IN125 Bijlage Jaarverslag team leerplicht 2020-2021.pdf

Leerplicht

JAARVERSLAG TEAM LEERPLICHT 2020 - 2021

Partner van de scholen, collega van het wijkteam en beschermer van het kind

INLEIDING

INHOUDSOPGAVE

Inleiding

3

Team Leerplicht

4

Algemeen

6

Onze speerpunten

7

Nog meer aandacht voor preventie

8

Zorg advies en nazorg

10

Aantal leerlingen en casus

12

Verzuim en thuiszitters

14

Handhaving en de actietafel

16

Vrijstellingen

18

Leerplicht en leerrecht in de corona-epidemie Leerplicht

Bijna het hele schooljaar 2020-2021 stond weer in het teken van corona, dus ook het onderwijs. Dit betekende wederom dat er veel online lessen gevolgd moesten worden; de scholen hadden dit snel voor elkaar op basis van hun eerdere ervaring. Maar online lessen brengen ook weer het risico van onzichtbare kinderen met zich mee. Ook dit schooljaar hebben we ons volop bezig gehouden met het recht op onderwijs; naast onze toezichthoudende taak, zoals vanzelfsprekend. Met dit jaarverslag nemen wij u mee in de praktijk van leerplicht en geven wij verantwoording van de taken zoals we die hebben uitgevoerd. Dit verslag is bestemd voor de colleges van de gemeenteraden. Zij dienen jaarlijks, voor 1 oktober, verslag uit te brengen aan hun gemeenteraden over de wijze waarop de gemeenten uitvoering hebben gegeven aan handhaving van de Leerplichtwet. Jongeren in coronatijd en onderwijs De start van afgelopen schooljaar leek bijna normaal, leerlingen konden eindelijk weer fysiek naar school en de digitale lessen inwisselen voor klaslokalen. Helaas werd er kort daarna weer een lockdown periode afgekondigd waardoor het onderwijs weer bijna helemaal online ging. Het aanpassingsvermogen van de leerlingen werd hier goed zichtbaar; ze hadden geleerd van de eerste lockdown. Wel was er nu sprake van schoolplicht, dus jongeren moesten hetzij aanwezig zijn of online aanwezig zijn.

Aan scholen de taak om deze aanwezigheid te administreren waarbij de leerlingen dus fysiek of online aanwezig konden zijn. Naast het geven van de lessen werd het voor docenten een hele taak om in kaart te brengen of alle leerlingen aanwezig waren. Scholen hebben aangegeven dat deze hybride vorm van onderwijs ervoor zorgde dat de administratie niet altijd volledig betrouwbaar is. Daar kwam bij dat leerlingen niet altijd hun aanwezigheid wilden laten zien door de camera aan te zetten waardoor het voor school nog moeilijker werd vast te stellen wie de lessen volgden. Dit had tot gevolg dat de meldingen over het algemeen gedaan werden met meer dan de wettelijke norm (16 uur in de 4 weken). De preventieve meldingen zoals die voorgaande jaren veelal werden gedaan, zijn nauwelijks gedaan afgelopen schooljaar. Opvallend veel zware casussen De meldingen die wel gedaan werden, werden gekarakteriseerd door opvallend zware cases; veel cases waarbij zorg en hulp ingezet moest worden en die niet met

2 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020 - 2021

een lichte vorm van hulpverlening afgehandeld konden worden. Dat de lockdown veel teweegbracht bij jongeren en hun gezin was te voorspellen maar werd nu zichtbaar. Jongeren gingen gebukt onder deze lockdown, de isolatie van hun leeftijdsgenoten, geen sport of andere sociale activiteiten. Ook waren zij niet zichtbaar voor docenten die een vinger aan de pols konden houden en ingrijpen waar nodig. De zorgen die er wellicht al waren bij de jongere en/of gezin waren eerder nog te hanteren, maar kwamen nu aan de oppervlakte. Dit betekende we veel en nauw samenwerkten met de gemeentelijke wijkteams en de scholen, naast uiteraard de jongeren en hun ouders. De gesprekken moesten veelal ook via teams gevoerd worden wat niet altijd bijdraagt aan een goede open communicatie met elkaar. Het fysieke contact was hier ook een gemis vooral omdat de non-verbale communicatie via een beeldscherm niet over te dragen is. Incidenteel werd er daarom voor gekozen om toch fysiek bij elkaar te komen in een ruimte die voldeed aan de gestelde eisen met betrekking tot afstand houden en mondkapjes dragen. Het was al met al een uitdaging voor alle partijen. In de loop van het schooljaar liepen de wachtlijsten op, ook bij de gemeentelijke wijkteams waardoor het inzetten van hulp van meer vertraagd werd.

Naast jongeren die moeite hadden met de lockdown situatie waren er ook leerlingen die ontzettend baat hadden bij de online lessen. Zij konden goed hun lessen plannen en zelfstandig hun lessen maken. Voor hen was juist de herstart naar (gedeeltelijke) fysieke lessen soms weer lastiger dan voor de andere groep. De creativiteit die gevraagd werd afgelopen jaar bracht ook positieve effecten met zich mee. Scholen ontwikkelden nieuwe vormen van onderwijs en zagen mogelijkheden in gepersonaliseerd leren. Bij specifieke hulpvragen konden zij deze ontwikkelingen nu inzetten om de jongere van onderwijs te voorzien. Het afgelopen schooljaar was een jaar vol hectiek, niet alleen voor de jongeren en het onderwijs maar ook binnen het team. Het team Naast de hectiek van de coronatijd had het team te maken met veel wisselingen en langdurige ziekte onder de leerplichtambtenaren. Dit heeft ook geleid tot de werving van nieuwe leerplichtambtenaren in deze coronatijd en het inwerken van deze nieuwe collega’s.

| 3

We zijn erin geslaagd om zowel alle meldingen op te pakken en goed af te handelen. De cijfers zijn vergelijkbaar met de cijfers van de andere jaren. Dus er mag gerust gezegd worden dat er hard gewerkt is in niet altijd even makkelijke omstandigheden.

een wat meer open maatschappij waarin er weer ruimte is voor fysieke lessen, sociale activiteiten etc. Want de huidige jongere staat te popelen om weer naar school te kunnen: dat is toch wat we als leerplichtambtenaar graag willen horen en zien.

Met een nieuw team, nieuwe energie en veel genoegen kijken we uit naar het volgende schooljaar, met hopelijk

Truus Huiberts, coördinator Team Leerplicht

Qwenny en Suzanne (rechts op de foto) in gesprek

SMARTPHONES ERBIJ!

■

Om dit jaarverslag zo prettig leesbaar te maken, hebben wij de uitgebreide tabellen met resultaten en cijfers als online bijlagen opgenomen. Pak uw smartphone erbij en scan de QRcodes die u ziet om deze bijlages te lezen.

Leerplicht als nieuwe functie.

We zijn blij dat we twee nieuwe leerplichtambtenaren in ons team hebben, Qwenny Leenders en Suzanne Sassen. In april 2021 maakten zij de overstap van de zorg (Qwenny) en het middelbaar onderwijs (Suzanne) naar deze nieuwe functie. Een bewuste keuze, al hadden ze vaak wel wat uit te leggen aan hun omgeving.

■ Team Leerplicht

Wat kregen jullie te horen toen je als leerplichtambtenaar aan de slag ging? ‘Nou, het imago van de leerplichtambtenaar heeft niet direct een positieve lading. Veel mensen associëren het beroep met een strenge man/vrouw die even met een bonnenboekje zwaait en komt vertellen dat het spijbelen nu echt moet stoppen. We merkten dat mensen om ons heen geen juist beeld hadden van dit beroep. Juist dat leidde tot leuke gesprekken. Aan het einde van een gesprek krijgen we vaak terug dat het als een interessante en uitdagende baan klinkt’.

Team Leerplicht Van links naar rechts: Truus Huiberts , Suzanne Sassen, Qwenny Leenders, Emmanouil Levendis, Petra Kusters, Ine van de Scheur, Esin Öztekin

Een baan waarin je niet de hele dag met je bonnenboekje zwaait? ‘We doen veel meer dan dat, als leerplichtambtenaar ben je de schakel om te zorgen dat iedere jongere onderwijs geniet. Het uitdelen van straffen is echt een uitzonderlijke maatregel die we vermijden als er ook andere wegen naar een normale schoolgang leiden’.

DE LEERPLICHTAMBTENAAR

HET TEAM LEERPLICHT

-

-

Onafhankelijk professional Staat garant voor het recht op onderwijs Expert op het gebied van de Leerplichtwet 1969 Dé persoon met doorzettingskracht Verankerd in de zorg- én handhavingsketen

Team Leerplicht bedient in totaal 23.605 leerlingen. Hoe deze zijn verdeeld over de gemeenten, ziet u in de bijlagen

4 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020 - 2021

Kent het werkveld door en door Houdt de kennis vers Volgt de nieuwste onderwijsontwikkelingen op de voet Investeert actief in de samenwerking met de gemeente en haar doelstellingen - Staat soms naast, soms achter en waar nodig vóór de schooldirectie en/of het wijkteam In de tabel onder de QR-code ziet u de leerlingen verdeeld per school en per gemeente

Qwenny, hoe zie jij die rol als schakel in het geheel? ‘In ons werk zien we verschillende partijen bij elkaar komen omwille van de jongeren die dreigt weg te vallen. De samenwerking zorgt voor verbondenheid en een mooi vangnet om de jongere op te vangen. Op deze manier dragen we samen de verantwoordelijkheid dat iedere jongere recht heeft op goed onderwijs en daarmee een betere toekomst. Je hebt elkaar nodig. We zijn van belang en voelen de noodzaak om ons werk goed uit te voeren. Het bonnenboekje laat ik liever in de la en de openheid om het gesprek aan te gaan neem ik dagelijks mee naar het werk.’

Suzanne, jij komt van een middelbare school. Hoe kijk je nu terug op de verhouding tussen school en leerplichtambtenaar? ‘Als docent wist ik natuurlijk van het bestaan van de leerplichtambtenaar af. Nu ik het zelf ben, heb ik pas door hoe slecht ik geïnformeerd was over de functie en het inzetten van de leerplichtambtenaar. Leerlingen schrokken altijd als ik ze vertelde dat er een verzuimmelding gedaan zou worden maar hoe dat dan in zijn werk ging, kon ik ze niet uitleggen. Nu zie ik dat scholen de leerplichtambtenaar juist geweldig kunnen inzetten voor dat laatste steuntje in de rug om de leerling weer terug de schoolbanken in te krijgen. Veel scholen zetten dat gelukkig al juist en efficiënt in. In mijn ogen valt er zeker nog wat te halen in het voorlichten van docenten en mentoren. Als zij de gang van zaken net zo goed kennen als de coördinator/ aanspreekpunten verzuim kunnen ze de leerling al sneller bijsturen en inlichten.’ Jullie werken nu een paar maanden? Hoe bevalt het? ‘Het is ontzettend dynamisch. Je hebt met veel ketenpartners te maken, zoals de school, hulpverlening en wijkteam. Je moet je kunnen aanpassen aan verschillende situaties. Het is een baan die nooit zal vervelen. Iedere dag blijft een verrassing. Dat maakt het beroep uitdagend en interessant. Daarnaast is het opkomen voor het recht van de jongere om onderwijs te volgen onze drijfveer.

Iedere dag zetten wij ons daarvoor in en dat is de reden dat we met plezier naar ons werk gaan. En dat we als leerplichtambtenaar nog een negatief imago dragen, hopen we met de jaren te veranderen.’

| 5

ALGEMEEN

ONZE SPEERPUNTEN

■ Leerplicht en kwalificatieplicht

■ De leerplichtambtenaar

De Leerplichtwet geldt voor jongeren vanaf hun vijfde tot hun achttiende levensjaar. De leerplicht begint op de eerste schooldag van de maand volgend op die waarin een kind de leeftijd van vijf jaar bereikt. De volledige leerplicht eindigt aan het einde van het schooljaar waarin de jongere de leeftijd van zestien jaar bereikt.

Leerplichtambtenaren balanceren voortdurend tussen zorg en handhaving. Daarbij is de laatste jaren sprake van een toenemende nadruk op zorg. Schoolverzuim is vaak een eerste teken dat er iets niet goed gaat met een jongere. Het is vaak een uiting van (ernstige) achterliggende problemen.

Kwalificatieplicht Daarna volgt een kwalificatieplicht tot achttien jaar. Dit betekent dat jongeren tot aan hun achttiende verjaardag moeten werken aan het behalen van een startkwalificatie. Deze geeft de minimale opleiding aan die nodig is om succesvol de arbeidsmarkt op te gaan. Een jongere behaalt een startkwalificatie als hij of zij minimaal beschikt over een havo-, vwo- of mbo-niveau 2-diploma.

Signaleren en doorverwijzen De leerplichtambtenaar heeft de taak om problemen tijdig te signaleren. En om de jongere door te verwijzen naar hulpinstanties wanneer de vorming en ontplooiing van de jongere wordt belemmerd door (dreigend) schoolverzuim of voortijdig schoolverlaten.

Ontwikkelingsproblemen Leerlingen met (ernstige) leer- of ontwikkelingsproblemen zijn weliswaar volledig leerplichtig tot aan het einde van het schooljaar waarin zij zestien jaar worden, maar voor de kwalificatieplicht gelden voor hen afwijkende regels

Samenwerken Leerplichtambtenaren werken intensief samen met scholen, GGD-jeugdartsen, hulpverleningsinstanties, justitie en anderen. Vaak speelt de leerplichtambtenaar hierin een regierol en soms neemt hij of zij de rol van bemiddelaar op zich. Dat komt bijvoorbeeld voor in geval van verwijdering, (her)plaatsing op een andere school of bij conflicten tussen ouders, leerling en school. Eigenschappen Een leerplichtambtenaar moet kunnen omgaan met verschillende culturen, achtergronden, religies, intelligentieniveaus en leeftijden. Bovendien is het kunnen omgaan met weerstand één van de belangrijkste eigenschappen van een goede leerplichtambtenaar.

6 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020- 2021

■ Gerealiseerd in schooljaar ’20-’21 ■ Te realiseren schooljaar ’21-’22 • De visie leerplicht is uitgerold richting gemeenten; door onze handelswijze is de nieuwe visie zeker zichtbaar gemaakt op de scholen en bij netwerk- en ketenpartners. • De (opsporingsbevoegde) leerplichtambtenaren hebben hun jaarlijks terugkerende BOA-scholing in het kader van de permanente her- en bijscholing ‘buitengewoon opsporingsambtenaar (PHB-BOA)’ of de basiscursus ‘buitengewoon opsporingsambtenaar’ afgerond. • Er is een start gemaakt aan de implementatie van een nieuw Jeugdvolgsysteem (JVS3) welke een aansluiting zal hebben met de Voorziening Vroegtijdig Aanmelden voor het MBO (VVA-koppeling). • Verdere samenwerking met de Samenwerkingsverbanden: onder andere op het gebied van vrijstellingen onder artikel 5 sub a van de Leerplichtwet 1969 en langdurige thuiszitters. • Onderzoek naar bevoegdheden in het kader van de AVG en het gerechtvaardigd belang: met de komst van de aangescherpte privacywet is er veel onduidelijkheid gekomen over welke informatie wél en niet opgeslagen zou mogen worden. Inmiddels is duidelijk tot welke informatie leerplicht toegang zou moeten hebben om het recht op onderwijs te waarborgen. Het ‘gerechtvaardigd belang’ als terminologie wordt echter niet of nauwelijks gebruikt. • Contacten met Jeugdbescherming Gelderland zijn op casusniveau aangehaald.

• Beroep op vrijstelling volgens artikel 5 sub a en b van de Leerplichtwet 1969 wordt onderzocht op mogelijke wetsuitvoering (landelijk) in overleg met gemeenten, het Openbaar Ministerie, Onderwijsinspectie en Ingrado. • Verder uitbreiden samenwerking met de Samenwerkingsverbanden in de regio op het gebied van vrijstellingen, thuiszitters en maatwerkvoorzieningen. • Periodieke jaarlijkse afstemming met Jeugdbescherming waarbij nu ook casus-overstijgend gekeken gaat worden naar het verbeteren van de communicatie en efficiëntie (vorig schooljaar onvoldoende gerealiseerd in verband met COVID-19). • De nieuwe collega’s uit Team Leerplicht zullen zich op laten leiden tot Buitengewoon Opsporingsambtenaar in Domein III (onderwijs). • De invoering van het Jeugdvolgsysteem versie 3 zal worden voltooid. • Verschillende voorlichtingen verzorgen aan wijkteams en onderwijsinstellingen over onder andere de rol van leerplicht bij zorgcasussen, vrijstellingen en langdurig verzuim. • Schoolbezoeken afleggen aan verschillende basisscholen in verband met preventieve meldingen en het uitbreiden van de samenwerking. • Deelname aan project ouderbetrokkenheid (o.a. door volgen van training) georganiseerd door RMC van Regio Rivierenland. • Onderzoeken met RMC waar een betere afstemming gevonden kan worden en komen tot duidelijke afspraken voor leerlingen die ‘bijna 18 jaar’ zijn.

• Verbreden van de samenwerking met de leerplichtambtenaren van de gemeenten Culemborg, Maasdriel en Tiel en in de gezamenlijkheid vormgeven aan het Regionaal Overleg Leerplicht (ROL).

| 7

NÓG MEER AANDACHT VOOR PREVENTIE

Ook dit jaar is de uitvoering van de leerplichttaken naar tevredenheid gelopen: de gemeenten ervaren, ondanks de vele beperkingen door COVID-19, een goede samenwerking en betrokkenheid tussen Team Leerplicht van Regio Rivierenland Leerplicht, wijkteams en andere zorgverleners. Voor het onderwijs heeft Team Leerplicht steeds klaar gestaan voor het beantwoorden van vragen rondom leerplicht en ook de coronapandemie.

De afgelopen jaren werd duidelijk dat verschillende gemeenten in Regio Rivierenland meer en meer aandacht willen besteden aan preventie. Dit geldt voor leerplicht, maar ook voor andere thema’s zoals Jeugdzorg en veiligheid. Wanneer de leerplichtambtenaar preventief handelt, komt deze al in actie bij zorgsignalen of licht schoolverzuim en niet pas bij de wettige norm van 16 uur binnen de periode van 4 weken. Het grote voordeel hiervan is dat leerlingen vroegtijdig besproken worden en dat er snel hulp kan worden ingeschakeld. Schoolverzuim wordt door leerplicht en de gemeente gezien als een signaal voor mogelijke zorgen waar snel actie op moet worden uitgezet.

■ Preventieve taken

• Absoluut verzuim : een leerplichtige of kwalificatieplichtige jongere heeft geen schoolinschrijving. De leerplichtambtenaar doet een onderzoek en begeleidt zo nodig richting een inschrijving. • Relatief verzuim: een jongere heeft minimaal 16 u in 4 weken verzuimd (strafbare norm – excl. te laat komen). De leerplichtambtenaar wordt indien aan deze norm wordt voldaan betrokken en nodigt ouders en client uit voor een gesprek. • Luxe-verzuim: zonder toestemming van de schoolleiding op vakantie gaan. De leerplichtambtenaar maakt dan Proces-verbaal op wegens overtreding van de LP-wet. • Vrijstelling van inschrijving (art. 5/15 vd LP-wet). Ouders doen een beroep op vrijstelling en de leerplichtambtenaar handelt deze af. • Vrijstelling van geregeld schoolbezoek (art. 11 vd LPwet). Onder verschillende categorieën van de Leerplichtwet is het mogelijk dat een jongere tijdelijk niet naar school hoeft (zoals bijv. ziekte of gewichtige omstandigheden).

• Relatief verzuim: leerlingen die vanaf 9x verzuim of te laat meldingen hebben, worden gemeld bij leerplichtambtenaar. Deze gaat het gesprek aan en maakt afspraken met jongere/ouders/school. • Adviesgesprek met ouders/school/gemeente: ter voorkoming van voortijdig schoolverlaten, schetsen van ‘rechten en plichten’ en advisering m.b.t. vervolgonderwijs. • Deelname aan alle preventie-/zorg-/gemeente-teams uit de regio. • Structureel overleg met ketenpartners waaronder Zorg Advies Teams., zorgbijeenkomsten, zorginstanties, gemeente-teams en themabijeenkomsten. • Ziekteverzuim: bij overmatig ziekteverzuim en dreigende stagnering van de schoolgang wordt de leerplichtambtenaar betrokken om mee te denken en gezamenlijk met de GGD-arts op te trekken. • Regiehouder: op proces-niveau waarborgen dat de ketenpartners, ouders en client zich houden aan de afspraken en dat een casus niet stagneert. • Zorgproces: een verzamelnaam voor diverse soorten meldingen waarbij de betrokkenheid van de leerplichtambtenaar gewenst is en er sprake is van een of meerdere problematieken.

Het zorg en advies team Sommige leerlingen hebben op school extra ondersteuning of aandacht nodig. De school heeft een zorgplicht en moet dus zorgen voor een zo passend mogelijke onderwijsomgeving. Soms is het echter niet duidelijk wat een leerling precies nodig heeft en welke zorgen er zijn. Het Zorg en Advies team van een school (ZAT) is een overlegvorm met verschillende deskundigen die meedenken en adviseren. Het gaat hierbij niet altijd om zware of ernstige problemen, maar ook om eenvoudige oplossingen die goed door de school zijn te realiseren. Het ZAT verleent niet zelf de hulpverlening, maar doet uiteindelijk een advies aan de school bij verschillende vraagstukken.

Verder wordt door het ZAT ook gemonitord of de adviezen effect hebben gehad, of dat er iets anders nodig is.

Uitbreiding formatie in de gemeenten Buren, Neder Betuwe, West Betuwe en Zaltbommel In het kader van preventie is met de gemeenten* een formatie-uitbreiding tot stand gekomen met onder andere als doel ruimte te bieden voor meer vroegtijdig contact met de leerling, ouders, hulpverlening of school. Door de investering van de gemeenten wordt en blijft het mogelijk om de preventieve taken te blijven uitvoeren naast de wettige taken (waaronder handhaving). Daarnaast zijn er met de gemeenten diverse maatwerkafspraken gemaakt die aansluiten bij verschillende thema’s of focusgebieden. Zo is er bijvoorbeeld bij het Cambium College in Zaltbommel een nieuw Zorg Advies Team (ZAT) opgestart én zullen daar preventieve spreekuren worden gehouden met leerlingen op school. De leerplichtambtenaar komt daarnaast ook (vaker) op school te werken en wordt daarmee zichtbaarder en makkelijker bereikbaar. Natuurlijk werd er al enige jaren preventief gewerkt: dit is onder andere het gevolg van de invoering van de Methodische Aanpak Schoolverzuim. Door een nieuwe visie rondom leerplicht is er verder vormgegeven aan wat preventie precies behelst. Met een uitbreiding van 15 procent kunnen de leerplichtambtenaren alle wettige en alle preventieve taken in de breedte blijven uitvoeren. Op de volgende pagina is een illustratie te zien met voorbeelden van preventieve taken uit de regio.

Er zijn accentverschillen per gemeenten, maar in grote lijnen is de aanpak in de regio uniform. Over de uitvoering in de regio in zijn algemeenheid wordt ook structureel gesproken met de collega’s van niet-deelnemende gemeente (Culemborg, Maasdriel en Tiel) bij het Regionaal Overleg Leerplicht. * M.u.v. West Maas en Waal: met deze gemeente is gesproken over de formatie-uitbreiding, maar deze is niet toegekend. Komend schooljaar zal leerplicht van Regio Rivierenland zich in die gemeente met name richten op de wettige taken en de preventieve taken afschalen.

8 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020 - 2021

■ Wettige taken

Het ZAT kan gezien worden als een instrument van de school om passend onderwijs te (blijven) bieden. Dit overleg wordt meestal voorgezeten door de Zorgcoördinator van de school. Verder zijn hierbij vaak aanwezig: de GGD-/schoolarts, Het wijkteam van de gemeente, Jongerewerk, leerplicht en evt. andere (pedagogisch) medewerkers van de school. Doordat het ZAT multidisciplinair is, zijn de lijnen met gemeente en hulpverlening vaak korter en kan er snel actie worden ondernomen.

| 9

ZORG, ADVIES EN NAZORG

“Door écht samen te werken in een casus, zie je waar elkaars krachten liggen en hoe je daar slim gebruik van kan maken in voordeel van de jeugdige. Je vult elkaar aan op expertise en het is veel omvattender dan het opleggen van sancties omdat er sprake is van schoolverzuim.” - Henrieke Boer, jeugdconsulent

Preventieve acties in 2020-2021

■ Zorg “Door een goede samenwerking tussen leerplicht en het wijkteam kunnen we veel jongeren/ leerlingen vroegtijdig ondersteunen. Doordat we vroeg kunnen schakelen samen, voorkomen we dat de schoolgang niet slechter wordt en/of er op tijd passende ondersteuning is voor een jongere/leerling. Wel moet het duidelijk blijven voor de jongere/leerling, ouders en betrokkenen welke rol en verantwoordelijkheden leerplicht heeft en welke bij Team Sociaal liggen.” - Berend de Ruiter, jeugdconsulent

De leerplichtambtenaar maakt een zorgproces aan als er nog geen sprake is van ongeoorloofd schoolverzuim is, maar dit verzuim wel dreigt. De school, leerplichtambtenaarnaar, GGD en hulpverleners werken nauw samen om de schoolgang van de jongere weer te stabiliseren. Hier gaat de voorkeur naar uit zodat we voorkomen dat achterliggende problemen tot verzuim gaan leiden. Het aandeel van de leerplichtambtenaar in zorgprocessen is het verwijzen naar de juiste hulp (bijvoorbeeld naar het wijkteam) en het actief moni-toren op gemaakte afspraken in relatie met zorg - school/leerplicht. En soms ook sturen op de gemaakte afspraken. Tot de zorgprocessen behoort ook het ziekteverzuim waarbij het nog onduidelijk is of er een medische grond is. De leerplichtambtenaar wordt uitgenodigd voor gesprekken, wijst ketenpartners op verantwoordelijkheden en ziet toe op voortgang binnen de afgesproken termijn.

■ Advies Dit zijn de processen waarin algemene vragen over leerplicht, luxe verzuim, wisseling van opleiding en dergelijke onder worden gebracht. Het gaat hier vooral om voorlichting en advies aan ouders, jongeren en ketenpartners. Daarnaast worden hier ook adviserende gesprekken met leerplicht geadmini-streerd. Bij adviesprocessen is er geen sprake van een uitvoering van een wettige taak.

■ Nazorg Bij nazorg controleert Team Leerplicht na afhandeling van een casus of het verzuim ook daadwerkelijk tot een halt is gebracht. Sommige leerlingen worden extra gemonitord, omdat zij bijvoorbeeld in het verleden veel spijbelgedrag hebben laten zien, of een maatregel opgelegd hebben gekregen. Door te blijven monitoren blijven deze leerlingen in beeld en voorkomen wij mogelijke (zwaardere) consequenties.

“Ik heb de afgelopen tijd veel samengewerkt met leerplicht bij kinderen die al lang thuis zaten. Onze ervaring is dat er een goede samenwerking is en dat we door de samenwerking zorg en leerplicht samenbrengen om kinderen een perspectief te bieden.” - Bianca Tofohr, Medewerker Stib/Jeugd

10 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020 - 2021

In deze tabel vindt u de cijfers per gemeente over zorg, advies en nazorg

| 11

OVERZICHT AANTAL LEERLINGEN EN CASES

■ Samenvatting aantal cases per gemeente Aantal leerplichtigen: 23.605

Team Leerplicht bedient in totaal 23.605 leerlingen in de vijf gemeenten Buren, NederBetuwe, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Het team behandelde 2049 cases in het schooljaar 20202021.

Aantal cases: Buren

NederBetuwe

West Betuwe

West Maas en Waal

Zaltbommel

Totaal

Zorg

48

64

175

51

48

386

Advies

43

55

41

26

44

209

Nazorg leerplicht

4

5

62

13

26

110

2

4

Vrijstelling geregeld schoolbezoek

■ Samenvatting aantal cases per gemeente t.o.v. 2019-2020 Buren

NederBetuwe

West Betuwe

West Maas en Waal

Zaltbommel

Totaal

Totaal aantal leerlingen

3.865

4.402

7.994

2.522

4.822

23.605

Aantal cases 2020-2021

340

364

741

200

404

2.049

Aantal cases 2019-2020

319

348

599

201

381

1.848

% cases 2020-2021 t.o.v. aantal

8,80%

8,20%

9,30%

7,80%

8,40%

gem. 8,5%

% cases 2019-2020 t.o.v. aantal

7,98%

7,94%

7,33%

7,81%

7,81%

gem. 7,7%

Procesverbaal

2

Schorsing

2

Relatief verzuim

126

Luxeverzuim

3

12

9

12

38

4

2

5

13

114

290

83

171

784

6

3

1

4

14

Absoluut verzuim

101

103

128

13

65

410

Vrijstelling van inschrijving

14

10

26

2

27

79

Vervangende leerplicht Totaal

2 340

364

2 741

200

404

2.049

In deze tabel vindt u de vergelijking met 2019-2020 per proces

Totaal aantal cases t.o.v. het totaal aantal leerlingen omgerekend in percentages:

West Maas en Waal

Zaltbommel

West Betuwe

Buren

Neder-Betuwe

TOTAAL

Aantal leerlingen

3.865

4.402

7.994

2.522

4.822

23.605

Cases 2019-2020 Percentage

319 7,98%

348 7,94%

599 7,33%

201 7,81%

381 7,81%

1.848

Cases 2020-2021 Percentage

340 8,80%

364 8,20%

741 9,30%

200 7,80%

404 8,40%

2.049

12 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020 - 2021

2

| 13

VERZUIM Ouders en/of verzorgers hebben de plicht ervoor te zorgen dat hun kind is ingeschreven op een school. Zij moeten ervoor zorgen dat hun kind naar school gaat en zich aan het lesrooster houdt. Jongeren vanaf twaalf jaar zijn weliswaar niet verantwoordelijk voor hun inschrijving op een school, maar zijn wel (mede) verantwoordelijk voor hun schoolgang. Vanaf die leeftijd kunnen zij dus ook strafrechtelijk worden vervolgd. Absoluut en relatief schoolverzuim (spijbelen) Als een leerling zonder geldige reden niet voldoet aan de leerplicht, is er sprake van ongeoorloofd schoolverzuim. We spreken van absoluut schoolverzuim als de leerling niet is ingeschreven op een school. Hiervoor zijn alleen de ouders en/of verzorgers verantwoordelijk. Is een leerling wel ingeschreven, maar houdt hij of zich - zonder geldige reden - niet aan het rooster, dan is er sprake van relatief verzuim. In de volksmond spreken we dan van spijbelen.

UIT DE PRAKTIJK CASUS ‘MARK’: Leerplicht als casusregisseur Als een scholier spijbelt vanwege vakantie, dan noemen we dat luxeverzuim. Bij luxeverzuim zijn scholieren niet zelf verantwoordelijk. Tijdig melden voorkomt ernstig schoolverzuim Schooldirecties zijn wettelijk verplicht om verzuim dat voldoet aan de wettelijke norm te melden bij de leerplichtambtenaar. Veel scholen houden zich echter aan de opgestelde verzuimprotocollen en melden al in een veel eerder stadium. Dat kan al als een leerling negen keer te laat in de les is verschenen en/of negen keer een les heeft verzuimd zonder geldige reden. Deze preventieve manier van werken zorgt er in veel gevallen voor dat het verzuim niet ontaardt in ernstig schoolverzuim.

De cijfers vindt u in de bijlage

THUISZITTERS Een thuiszitter is een leerplichtige jongere tussen vijf en achttien jaar die meer dan vier weken achtereen school- of lestijd verzuimt, zonder dat deze ontheffing heeft van de leerplicht of vrijstelling heeft van geregeld schoolbezoek. Waarom zit een jongere thuis? Dat is complex. Uit het dossieronderzoek Thuiszitters van Ingrado – de landelijke brancheorganisatie voor leerplicht en RMC – blijkt dat bij het merendeel van de thuiszitters een (combinatie van) problemen speelt, waaronder psychische problemen, gedragsproblemen, wachtlijstproblematiek bij hulpverleningsinstanties en thuisproblematiek. Bovendien is vaak sprake van bureaucratische omslachtigheid, waarbij geen rekening wordt gehouden met de problematiek van de jongere. De thuiszittersproblematiek is dus erg complex. Om die reden doen we geen harde uitspraken op casusniveau over de achterliggende gronden van thuiszitters.

Wat gebeurt er met een thuiszitter? Wanneer een thuiszitter is ingeschreven op een school, heeft de school een zorgplicht. Dit betekent dat de school de leerling een passend onderwijsaanbod moet doen. Dit kan overigens ook bestaan uit het aanvragen van een toelaatbaarheidsverklaring voor een school voor speciaal onderwijs. Daarvoor is eerst onderzoek nodig dat moet uitwijzen dat het kind hiermee het beste gediend is. Ook dat is preventief werken. Is een kind nog niet ingeschreven op een school, kan het daar worden ingeschreven. Daarna heeft deze school de zorgplicht om een passend aanbod te doen. Het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs speelt hierin natuurlijk ook een belangrijke rol. Deze instantie gaat immers over de toewijzing van extra hulp of hulpmiddelen op school. Stapt het kind over naar het speciaal onderwijs, dan is het samenwerkingsverband hierbij ook betrokken.

De cijfers vindt u in de bijlage

Telefoontje Vaak raken leerplichtambtenaren betrokken bij een leerling via een officiële melding bij DUO. Maar dat hoeft niet. Ketenpartners kunnen altijd contact opnemen, net als ouders. Op een dag worden wij bijvoorbeeld gebeld door een verontruste moeder, zij is flink overstuur.Haar zoon Mark zit al maanden thuis en volgens haar neemt niemand de verantwoordelijkheid op zich om de jongen te helpen. Het zit haar zo hoog dat de leerplichtambtenaar haar laatste optie is voordat ze hulp hogerop wil zoeken. De casus is nog niet bekend bij de leerplichtambtenaar en deze stelt veel vragen om duidelijkheid te krijgen over de stand van zaken. Orde in de chaos De leerplichtambtenaar neemt contact op met de verschillende partijen en na alle informatie te hebben, is er eindelijk een concreet beeld van de situatie. Mark is fysiek niet in staat om naar school te gaan en krijgt verschillende klachten als hij er is geweest. De zorg die aangeboden wordt loopt om diverse redenen binnenkort af. Online onderwijs is niet de oplossing omdat zijn ouders niet de zorg kunnen dragen om Mark hierin te begeleiden. Alle wegen lijken dood te lopen en de ver-schillende partijen kijken afwachtend naar elkaar. De leerplichtambtenaar besluit direct alle partijen uit te nodigen om in gesprek te gaan. De zomervakantie nadert en Mark gaat na de vakantie naar een andere school.

Des te belangrijker dat er een goede overgang geregeld wordt met de

juiste begeleiding zodat hij op een fijne manier zijn schoolgang kan voortzetten. Stilte De datumprikker is ingevuld maar helaas komt er geen datum uit waar alle cruciale partijen aanwezig kunnen zijn. Een stilte dreigt wederom en op dát punt grijpt de leerplichtambtenaar in. Deze neemt de rol van casusregisseur op zich en zet alles op alles om toch tot een datum te komen. Ook wordt benadrukt dat de tijd echt dringt en dat het van belang is om niet naar elkaar te wijzen of in een afwachtende houding te belanden. Uiteindelijk willen alle partijen hetzelfde, alleen de weg daarnaartoe is nog onbekend. De handen inéén Het lukt om een datum te vinden en tijdens het overleg neemt de leerplichtambtenaar de rol van voorzitter op zich. Tijdens het gesprek wordt de situatie door de hulpverlening toegelicht en doet de schoolarts een uitspraak over de belastbaarheid van Mark. Constructief komt er een passend plan op tafel omdat er eerst naar de oplossing gekeken wordt en daarna pas naar het financiële plaatje. De handen worden eindelijk in één geslagen. School en gemeente nemen beide een deel van de oplossing op zich waardoor Mark geregeld naar een dagbesteding kan en de juiste ondersteuning krijgt. Zo maakt hij straks een goede start op zijn nieuwe school. De naam ‘Mark’ is om privacyredenen gefingeerd.

14 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020 - 2021

| 15

HANDHAVING De leerplichtambtenaar probeert zoveel mogelijk te voorkomen dat er een proces-verbaal wordt opgemaakt. Volgens de Methodische Aanpak Schoolverzuim moet altijd worden gekeken of het mogelijk is om te handelen volgens het motto ‘licht waar mogelijk, zwaar waar nodig’. Toch kan het soms nodig zijn om proces-verbaal op te maken en deze op te sturen naar het Openbaar Ministerie. Een proces-verbaal wordt opgemaakt door de Buitengewoon Opsporingsambtenaren van Team Leerplicht bij een overtreding van de Leerplichtwet 1969. Wanneer handhaven? Proces-verbaal is nodig als hulpverlening onvoldoende resultaat heeft opgeleverd en het schoolverzuim blijft aanhouden. Jongere (en soms ouder) moet dan wel verwijtbaar zijn voor het ontstane schoolverzuim. Soms is handhaving dus ook nodig als ouders en/of de jongere niet meewerken of openstaan voor hulpverlening.

In het geval van luxeverzuim is een handhavingstraject onvermijdelijk, wat hier is geen sprake van zorgdossiers. In sommige gevallen wordt luxeverzuim afgedaan met een waarschuwing. Bureau Halt Is er licht schoolverzuim en geen, of slechts beperkte zorgsignalen en de jongere is nog niet eerder met politie, justitie of Bureau Halt in aanraking geweest? Dan zal de leerplichtambtenaar de jongere doorgaans een Haltafdoening aanbieden. Deze vorm van een proces-verbaal wordt dan ter afhandeling naar Bureau Halt gestuurd. Het voordeel van een Haltafdoening is dat de jongere buiten het justitieel traject blijft. Bureau Halt gaat dan in gesprek met de leerling en er worden vaak educatieve werk-/leerstraffen en maatschappelijke opdrachten ingezet ter afhandeling van de overtreding van de Leerplichtwet 1969.

De cijfers vindt u in de bijlage UIT DE PRAKTIJK CASUS ‘HUGO’: De waarde van handhaving en HALT

Hugo is een zestienjarige jongen die in de vierde klas van het VMBO zit. Zijn moeder is al een jaar erg ziek en behoort daardoor tot de risicogroep in het kader van COVID-19. Hugo en zijn zus konden daardoor een hele tijd niet naar school toe gaan. Er was wel afstandsonderwijs geregeld, maar door de thuissituatie werd er weinig tot geen schoolwerk gedaan. Wanneer Hugo weer naar school kan gaan, krijgt hij een aangepast rooster en extra ondersteuning om zijn gemiste werk zoveel mogelijk in te halen. De overgang van thuis naar school, pakt Hugo niet goed op. Hij komt vaak te laat of helemaal niet naar zijn lessen. De school doet daarom een melding bij de leerplichtambtenaar. Moeizame start Tijdens de lockdown was het contact tussen de ouders en de school van Hugo moeizaam. Nadat de scholen weer open zijn gegaan en er verzuim ontstond, werd dit helaas nog moeizamer. De leerplichtambtenaar besluit dat het belangrijk is om een gesprek te voeren samen met de ouders, school én Hugo over de hele schoolsituatie en het contact tussen alle partijen. Volgens de leerplichtambtenaar is het schoolverzuim van Hugo een signaal dat er

misschien nog andere zorgen zijn. Zijn ouders bellen geregeld de leerplichtambtenaar om hun zorgen en onvrede de uiten: al snel blijkt dat zij andere verwachtingen hebben van leerplicht en school. Om te voorkomen dat de situatie escaleert en dat Hugo nog langer thuis komt te zitten, grijpt de leerplichtambtenaar in. Verantwoordelijkheid voor verzuim In het gesprek vertellen Hugo en zijn ouders over hun lastige periode. Daaruit komt naar voren dat Hugo en zijn zus beide veel moeite hebben gehad met de ziekte van moeder. Gelukkig is moeder herstellende en kunnen beide jongeren weer naar school. Ook blijkt dat Hugo makkelijk een eigen plan trekt: zijn ouders melden hem dan ziek terwijl hij dat niet is. Zij zijn bang dat zij anders problemen krijgen met de leerplichtambtenaar. De leerplichtambtenaar licht in het gesprek toe, dat Hugo zelf verantwoordelijk is voor zijn schoolbezoek. Hugo wordt aangesproken op zijn gedrag en vertelt eerlijk dat hij soms een beetje gebruik heeft gemaakt van de vrijheid om niet naar school te gaan. Vader en moeder zijn overdag namelijk niet thuis. Hugo krijgt voor zijn rol in het schoolverzuim een waarschuwing en zijn ouders het advies om hem alleen ziek te melden als hij echt ziek is. Tussen de ouders en school zijn duidelijke afspraken gemaakt en de communicatie verloopt al snel beter.

Inzet Bureau HALT Na het gesprek gaat het een aantal weken goed, maar toch is er sprake van veel (ziekte)verzuim. De school doet op een dag een melding bij leerplicht, omdat zij vermoeden dat Hugo niet ziek is. De leerplichtambtenaar besluit langs huis te gaan en staat voor een dichte deur. Hugo is aan het ‘chillen’ met vrienden, het verzuim is dus ongeoorloofd. De volgende dag volgt opnieuw een gesprek. Hugo krijgt een verwijzing naar bureau HALT en de leerplichtambtenaar spreekt met zijn ouders over de thuis-situatie. In het gesprek vertellen zij dat zij Hugo soms niet meer kunnen aansturen. Hij gaat erop uit, hangt op straat rond en maakt zijn schoolwerk niet. De leerplichtambtenaar wijst hen op ondersteuning vanuit het wijkteam van de gemeente. Met wat hulp in de opvoeding én de HALT-

straf voor Hugo kan de schoolgang mogelijk voldoende hersteld worden. Hugo doorloopt zijn HALT-straf met succes, hij maakt zijn leeropdrachten, schrijft excuusbrieven, voert gesprekken en doet vrijwilligerswerk bij een verzorgingshuis. De leerplichtambtenaar hoeft dus geen proces-verbaal op te maken. Ouders hebben ondertussen een gesprek met de hulpverlening. Uiteindelijk maken zij geen gebruik van het aanbod voor opvoedondersteuning. Omdat de leerplichtambtenaar nog wel zorgen heeft rondom het schoolverzuim van Hugo, zal deze het verzuim komende schooljaar blijven monitoren. Als er toch weer zorgen zijn, zal deze wederom aansturen op de inzet van (vrijwillige) hulp. De naam ‘Hugo’ is om privacyredenen gefingeerd.

" Een goede schoolgang is onmisbaar voor een kansrijke toekomst van jongeren. Halt biedt een buitenstrafrechtelijke aanpak gericht op het voorkomen van schoolverzuim. Samen met de jongere, ouders, leerplicht en de school kijkt Halt naar wat een jongere nodig heeft om weer naar school te gaan” - Steffie van den Berg, Halt-medewerker / ZSM Medewerker / team Oost Nederland (Arnhem e.o)

ACTIETAFEL KWETSBARE JONGEREN De Actietafel is een van de projecten van Regio Rivierenland waarin een aantal V(S)O scholen en MBOscholen uit de regio, jongerenwerk, wijkteams, GGD, De Werkzaak, gemeenten, jeugdreclassering, Leerplicht en RMC (Meldpunt Voortijdig Schoolverlaters) zich samen inzetten voor kwetsbare jongeren. Dit initiatief wordt mogelijk gemaakt vanuit het Transformatiefonds. Aan de Actietafel worden jongeren besproken die extra ondersteuning nodig hebben. Dit zijn jongeren in complexe situaties waarbij gezamenlijke inspanning van meerdere partijen nodig is om hen verder te helpen, te voorkomen dat ze thuis komen te zitten of om thuiszitters weer op weg te helpen naar een bijdrage in de maatschappij. Het gaat hier om maatwerktrajecten waarbij de ketenpartners samen op zoek gaan naar een oplossing.

nodigd om buiten de grenzen van de functie te kijken. Ook de leerplichtambtenaren uit de hele regio zijn welkom in dit overleg: we bespreken leerlingen waarbij de Jeugdbeschermingstafel of een proces-verbaal wellicht niet de beste oplossing is of waarbij de casus écht is vastgelopen. De grootste kracht van de actietafel is dat er aan de hand van een stappenplan met een perspectief (op zowel korte als lange termijn) wordt aangepakt. Een casus wordt alleen afgesloten als deze ook echt is opgelost. De leerplichtambtenaren hebben met de komst van de actietafel een extra en krachtig instrument tot hun beschikking om schoolverzuim tegen te gaan.

Het verschil met meer ‘reguliere’ overleggen, is dat er een breder netwerk aanschuift en meedenkt. Hierbij wordt meer ‘out of the box’ gedacht en worden de partijen uitge-

>> vervolg op pagina 17 16 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020 - 2021

| 17

VRIJSTELLINGEN Onze leerplichtambtenaren beoordelen aanvragen voor extra verlof vanwege andere gewichtige omstandigheden, vervangende leerplicht en vrijstelling van de kwalificatieplicht. Daarnaast maken zij beschikkingen op wanneer er met succes een beroep wordt gedaan op een vrijstelling op grond van psychische of lichamelijke gronden, richtbezwaren of het bezoeken van een school in het buitenland. Vakantieverlof Veel ouders denken dat de leerplichtambtenaar ook beslissingsbevoegd is voor het toekennen van extra vakantieverlof. Dat is niet zo. Deze bevoegdheid ligt volledig

bij de schooldirectie, die zich bij de beoordeling uiteraard moet houden aan de leerplichtwet. Wel adviseert de leerplichtambtenaar de scholen als zij een verlofaanvraag krijgen. De werkafspraak is dat scholen bij bijzondere of grote (vakantie) verlofaanvragen contact leggen met de leerplichtambtenaar om de aanvraag te bespreken. Als ouders het besluit van de schooldirectie niet respecteren, moet de school hiervan melding doen. De leerplichtambtenaar maakt dan procesverbaal op in verband met luxe-verzuim.

Ook bij leerplicht kent men de uitzondering op de regel. Onder een aantal voorwaarden hoeven leerplichtige kinderen niet te voldoen aan de plicht om ingeschreven te staan op een school of instelling. Eén van die voorwaarden gaat over bedenkingen tegen de richting van het onderwijs. Als er geen school in de buurt is die aansluit bij hun religieuze- of levensovertuiging, kunnen ouders een beroep op een vrijstelling doen. Rondom die voorwaarde is afgelopen jaar veel te doen geweest en dat leidt ook bij ons tot verder onderzoek en gesprek.

Recentelijk zijn dergelijke vrijstellingsaanvragen aan de orde gesteld bij het Openbaar Ministerie. Leerplichtambtenaren door heel Nederland hebben proces-verbaal opgemaakt, omdat zij vinden dat een richtingsbezwaar niet of onvoldoende aangetoond kan worden. Verschillende rechters hebben zich over dit vrijstellingsartikel gebogen en er zijn ook veroordelingen gedaan, waaruit blijkt dat de overwegende bedenkingen dermate gewichtig moeten zijn, dat zij een volledige onthouding van een reguliere schoolgang rechtvaardigen.

18 | Jaarverslag Team Leerplicht 2020 - 2021

UIT DE PRAKTIJK CASUS ‘CINDY’: Een onverwachte wending

De cijfers vindt u in de bijlage.

■ Uitgelicht, artikel 5 sub b van de Leerplichtwet 1969

Artikel 5 van de leerplichtwet omschrijft de Gronden voor vrijstelling van inschrijving. Artikel 5 sub b van de leerplichtwet betreft de vrijstelling wegens het hebben van overwegende bedenkingen tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen. Eenvoudig gezegd betreft het hier een richtingsbezwaar tegen alle(!) scholen in de buurt. Hiervoor dienen ouders de scholen uit de betreffende omgeving aan te wijzen en aan te geven welk bezwaar er is. Wanneer dit correct wordt gedaan, ontstaat de vrijstelling van rechtswege. De ouder/verzorger doet een beroep op artikel 5 van de leerplichtwet: dat wil zeggen dat wanneer aan de voorwaarden wordt voldaan, de vrijstelling van rechtswege ontstaat. De leerplichtambtenaar toetst of aan de voorwaarden is voldaan en neemt dus geen inhoudelijk besluit over de aard van het beroep.

De andere vrijstellingsvoorwaarden zijn duidelijker. Zo hoeven bijvoorbeeld ernstig zieke of gehandicapte leerlingen (5 sub a) of kinderen die in een grensgebied of (tijdelijk) buitenland wonen (5 sub c), niet ingeschreven te staan op een school in Nederland.

Ouders/verzorgers zijn tot op heden niet verplicht om zelf onderwijs te verzorgen wanneer de vrijstelling tot stand is gekomen. Dit maakt dat de rechters zich buigen over vraagstukken zoals vrijheid van godsdienst, recht op onderwijs en leerplicht. Wanneer levensbeschouwelijke overtuigingen wél overlap hebben met een school in de regio, maar niet volledig aansluiten, verantwoordt dit dan een vrijstelling? Ouders/verzorgers kunnen immers op andere momenten óók hun levensbeschouwing of religie overbrengen aan de kinderen. Verder heeft de rechter ook gesteld dat ouders/verzorgers zich tevens moeten buigen over andere onderwijsopties in het land en bijvoorbeeld het stichten van een eigen school. Deze ontwikkelingen doen de vraag herrijzen of de leerplichtambtenaren van regio Rivierenland niet anders met het beroep op vrijstelling 5 sub b moeten omgaan. Is een kennisgeving nog wel voldoende? In bijvoorbeeld de gemeente Zaltbommel wordt (relatief) vaak een beroep gedaan op artikel 5 sub b. Team Leerplicht gaat met deze gemeente in gesprek over de aanpak nu en in de toekomst. Daarnaast zal ook het gesprek worden aangegaan met andere partijen, zoals het openbaar ministerie, Ingrado, het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (onderwijsinspectie), collega leerplichtambtenaren uit de andere gemeenten en Samenwerkingsverbanden.

Melding van school We krijgen een melding dat Cindy vaak afwezig is. Na wat onderzoek komt de leerplichtambtenaar erachter dat Cindy’s moeder haar dochter thuishoudt omdat zij vaak ruzie heeft met medeleerlingen op school. De reden van deze conflicten ligt gevoelig. Met horten en stoten vertellen ze dat een foto van Cindy online verspreid wordt en dat ze hierdoor op het schoolplein vaak ruzie krijgt. Omdat zij bang is dat er nog meer foto’s van haar verspreid worden, wil ze haar camera tijdens de online lessen niet meer aan zetten. Voor docenten is het niet duidelijk of Cindy echt in de les aanwezig is, daarom melden zij haar als afwezig. Ondertussen loopt het verzuim steeds meer op. Tijd voor actie School doet er alles aan om voor Cindy een veilige plek te creëren en haar vertrouwen terug te winnen. Het pestprotocol wordt gevolgd en er staat een gesprek gepland met alle betrokken partijen. In dit gesprek stellen school en leerplicht samen met Cindy en haar moeder een plan op met duidelijke afspraken. Er lijkt eindelijk licht aan het einde van de tunnel. Communicatie Toch komen de gemaakte afspraken niet van de grond: leerplicht merkt gaandeweg dat de communicatie tussen Cindy, haar moeder en de school niet goed verloopt. De leerplichtambtenaar besluit om nog een keer een gesprek aan te gaan.

Iedereen ziet de noodzaak om een traject op te starten waar de communicatie tussen alle partijen centraal staat.

Een hulpverlener ondersteunt en bemiddelt hierin. De communicatieproblemen tussen school en moeder blijken grotendeels veroorzaakt te worden door Cindy. Zij is niet altijd eerlijk en liegt over haar eigen aandeel bij het verzuimen en opstootjes op school. Doordat er meer duidelijkheid komt over het gedrag van Cindy, kan ook haar moeder haar beter in de gaten houden. Moeder doet vanaf nu beter navraag bij de school over lesbezoek, schoolregels, verzuim en de verschillende pesterijen op school. Er ontstaat meer stabiliteit voor Cindy en er zijn nu duidelijke communicatielijnen. Uit voorzorg wordt er wel een nieuwe afspraak gemaakt met Cindy en haar moeder. Onverwachte wending Dan gebeurt er iets onvoorziens: vroeg in de morgen wordt de leerplichtambtenaar gebeld door de basisschool van het broertje van Cindy. De jongen is niet op school gekomen en er zijn geruchten dat de familie naar het buitenland vertrokken is. Na een check bij de school van Cindy, blijkt óók zij niet aanwezig te zijn. De leerplichtambtenaar probeert direct contact te leggen met de moeder en krijgt haar na enkele pogingen aan de telefoon. Zij legt uit dat het gezin door persoonlijke omstandigheden naar het buitenland is vertrokken, een onverwachte wending.

Uiteindelijk overhandigt de moeder van Cindy de inschrijvingen van beide kinderen op een school in het buitenland en wordt het gezin uitgeschreven op hun adres in Nederland. Voor leerplicht is de casus op deze manier afgerond omdat er geen grond meer is om verdere acties te ondernemen. Wel vermelden we Cindy en haar broertje in de Verwijsindex, zoals gebruikelijk voor jongeren waarbij zorgen zijn. Bij een mogelijke terugkomst naar Nederland kan er via de Verwijsindex afstemming komen met mogelijke hulpverleners. De naam ‘Cindy’ is om privacyredenen gefingeerd.

| 19

Leerplicht

Contact Regio Rivierenland Team Leerplicht T (0344) 63 85 05 E leerplicht-rmc@regiorivierenland.nl

Dit is het jaarverslag 2020-2021 van Team Leerplicht van Regio Rivierenland. Ons team van leerplichtambtenaren ontzorgt gemeenten door namens hen de leerplichttaken uit te voeren. Dit doen wij voor de gemeenten Buren, Neder-Betuwe, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. © Copyright 2021, Regio Rivierenland. Alle rechten voorbehouden.

Partner van de scholen, collega van het wijkteam en beschermer van het kind