IN094 Bijlage Monitor discriminatie 2020 Oost-Nederland.pdf

Gelderland

Monitor

Overijssel

discriminatie 2020 Oost-Nederland

De cijfers

Juni 2021

Voor u ligt de Monitor Discriminatie 2020 Oost-Nederland. In dit rapport zijn de discriminatiecijfers van 2020 samengebracht. De cijfers zijn gebaseerd op meldingen die binnenkomen bij de politie, de antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s), en het College voor de Rechten van de Mens. Zij rapporteren hun

In deze uitgave Het monitoren van discriminatie

2

Discriminatieregistraties in 2020

4

Wat vertellen de cijfers?

6

Samenwerking ADV’s, politie en OM

8

Registraties discriminatie Oost-Nederland

10

Registraties ADV’s 2020

12

Samenwerken maakt het verschil

14

cijfers gezamenlijk op pagina 4 en 5. Natuurlijk worden de cijfers in dit rapport ook toegelicht, om u een

beter beeld te geven van zaken die speelden in 2020. Daarnaast laten Politie, OM en ADV’s zien op welke wijze zij samenwerken om discriminatie aan te pakken.

ADV’s

Het recht op gelijke behandeling c.q. het non-discriminatiebeginsel is in diverse internationale verdragen en Nederlandse wetgeving goed gewaarborgd. Burgers die discriminatie ervaren, moeten onafhankelijke bijstand kunnen krijgen. Hiervoor is de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga) in het leven geroepen. In deze wet is geregeld dat gemeenten hun inwoners aanbieden dat zij bij een onafhankelijke anti-discriminatievoorziening (ADV) terecht kunnen voor deskundig advies, en juridische bijstand als zij dit wensen. ADV’s registreren alle meldingen van discriminatie en rapporteren dit jaarlijks aan de gemeenten middels deze discriminatiemonitor. Doordat ADV’s onafhankelijk en deskundig zijn op het gebied van wet- en regelgeving inzake discriminatie, voldoen zij aan de kwaliteitscriteria die de wet hieraan stelt. ADV’s werken nauw samen met de politie en het Openbaar Ministerie (OM) om gezamenlijk discriminatie aan te kunnen pakken. Deze monitor is dan ook een gezamenlijk rapportage hiervan.

Monitor 2020

Monitoren van Discriminatie Monitor discriminatie Oost-Nederland | 2

In deze monitor is zowel een overzicht opgenomen van de meldingen in de politie-eenheid Oost-Nederland over ervaren discriminatie als die van de ADV’s Vizier en Art.1 Noord Oost Gelderland, in Oost-Nederland. De cijfers van ADV Meldpunt Discriminatie Deventer (MDD) zijn niet in deze Monitor opgenomen. Daarnaast zijn de cijfers van het College voor de Rechten van de Mens voor Oost-Nederland toegevoegd. Ook preventie is een kerntaak van de ADV’s maar die wordt niet in de Wga genoemd, en daarover wordt in deze monitor dan ook niet gerapporteerd. Gelijktijdig met deze monitor is het landelijk rapport Discriminatiecijfers in 2020 gepubliceerd, dat een analyse geeft van de landelijke trends.

Meldingen

Bij een aantal meldingen heeft een rechter, een klachtencommissie of het College objectief vastgesteld dat er sprake was van discriminatie. Bij een deel van de meldingen volgt geen objectief oordeel, omdat de kwestie niet voor de rechter of een commissie wordt gebracht. Vaak wordt een oplossing gevonden door bemiddeling of informatieverstrekking vanuit de ADV’s. Ook zijn er meldingen waarbij een melder alleen om advies vraagt of een luisterend oor nodig heeft. In sommige gevallen is er sprake van waargenomen discriminatie als getuige of als belangenbehartiger; ook deze meldingen worden geregistreerd.

Wat is discriminatie

Discriminatie is het in gelijke gevallen anders behandelen van mensen in vergelijking met anderen op basis van kenmerken die er in een specifieke situatie niet toe doen. Kenmerken zoals herkomst, huidskleur, handicap, seksuele gerichtheid, geslacht of leeftijd. Discriminatie doet zich in verschillende vormen voor. Het kan bijvoorbeeld gaan om uitsluiting bij werving en selectie, het niet toegelaten worden tot een horecagelegenheid op grond van ras of het gepest worden op grond van seksuele gerichtheid of herkomst.

Gezamenlijke aanpak ADV’s met Politie en OM

Burgers en professionals kunnen over ervaren discriminatie advies en ondersteuning vragen bij de ADV’s. Voor de niet-strafrechtelijke incidenten wordt er door de ADV’s gewerkt vanuit het principe van hoor en wederhoor, met als doel het herstellen van de verhoudingen tussen betrokken partijen. De inzet van onafhankelijke bijstand vanuit de ADV’s behoort tot de kernactiviteiten. De ADV’s werken samen met lokale partners op het gebied van

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 3

discriminatiebestrijding. Dit zijn in de eerste plaats de politie en het OM. Om tot een goede verwerking van casuïstiek te komen, wordt er zowel op casus- als op trendniveau met elkaar gesproken. Dit is conform de in 2018 geldende Aanwijzing Discriminatie geformaliseerd in het Regionaal Discriminatie Overleg (RDO).

Politie Oost-Nederland

De politie in Oost-Nederland werkt nauw samen met het OM en de ADV’s. De politie registreert meldingen en aangiften van discriminatie. Een aangifte kan leiden tot strafrechtelijke vervolging door het OM. Waar bemiddeling mogelijk is, wordt er samengewerkt met de ADV’s. Aangiften van discriminatie krijgen in Nederland prioriteit en worden tijdens overleg met OM, politie en de ADV’s besproken.

Het Openbaar Ministerie

Het OM heeft tot taak het handhaven van de strafrechtelijke rechtsorde. De strafrechtelijke discriminatiebepalingen en de beschermde belangen die de wetgever daarmee heeft beoogd zijn daarbij bepalend. Het OM is gebonden aan de beleidsregel Aanwijzing Discriminatie. Binnen ieder arrondissementsparket is een discriminatieofficier van justitie werkzaam die deelneemt aan het RDO.

Het College voor de Rechten van de Mens

Mensen die discriminatie ervaren (buiten het strafrecht) kunnen bij het College om een oordeel vragen. Het College is bevoegd om situaties te toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving. De klachtenconsulenten van de ADV’s voorzien in onafhankelijke bijstand, zoals in procedures bij het College. Oordelen van het College worden openbaar gemaakt en kunnen een krachtig middel zijn om mensen bewust te maken van verboden onderscheid.

Discriminatieregistraties in 2020 Totaal aantal discriminatieregistraties

ADV’s 2020

Politie Oost-Nederland

ADV’s1 Meldingen inwoner2 Meldingen plaats voorval3 Eigen screening

937 770 103

Politie4 Discriminatie-incidenten

906

Discriminatiegrond Antisemitisme 9 Arbeidscontract 1 Arbeidsduur 1 Burgerlijke staat 2 Geslacht (waarvan tegen transgender personen) 56 (8) Godsdienst (waarvan tegen moslims) 19 (11) Handicap/chronische ziekte 121 Herkomst, huidskleur 582 Leeftijd 49 Levensovertuiging 3 Nationaliteit 10 Politieke gezindheid 3 Seksuele gerichtheid 24 Niet-wettelijke gronden6 70 Onbekend 7

Discriminatiegrond Antisemitisme Geslacht Godsdienst Handicap Herkomst, huidskleur Levensovertuiging Seksuele gerichtheid Onbekend/overig

53 12 31 24 373 1 279 133

Wijze van discriminatie Bedreiging Bekladding Bespugen Geweld Geweld icm uitlating Pesterij Uitlating Vernieling Weigering Onbekend/overig

115 21 3 10 108 6 535 76 9 23

College voor de Rechten van de Mens5 Instroom verzoeken om oordeel

82

Werkwijze ADV’s 2020 Alleen registratie Advies en informatie Beïnvloeding beleid Bemiddeling Bijstaan in procedures Doorverwijzing Eigen onderzoek ADV’s Overig

117 917 231 46 85 78 63 2

1. ADV’s: gezamenlijke rapportage van cijfers verzameld door Artikel 1 Noord Oost-Gelderland en Vizier Oost. Meldingen van Meldpunt Discriminatie Deventer (MDD) zijn niet in dit overzicht opgenomen. 2. Meldingen inwoner betreft door ADV’s in de politie-eenheid ontvangen meldingen. 3. Meldingen plaats voorval betreft meldingen over incidenten die in een gemeente in de politie-eenheid zijn voorgevallen. Er is een overlap tussen deze twee getallen. 4. Politie: discriminatie-incidenten zijn zowel reguliere incidenten als incidenten jegens werknemers met een publieke taak. Deze werden tot 2018 apart geregistreerd. De politie registreert alleen de grond en de aard van discriminatie, niet het maatschappelijk terrein. 5. College voor de Rechten van de Mens: Niet alle verzoeken/klachten leiden uiteindelijk tot een oordeel. Verzoeken zijn bijvoorbeeld niet-ontvankelijk, worden ingetrokken of er is sprake van een tussentijdse oplossing. 6. Niet-wettelijke gronden zijn meldingen over bijvoorbeeld sociale status, opleidingsniveau of overige uiterlijke kenmerken (bijvoorbeeld tatoeages).

Terrein Arbeidsmarkt Buurt/wijk Collectieve voorzieningen Commerciële dienstverlening Horeca/amusement Huisvesting Media en reclame Onderwijs Openbare ruimte Politie/OM Privésfeer Publieke/politieke opinie Sport en recreatie Overig Onbekend/niet van toepassing

130 84 111 106 17 28 311 29 56 18 7 14 17 6 3

Wijze van discriminatie Bedreiging Geweld Omstreden behandeling Vijandige bejegening Overig Onbekend/niet van toepassing

19 10 399 529 6 7

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 4

College voor de rechten van de mens 2020

Discriminatiegrond Geslacht Ras Nationaliteit Godsdienst Seksuele gerichtheid Burgerlijke staat Politieke overtuiging Levensovertuiging Arbeidsduur Vaste / tijdelijke arbeidscontracten Handicap / chronische ziekte Leeftijd Grond onbekend

11 9 1 2 2 1 4 3 1 2 29 9 8

Terrein Arbeid – Werving en selectie Arbeid – Aanstelling Arbeid – Beëindiging arbeidsrelatie Arbeid – Arbeidsvoorwaarden Arbeid – Arbeidsomstandigheden, arbeid overig Goederen en Diensten Geen terrein Onbekend

9 2 5 10 5 33 16 2

Aantal oordelen en uitspraken Oordelen met minstens een uitspraak verboden onderscheid / strijd met de wet Oordelen zonder onderscheid / strijd met de wet

5 14

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 5

De cijfers in deze monitor geven een overzicht van discriminatiemeldingen in de provincies Gelderland en Overijssel, die samen de politie-eenheid Oost-Nederland vormen. De meldingen zijn geregistreerd

door de ADV’s, de politie en het College van de Rechten van de Mens samen. De cijfers geven een beeld van welke incidenten zijn gemeld, zijn geregistreerd en in behandeling zijn genomen.

Plaats voorval en plaats melder In de gebiedskaart van deze monitor zijn zowel de plaats van het gemelde voorval als de plaats van de melder inzichtelijk gemaakt. Dit geeft een vollediger beeld van wat er in 2020 heeft gespeeld binnen een gemeente op het gebied van discriminatie.

Discriminatiegronden

Meldingen worden geregistreerd op basis van dertien gronden (zie tabel registraties 2020). Daarnaast is er de mogelijkheid om ‘onbekend’ in te vullen. Een registratie van een grond wordt gedaan op basis van de inhoud van een melding voordat onderzoek is gedaan naar het juridisch kader en bewijsmateriaal is verzameld. Een registratie van een bepaalde grond hoeft om die reden in juridische zin geen discriminatie te zijn.

Maatschappelijke terreinen

Wat vertellen de cijfers Monitor 2020 Monitor discriminatie Oost-Nederland | 6

De meldingen die binnenkomen bij de anti-discriminatievoorzieningen (ADV’s) worden geregistreerd op verschillende maatschappelijke terreinen. Deze terreinen zien we deels ook terugkomen in de civielrechtelijke gelijkebehandelingswetgeving, maar ADV’s hanteren van oudsher meer terreinen in hun registratie zodat specifieker stuurinformatie aan beleidsmakers kan worden geboden.

Meldingsbereidheid & vindbaarheid

Veel ervaringen met discriminatie worden overigens niet gemeld en blijven daarom buiten het beeld van deze cijfers. Tevens zijn meldingen subjectief van aard: sommige incidenten worden als discriminatie ervaren terwijl daar, juridisch gezien, geen sprake van is. Daar tegenover staan incidenten die juridisch gezien juist wel discriminatoir van

aard zijn, maar waarvan mensen zich niet altijd bewust zijn. Deze ervaringen worden om verschillende redenen niet gemeld: mensen willen niet stil blijven staan bij negatieve ervaringen of ze willen niet als slachtoffer gezien of bestempeld worden door anderen. Men kan angst hebben voor de mogelijk negatieve gevolgen van een melding, geen vertrouwen hebben in het doen van een melding of aangifte of de weg niet weten om een melding te kunnen doen. Soms worden ze ook verkeerd doorverwezen. De cijfers uit deze monitor zijn daarom tevens een indicatie van te duiden patronen in de samenleving. Daarmee zijn deze cijfers niet alleen een feitelijke vaststelling van individuele discriminatie.

Ook indien de meldingen over het coronalied buiten beschouwing worden gelaten is er nog steeds sprake van een stijging van meldingen op deze grond van 230 in 2019 naar 276 in 2020. Een verklaring hiervoor zou alle aandacht rondom de Black Lives Matter-beweging kunnen zijn, ondanks dat in Oost Nederland weinig meldingen werden gedaan waarbij specifiek naar Black Lives Matter werd verwezen. De toegenomen aandacht voor discriminatie over herkomst en huidskleur kan echter wel tot deze toename van meldingen hebben geleid. Dit onderwerp lijkt meer specifiek benoemd te worden in de grote steden in de Randstad waar veel meer mensen met een Afrikaanse achtergrond wonen.

Coronalied over Chinezen

De grond herkomst en huidskleur werd evenals voorgaande jaren vaak gemeld op de terreinen arbeidsmarkt en in de buurt/wijk. In 2020 werd de grond herkomst en huidskleur echter het meeste op het maatschappelijk terrein media en reclame, een grote stijging van 7 meldingen in 2019 naar 306 meldingen in het afgelopen jaar. Deze grote stijging is volledig toe te schrijven aan de meldingen van discriminatie over het ‘coronalied over Chinezen’, begin 2020. Meerdere mensen hebben ook aangifte gedaan bij de politie tegen Radio 10 voor het uitzenden van dit lied. Samenwerkingspartners politie, OM en ADV’s hebben de zaak onderzocht en het OM heeft besloten niet tot vervolging over te gaan. Dit omdat het coronalied is gepubliceerd in de context van satire en daarmee niet strafbaar is.

Black Lives Matter

De grond herkomst en huidskleur werd in 2020 op bijna alle terreinen meer gemeld dan het voorgaande jaar.

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 7

Meer weten over uw gemeente?

Klik dan op het kaartje, scan de QR-code, of ga naar discriminatieoost.nl

STEENWIJKERLAND 18 11 17

3 0 1

HATTEM 3 3 3

NUNSPEET

APELDOORN 56 54 43

BRUMMEN 3 3 7

EDE 23 21 28

4 3 1

TIEL 13 5 WEST MAAS EN WAAL 12 9

WEST BETUWE 14 12 7

ZALTBOMMEL 8 5 9

2 1

MAASDRIEL 6 4 6

2 3 4

91 88 101

BEUNINGEN 5 2 2

WIJCHEN 13 7 4

GRAVE

ROZENDAAL 4 5 0

RHEDEN 14 14 26

WESTERVOORT 3 DUIVEN 8 2 7 5 6 LINGEWAARD ZEVENAAR 9 11 8 11 11 6

OVERBETUWE 7 5 13

NEDER-BETUWE 5 3 2 DRUTEN

ARNHEM

RENKUM 3 2 10

WAGENINGEN 59 61 11

NIJMEGEN 108 80 63

BERG EN DAL 21 12 6

HEUMEN 4 2 2 CUIJK

MILL EN SINT HUBERT

SINT ANTHONIS

BOXMEER

32 23 30

DOESBURG 2 2 3

LOCHEM 4 6 10 ZUTPHEN 11 9 21

HENGELO 23 15 36

DOETINCHEM 11 13 21 MONTFERLAND 11 10 6

1 1 6

OUDE IJSSELSTREEK 7 6 8

HAAKSBERGEN 1 1 1

OOST GELRE 3 4 4

AALTEN 3 3 3

OLDENZAAL 3 1 6

ENSCHEDE 72 49 64

BERKELLAND 5 4 12

BRONCKHORST 8 7 4

2 3 3

LOSSER

BORNE 7 4 6

HOF VAN TWENTE

VOORST 6 6 7

DINKELLAND

ALMELO

3 2 3

DEVENTER ? ? 40

8 5 7

TUBBERGEN 2 0 1

WIERDEN 5 2 2

RIJSSEN-HOLTEN

9 8 7

1 1 6

2 1 2

6 4 3

3 3 1

6 8 5

BARNEVELD

6 1 10

2 2 6

EPE

4 3 5

ERMELO

PUTTEN

BUREN 8 6 4

TWENTERAND

HELLENDOORN RAALTE OLST-WIJHE

HARDERWIJK 15 18 17

CULEMBORG

6 8 13 OMMEN 1 2 4

DALFSEN 2 1 2

HEERDE 6 3 2

2 2 1

NIJKERK 6 5 9

HARDENBERG

ZWOLLE 45 38 58

OLDEBROEK

ELBURG

STAPHORST 1 0 3

ZWARTEWATERLAND 3 2 7

KAMPEN 17 14 21

WINTERSWIJK 6 4 5

4 5 4

Samenwerking ADV’s, politie en OM tijdens lijsten-overleggen

volgens Mr. Rosemarijn van Andel van het Openbaar Ministerie

Algemeen

Aan de hand van de screeningslijsten hebben de ADV’s, politie en OM in Oost-Nederland vier maal per jaar een overleg. De politiesystemen worden dan bevraagd ten aanzien van een range aan termen die gelinkt worden aan discriminatie. Op deze wijze kunnen we kijken of de zaken met een discriminatieaspect op de juiste wijze wordt aangevlogen. Soms gebeurt dat binnen het strafrecht en soms daarbuiten. We gaan met elkaar op zoek naar de best passende interventie. Hoe dan ook is onze ervaring dat de samenwerking steeds beter verloopt en er op de juiste wijze gestuurd kan worden op zaken vanuit ADV, politie en OM in 2020. In 2021 zullen we deze samenwerking verder voort zetten.

Meisje op school gepest

Een voorbeeld waarin samenwerking tussen de ADV, de politie en het OM effectief is geweest, is een melding uit

Samenwerking ADV’s, politie en OM Monitor discriminatie Oost-Nederland | 8

Burenruzie

de lijst waarin naar voren kwam van een meisje dat gepest werd op school. Er werden nare opmerkingen en berichten gestuurd gericht op haar afkomst. De casus is tijdens meerdere overleggen tussen ADV, Politie en het OM naar voren gekomen. Tijdens coronatijd was het rustig omdat ze niet naar school ging. Er is vanuit politie en ADV nagegaan wat de betrokkene wilde. Ook is bij school nagegaan wat hun rol was. De officier van justitie heeft aangeboden eventueel een bijdrage te willen leveren aan het gesprek met school, als het zo mocht zo zijn dat de rol van school te weinig van invloed zou zijn op de casus. Maar de school was juist erg betrokken bij de zaak. En uiteindelijk had het meisje er ook vrede mee. Daarom is er verder voor gekozen de zaak niet strafrechtelijk aan te vliegen. Echter de casus is dus wel diverse keren gezamenlijk gemonitord om te kijken of er een passende afdoening plaatsvond, en de samenwerking werd hierin als prettig en effectief prettig ervaren.

Twee mannen hadden gedurende langere tijd een conflict met hun buurman, die er problemen mee had dat zij homoseksueel zijn. Het gedrag van de buurman was voor hen aanleiding om te gaan verhuizen. Toen een van de mannen de laatste spullen uit de woning kwam ophalen, kreeg hij weer ruzie met de buurman en werd hij uitgescholden voor onder meer homo, graftak en pedofiel. Door het OM werd aan de buurman een strafbeschikking opgelegd, een geldboete van € 250 en een schadevergoeding van € 300. De buurman is tegen de beschikking in verzet gegaan, zodat de zaak aan de rechter is voorgelegd. De politierechter veroordeelde de man en legde dezelfde straf als het OM eerder door middel van een strafbeschikking had gedaan.

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 9

STEENWIJKERLAND 18 11 17

Registraties discriminatie Oost-Nederland

3 0 1

NUNSPEET

1 1 6

56 54 43

8 5 7

6 1 10

TIEL 13 5 WEST MAAS EN WAAL 12 9

WEST BETUWE 14 12 7

ZALTBOMMEL 8 5 9

2 1

MAASDRIEL 6 4 6

NEDER-BETUWE 5 3 2 DRUTEN 2 3 4

6 4 3

3 3 1

ROZENDAAL 4 5 ARNHEM 0 91 88 101

RENKUM 3 2 10

BEUNINGEN 5 2 2 WIJCHEN 13 7 4

GRAVE

NIJMEGEN 108 80 63

WIERDEN 5 2 2

RHEDEN 14 14 26

DOESBURG 2 2 3

LOCHEM 4 6 10 ZUTPHEN 11 9 21

DOETINCHEM 11 13 21 MONTFERLAND 11 10 6

1 1 1

OUDE IJSSELSTREEK 7 6 8

OOST GELRE 3 4 4

AALTEN 3 3 3

BERG EN DAL 21 12 6

MILL EN SINT HUBERT

BOXMEER

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 11

OLDENZAAL 3 1 6

ENSCHEDE 72 49 64

HAAKSBERGEN

HEUMEN 4 2 2

SINT ANTHONIS

HENGELO 23 15 36

BERKELLAND 5 4 12

BRONCKHORST 8 7 4

2 3 3

LOSSER

BORNE 7 4 6

1 1 6

CUIJK

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 10

32 23 30

HOF VAN TWENTE

VOORST 6 6 7

DINKELLAND

ALMELO

3 2 3

DEVENTER

WESTERVOORT 3 DUIVEN 8 2 7 5 6 LINGEWAARD ZEVENAAR 9 11 8 11 11 6

OVERBETUWE 7 5 13

2 0 1

RIJSSEN-HOLTEN

BRUMMEN 3 3 7

23 21 28

WAGENINGEN 59 61 11

2 1 2

RAALTE

EDE 4 3 1

TUBBERGEN

HELLENDOORN

? ? 40

APELDOORN

BUREN 8 6 4

2 2 6

6 8 5

BARNEVELD

CULEMBORG

TWENTERAND

9 8 7

PUTTEN

Aantal geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie

HATTEM 3 3 3

EPE

4 3 5

OMMEN 1 2 4

DALFSEN 2 1 2

OLST-WIJHE

ERMELO

NIJKERK 6 5 9

6 8 13

HEERDE 6 3 2

2 2 1

Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij de ADV’s

HARDENBERG

ZWOLLE 45 38 58

OLDEBROEK

HARDERWIJK 15 18 17

Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de ADV’s

ZWARTEWATERLAND 3 2 7

KAMPEN 17 14 21

ELBURG

STAPHORST 1 0 3

WINTERSWIJK 6 4 5

4 5 4

1

1

Onbekend

1

1

Niet-wettelijke gronden

22

68

Seksuele gerichtheid

57

4

Levensovertuiging

Politieke gezindheid

10

Nationaliteit

7

Leeftijd

Handicap/chronische ziekte

22

Herkomst, huidskleur

Godsdienst

1

Geslacht

Arbeidsduur

1

Burgerlijke staat

Arbeidscontract

Antisemitisme

Discriminatiegrond

1

10

2

5

3

2

19

1

14

Terrein Arbeidsmarkt Buurt/Wijk

1

1

Collectieve voorzieningen

1

1

Commerciële dienstverlening

1

1

10

1

33

27

10

2

4

1

9

2

36

31

10

1

3

4

8

Horeca/amusement

2

Huisvesting

2

9

12

2

Media/Reclame

2

2

2

306

2

Onderwijs

2

3

4

18

1

9

31

4

9

2

6

4

1

5

1

1

2

Openbare ruimte/publiek domein

3

2

Politie/OM/Vreemdelingenpolitie

1

Privésfeer Publieke/politieke opinie Sport/recreatie Overig Onbekend

1

2

1

3 1

2 2

1

2 2

1

1 1 1

1

1

2

7

4

1

3

1

2

2

1

1

2

4

1

1 2

Kruistabel Discriminatiegrond en - terrein | De cijfers in deze tabel zijn afkomstig van de ADV’s.

Registraties ADV’s 2020 Monitor discriminatie Oost-Nederland | 12

Naast de uitzonderlijke stijging van het aantal meldingen op het maatschappelijk terrein ‘media en reclame’ als gevolg van de meldingen over het coronalied over Chinezen, zag 2020 evenals voorgaande jaren de meeste meldingen op het terrein van de arbeid. Binnen de arbeid werd het vaakst melding gedaan van discriminatie op grond van herkomst en huidskleur. Dit specifieke aantal (arbeid x herkomst/huidskleur is verdubbeld ten opzichte van 2019, hetgeen naar alle waarschijnlijkheid een gevolg is van alle aandacht rondom Black Lives Matter. Het is een bekend gegeven dat veel maatschappelijke belangstelling en aandacht in de media voor een bepaald onderwerp op het gebied

van discriminatie, resulteert in meer meldingen. In totaal is het aantal meldingen op het terrein van de arbeid in 2020 nagenoeg gelijk gebleven aan het voorgaande jaar, met name omdat er minder melding werd gedaan van arbeid x handicap chronische ziekte. De oorzaak van die daling is niet met zekerheid te duiden, echter een verklaring kan zijn dat mensen met een handicap of chronische ziekte in verband met de uitbraak van het coronavirus meer dan gemiddeld een zwakkere gezondheid hebben en vanuit veiligheidsoverwegingen minder actief hebben deelgenomen aan het arbeidsleven. Verder zag 2020 een opvallende verdubbeling van het aantal meldingen op grond van

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 13

handicap en chronische ziekte op het terrein ‘commerciële dienstverlening’. Deze stijging is een gevolg van een aanzienlijk aantal meldingen over mondkapjes. In de laatste maanden van 2020 werd het dragen hiervan op veel plaatsen verplicht. Mensen met luchtwegproblemen of in sommige gevallen psychische problemen voelden zich vaak gediscrimineerd omdat hen de toegang tot winkels werd ontzegd indien zij geen mondkapje konden dragen. Samenvattend zijn alle verschuivingen ten opzichte van 2019 toe te schrijven aan het coronavirus en Black Lives Matter. Ook 2021 zullen deze thema’s sterk vertegenwoordigd zijn in de meldingscijfers.

Een gesprek tussen Carla van Dijk, directeur-bestuurder van ADV Vizier en Khalid El Yattioui, programmamanager ‘Kracht van het Verschil’ bij Politie Oost-Nederland

De ADV’s in Oost-Nederland, het Openbaar Ministerie en Politie Oost-Nederland werken samen aan het bestrijden van discriminatie. Burgers kunnen zich zowel bij de politie als bij het ADV melden als zij te maken hebben gehad met discriminatie. Indien nodig wordt er naar elkaar doorverwezen. Politie, OM en ADV overleggen daarnaast regelmatig: in het Regionaal Dienstoverleg (RDO) over aangiftes en lopende zaken, en in een beleidsoverleg over de gezamenlijke aanpak. Deze samenwerking is een integraal onderdeel van de aanpak van discriminatie in Oost-Nederland. Hoe is er samengewerkt in 2020? Een inkijkje aan de hand van een gesprek.

Samenwerken maakt het verschil Monitor discriminatie Oost-Nederland | 14

Corona: de uitdaging van 2020 Corona heeft in 2020 tot veel meer meldingen geleid bij de ADV’s, zegt Carla. Volgens Khalid heeft Corona bij de politie nauwelijks tot meer aangiftes geleid. Wel is er onduidelijkheid geweest voor de politie rond de handhaving van de mondkapjesplicht, waarbij mensen die door een chronische ziekte of handicap geen mondkapje konden dragen hiervan vrijgesteld waren. Ook de afstemming in aanvang met de BOA’s was even wennen: de politie en de Boa’s worden niet vanuit dezelfde organisatie en leiding aangestuurd, maar mochten in de Corona-pandemie wel beiden handhaven. Ook deze samenwerking heeft in de loop van 2020 vorm gekregen. Corona kenmerkt in grote mate 2020, dat is zeker. Corona heeft bovendien de focus gelegd op handhaven en naleving van veiligheidsmaatregelen rond deze pandemie, vertelt Khalid. Daardoor heeft de implementatie van het Gedragsprotocol Discriminatie vertraging opgelopen. In 2020 is namelijk afgesproken dat er actief wordt doorverwezen van politie naar ADV, als een melder van discriminatie niet door de politie kan worden geholpen. Ieder district heeft al een “coordinator discriminatie”, deze

heeft als taak om intern collega’s op dit thema te ondersteunen en om extern goede contacten te onderhouden met de ADV’s. In 2021 verwacht de politiechef dat deze gedragsrichtlijn alsnog van kracht zal worden. Aangifte doen Khalid benadrukt in dit gesprek dat als burgers aangifte willen doen bij de politie van discriminatie, deze aangifte altijd dient te worden opgenomen. Hij geeft aan dat discriminatie hoort tot high-impact-crime. Dit betekent dat discriminatie gelijk staat aan bijvoorbeeld woninginbraak en geweld. Dat is stevige taal, vindt Carla, en zij geeft aan dat er bij de ADV ook burgers zich melden die aangeven dat aangifte doen niet is gelukt. Khalid vindt het belangrijk dat de betreffende medewerker van een ADV die dit constateert, hierover contact met hem opneemt. Hij wil ernaar streven dat burgers in 2021 altijd aangifte kunnen doen en door politie ook worden doorverwezen naar de ADV. Diversiteit bij de politie Carla en Khalid praten verder over het interne politieprogramma ‘Kracht van het verschil’, dat zich richt op diversiteit, inclusie en discriminatie. Hiervan was Khalid programmamanager. Eind 2020 is dit programma afgerond, en wordt nu verankerd in de lijnorganisatie van de politie. Teamleiders worden verantwoordelijk voor de veiligheid en diversiteit van hun teams. Zij rapporteren hierover aan hun leidinggevenden binnen de districten.

In 2021 gaat de politie voor duurzame borging van het programma. Wat gaat de burger er in positieve zin van merken, vraagt Carla. Meer diversiteit in de teams, en een breder handelingskader door politiemensen, verwacht Khalid. Al voegt hij eraan toe dat in de afgelopen jaren er binnen de politie hierin al veel is geïnvesteerd. Zo komt het gesprek ook op etnisch profileren, dat in 2020 veel aandacht kreeg, omdat zowel de Belastingdienst

Monitor discriminatie Oost-Nederland | 15

als de Marechaussee op Schiphol zich mogelijk schuldig zouden maken aan etnisch profileren. Ook de Politie wordt dit vaak aangerekend door burgers van kleur. Khalid geeft aan dat hier intern bij de politie veel gesprekken over zijn gevoerd in 2020. Collega’s bewust maken van de eigen vooroordelen. Handelen op feitelijke waarnemingen en niet op veronderstellingen. Het is immers bekend dat risicoprofielen zichzelf gaan bevestigen als je selectief en tegelijkertijd intensief daarop controleert. Binnen de politie zijn er ook verschillende interventies geïmplementeerd om de bewustwording van politiemedewerkers te verhogen. Van een handelingskader “professioneel controleren” tot een training met VR-brillen. En in 2021? Khalid en Carla komen nog even terug op de samenwerking tussen Politie, Openbaar Ministerie en de ADV’s: naast de zaaksoverleggen over de aangiftes zijn er ook de beleidsoverleggen tweemaal per jaar. In 2020 was Vizier door de fusie een nieuwe partner aan tafel. Daardoor is er ook geïnvesteerd in afstemming en samenwerking in deze nieuwe samenstelling. Voor 2021 spreken Carla en Khalid over verder bouwen, en meer thematisch werken: een themazitting, en regelmatig contact met de veiligheidsdriehoeken om hen te informeren over maatschappelijke tendensen, opvallende zaken, successen en knelpunten.

Tot slot vraagt Carla nog aan Khalid of hij persoonlijk betrokken blijft bij het thema discriminatie bij de politie, nu het programma ‘Kracht van het verschil’ is overgedragen aan de lijnorganisatie. Khalid verwacht dat hij binnenkort een leidinggevende functie zal gaan vervullen binnen Politie Oost-Nederland. Maar hij blijft, als dat mogelijk is, graag betrokken als overlegpartner op het gebied van discriminatie.

Gezamenlijke uitgave

Juni 2020 Oost-Nederland Oost-Nederland

Politie

Openbaar Ministerie

Vizier - gericht op discriminatie en diversiteit Ariensplein 1 7513 AJ Enschede

Politie-eenheid Oost-Nederland Europaweg 79 7336 AK Apeldoorn T 088 965 90 90 I www.politie.nl

Openbaar Ministerie Arrondissementsparket Oost-Nederland Eusebiusbinnensingel 28 6811 BX Arnhem T 088 699 19 00 I www.om.nl

Burgemeester Drijbersingel 15 8021 DA Zwolle Weerdjesstraat 168 6811 JH Arnhem Arend Noorduijnstraat 15 6512 BK Nijmegen T 085 0734600 I www.vizieroost.nl Artikel 1 Noord-Oost Gelderland Brinklaan 268 7311 JD Apeldoorn T 055 522 55 55 I www.art1-nog.nl

Aanbeveling Deze monitor geeft zicht op het aantal meldingen van discriminatie in 2020. Daarmee duiden we maatschappelijke trends in de samenleving. Het aantal meldingen is significant gestegen afgelopen jaar. Tegelijkertijd blijkt uit meerdere onderzoeken dat slechts 3% van alle mensen die discriminatie ervaren, ook daadwerkelijk een melding hiervan zullen doen. Discriminatiemeldingen geven hierdoor slechts een beperkt inzicht in de problematiek van discriminatie. Het is nodig dat er ook op andere manieren discriminatie zichtbaar en bespreekbaar wordt gemaakt in de maatschappij. Er zijn meer vormen van ondersteuning aan mensen met discriminatie-ervaringen nodig. Het verbinden en versterken van capaciteit en kennis bij Politie, ADV’s, Openbaar Ministerie, gemeenten en maatschappelijke partners is hiervoor noodzakelijk.

Dit is een gezamenlijke uitgave van de antidiscriminatievoorzieningen, politie-eenheid Oost-Nederland en het arrondissementsparket OostNederland. Met dank aan het College voor de Rechten van de Mens voor het beschikbaar stellen van informatie.

Discriminatie Melder Download de app in de Appstore of in Google Play