IN109-verkeershinder-Waardenburg-oktober-2022.pdf

Informatienota Datum vergadering Registratienummer Informatienotanummer Portefeuillehouder Bijlage(n) Onderwerp

: 20 december 2022 : GZDGWB/737370 : 2022/IN109 : Jacoline Hartman :: Verkeershinder Waardenburg oktober 2022

Onderwerp Verkeershinder Waardenburg als gevolg van sluipverkeer in het bijzonder tijdens de spoedreparatie aan de Martinus Nijhoffbrug eind oktober 2022. Kennisnemen van In deze nota wordt u geïnformeerd over: 1) de ernstige verkeershinder als gevolg van spoedreparaties aan de A2; 2) maatregelen die een bijdrage leveren aan de betere doorstroming van het verkeer op de A2, het tegengaan van sluipverkeer en over hoe de betrokken wegbeheerders van Rijkswaterstaat, provincie Gelderland, gemeente West Betuwe en de veiligheidsregio’s Gelderland-Zuid en Brabant-Noord met elkaar in gesprek gaan om een verkeersituatie zoals eind oktober plaatsvond in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen; 3) over bewonersgesprekken die in juni 2022 hebben plaatsgevonden over sluipverkeer; 4) de beantwoording van raadsvragen van 25 oktober 2022. Inleiding In de week van 24 oktober tot en met 27 oktober 2022 is sprake geweest van ernstige verkeershinder op de A2. Rijkswaterstaat heeft tijdens een inspectie een voegovergang op de Martinus Nijhoffbrug afgekeurd, waardoor de 3e rijstrook tussen 24 en 27 oktober dagenlang is afgekruist. De verminderde wegcapaciteit heeft geleid tot forse verkeershinder, niet alleen op de snelweg, ook op het onderliggend wegennet.

Doordat het hier ging om een ongeplande spoedreparatie heeft Rijkswaterstaat de weggebruiker (en omgeving) niet van te voren over de werkzaamheden kunnen informeren. Wat de overlast en ergernis verder heeft vergroot. De recent ontstane dagenlange verkeershinder is het gevolg geweest van ongeplande spoedreparaties door Rijkswaterstaat op de Martinus Nijhoffbrug. Verkeershinder is in Waardenburg echter een terugkerend onderwerp omdat Waardenburg ook op reguliere basis verkeershinder ondervindt van sluipverkeer. Doordat verkeershinder in Waardenburg op meerdere aspecten speelt, geldt dat de aanpak hiervan ook in brede zin plaatsvindt. In de raad (25 oktober 2022) zijn vragen gesteld aan de wethouder mobiliteit hoe verkeershinder in het vervolg beter kan worden afgehandeld. In geval van regulier of planbaar onderhoud zal Rijkswaterstaat hier standaard van te voren over communiceren. Eind oktober betrof het niet planbaar onderhoud, waar niet goed over is gecommuniceerd, waardoor de overlast voor de weggebruiker extra groot is geweest. Door vertraging

20 december 2022 Kenmerk GZDGWB/737370 Pagina 2 van 7

bij project MIRT A2, toegenomen verkeersintensiteiten en doordat Rijkswaterstaat onvoldoende budget heeft voor beheer en onderhoud neemt het risico op ongepland onderhoud de komende jaren toe. Kernboodschap Rijkswaterstaat waarschuwt voor de gevolgen van vertraging van project MIRT A2 als gevolg van stikstof. De verbreding van de A2 tussen knooppunten Deil en Vught laat op zich wachten, terwijl er geen extra geld beschikbaar komt voor beheer en onderhoud in de tussenliggende tijd. Het risico op ongeplande spoedreparaties neemt daardoor toe. Voor de korte termijn gaat gemeente West Betuwe in overleg met alle betrokken wegbeheerders op zoek naar maatregelen op en rond de A2 in Waardenburg om de verkeersituatie zoals eind oktober is ontstaan in de toekomst zoveel mogelijk te beperken. De verbreding van de A2 lijkt hiervoor de enige structurele oplossing. Verkeersinfarct eind oktober 2022 als gevolg van niet planbare spoedreparatie A2 Rijkswaterstaat identificeert een zevental categorieën die zorgen voor reistijdverlies (zie figuur 1). Ten opzichte van 2019 zijn er drie categorieën die voor dit jaar opvallen: 1) hoge intensiteit, 2) ongepland onderhoud en 3) incidenten. Voor planbare (weg)werkzaamheden volstaan bestaande procedures om de weggebruiker en de omgeving hierover te informeren.

Voor planbare onderhoudsprojecten vindt onder regie van de projectleider vooroverleg en afstemming plaats tussen de betrokken wegbeheerders, gemeenten en hulpdiensten. Dergelijk overleg wordt opgestart als projecten richting besteksfase gaan. Deze werkwijze is bij de gemeente bekend. De spoedreparatie van voegen betreft niet planbaar onderhoud. De spoedreparatie van een voegovergang is zeer specialistisch werk. Dit zijn werkzaamheden die meerdere dagen in beslag kunnen nemen. Door het onverwachte karakter heeft Rijkswaterstaat hier niet breed van te voren over kunnen communiceren. Het feit dat de voegovergang op het grensvlak ligt van meerdere districten van Rijkswaterstaat, het niet duidelijk was onder welke categorie de spoedreparatie viel en het midden in de herfstvakantie plaatsvond heeft niet bijgedragen aan goede communicatie. Rijkswaterstaat heeft erkend dat de communicatie beter had gemoeten. Niet gepland onderhoud is afhankelijk van tijdsduur en impact onder te verdelen in categorieën. Een kortdurende calamiteit, bijv. een gat in de weg of een ongeval vraagt andere acties dan een calamiteit als een voegovergang of een brugconstructie waarbij een acuut probleem wordt geconstateerd.

Bij een kortdurende calamiteit (incident of ongeval) is directe communicatie over de tijdelijke situatie en het elkaar op wegbeheerdersniveau waar mogelijk ondersteunen meestal het hoogst haalbare. Als het gaat om ongelukken, wordt zo snel mogelijk geacteerd om de verkeershinder als gevolg van een ongeluk zo snel mogelijk te verhelpen. De effecten hiervan kunnen een aantal uur aanhouden. Bij een langdurige calamiteit moet in overleg met betrokken wegbeheerders worden gekeken hoe de gevolgen zijn te verminderen bijv. door het instellen van een crisisoverleg, goed aangegeven

20 december 2022 Kenmerk GZDGWB/737370 Pagina 3 van 7

omleidingsroutes, het maken van afspraken tussen wegbeheerders en afspraken met betrokken aannemers. Ook kunnen hulpdiensten dan beter inspelen op de tijdelijke situatie. Doordat de A2 ter hoogte van Waardenburg op het grensvlak van 4 districten van Rijkswaterstaat ligt (een district is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud), 2 provincies en 2 veiligheidsregio’s betekent dat er op dit moment nog geen kant en klare aanpak ligt voor toekomstige langdurige (meerdaagse) calamiteiten. Voor pechgevallen, ongelukken en gepland onderhoud kan worden teruggevallen op bestaande afspraken. Alle betrokken wegbeheerders erkennen echter dat er intensief overleg nodig is voor het geval er onverhoopt weer ongepland onderhoud nodig is dat een aantal dagen kan gaan duren. En om te komen tot een afgestemd pakket aan (tijdelijke verkeers)maatregelen voor langdurige (meerdaagse) calamiteiten die kansrijk zijn én praktisch uitvoerbaar. Hiervoor wordt begin 2023 een bijeenkomst gepland om te verkennen welke maatregelen kansrijk zijn en praktisch uitvoerbaar zijn. Gemeente West Betuwe zal deze bijeenkomst organiseren. Figuur 1: reistijdverlies in voertuig verlies uren (VVU) A2 t.h.v. Waardenburg (bron: Rijkswaterstaat)

1. Gefaseerde aanpak verkeershinder Waardenburg algemeen Een ongeval, incident of ongepland onderhoud is per definitie niet te voorzien en niet te voorspellen. Er zal dus altijd, helaas, sprake kunnen zijn van verkeershinder en -overlast. De meest effectieve en structurele maatregel om verkeershinder zoveel mogelijk te voorkomen is de verbreding van de A2. Dit is echter pas op lange termijn voorzien (>2030). Lange termijn (>2030) Verbreding van de snelweg A2 (tussen knooppunten Deil en Vught) zal in de toekomst de meest effectieve maatregel zijn om verkeershinder en overlast, ook op het onderliggend wegennet zoveel mogelijk te voorkomen. Door de capaciteit te verbreden, zal de doorstroming verbeteren en is de noodzaak voor het zoeken naar alternatieve routes op het onderliggend wegennet ook minder. Ook in geval van ongelukken en andere calamiteiten.

20 december 2022 Kenmerk GZDGWB/737370 Pagina 4 van 7

Als gevolg van de stikstofproblematiek is het opstarten van de planuitwerking (met jaren) uitgesteld. Onbekend is wanneer de planuitwerking door Rijkswaterstaat wordt opgestart. Daardoor is het ook onbekend wanneer de A2 verbreed zal worden (van 2x3 nu naar 2x4 in de toekomst). Voor de A15 (rondom knooppunt Deil) zijn de provincie Gelderland en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in gesprek om te onderzoeken welke maatregelen daar nodig zijn om de doorstroming te verbeteren. Middellange termijn (voor 2025) Binnen het programma MIRT A2 is naast de snelweg verbreding (lange termijn) ook aandacht voor maatregelen op de middellange termijn. VRI’s Waardenburg Om het verkeer in Waardenburg beter te reguleren is de provincie gestart met het onderzoek om verkeersregelinstallaties (VRI’s) te plaatsen in Waardenburg. Door het plaatsen van 2 VRI’s (1 bij de afrit Waardenburg (komend vanuit het zuiden) en 1 op het bedrijventerrein/rotonde Achterweg wordt een bijdrage geleverd om de doorstroming van het verkeer op het onderliggend wegennet beter te regelen. De provincie Gelderland heeft ideeën om deze opgave mogelijk in breder verband te bekijken, door niet alleen naar de verkeerskundige situatie te kijken, maar ook leefbaarheid hierin te betrekken en hierbij in samenwerking met de gemeente West Betuwe goed naar de context te kijken.

Ook in de wetenschap dat de planuitwerking MIRT A2 vertraagt. Carpoolplaats Enspijk Rijkswaterstaat stelt budget beschikbaar aan de gemeente West Betuwe om een carpoolplaats in Enspijk te realiseren. Carpoolplaatsen dragen bij om de groei van het verkeersaanbod op de A2 beheersbaar te houden. Het college van B&W heeft op 1 november 2022 een principebesluit genomen, waarover u met een informatienota bent geïnformeerd. Toerit doseringsinstallatie (TDI) Rijkswaterstaat onderzoekt de mogelijkheden om een toerit doseerlicht te plaatsen op de toerit Waardenburg richting Martinus Nijhoffbrug/Zaltbommel. Een dergelijke installatie laat beperkt verkeer door en werkt als dat nodig is. Sluipen wordt dan zinloos wat naar verwachting een positieve uitwerking heeft op de leefbaarheid in de dorpen langs de snelweg. 2. Korte termijn: bewonersgesprekken sluipverkeer juni 2022 Afgelopen zomer hebben ook gesprekken plaatsgevonden met bewoners over het sluipverkeer tussen Beesd, Tuil en Waardenburg (informatieavond 20 juni 2022). Op de hele route is sprake van enig sluipverkeer wat de meeste bewoners, die langs de route wonen, tijdens een “normale” avondspits niet als ernstig ervaren. Bij calamiteiten op Rijksweg A2 ten zuiden van Waardenburg ontstaat een heel andere situatie met veel meer sluipverkeer. Dit is volgens een aantal bewoners ca.

2 maal per maand, altijd onverwacht en met behoorlijke gevolgen (vaststaand verkeer). De meeste voorgestelde en besproken maatregelen treffen alle bewoners van het gebied langs de A2 en de kernen Haaften, Tuil, Hellouw en Waardenburg. Snelheidsremmers en toegangsdosering in de vorm van verkeerslichten kosten (reis)tijd. Afsluitingen van wegen met uitzondering van ontheffing houders brengen kosten voor de ontheffingen met zich mee. Het gaat dan om alle inwoners van o.a.

20 december 2022 Kenmerk GZDGWB/737370 Pagina 5 van 7

Haaften, Hellouw en Tuil die dagelijks gebruik maken van de Boutensteinseweg. Dit maakt dergelijke voorstellen zeer ingrijpend, moeilijk te handhaven en kostbaar. Hiervoor was in juni weinig draagvlak onder de aanwezigen. De al genomen maatregelen, in de navigatiekaarten en de snelheid remmende plateau’s, hebben tot een kleine afname van het verkeer geleid. Verder wordt er gewerkt aan de digitalisering van de mobiliteitsdata wat de verkeersinformatie zal verbeteren zodat sluipen op avonden met een goede doorstroming op de A2 minder voor zal komen. De overlast is op de meeste avonden acceptabel voor de meeste bewoners die langs de route wonen. Bij calamiteiten op de autosnelweg ligt het duidelijk anders. Maar eventueel te nemen maatregelen zijn elke dag effectief en “hinderlijk” voor alle inwoners van de kernen Beesd, Haaften, Hellouw en Tuil en niet alleen voor de bewoners langs de route. In de komende periode wordt gekeken welke kleine maatregelen uitvoerbaar zijn. Dit geldt voor het verlagen van de snelheid op de Parkweg in Beesd en het anders regelen van de voorrang op kruisingen. Met borden worden de sluipers ook aangesproken op hun gedrag. Grote ingrijpende en kostbare maatregelen, zoals het plaatsen van verkeerslichten of afsluitingen van wegen met ontheffingen / vergunningen, laat de afdeling verkeer nog niet uitwerken.

Dergelijke maatregelen vereisen draagvlak onder de bewoners. 3. VVD fractie vragen n.a.v. verkeershinder eind oktober 2022 en vraag LLB juni 2022 Vraag: zijn hier omtrent problemen c.q. meldingen bekend? Nee, dit was een onvoorziene situatie. Het wegvak van de A2 was direct onveilig beoordeeld en daarom is acuut door Rijkswaterstaat besloten om één rijstrook af te sluiten. Omdat het onvoorzien was, was er niet direct een omleidingsroute actief. Dan gaan mensen zelf op pad en rijden over het onderliggend wegennet, op zoek naar de ‘snelste route’. Zover bekend is er nu wel een regelscenario ingesteld. Een regelscenario is een afsprakenlijst die vooraf bedacht is. Dit betekent dat er op de elektronische borden en in ‘slimme’ navigatiesystemen omgeleid wordt via de A27 en A59. Dit is een grootschalige omleidingsroute om het vele doorgaande verkeer van de A2 te houden. Dit heeft gescheeld, maar uiteindelijk duurde deze omleiding zo lang, dat er toch veel sluipverkeer is geweest. Aangaande veiligheid inwoners. Vraag: zijn er bij het College situaties bekend waarbij de hulpdiensten daadwerkelijk belemmering hebben ondervonden om op locatie te komen? Er waren bij ons en bij Rijkswaterstaat op het moment dat deze vragen zijn gesteld, géén meldingen van de hulpdiensten binnen gekomen. Wel hebben we telefoontjes van bezorgde bewoners gehad.

Er is een artikel in het Brabants Dagblad van 27 oktober 2022 geplaatst waarin wordt vermeld dat een ambulance heeft stilgestaan. Het is verre van ideaal dat deze situatie is ontstaan. We begrijpen deze frustrerende situatie maar we kunnen dit niet voorkomen. En de zorgen zijn deels terecht. Want voor hulpdiensten mét zwaailicht wordt vaak wel uitgeweken. Maar een brandweerauto met vrijwilligers kan pas rijden als de brandweermannen van huis bij de

20 december 2022 Kenmerk GZDGWB/737370 Pagina 6 van 7

kazerne zijn. Dat is wel een zorgwekkende situatie, maar zoals al gezegd: onoverkomelijk. Het is niet mogelijk om brandweerpersoneel continue stand-by te hebben in de kazerne. Veiligheid wegennet. Vraag: Is er een situatie opname van het beschadigen wegdek, onlangs gedeeltelijk vernieuwd, bermen, ook onlangs gedeeltelijk vernieuwd? Zo nee, op welke termijn gaat dit gebeuren? Zo ja is er schade en bij wie gaat dit verhaald worden? Nee, dat is niet gedaan. De kans dat dit herleidbaar naar déze onvoorziene omstandigheden en verhaald kan worden, wordt ontzettend klein geschat. Bij geplande werkzaamheden en een omleidingsroute over een ‘krappe weg’ zou dit (met een momentopname vooraf en achteraf) wel bespreekbaar moeten kunnen zijn. Maar ook dan is ‘schade’ niet eenvoudig te verhalen. Vraag: Is de nu ontstane stand van weg en berm veilig voor al onze verkeersdeelnemers? Fietsers, wandelaars, gemotoriseerd verkeer en alle niet genoemden? Zo nee, op welke termijn wordt dit wel weer verkeers- en gebruiksveilig? Als er een onveilige situatie ontstaat, dan ondernemen we actie. We anticiperen op meldingen van onveiligheid, meestal van bewoners of ondernemers. Het is niet te verwachten dat we het gemeentearsenaal (wegen en bermen) extra inspecteren n.a.v. deze verkeersoverlast.

Hoe en op welke manier denkt het college dat de ontstane verkeersinfarct effectief wordt opgelost? Zie bovenstaande informatie. Onvoorzien is onvoorzien. Als er geplande werkzaamheden zijn, dan zijn RWS en de weggebruiker beter voorbereid. Dat scheelt veel overlast op onderliggend wegennet. Maar helemaal voorkomen kan niet. Mensen gaan toch zelf op pad, op zoek naar de kortste reistijd. In overleg met andere wegbeheerders wordt overleg gevoerd om te kijken wat aanvullend mogelijk is qua (tijdelijke verkeers)maatregelen. Verbreden A2 zal hiervoor geen oplossing zijn. Is nog lang niet gereed en in de stukken A2 staat dat voor ons stuk de verbreding geen oplossing is. Vraag: welke stappen gaat het College zetten en op welke termijn? Bij onvoorziene omstandigheden zoals deze acute calamiteit, volstaat geen enkel maatregelenpakket. Zoals in deze raadsinformatienota is uitgelegd, hebben we al een gesprek gehad met Rijkswaterstaat en wordt er nog een vervolg gepland begin 2023 met meerdere betrokkenen. Vraag: LLB wilde graag weten of de wethouder al een afspraak heeft gemaakt met Rijkswaterstaat omdat zij de berekeningen aan de gemeenteraad wilde toelichten omdat het ook een technisch verhaal is. Dit was n.a.v.

De informatienota 064 Mirt A2 Deil - Vught BOK en ROR stand van zaken mei 2022 In de planuitwerking van de MIRT A2 neemt Rijkswaterstaat uiteraard de bereikbaarheid van de brandweerkazerne mee. Dit geldt ook voor de provincie Gelderland, verantwoordelijk voor de

20 december 2022 Kenmerk GZDGWB/737370 Pagina 7 van 7

uitwerking van de verkeersregelinstallaties (VRI’s), in het kader van korte termijn maatregelen van programma MIRT A2. De bereikbaarheid van de kazerne bestaat uit 2 onderdelen. Enerzijds gaat het om de aanrijtijden van de brandweer vanaf de kazerne. Daar houden Rijkswaterstaat en provincie Gelderland zeker rekening mee. Anderzijds gaat het ook om de bereikbaarheid van het personeel dat naar de kazerne toe moet. Daar is in deze raadsinformatienota eerder op ingegaan. Dit aandachtspunt zullen we meenemen in de brainstormsessie waar ook de veiligheidsregio’s bij aanwezig zullen zijn. Financiën N.v.t. Communicatie Nadat de gemeenteraad deze raadsinformatienota heeft ontvangen, informeren we ook de inwoners van Waardenburg. Zij hebben een laatste update in juni 2022 gehad. Ook voor hen is het van belang om te weten wat er op dit moment speelt en dat wij zeker ook aan hun belangen denken. Verder kijken we waar participatie mogelijk is bij de korte termijn maatregelen van het programma MIRT A2. Vervolg In het eerste kwartaal van 2023 ontvangt u een nieuwe informatienota waarin de resultaten uit de brainstormsessie met Rijkswaterstaat, de provincie Gelderland, de gemeente West Betuwe en de veiligheidsregio’s Gelderland-Zuid en Brabant-Noord worden teruggekoppeld. Bijlage(n) Suggestie ter afhandeling Voor kennisgeving aannemen.

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe, de gemeentesecretaris, de burgemeester, Philip Bosman Servaas Stoop