presentatie-aok.pdf

Anterieure Overeenkomst (AOK)

2 december 2025

Aanleiding Vragen die zijn binnen gekomen: 1) Is er een beleidskader voor anterieure overeenkomsten (AOK’s) of wordt er iedere keer opnieuw invulling aan gegeven? 2) Wat zijn de voorwaarden voor anterieure overeenkomsten (AOK’s)?

Overall gaat het om inzicht krijgen in zaken die in AOK’s worden geregeld.

Anterieure overeenkomst

3

Aanleiding – vraag 1 Is er een beleidskader voor anterieure overeenkomsten (AOK’s) of wordt er iedere keer opnieuw invulling aan gegeven? De Omgevingswet en -regeling stellen de kaders en toepassingen. Dit is voor de gemeente vertaald naar een praktische toepassing in de Nota Kostenverhaal.

Anterieure overeenkomst

4

Aanleiding – vraag 2 Wat zijn de voorwaarden voor anterieure overeenkomsten (AOK’s)? • Voorwaarden worden gesteld in de Omgevingswet en -regeling. • Uitvoering is vastgelegd in de Nota Kostenverhaal. • De anterieure overeenkomst is een privaatrechtelijk instrument en daardoor bestaat er enige mate van contractvrijheid.

Anterieure overeenkomst

5

Inleiding • Anterieure overeenkomst (AOK): 1. 2.

Voor het verzekeren en afspraken over kostenverhaal (privaatrechtelijk). Voor afspraken over o.a. uitvoering.

• Het college sluit de overeenkomst en de raad heeft adviesrecht

(conform: Adviesrecht gemeenteraad en verplichte participatie bij afwijkingen van het Omgevingsplan).

• Anterieure overeenkomst is dus gekoppeld aan het kostenverhaal.

Anterieure overeenkomst

6

Kostenverhaal • Het verhalen van kosten. • Verplicht onder de Omgevingswet bij: 1. 2. 3. 4. 5.

De bouw van één woning of meer; De bouw van een hoofdgebouw anders dan een woning; Uitbreiding van een gebouw met 1.000 m² of meer; Transformatie van een gebouw naar ten minste 10 woonfuncties (zelfstandig); Transformatie van een gebouw naar een andere functie met meer dan 1.500 m² of meer.

Anterieure overeenkomst

7

Kostenverhaal • De gemeente verhaalt de kosten die verhaald kunnen worden onder de Ow. De kosten zijn: a) De gebiedseigen kosten (plankosten): 1) 2) 3) 4)

De planologische wijziging; Opstellen regels kostenverhaal en anterieure overeenkomst; Voorbereiding en toezicht op civiele werken (bouw en woonrijp maken). Kosten voor nadeelcompensatie (voorheen planschade)

b) Bovenwijkse kosten: 1) Gaan verder dan het betreffende project, groter belang. Denk aan rotonde of fietstunnel. 2) Beginsel van: Profijt, Proportionaliteit en Toerekenbaarheid van toepassing Anterieure overeenkomst

8

Financiële bijdragen De Omgevingswet biedt mogelijkheid tot het verhalen van extra financiële bijdragen voor de investering in de leefbaarheid en kwaliteit van de openbare ruimte. Zoals: • Inrichting van landschap of aanleg park • Aanleg van infrastructuur, parkeren (buiten het gebied) • Compensatie voor realiseren sociale woningbouw (buiten de locatie)

Ook hier zijn de beginselen van Profijt, Proportionaliteit en Toerekenbaarheid van toepassing.

Anterieure overeenkomst

9

Financiële bijdragen • Tussen de bouwactiviteit en de ontwikkeling moet wel een functionele samenhang zijn. Dus geen bijdrage uit Ophemert om in te zetten in Spijk (behalve voor de sociale woningbouw).

• Financiële bijdragen binnen de gemeente nog niet mogelijk. • Hiervoor is vastlegging in omgevingsvisie of programma vereist.

Anterieure overeenkomst

10

AOK – proces Verzoek

College

Principebesluit

RO-adviseur of Projectleider

Benodigde onderzoeken en afspraken

Documenten t.b.v. planologische wijziging

Verzekeren kostenverhaal

Planeconomie

Anterieure overeenkomst

Anterieure Overeenkomst

11

AOK – inhoud • Tussen gemeente (het college) en initiatiefnemer (grondeigenaar / ontwikkelaar); • Privaatrechtelijk; • Contractvrijheid - algemene beginselen van behoorlijk bestuur; • Gemeente (het college) heeft een inspanningsverplichting; • Doel van de anterieure overeenkomst: a) Kostenverhaal verzekeren. b) Afspraken maken over uitvoering.

Anterieure overeenkomst

12

AOK – afspraken Er worden afspraken gemaakt over: • De activiteit; • Programma; • Nadeelcompensatie; • Aanleg openbare ruimte; • Route bouwverkeer; • Parkeren; • Riool; • Waterberging; • Zekerheidsstelling op nakoming. Anterieure overeenkomst

13

AOK – West Betuwe • Altijd maatwerk. • Geen ‘standaard’. • Wel een standaard (juridisch) raamwerk – 80%.

Anterieure overeenkomst

14

Toelichting PPT-criteria Profijt Betekenis: Alleen partijen die daadwerkelijk profijt (voordeel) hebben van een maatregel, voorziening of investering, kunnen worden aangeslagen voor de daaraan verbonden kosten. Praktijkvoorbeeld: Een projectontwikkelaar betaalt mee aan de aanleg van een weg, omdat zijn project hierdoor beter bereikbaar wordt en daardoor in waarde stijgt. Proportionaliteit Betekenis: De bijdrage moet in verhouding staan tot het genoten profijt. Met andere woorden: wie meer voordeel heeft, draagt meer bij, maar nooit méér dan het verkregen voordeel rechtvaardigt. Praktijkvoorbeeld: Als een bedrijf voor 30% profiteert van een nieuwe ontsluitingsweg, mag het ook maximaal 30% van de kosten hiervoor betalen. Toerekenbaarheid Betekenis: Kosten mogen alleen worden doorberekend voor zover ze daadwerkelijk aan het project of de partij kunnen worden toegerekend. Er moet een direct causaal verband zijn tussen de kosten en het voordeel voor de partij. Praktijkvoorbeeld: De kosten voor een fietspad dat uitsluitend dient voor bewoners van een nieuwbouwwijk mogen aan die bewoners worden toegerekend, niet aan omwonenden die er geen

gebruik van maken.

Anterieure overeenkomst

16