.090
125 120
4.960
5.000
115
4.820
4.800 4.600
4.600
140
4.650
110
4.710
105
4.490
100 95
4.400
90 2010
4.200
4.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
West-Betuwe
Zuidwest-Gelderland
Gelderland
Nederland
2019
⚫ In de periode 2010-2019 is het aantal vestigingen in West Betuwe met 1.000 toegenomen. ⚫ Relatieve groei van het aantal vestigingen in West Betuwe (+22%) is vergelijkbaar met de regio (+23%) en lager dan Gelderland (31%) en Nederland (34%). Groei zit primair in zakelijke dienstverlening, zorg en de bouw (zie p.20). Dit zijn sectoren met veel ZZP-ers. Bron: PWE 18
Economische structuur naar vestigingen (aandeel in %) overige dienstverlening
gezondheidszorg onderwijs openbaar bestuur financiële instellingen zakelijke dienstverlening horeca vervoer, opslag en communicatie detailhandel/autohandel groothandel bouwnijverheid nutsbedrijven industrie/delfstoffenwinning landbouw/visserij 0
5
10 Gelderland
15
20
25
West Betuwe
⚫ De economische structuur van West Betuwe laat zien dat vooral traditionele en stuwende private sectoren zijn oververtegenwoordigd: agrarisch, industrie, bouw, handel en logistiek. Verzorgende (horeca) en publieke sectoren zijn ondervertegenwoordigd. ⚫ Opvallendste verschillen zijn de relatief forse grootte van de landbouw en de bouw in West Bron: PWE Betuwe en de kleine omvang van de zorgsector. 19
Economische structuur naar vestigingen (2014-2019) overige dienstverlening
430
gezondheidszorg
430
310
onderwijs
180
480
260
10 20
openbaar bestuur
40 30
financiële instellingen zakelijke dienstverlening
1.100
1.320
130 110
horeca
410 380
vervoer, opslag en communicatie detailhandel/autohandel
500
540
310 320
groothandel bouwnijverheid
620
730
10 10
nutsbedrijven
290 260
industrie/delfstoffenwinning
540 560
landbouw/visserij 0
200
400
600 2019
800
1.000
1.200
1.400
2014
⚫ Zakelijke dienstverlening (1.320 vestigingen) en de bouw (730 vestigingen) zijn in termen van aantal vestigingen de grootste sectoren in West Betuwe ⚫ In vrijwel alle sectoren is sprake van groei van het aantal vestigingen, in het bijzonder in de zakelijke dienstverlening (+220), zorg (+120) en de bouw (+110).
Bron: PWE 20
Werkgelegenheidsontwikkeling Werkgelegenheid West Betuwe
Index werkgelegenheidsontwikkeling
29.000
115
27.810
28.000
110
26.980
105
27.000
26.000 25.370
25.000
100
25.140
24.880 24.840 24.990 24.610
25.520
24.540
95
24.000
90
23.000
85 2010
22.000 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
West-Betuwe
Zuidwest-Gelderland
Gelderland
Nederland
2019
⚫ Tussen 2010-2019 is de werkgelegenheid in West Betuwe met 3.200 banen gegroeid. ⚫ Procentuele groei in de periode 2010-2019 in West Betuwe (13%) is twee keer zo hoog als de groei in de regio (6%), provincie (6%) en nationaal (7%). ⚫ Groei in West Betuwe was vooral sterk tussen 2017-2019 (+2.300 banen). Bron: PWE 21
Economische structuur naar werkgelegenheid (aandeel in %) overige dienstverlening gezondheidszorg onderwijs openbaar bestuur financiële instellingen zakelijke dienstverlening horeca vervoer, opslag en communicatie detailhandel/autohandel groothandel bouwnijverheid nutsbedrijven industrie/delfstoffenwinning landbouw/visserij 0
2
4
6 Gelderland
8
10
12
14
16
18
20
West Betuwe
⚫ De economische structuur van West Betuwe laat zien dat vooral traditionele en stuwende private sectoren zijn oververtegenwoordigd: agrarisch, industrie, bouw, handel en logistiek. Verzorgende (horeca) en publieke sectoren zijn ondervertegenwoordigd. ⚫ Opvallendste verschillen zijn de relatief forse grootte van vervoer, opslag en communicatie Bron: PWE in West Betuwe en de kleine omvang van de zorgsector. 22
Economische structuur naar werkgelegenheid (2014-2019) 920 930
overige dienstverlening
2.280 2.190
gezondheidszorg 1.270 1.120
onderwijs 630 620
openbaar bestuur 270 300
financiële instellingen zakelijke dienstverlening
4.280
3.360 960 1.020
horeca vervoer, opslag en communicatie
3.690
detailhandel/autohandel
2.530
groothandel
2.030
4.950
2.800
2.370
2.250 2.040
bouwnijverheid 30 50
nutsbedrijven
3.360 3.180
industrie/delfstoffenwinning 1.450 1.500
landbouw/visserij 0
1.000
2.000 2014 2019
3.000
4.000
5.000
⚫ Vervoer, opslag & communicatie (4.950 banen) en zakelijke dienstverlening (4.280) en de industrie (3.360) zijn de grootste sectoren in West Betuwe. ⚫ Werkgelegenheid groeit in vrijwel alle sectoren. Grootste toename is te zien in Vervoer, opslag & communicatie (+1.260 banen) en zakelijke dienstverlening (+920).
Bron: PWE 23
Startende bedrijven Gestarte vestigingen per 1.000 inwoners 18
Gestarte vestigingen per 1.000 inwoners
16,0
16
13,8
14 11,0
12 10
11,1
9,4 10,8
8
10,8
10,4 9,2
9,7
2016
2017
6 4 2 0 2014
2015 West Betuwe
2018
Zuidwest-Gelderland
Bron: KvK
Bron: KvK, 2018
⚫ West Betuwe heeft een gemiddeld aantal starters in vergelijking met de regio ZuidwestGelderland. In het verleden (2013 en 2015) was het aantal starters in West Betuwe nog groter dan in de regio. ⚫ In de regio zijn Zaltbommel (11,9 gestarte vestigingen per 1.000 inwoners) en Culemborg (11,6) de koplopers qua startende ondernemingen. Tiel (9.6) en Neder-Betuwe (10,1) liggen achter. 24
Stoppende bedrijven Gestopte vestigingen per 1.000 inwoners
Gestopte vestigingen per 1.000 inwoners
18 16
13,8
14 12
10,7
9,7
10 8
6,3
6,1
6 4
6,2
6,2
2014
2015
8,6
8,1
7,2
2 0 West Betuwe
2016
2017
2018
Zuidwest-Gelderland
Bron: KvK
Bron: KvK, 2018
⚫ West Betuwe heeft een relatief hoog aantal stoppende bedrijven in vergelijking met de regio Zuidwest-Gelderland. Het verschil tussen West Betuwe en regio loopt verder op in de laatste jaren. Vooral in de land- en tuinbouw zijn veel stoppende bedrijven (zie p. 26). ⚫ West Betuwe is koploper in de regio qua stoppende bedrijven (11,9 gestopte vestigingen per 1.000 inwoners). Dit is twee keer zoveel als in Neder-Betuwe (6,0).
25
Dynamiek naar sector cultuur, sport en recreatie persoonlijke dienstverlening overig gezondheidszorg financiële instellingen zakelijke dienstverlening horeca logistiek ict & media detailhandel groothandel bouwnijverheid energie, water en milieu industrie
land- en tuinbouw -8
-6
-4
-2 Stoppende bedrijven
0
2
4
Startende bedrijven
Bron: KvK, 2018
⚫ In de land- en tuinbouw zijn veel stoppende bedrijven ⚫ Dynamiek is groot in zakelijke dienstverlening en bouw (o.a. ZZP-ers). In beide gevallen resulteert een groot aantal starters en stoppende bedrijven een positief saldo. 26
Familiebedrijven
⚫ Het aandeel banen bij familiebedrijven is relatief hoog in West Betuwe. ⚫ In de gemeente West Betuwe ligt het percentage banen bij familiebedrijven op 49% tegenover 43% in de regio, 33% in de provincie en 29% in Nederland. ⚫ Het hoge aantal familiebedrijven in West Betuwe wordt grotendeels verklaard door de omvangrijke agrarische sector waar familiebedrijven de norm zijn. ⚫ Kenmerk van familiebedrijven is dat in vergelijking met niet-familiebedrijven een andere afweging wordt gemaakt tussen lange termijn continuïteit en korte termijn winstgevendheid. Familiebedrijven hechten namelijk meer waarde aan lange termijn continuïteit waarbij ouders het bedrijf kunnen doorgeven aan kinderen.
Percentage banen bij familiebedrijven 60
50
49 43
40
33 30
29
20
10
0
Bron: CBS/Bureau Economisch Onderzoek Provincie Gelderland, 2016 27
Grote werkgevers gevestigd in alle kernen van de gemeente
Bron: BCI, o.b.v. PWE 28
Verdieping agribusiness
⚫ De gemeente West Betuwe heeft een sterke agribusiness sector. Een blik op de samenstelling van de agrarische sector laat zien dat vooral de tuinbouw in de open grond (fruitteelt en boomkwekerij) en de glastuinbouw sterke segmenten in de gemeente zijn ⚫ Gekoppeld aan deze segmenten in de agrarische sector zijn in WestBetuwe en de regio Rivierenland andere segmenten uit de agribusiness gevestigd. Voorbeelden zijn: • • • • •
Veiling: Fruitmasters Verwerking en handel: Coroos Toelevering: De Bruin Plantpot Machinebouw: Greefa Verslogistiek: Peter Appel
Indicator
Akkerbouw
Tuinbouw open grond
Glastuinbouw
Rundveehouderij
Varkenshouderij
Gelderland
Absoluut
% GLD
#bedrijven
84
4
2.208
Areaal (ha)
794
3
24.161
#bedrijven
196
14
1.355
Areaal (ha)
1.787
19
9.638
#bedrijven
35
10
350
Areaal (ha)
88
14
648
#bedrijven
197
4
4.896
#dieren
29.125
3
919.989
17
2
948
30.685
2
1.855.117
11
3
428
288.993
2
16.829.099
#bedrijven #dieren
Kippenhouderij
West Betuwe
#bedrijven #dieren
Bron: CBS, 2019
29
Verdieping logistiek
⚫ In de jaarlijkse logistieke hotspot verkiezing (score o.b.v. oordeel van een expertpanel) staat de regio Rivierenland, waaronder West Betuwe, op een 7e positie in 2020. ⚫ In 2019 heeft BCI de huidige en toekomstige kracht van Regionale Logistieke Ecosystemen in Nederland onderzocht. Op basis van vier thema’s en vele onderliggende indicatoren scoort Rivierenland een 10e positie. ⚫ Logistiek in West Betuwe en Rivierenland is vooral nationaal georiënteerd en kent het accent op winkelbevoorrading: bijv. Peter Appel, Blokker en Albert Heijn. Daarnaast zijn transportbedrijven gevestigd die internationaal opereren (veelal MKB) in de gemeente en regio gevestigd. Bijv. Hartog & Bikker, Deij Transport en Dijktrans.
Bron: Logistiek.nl, 2020
Bron: BCI, 2019 30
Impact online op top 8 vestigingen logistiek
Er zijn 8 logistieke bedrijven in West Betuwe met >100 banen. Zij zijn verantwoordelijk voor ruim 3.000 banen en daarmee 40% van het totaal van 7.300 banen in logistiek. Onzekerheid over de impact van e-commerce speelt vooral bij de top3, Peter Appel, Albert Heijn en Blokker, die samen 2.300 banen hebben (1/3 van het totaal in logistiek West Betuwe). Bedrijf
Grootteklasse
Verwachte impact e-commerce op werkgelegenheid
Peter Appel
>1.000 banen
• • •
Logistiek t.b.v. de bevoorrading van fysieke Albert Heijn filialen Daardoor sterk verbonden aan logistieke strategie AH Vestiging kan rol vervullen in online strategie AH
500-799 banen
• • • •
Marktaandeel online in food groeit van 5% naar 10% in 2025 AH ontwikkelt regionale home shop centers voor online logistiek Eén van de twee landelijke DC’s van AH (naast Zaandam) Vestiging kan rol vervullen in online strategie AH
•
Blokker is van 3 naar 1 distributiecentrum gegaan (Gouda en Mijdrecht zijn gesloten) waarbij onen offline samen zijn gevoegd Blokker is handen van Mirage Retail Group die recent veel activiteiten heeft afgestoten (o.a. Blokker België, de Aziatische tak van Blokker en Marskramer) Strategie met fysieke winkels en een webwinkel
Albert Heijn
Blokker
200-499 banen
• •
Den Hartog en Bikker
100-199 banen
Specialist volumelogistiek, met name glas, blik, karton, pallets, kunststof verpakkingen en isolatiematerialen. Verwachte impact online op werkgelegenheid beperkt
Nedcargo
100-199 banen
Logistieke dienstverlener in voeding, drank en retail. Vooral intra-DC vervoer en daardoor verwachte impact online beperkt.
Van der Haak
100-199 banen
Distributie naar o.a. auto- en truckgarages, grossiers en technische ondernemingen. Verwachte impact online op werkgelegenheid beperkt
The Medical Export Groep
100-199 banen
Farmaceutische groothandel. Verwachte impact online op werkgelegenheid beperkt
Vogelaar Vredehof
100-199 banen
Handel-, verpakkings- en distributie van fruit. Verwachte impact online op werkgelegenheid beperkt 31
Verdieping toerisme & recreatie
⚫ West Betuwe heeft een sterk toeristisch-recreatief profiel door aanwezigheid van bloesem, fruit en het rivierenlandschap van de Waal en de Linge. ⚫ De sector toerisme & recreatie in West Betuwe omvat 1.180 banen, oftewel 4,4% van het totaal in de gemeente. Dit is een lager percentage dan het aandeel in de regio, provincie en nationaal. ⚫ West Betuwe maakt onderdeel uit van de toeristische regio Rivierenland. De Monitor vrijetijdseconomie Rivierenland laat zien dat de economische betekenis van dagrecreatieve sector wordt ingeschat op €296 mln. en van de verblijfsrecreatieve sector op €76 mln. ⚫ De economische betekenis van de sector is tweeledig: (1) het bieden van werkgelegenheid aan inwoners en (2) het zorgdragen van een aantrekkelijk voorzieningenaanbod voor inwoners. Vanuit dit perspectief draagt het aantrekken van bestedingen van buiten de regio bij aan het op peil houden van het lokale voorzieningenniveau.
Banen toerisme & recreatie Absoluut
Aandeel (%)
West-Betuwe
1.180
4,4
Rivierenland
5.830
5,1
Gelderland
65.320
6,4
Nederland
593.080
6,8 Bron: PWE, 2018
Bronnen: Beleid Recreatie en Toerisme in West Betuwe, 2019; Monitor vrijetijdseconomie Rivierenland, 2018 32
Impact Coronacrisis op Nederlandse economie
⚫ De Nederlandse economie staat fors onder druk als gevolg van de Coronacrisis. De vraaguitval en aanbodschok leiden tot een neerwaartse spiraal, met kans op langetermijnschade aan de economie. ⚫ Het Centraal Planbureau (CPB) heeft vier scenario’s ontwikkeld met een wisselende duur van de beperkende maatregelen om de economische impact van het virus te schetsen (zie volgende pagina voor kenmerken scenario’s).
Bbp-groei jaar op jaar, bbp-niveau per kwartaal
Werkloosheid per jaar, gewerkte uren per kwartaal
⚫ In alle scenario’s is sprake van een recessie, het bbp krimpt in 2020 met 1,2% tot 7,7%. Ook daalt het aantal gewerkte uren met 1,4% tot 7% in 2020 met werkloosheid tot gevolg. Bron: CPB, 2020 33
CBP scenario’s
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Duur contactbeperkingen
3 maanden
6 maanden
6 maanden
12 maanden
Impact contactbeperkingen
Matig, vooral diensten
Zwaar, ook industrie
Zeer zwaar, in veel sectoren
Zwaar, in veel sectoren (enige adaptatie)
Direct herstel na opheffen contactbeperkingen
Ja
Ja
Nee
Nee
Problemen in financiële sector
Nee
Nee
Ja
Ja
Grotere problemen in andere landen
Nee
Nee
Matig
Zwaar Bron: Panteia, 2020; op basis van CPB, 2020
34
Impact Coronacrisis op Gelderse regio’s
Met de CPB-scenario’s als vertrekpunt heeft Panteia prognoses gemaakt voor de ontwikkeling van sectoren in Gelderland. Hieronder een overzicht van de verwachte toegevoegde waarde en arbeidsvolume van regio’s in Gelderland. Toegevoegde waarde Regio
2020
2021
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Zuidwest-Gelderland
-4,50
-9,00
-12,00
-11,25
1,50
2,00
-0,25
-5,50
Achterhoek
-2,50
-6,25
-8,75
-8,75
2,75
3,00
0,75
-3,75
Arnhem-Nijmegen
-1,75
-5,00
-7,25
-7,00
2,50
3,00
1,50
-2,75
Veluwe
-1,00
-4,50
-7,00
-6,75
4,00
4,25
2,25
-2,25
Gelderland
-2,00
-5,50
-8,00
-7,75
3,00
3,25
1,50
-3,00
Arbeidsvolume Regio
2020
2021
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Zuidwest-Gelderland
-6,00
-10,25
-12,25
-11,50
-1,25
-0,75
-2,50
-7,50
Achterhoek
-3,50
-7,50
-9,50
-8,75
0,75
1,25
-0,50
-5,50
Arnhem-Nijmegen
-1,25
-4,75
-6,25
-5,75
2,25
2,75
1,50
-2,75
Veluwe
-1,00
-4,75
-6,50
-6,0
3,00
3,50
1,75
-2,75
Gelderland
-2,25
-5,75
-7,50
-7,00
1,75
2,50
0,75
-3,75
Bron: Panteia, 2020; op basis van CPB, 2020 35
Impact Coronacrisis op Gelderse sectoren (TW)
Met de CPB-scenario’s als vertrekpunt heeft Panteia prognoses gemaakt voor de ontwikkeling van sectoren in Gelderland. Hieronder een overzicht van de verwachte toegevoegde waarde ontwikkeling van sectoren in Gelderland. 2020 Sector
2021
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Landbouw, bosbouw en visserij
-5,00
-9,50
-14,50
-15,75
2,75
2,25
4,25
1,50
Delfstoffenwinning
-20,00
-19,50
-19,50
-18,00
-19,50
-18,25
-19,25
-20,75
Industrie
-4,50
-7,75
-11,50
-13,00
4,50
1,00
-0,75
-5,50
Openbaar nut
-0,50
-1,00
-1,25
-4,50
3,75
3,25
2,50
2,00
Bouwnijverheid
-2,25
-5,00
-7,25
-7,00
2,75
3,00
-4,25
-6,75
Handel, vervoer en horeca
-4,25
-12,00
-15,75
-14,00
3,25
6,75
2,25
-5,75
Informatie en communicatie
2,75
3,00
1,75
-0,75
3,75
3,25
3,25
1,75
Financiële dienstverlening
-1,50
-2,25
-8,50
-10,00
1,75
2,50
1,50
-5,00
Verhuur/handel onroerend goed
2,25
-0,75
-3,50
-3,25
2,25
6,75
1,25
-5,25
Zakelijke dienstverlening
-4,25
-11,75
-15,00
-13,00
2,00
-1,75
0,50
-5,25
Overheid en zorg
2,25
2,25
2,25
2,25
2,75
3,75
3,00
1,50
-12,75
-31,00
-33,00
-27,50
4,00
5,25
1,50
-5,75
Cultuur, recreatie, overige diensten
Bron: Panteia, 2020; op basis van CPB, 2020 36
Impact Coronacrisis op Gelderse sectoren (WGH)
Met de CPB-scenario’s als vertrekpunt heeft Panteia prognoses gemaakt voor de ontwikkeling van sectoren in Gelderland. Hieronder een overzicht van de verwachte arbeidsvolume van sectoren in Gelderland. 2020 Sector
2021
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Scenario 4
Landbouw, bosbouw en visserij
-3,50
-8,00
-11,50
-8,75
-1,25
-1,25
-2,25
-6,75
Delfstoffenwinning
-17,75
-18,00
-18,00
-17,75
-22,00
-21,75
-22,00
-22,50
Industrie
-3,50
-8,50
-12,25
-10,25
1,25
2,00
-0,50
-9,75
Openbaar nut
-2,25
-3,00
-3,25
-3,00
-0,50
1,50
-0,25
-0,25
Bouwnijverheid
-3,50
-7,75
8,25
-10,50
-0,25
1,00
-1,75
-5,00
Handel, vervoer en horeca
-4,75
-10,50
-12,50
-11,50
2,50
3,50
1,25
-5,50
Informatie en communicatie
0,25
0,75
-0,50
-0,25
1,25
1,25
0,75
-1,50
Financiële dienstverlening
-0,50
-1,50
-8,75
-10,50
0,00
1,00
-1,25
-11,50
Verhuur/handel onroerend goed
16,25
14,75
9,00
10,50
12,25
11,50
10,00
5,25
Zakelijke dienstverlening
-2,25
-8,75
-11,00
-11,25
2,25
3,25
0,75
-5,25
Overheid en zorg
1,50
1,75
1,75
1,75
2,00
2,00
2,00
1,00
-11,50
-23,75
-24,75
-20,75
1,50
0,00
-2,00
-6,75
Cultuur, recreatie, overige diensten
Bron: Panteia, 2020; op basis van CPB, 2020 37
Impact Coronacrisis op West Betuwe
⚫
⚫
De economische ramingen van Panteia laten zien dat Zuidwest-Gelderland de regio in Gelderland is die het zwaarst getroffen wordt door de economische krimp als gevolg van Corona. Afhankelijk van het scenario loopt de toegevoegde waarde in 2020 terug met 4,5% tot 12%, waarna in 2021 ofwel herstel volgt ofwel de krimp doorzet. Voor de werkgelegenheid wordt uitgegaan van forse krimp van 6% tot 12% in 2020, en in 2021 beperktere teruggang tussen 1% en 7,5%. De sectoren waar Zuidwest-Gelderland sterk in staan door Corona onder druk. Hardste klap valt in de recreatie met toegevoegde waarde krimp van 13-33% en werkgelegenheidskrimp van 11,5-25% in 2020. Toegevoegde waarde in de landbouw loopt terug met 5-15% in 2020 en de werkgelegenheid met 3,5-10,5%. De logistiek, onderdeel van de sector handel, vervoer en horeca, ervaart een krimp van 4-16% van de toegevoegde waarde en 5-13% van de werkgelegenheid in 2020.
38
15 grootste aanvragers NOW-regeling West Betuwe
Aanvragen voor de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) in West Betuwe komen voort uit uiteenlopende sectoren (dienstverlening, detailhandel, bouw, productiebedrijven, etc.) Bedrijf
Voorlopig voorschot
Sector
Dit Technical Services
1.647.753
Uitzendbranche
Intero Integrity Services
1.232.652
Technisch dienstverlener
Volvo Group The Netherlands
871.155
Service en diensten Volvo
Slagerij Kaldenberg
578.574
Vleesverwerking
OFM
533.442
Modezaak
DIT Services
459.906
Uitzendbranche
Volvo Car Nederland
458.424
Service en diensten Volvo
SUE
392.790
IT-dienstverlener
Xella Cellenbeton
330.483
Betonfabrikant
Van Eck Trailers
305.184
Fabrikant trailers
Dutch Business Sport and Recreation Exploitation
299.388
Golfbaan
ON2IT
291.237
IT-dienstverlener
Feenstra en Feenstra Fashion
290.604
Modezaak
Kroeze Infra
282.729
GWW
Van Boxtel Hoorwinkels
282.564
Detailhandel hoortoestellen
Totaal
22.333,422 Bron: gemeente West Betuwe o.b.v. UWV 39
Trends en ontwikkelingen Dit onderdeel is gebaseerd op de Regionaal Economische Analyse Regio Rivierenland (2020), uitgevoerd door BCI/RHDHV
⚫
De volgende waaier van trends en ontwikkelingen heeft invloed op de economie van West Betuwe:
Economie
Technologie
Demografie
◼ E-commerce
◼ Automatisering/Robotica
◼ Re-urbanisatie
◼ Flexibilisering
◼ Digitalisering
◼ Vergrijzing
◼ Veranderende supply chains
◼ Servitization/Specialisatie
◼ (Arbeids)migratie
◼ Nieuwe verdienmodellen
Klimaat & Ecologie
Politiek
◼ Klimaatverandering
◼ Brexit; Handelsoorlog
◼ Biodiversiteit onder druk
◼ Global vs. Local
Volksgezondheid ◼ Corona uitbraak
◼ Kringlooplandbouw ◼ Stikstofaanpak
Bron: BCI, 2020 40
Impact trends en ontwikkelingen op economische structuur Dit onderdeel is gebaseerd op de Regionaal Economische Analyse Regio Rivierenland (2020), uitgevoerd door BCI/RHDHV
Trends en ontwikkelingen
E-commerce Flexibilisering Veranderende supply chains Nieuwe verdienmodellen Automatisering/Robotica Digitalisering Servitization/Specialisatie Re-urbanisatie Vergrijzing
Impact op economische structuur • • • • •
Minder detailhandel door verschuiving naar online Meer webwinkels en daaraan gebonden logistiek Behoefte schaalbare operaties t.b.v. flexibiliteit Grote rol voor uitzendsector t.b.v. flexibiliteit Cross-overs tussen sectoren voor vernieuwing
• • • •
Groei ICT en technieksector Kapitaalintensiteit landbouw, industrie en logistiek neemt toe Kennisintensiteit landbouw, industrie en logistiek neemt toe Grotere verwevenheid tussen sectoren
• •
Groter verschil economische structuur stad en land Groei van (thuis)zorgsector door vergrijzing
(Arbeids)migratie
Bron: BCI, 2020 41
Impact trends en ontwikkelingen op economische structuur Dit onderdeel is gebaseerd op de Regionaal Economische Analyse Regio Rivierenland (2020), uitgevoerd door BCI/RHDHV
Trends en ontwikkelingen Klimaatverandering Biodiversiteit onder druk Kringlooplandbouw Stikstofaanpak Brexit; Handelsoorlog
Economische structuur • • • • • •
Energie- en mobiliteitstransitie is in alle sectoren nodig Energietransitie als groeimarkt (bijv. duurzame bouw) Bedrijfsleven moet stevig investeren in verduurzaming Samenwerking in ketens én tussen concurrenten Landbouw moet naar een duurzamer model Innovatie en uitrol nieuwe oplossingen noodzakelijk
•
Export-georiënteerde landbouw onder druk
• • • • •
Export-georiënteerde landbouw onder druk Bestedingen recreatie & toerisme langere tijd op lager niveau Dreigende faillissementen in getroffen sectoren Doorwerking werkloosheid in brede economie Lage energieprijs remt energietransitie
Global vs. Local
Economische gevolgen Corona uitbraak
Bron: BCI, 2020 42
2
Arbeidsmarkt en talent
Bevolkingsopbouw West Betuwe 95+ jaar 90-94 jaar 85-89 jaar 80-84 jaar 75-79 jaar 70-74 jaar 65-69 jaar 60-64 jaar 55-59 jaar 50-54 jaar 45-49 jaar 40-44 jaar 35-39 jaar 30-34 jaar 25-29 jaar 20-24 jaar 15-19 jaar 10-14 jaar 5-9 jaar 0-4 jaar -2.500
-2.000
-1.500
-1.000
-500
0 Vrouw
500
1.000
1.500
2.000
2.500
Man
⚫ In West Betuwe wonen 50.700 personen. De gemeente heeft te maken met vergrijzing: de omvangrijkste leeftijdsgroepen zijn de groepen tussen 45-60 jaar. ⚫ De middengroep tussen 20-45 is klein. Dit is de groep die naar grotere steden trekt voor opleiding/studie en werk en in toenemende mate in de stad blijft wonen na opleiding en Bron: CBS/ABF Research, 2019 eerste baan. 43
Groene en grijze druk
⚫ De demografische druk geeft een indruk van de mate waarin de ‘werkenden’ moeten voorzien in het onderhoud van de ‘niet-werkenden’. Deze druk geeft de verhouding weer tussen enerzijds het aantal jongeren of ouderen en anderzijds het aantal 20-64-jarigen. ⚫ De druk van de jongeren wordt ‘groene druk’ genoemd en de druk van de ouderen ‘grijze druk’. Hieronder zijn de groene en grijze druk voor West Betuwe weergegeven. 0-19 jaar
20-64 jaar
65+ jaar
Groene druk
Grijze druk
West Betuwe
12.411
28.675
9.611
43
34
Zuidwest-Gelderland
58.018
140.807
45.227
41
32
Gelderland
461.546
1.194.928
415.498
39
35
Nederland
3.791.838
10.176.321
3.314.004
37
33
Bron: CBS/ABF Research, 2019; bewerking BCI
⚫ De groene druk (aantal personen tussen 0-20 jaar per 100 personen tussen 20-65 jaar) is relatief groot in West Betuwe. ⚫ De grijze druk (aantal 65+ers per 100 personen tussen 20-65 jaar) in West Betuwe is grotendeels lijn met de regio, provincie en nationaal.
44
Bevolkingsprognose Bevolkingsprognose West Betuwe (x 1.000)
Index bevolkingsontwikkeling
53,0
108 52,7
52,5
52,7 106
52,3 51,9
52,0
104
51,4
51,5
102
51,1 100
51,0 50,6 50,5
98
50,0
96 2020
49,5 2020
2025
2030
2035
2040
2045
2050
2025
2030
2035
2040
2045
West-Betuwe
Zuidwest-Gelderland
Gelderland
Nederland
2050
⚫ De bevolking in West Betuwe zal groeien tot 52.700 in 2045 waarna deze stabiliseert*. ⚫ De verwachte toename is lager dan de groei in de regio, provincie en op nationaal niveau. * Opgemerkt wordt dat de groei afhankelijk is van gerealiseerde woningbouw; wanneer meer en sneller gebouwd wordt zal de prognose hoger uitkomen en wanneer minder en langzamer gebouwd wordt valt de prognose navenant lager uit.
Bron: CBS, 2019 45
Bevolkingsprognose naar leeftijdsgroep Bevolkingsprognose West Betuwe (x 1.000) 60
50 10,0
11,3
12,9
14,4
15,4
15,3
14,9
28,5
28,6
27,5
26,3
25,5
25,9
26,2
12,2
11,3
11,0
11,3
11,4
11,7
11,5
2020
2025
2030
2035
2040
2045
2050
40
30
20
10
0 0 tot 20 jaar
20 tot 65 jaar
65 jaar of ouder
⚫ Vooral de leeftijdsgroep van 65+ zal groeien: van 10.000 in 2020 naar 14.900 in 2050. ⚫ De middengroep tussen 20-65 zal krimpen van 28.500 in 2020 naar 26.200 in 2050. ⚫ De jongste groep van personen tussen 0-20 jaar blijft relatief constant door de jaren. Bron: CBS, 2019 46
Huishoudensprognose naar leeftijdsgroep Huishoudensprognose West Betuwe (x 1.000) 25.000
20.000 2.520
15.000
3.480
3.390
3.920
3.570
4.030
4.900
4.180 3.950
4.660
4.410
3.260
10.000 4.520
3.690
3.240
3.600
2.950
3.170
3.350
3.390
2.300 280 2018
2.380 270 2025
2.350 240 2030
2.090 220 2040
5.000
0
17-24
25-34
35-44
45-54
55-64
65-74
75 en ouder
⚫ Het aantal huishouden in de jonge leeftijdsgroep (tot 34) blijft tamelijk stabiel (ca 2.500). ⚫ De middengroep (35-64) zal teruglopen van 11.400 naar 10.200 huishouden. ⚫ Het oudste cohort (65+) groeit fors van 6.000 naar 9.100 huishoudens. Bron: Woningbehoeftenonderzoek Regio Rivierenland, RIGO, 2020 47
(Beroeps)bevolking West Betuwe onder de loep 0-14 jaar 8.800 Niet-beroepsbevolking Bevolking
15-74 jaar
50.700
38.200 >75 jaar
10.000
Werkloze beroepsbevolking
Beroepsbevolking
1.000
28.000
Werkzame beroepsbevolking 27.000
3.800 Leeftijd:
15-25 jaar 25-45 jaar 45-75 jaar
Opleidingsniveau West Betuwe 4.000 14% 10.000 36% 13.000 46%
GLD 16% 38% 46%
Laag Middelbaar Hoog
West Betuwe GLD 7.000 25% 22% 11.000 39% 41% 10.000 36% 36%
⚫ De beroepsbevolking van West Betuwe omvat 28.000 personen. ⚫ De leeftijdssamenstelling van de beroepsbevolking in West Betuwe verschilt nauwelijks van Gelderland. ⚫ West Betuwe heeft wel een lichte oververtegenwoordiging van laagopgeleiden in de beroepsbevolking NB: het CBS rond af op duizendtallen waardoor de totalen niet in alle gevallen overeenkomen met de som der delen
Bron: CBS, 2019 48
Pendelstromen
⚫ Op basis van de geregistreerde pendel data telt West Betuwe 24.100 banen van werknemers en 24.500 inwoners met een baan bij een werkgever. ⚫ Zo’n 8.000 personen wonen en werken in de gemeente. Het saldo van inkomende en uitgaande stromen is praktisch in balans. ⚫ Belangrijkste bestemmingsgemeenten van werkenden uit West Betuwe zijn regiogemeenten (50%, inclusief West Betuwe), zoals Tiel en Culemborg, maar ook Utrecht, Gorinchem en Leerdam. ⚫ Banen in West Betuwe wordt hoofdzakelijk ingevuld door inwoners van de gemeente (33%) en vanuit de regio (60%, inclusief West Betuwe). Van buiten de regio zijn Leerdam en Gorinchem de belangrijkste herkomstgemeenten. * Voor West Maas en Waal zijn geen gegevens beschikbaar
Inkomend 16.100
West Betuwe 8.000
Herkomst
Uitgaand 16.500 Bestemming
Tiel
1.900
Tiel
1.500
Buren
1.000
Utrecht
1.300
Culemborg
1.000
Culemborg
1.100
Zaltbommel
900
Gorinchem
1.000
Leerdam
700
Leerdam
900
Gorinchem
600
Zaltbommel
700
Maasdriel
400
Den Bosch
600
West Maas en Waal
400
Amsterdam
400
Den Bosch
300
Buren
400
Neder-Betuwe
300
Nieuwegein
400
Utrecht
300
Rotterdam
400
NB: het CBS rond af op duizendtallen waardoor de totalen niet in alle gevallen overeenkomen met de som der delen
Bron: CBS, december 2018 49
Werkloosheidspercentage
8 7 6 5,9 5 5,1 4
4,3
3
3,4 2,9
2
2,4
1 0 2014
2015 Nederland
2016 Gelderland
2017 Zuidwest-Gelderland
2018
2019
West Betuwe
⚫ Het werkloosheidspercentage in West Betuwe ligt op 2,4%. Tussen 2014-2019 is de werkloosheid continue gedaald in de gemeente ⚫ De werkloosheid in West Betuwe ligt structureel onder het niveau in de regio, provincie en nationaal Bron: CBS 50
Geregistreerde werkzoekenden 2019 Geregistreerde werkzoekenden West Betuwe
Index geregistreerde werkzoekenden
1.300
104 102
1.253 1.250 1.228
100
98
1.207 1.200
96 1.168 1.167
94 1.142
1.150
1.125
1.143
1.133 1.114
1.123 1.126
92 90
1.100
88 86
1.050
84 Jan
1.000 Jan
Feb Maa Apr
Mei
Jun
Jul
Aug Sep
Okt
Nov Dec
Feb Maa
Apr
Mei
Jun
Jul
Aug Sep
Okt
Nov Dec
West-Betuwe
Arbeidsmarktregio Rivierenland
Gelderland
Nederland
⚫ Het aantal bij het UWV geregistreerde werkzoekenden is tussen begin en eind 2019 met circa 200 gedaald in West Betuwe van ca 1.250 naar 1.150 ⚫ Deze daling was sterker dan de daling in de regio, provincie en nationaal ⚫ Door de Corona-crisis is het aantal bij het UWV geregistreerde werklozen waarschijnlijk weer gestegen. Bron: UWV, 2019 51
Onderwijsinstellingen Dit onderdeel is gebaseerd op de Regionaal Economische Analyse Regio Rivierenland (2020), uitgevoerd door BCI/RHDHV
⚫ In West Betuwe is één onderwijsinstelling gevestigd. Dit betreft het Helicon MBO in Geldermalsen. Accent van het opleidingsaanbod ligt op dier, groene leefomgeving, land & tuinbouw. ⚫ Binnen de regio zijn opleidingen op MBO-niveau aanwezig en daarnaast is Business School Nederland (BSN) in Buren gevestigd. ⚫ Voor HBO en breed WO-onderwijs zijn buiten regio veel mogelijkheden. Locatie
Onderwijsinstelling
Plaats
Niveau
Sectoren/Opleidingen
West Betuwe
Helicon
Geldermalsen
MBO
Dier, groene leefomgeving, land & tuinbouw
Regio
ROC Rivor
Tiel
MBO
Zorg en Welzijn, Media, Economie
MBO College Land van Maas en Waal
Locatie Druten
MBO
Sector breed
Business School Nederland
Buren
WO
MBA/Management
Helicon
‘s-Hertogenbosch
MBO
Bloem, dier, milieu
Wellantcollege
Gorinchem
MBO
Dier en veehouderij
HU
Utrecht
HBO
Breed aanbod
HAN
Nijmegen en Arnhem
HBO
Breed aanbod waaronder Logistiek
HAS
‘s-Hertogenbosch
HBO
Land- en tuinbouw
UU
Utrecht
WO
Brede universiteit
RU
Nijmegen
WO
Brede universiteit
Buiten de regio*
* Binnen 45 minuten reistijd met het openbaar vervoer vanaf Geldermalsen 52
Arbeidsmigranten
⚫ Op basis van GBA-gegevens* kan gesteld worden dat vooral in het Westland, Helmond-de Peel en Noord-Limburg een relatief groot deel van het totaal aantal banen ingevuld wordt door arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa (>3,5% van het totaal). Voor Rivierenland ligt dit aandeel op 2 - 3,5%. ⚫ MEO-landers in Rivierenland zijn vooral actief bij uitzendbureaus, in de productie van rubber en kunststoffen, de landbouw en de logistiek. * Circa 37% van de arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa (MEO) die in Nederland in loondienst zijn, staat geregistreerd in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA). Van deze groep is daardoor bekend waar ze in Nederland wonen.
Bron: SEO, 2018, op basis van CBS Microdata 53
Aandeel arbeidsmigranten in aantal banen (nationaal)
Analyses op nationaal niveau laten zien dat 4,7% van de in totaal 11 miljoen banen van werknemers in Nederland worden ingevuld door MOE-landers. Het betreft vooral banen in de landbouw en bij uitzendbureaus. Subsector
Hoofdsector
Landbouw
Landbouw, bosbouw &visserij
Arbeidsbemiddeling en uitzendbureaus - Waarvan uitzendbanen Overige zakelijke dienstverlening
Verhuur & overige zakelijke dienstverlening
Schoonmaakbedrijven en hoveniers
Banen
MOE-landers
Aandeel MOE-landers
184.139
48.539
26%
1.642.786 1.188.062
341.262 275.419
21% 23%
69.379
14.180
20%
224.611
8.803
4%
Vervoer over water
Vervoer
21.116
1.451
7%
Opslag & dienstverlening vervoer
Vervoer
109.205
4.871
5%
Diensten voor delfstofwinning
Delfstofwinning
6.108
252
4%
Industrie: diverse subsectoren
Industrie
410.489
14.046
3%
Groothandel en handelsbemiddeling
Handel
588.431
19.174
3%
Logiesverstrekking
Horeca
123.582
3.645
3%
Algemene bouw woningen & andere gebouwen
Bouw
99.691
2.776
3%
Informatie & communicatie
20.662
550
3%
Overige sectoren
7.508.524
54.450
1%
Alle sectoren
10.993.073
513.637
4,7%
Informatieverstrekking
Bron: Heyma et al., 2018, op basis van CBS Microdata, zoals gepubliceerd in ESB Jaargang 103 (4763), 5 juli 2018 54
Economische waarde arbeidsmigranten (nationaal) Top 5 branches netto bijdrage MOE-landers aan BBP (mln. euro) 1.200 1.073 1.000 800 600
509
400 200
162
137
134
0
Bron: SEO, 2018 op basis van CBS Microdata 55
Trends en ontwikkelingen Dit onderdeel is gebaseerd op de Regionaal Economische Analyse Regio Rivierenland (2020), uitgevoerd door BCI/RHDHV
⚫
De volgende waaier van trends en ontwikkelingen heeft invloed op de economie van West Betuwe:
Economie
Technologie
Demografie
◼ E-commerce
◼ Automatisering/Robotica
◼ Re-urbanisatie
◼ Flexibilisering
◼ Digitalisering
◼ Vergrijzing
◼ Veranderende supply chains
◼ Servitization/Specialisatie
◼ (Arbeids)migratie
◼ Nieuwe verdienmodellen
Klimaat & Ecologie
Politiek
◼ Klimaatverandering
◼ Brexit; Handelsoorlog
◼ Biodiversiteit onder druk
◼ Global vs. Local
Volksgezondheid ◼ Corona uitbraak
◼ Kringlooplandbouw ◼ Stikstofaanpak
Bron: BCI, 2020 56
Impact trends en ontwikkelingen op arbeidsmarkt Dit onderdeel is gebaseerd op de Regionaal Economische Analyse Regio Rivierenland (2020), uitgevoerd door BCI/RHDHV
Trends en ontwikkelingen
E-commerce Flexibilisering Veranderende supply chains Nieuwe verdienmodellen Automatisering/Robotica Digitalisering Servitization/Specialisatie Re-urbanisatie Vergrijzing (Arbeids)migratie
Impact op arbeidsmarkt • • • • •
Volop kansen in parttime en flex banen Schommelingen arbeidsvraag vragen flexibiliteit Minder zekerheid voor werknemers Minder investeringen in personeel Ondernemerschap wordt beloond
• • • •
Minder vraag fysieke arbeid (geautomatiseerd) Nieuwe eisen personeel Uitdaging: “21st Century Skills” Risico: tweedeling hoog- en laagopgeleide bevolking
• • • •
Uitdaging: aantrekken talent Krimp beroepsbevolking (na 2025) Schaarste specifieke beroepen Participatie nieuwkomers
Bron: BCI, 2020 57
Impact trends en ontwikkelingen op arbeidsmarkt Dit onderdeel is gebaseerd op de Regionaal Economische Analyse Regio Rivierenland (2020), uitgevoerd door BCI/RHDHV
Trends en ontwikkelingen Klimaatverandering Biodiversiteit onder druk Kringlooplandbouw
Impact op arbeidsmarkt • • •
Minder werk ‘fossiele’ ketens: garages, tankstations, chemie Meer werk in ‘transitie’ ketens: bouw, installatie, techniek Energietransitie en verduurzaming vraagt opbouw nieuwe competenties (opleiding en bijscholing)
•
Taal en commerciële vaardigheden om nieuwe exportmarkten te ontwikkelen gewenst
• • •
Hogere (tijdelijke) werkloosheid Minder of geen inkomsten flexwerkers en zelfstandigen Beschikbaarheid seizoenswerkers onzeker
Stikstofaanpak Brexit; Handelsoorlog Global vs. Local Economische gevolgen Corona uitbraak
Bron: BCI, 2020 58
3
Bedrijventerreinen
Zie voor uitgebreide analyses separaat document ‘Atlas Bedrijventerreinen West Betuwe’
59
Bedrijventerreinen West Betuwe ⚫
⚫
⚫
⚫
De gemeente West Betuwe telt in totaal 29 bedrijventerreinen (incl. faseringen) De totale netto omvang van de terreinen is 370 hectare, waarvan 351 is uitgegeven aan bedrijven Er zijn drie ‘clusters’ te onderscheiden met een concentratie van meerdere bedrijventerreinen. Veel van deze terreinen liggen dicht bij op- en afritten van de snelwegen A15 of A2 De 351 hectare aan bedrijventerreinen is als volgt verdeeld over de clusters: • • • •
A – Geldermalsen B – Waardenburg / Haaften C – Vuren Overige kernen
161 ha 62 ha 73 ha 55 ha
Cluster A: Geldermalsen
Cluster C: Vuren
Naam
Kern
Naam
Kern
Hooge Weide I
Geldermalsen
Zeiving Zuid
Vuren
Hooge Weide II
Geldermalsen
Zeiving Noord
Vuren
Hooge Weide III
Geldermalsen
Zeiving Noord-West
Vuren
Hondsgemet Zuid
Geldermalsen
Vredebest
Vuren
De Gentel
Geldermalsen
Waaloever
Vuren
Oudenhof
Geldermalsen
Lingewaarden
Geldermalsen
Overige kernen Naam
Kern
Cluster B: Waardenburg / Haaften
Oude Waag
Beesd
Naam
Kern
Volvo
Beesd
Slimwei
Waardenburg
De Oven
Asperen
Waardenburg West
Waardenburg
Nieuwe Steeg
Tricht
Waardenb. West Uitb
Waardenburg
Koornwaard
Heukelum
Kerkewaard
Haaften
Appelhof
Deil
t Overrijke
Haaften
Veersteeg
Spijk
t Overrijke uitbreiding
Haaften
De Geer
Ophemert
Kalenberg
Meteren
60
Drie clusters van bedrijventerreinen in West Betuwe Omvang (ha)
Aandeel (%)
Gemeente West Betuwe
351
100%
Cluster A: Geldermalsen
161
46%
Cluster B: Waardenburg / Haaften
62
18%
Cluster C: Vuren
73
21%
Overige kernen
55
16%
A C B
Bron: Buck Consultants International, 2020
61
Verschillende typen bedrijventerreinen ⚫
Ongeveer de helft van de bedrijventerreinen in West Betuwe is te typeren als gemengd bedrijventerrein en is geschikt voor uiteenlopende typen bedrijvigheid. Hoge milieuhinderlijke activiteiten zijn niet toegestaan en daarom zijn er veel bedrijven gevestigd uit de lichte industrie, bouw, groothandel en transport. Segment
⚫
Uitgegeven (ha)
Aandeel (%)
Totaal
351
100%
Gemengd terrein
161
46%
Logistiek
106
30%
Dienstenterrein
35
10%
Industrie
29
8%
Grote (semi) solitaire bedrijfsvestigingen
20
6%
West Betuwe beschikt met bedrijventerrein Hooge Weide in Geldermalsen ook over een logistiek georiënteerd bedrijventerreinen en op Hondsgemet is ruimte voor grotere logistieke vestigingen. Maximale milieuhinder
⚫
Uitgegeven (ha)
Aandeel (%)
Totaal
351
100%
Categorie 3.2
131
37%
Categorie 4.1
87
25%
Categorie 3.1
87
25%
Categorie 2
46
13%
De maximaal toegestane milieucategorie op de bedrijventerreinen is meestal 3.1 tot 4.1. Op een aantal locaties zijn uitzonderingen tot 4.2 mogelijk. Categorie 5 is niet toegestaan in de gemeente. 62
Banen en vestigingen op bedrijventerreinen ⚫
Ruim 50% van de (fulltime) banen in West Betuwe is gevestigd op bedrijventerreinen (totaal 12.370 banen)
⚫
De bedrijventerreinen tellen ‘slechts’ 645 vestigingen van in totaal circa 5.600 in de gemeente (incl. zelfstandigen)
⚫
Op elke uitgegeven netto hectare bedrijventerrein werken in de gemeente gemiddeld 35 mensen, ofwel een ruimtegebruik van 284 m² per baan
⚫
De vijf grootste bedrijventerreinen huisvesten 58% van het totaal aantal banen op de bedrijventerreinen.
Banen
48%
52%
Bedrijventerreinen Anders
Vestigingen Top 5 bedrijventerreinen in banen 12% Plaats
Bedrijventerrein
Banen
Aandeel
West Betuwe
Alle
12.370
100%
Geldermalsen
Hooge Weide II
2.538
21%
Waardenburg
Slimwei
1.633
13%
Geldermalsen
De Gentel
1.178
10%
Geldermalsen
Hooge Weide III
960
8%
Geldermalsen
Hondsgemet Zuid
905
7%
Bedrijventerreinen Anders
88%
Bron: Vestigingsregister Provincie Gelderland (fulltime banen <12 uur)
63
Vestiging van sectoren op bedrijventerreinen ⚫
⚫
⚫
⚫
Er bestaan grote verschillen tussen sectoren met betrekking tot de locatievoorkeur voor vestiging op een bedrijventerrein De banen in de sectoren vervoer en opslag (90%), industrie en delfstoffen (86%), groothandel (77%) en ICT (72%) zijn overwegend op bedrijventerreinen gevestigd Het zijn stuwende sectoren die naast directe werkgelegenheid ook zorgen voor indirecte werkgelegenheid, bijvoorbeeld banen in onderhoud, schoonmaak etc. Ten opzichte van veel andere gemeenten in Nederland is aandeel van de bouwnijverheid op bedrijventerreinen relatief laag.
Vervoer en opslag
90%
Industrie en delfstoffen
86%
Groothandel
77%
ICT
72%
Detailhandel en autohandel
48%
Zakelijke dienstverlening
44%
Bouwnijverheid Overig Nutsbedrijven
39%
11%
8%
Landbouw 0%
20%
Bedrijventerrein
40%
60%
80%
100%
Niet op bedrijventerrein 64
Sectorverdeling bedrijventerreinen ⚫
De bedrijventerreinen in West Betuwe zijn verantwoordelijk voor 52% van het totaal aantal banen in de gemeente. In totaal gaat het om 12.370 fulltime banen en 645 bedrijven
⚫
Ruim 61% van de banen op de bedrijventerreinen is bij bedrijven binnen de sectoren logistiek en groothandel (4.750 banen) en industrie en nutsbedrijven (2.750 banen)
Banen
Vestigingen
4%
11% 24%
15% 38% 29% 20%
13%
22%
23%
65
Grote werkgevers op bedrijventerreinen ⚫ ⚫
De 30 grootste werkgevers (vestigingen) op de bedrijventerreinen zijn samen verantwoordelijk voor ruim 6.500 fulltime banen (incl. uitzendkrachten) Het betreft 53% van het totaal aantal banen op de bedrijventerreinen en 27% van alle banen in de gemeente West Betuwe. De categorie logistiek en groothandel telt het meeste bedrijven in de top 30. Bedrijfsnaam
Grootteklasse
Kern
Segment
Peter Appel Transport
250+
Geldermalsen
Logistiek en groothandel
Albert Heijn Distributiecentrum
250+
Geldermalsen
Logistiek en groothandel
Werkzaak Rivierenland Geldermalsen
250+
Geldermalsen
Industrie en nutsbedrijven
Fruitmasters Veiling
250+
Geldermalsen
ICT en zakelijke diensten*
Ultimaker
250+
Geldermalsen
ICT en zakelijke diensten
Xella Nederland
250+
Vuren
Industrie en nutsbedrijven
Blokker
250+
Geldermalsen
Logistiek en groothandel
De Greef's Wagen-, Carross.- & Machinebouw
100-250
Tricht
Industrie en nutsbedrijven
COROOS Productie
100-250
Geldermalsen
Industrie en nutsbedrijven
Den Hartog en Bikker
100-250
Vuren
Logistiek en groothandel
Volvo Group The Netherlands
100-250
Beesd
Bouw, handel en reparatie
Van Doorn Geldermalsen
100-250
Geldermalsen
Bouw, handel en reparatie
Bakkerij Bouman
100-250
Geldermalsen
Industrie en nutsbedrijven
Nedcargo Food & Beverages
100-250
Haaften
Logistiek en groothandel
Transportbedrijf v.d. Haak
100-250
Geldermalsen
Logistiek en groothandel
* SBI-code (verhuur van roerende goederen, overige zakelijke dienstverlening) valt formeel niet binnen logistiek en groothandel, maar kan uiteraard wel geclassificeerd worden als een logistieke activiteit
Bron: Vestigingenregister Provincie Gelderland, 2020
66
Grote werkgevers op bedrijventerreinen ⚫ ⚫
Logistiek en groothandel (met 13 bedrijven) en industrie en nutsbedrijven (met 9 bedrijven) zijn het sterkst vertegenwoordigd in de lijst Opvallend zijn de drie bedrijven uit ICT en zakelijke dienstverlening (excl. Fruitmasters) die op bedrijventerreinen zijn gevestigd. Samen zijn ze goed voor 530 banen. Bedrijfsnaam
Grootteklasse
Kern
Segment
Dura Vermeer Materieel
100-250
Haaften
Logistiek en groothandel
Cooperatieve Inkoopvereniging Superunie
100-250
Beesd
Logistiek en groothandel
The Medical Export Group
100-250
Vuren
Logistiek en groothandel
Bouwmensen Rivierengebied
100-250
Geldermalsen
Overig
Volvo Car Nederland
50-100
Beesd
Bouw, handel en reparatie
Van Wanrooij Waardenburg
50-100
Waardenburg
Bouw, handel en reparatie
Hermeta Metaalwaren
50-100
Asperen
Industrie en nutsbedrijven
Hitachi Transport System Europe
50-100
Waardenburg
Logistiek en groothandel
Sonac Vuren
50-100
Vuren
Industrie en nutsbedrijven
Albert Heijn
50-100
Geldermalsen
Logistiek en groothandel
Innovatec
50-100
Asperen
ICT en zakelijke diensten
Traxion Consultancy
50-100
Waardenburg
ICT en zakelijke diensten
Plomp en Zonen
50-100
Waardenburg
Industrie en nutsbedrijven
Nedcargo Transport & Distributie
50-100
Haaften
Logistiek en groothandel
Meubelfabriek de Toekomst
50-100
Beesd
Industrie en nutsbedrijven * indeling gebaseerd op SBI-coderingen handelsregister (KvK)
Bron: Vestigingenregister Provincie Gelderland, 2020
67
Historische uitgifte bedrijventerreinen ⚫
De uitgifte van bedrijventerreinen in West Betuwe in de periode 1999-2018 (20 jaar) was in totaal 75 hectare in totaal (terreinen met meeste hectaren: Hondsgemet 18 ha en Zeiving Noord 13 ha)
⚫
Over deze periode van 20 jaar was de uitgifte gemiddeld 3,7 hectare per jaar. Voornamelijk in 2017 en 2018 is de vraag naar ruimte op bedrijventerreinen aangetrokken (2019 wordt uitgezocht)
⚫
De figuur laat zien dat de uitgifte in West Betuwe een grillig verloop kent. Hoge pieken tot 9,0 hectare in één jaar wisselen af met jaren met niet of nauwelijks uitgifte.
10,0 9,0 Gem. 5 jaar 4,3 ha/jr.
8,0 7,0 6,0 5,0
Gem. 20 jaar 3,7 ha/jr.
4,0 3,0
Gem. 10 jaar 3,4 ha/jr.
2,0 1,0 1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Bron: IBIS 2001-2019
68
Bedrijventerreinen met (plan)aanbod ⚫ ⚫
⚫
Ten behoeve van het Regionaal Programma Werklocaties 2020-2024 van Regio Rivierenland (d.d. 13 februari 2020) zijn overzichten opgesteld van het harde en zachte planaanbod Voor het harde (uitgeefbare) planaanbod is de peildatum juli 2019 gehanteerd. Van de 16,3 hectare is medio 2020 nog circa 4 hectare (waarvan 1,9 ha door ontwikkelaars) in uitgifte. Op korte termijn zullen deze cijfer geactualiseerd worden. Verder is voor de locatie Hondsgemet Noord de marktbehoefte aangetoond en mag het gebied ontwikkelen, op voorwaarde dat extra investeringen worden gepleegd voor de verkeersafwikkeling. Hard uitgeefbaar