IN088-Gastvrije-Waaldijk.pdf

Informatienota Datum vergadering Registratienummer Informatienummer Portefeuillehouder Bijlage(n) Onderwerp

: 27 september 2022 : 661749 : 2022/IN088 : Jacoline Hartman :9 : Gastvrije Waaldijk

Onderwerp Gastvrije Waaldijk. Kennisnemen van De stand van zaken van het project Gastvrije Waaldijk, en met name van de onlangs doorlopen en aankomende participatiestappen. Inleiding In maart 2022 is uitvoerig met u gesproken over Gastvrije Waaldijk, waarbij is toegezegd dat u op de hoogte zou worden gehouden van de stappen die genomen worden in het project. Bijzondere aandacht is hierbij toegezegd voor participatie met bewoners. Met deze voorliggende informatienota wordt u geïnformeerde over de stappen die de afgelopen periode zijn gezet in het project. Ook vindt u in de nota een toelichting op het vervolgproces. 1. Aanleiding en voorgeschiedenis Samenwerkingsovereenkomst In de zomer van 2021 bent u geïnformeerd over de ondertekening van de Samenwerkingsovereenkomst Gastvrije Waaldijk. Tevens is het project Gastvrije waaldijk aan de orde gekomen bij de vaststelling van het bestemmingsplan Dijkversterking Tiel-Waardenburg. In de tweede helft van 2021 heeft een aantal dijkbewoners aangegeven niet tevreden te zijn met het gevoerde (participatie)proces voor Gastvrije Waaldijk. Dit is deels gebeurd in samenhang met de dijkversterkingsprojecten van het waterschap. De bij Gastvrije Waaldijk betrokken overheden, waaronder gemeenten, provincie en waterschap, zijn hierover door deze bewoners benaderd.

Deze bewoners noemen zich de Waaldijkers, en na uitbreiding van de groep met bewoners vanuit ook andere dijkversterkingsprojecten dan enkel project Gorinchem-Waardenburg, ook wel de Verenigde Waaldijkers (hierna: VWD). Vervolgens hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met deze bewoners, al of niet met bestuurlijke vertegenwoordiging. De uitkomst was dat bepaalde uitgangspunten van Gastvrije Waaldijk vastgelegd zijn in de Samenwerkingsovereenkomst, maar dat ook lokaal maatwerk (nog) mogelijk is. Raadsbehandeling Begin 2022 heeft u vragen gesteld over het project Gastvrije Waaldijk en het doorlopen proces. In februari 2022 heeft een raadsbehandeling (Gebiedsgericht ontmoeten) over Gastvrije Waaldijk plaatsgevonden. Deze avond gaf aanleiding om in maart nog oordeelsvormend verder te spreken over

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 2 van 12

dit onderwerp. Tijdens deze avond heeft u gevraagd bewoners te betrekken bij de inrichting van de weg en te bekijken of meer maatwerk mogelijk kan worden gemaakt. Ook organisaties als ANWB, Veilig Verkeer Nederland en Fietsersbond zouden hierbij betrokken moeten worden. U vond extra participatie hierover op zijn plaats omdat het Masterplan en de afspraken uit de Samenwerkingsovereenkomst teveel zouden vastleggen. Tevens gaf u aan dat de uitvoering van enkele dijkversterkingsprojecten ook juist de context vormt dat bepaalde onderdelen vastliggen. U heeft gevraagd op de hoogte gehouden worden over, dan wel betrokken te worden bij het verloop van deze vraagstellingen. Participatieproces Vanaf begin 2022 is de bestuurlijke vertegenwoordiging van Gastvrije Waaldijk veelvuldig samengekomen in de vorm van Breed Bestuurlijk Overleg Gastvrije Waaldijk (hierna: BBO). Dit BBO, of een vertegenwoordiging hiervan, heeft diverse keren met afvaardiging van de bewonersgroep de VWD gesproken, waarbij enerzijds wensen en zorgen duidelijk zijn geworden en anderzijds (on)mogelijkheden van het project zijn toegelicht. Uiteindelijk heeft het BBO in april 2022 besloten een participatietraject te starten. In mei is dit uitgewerkt aan de hand van een Plan van Aanpak. Dit vermeldde ook dat tijd een beperkende factor is, gezien een aantal dijkversterkingsprojecten al in uitvoering is.

De aanpak is besproken met een vertegenwoordiging van de VWD. Ter voorbereiding van dit traject hebben in mei ook gesprekken plaatsgevonden met vertegenwoordigers van ANWB, (lokale en landelijke ) Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland, in aanwezigheid van diverse bestuurders uit het BBO. Ook is op 20 mei 2022 opnieuw met de VWD gesproken waarbij erkend is dat het eerder doorlopen proces niet optimaal verlopen is. De uitwerking van het Plan van Aanpak (bijlage 4. Proces aanpak participatie) maakte duidelijk dat participatie zou plaatsvinden op het onderdeel van de weginrichting en verkeersveiligheid van de gehele Gastvrije Waaldijk (‘de lange lijn’). Raad on Tour Tijdens uw bezoek aan dijkversterkingsproject TiWa middels de Raad on Tour op 18 juni 2022 bent u op de hoogte gesteld van de actuele ontwikkelingen van het participatietraject. Op dat moment waren de voorbereidingen van de stakeholdersessie op 7 juli in volle gang, waardoor tijdens deze Tour (en in de laatste raadscyclus vóór het zomerreces) dan ook nog geen toelichting kon worden gegeven op het verloop en de uitkomst van de stakeholdersessie. Daarom is dit verwoord in de voorliggende informatienota. 2. Bevoegdheid College In 2021 hebben diverse overheden, waaronder de gemeente West Betuwe, de Samenwerkingsovereenkomst Gastvrije Waaldijk ondertekend.

Deze overeenkomst is onder andere gebaseerd op het Masterplan 2021, met de toolbox hierin als onderdeel opgenomen. Zoals gebruikelijk bent u door het college geïnformeerd over de ondertekening van de overeenkomst. In deze overeenkomst zijn onder meer de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen vastgelegd. Het BBO wordt gevormd door de portefeuillehouders van de betrokken overheden. Zij zijn bevoegd

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 3 van 12

binnen hun mandaat besluiten te nemen. Dit betekent dat gemeenteraden van de betrokken gemeenten hierin geen expliciete bevoegdheid hebben. De bevoegdheid van de bestuurders in het BBO past bij de beslissing die 30 augustus jl. is genomen. Dit is overigens geen besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), waartegen bezwaar en beroep openstaat. De beslissing van 30 augustus 2022 houdt in dat de bouwstenen uit het Masterplan na participatie zijn (her) bevestigd. Daarnaast zijn extra componenten toegevoegd aan de bestaande toolbox die onderdeel uitmaakt van het Masterplan. Zie verder onder het kopje “Masterplan” onder ‘4. Inhoud‘. Raad In de procedure van het Projectplan Waterwet voor de dijkversterkingsprojecten vervulde u de rol van een van de bevoegde gezagen. In het kader van de meekoppelkans Gastvrije Waaldijk strekt uw bevoegdheid zich uit tot het formuleren van (nieuw) beleid, dan wel het beschikbaar stellen van financiële middelen om beleid tot uitvoering te brengen. Met uitwerking van het Masterplan en de uitgangspunten van Gastvrije Waaldijk wordt rekening gehouden met bestaande beleidskaders, op diverse overheidsniveau. Voor wat betreft de financiën heeft u in 2020 middelen beschikbaar gesteld voor Gastvrije waaldijk/meekoppelkansen dijkversterking. Deze middelen zijn toegekend via de bestemmingsreserve Dijkversterking.

Toedeling van deze middelen door het college binnen de context waarbinnen deze door u beschikbaar zijn gesteld, heeft al deels plaatsgevonden. Hierover bent u destijds (2020) geïnformeerd. Bij verdere verdeling zal het college u opnieuw op de hoogte stellen en een motivering bieden. 3. Wensen- en bedenkingenprocedure Het toepassen van de wensen- en bedenkingenprocedure waarom recentelijk is verzocht door GroenLinks is volgens het college niet van toepassing; De wensen- en bedenkingenprocedure (ook voorhangprocedure genoemd) is geregeld in artikel 169 lid 4 van de Gemeentewet. Deze heeft als doel de raad in de gelegenheid te stellen wensen en bedenkingen te uiten alvorens het college gebruik maakt van zijn bevoegdheid besluiten te nemen. Dit gebeurt bij besluiten tot privaatrechtelijke rechtshandelingen (kopen, verkopen, huren, verhuren, schenken, overeenkomsten sluiten). Het college hoeft geen toepassing te geven aan de voorhangprocedure indien het collegebesluit dient ter uitvoering van een tevoren genomen raadsbesluit (bijvoorbeeld: begroting, afzonderlijke kredietverstrekking, bestemmingsplan of grondexploitatie) en de uitvoering van het collegebesluit binnen de juridische en financiële kaders van dit raadsbesluit valt. Bij het participatietraject Gastvrije Waaldijk is dat het geval.

Het participatietraject is een onderdeel van de nadere invulling (uitwerking) van hetgeen eerder in het proces van Gastvrije Waaldijk is doorlopen (onder andere procedure Projectplan Waterwet, inclusief bijbehorende bestemmingsplannen en de ondertekende samenwerkingsovereenkomst). Bij dit proces bent u als gemeenteraad op diverse momenten betrokken (informerend dan wel als bevoegd gezag).

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 4 van 12

De stakeholdersessie heeft betrekking gehad op ‘de lange lijn’ van de weginrichting van de Gastvrije Waaldijk. De sessie is de meest passende vorm geweest om zorgen en wensen van bewoners op te halen, als vervolg op de eerdere gevolgde communicatie- en participatiemomenten. De in het besluit opgenomen (her)bevestiging van de bouwstenen van het Masterplan 2021 en de aanvulling van componenten aan de bestaande toolbox van dit Masterplan. Deze aanvulling past binnen de eerder vastgestelde bevoegdheden. Het gevolgde participatieproces is verbonden aan een planning. Deze planning wordt bepaald door de projecten die reeds in uitvoering (Gorinchem-Waardenburg en Wolferen-Sprok) dan wel waarvan de uitvoering in voorbereiding is (Tiel-Waardenburg). Wijziging van deze projectplanningen geeft grote (financiële) gevolgen. Zoals gezegd is het college van mening dat een wensen- en bedenkingen procedure hier niet van toepassing is. Het volgen van een dergelijke procedure is bovendien niet proportioneel, omdat een dit vertraging in de voornoemde planningen geeft met grote financiële gevolgen. Het college is van mening dat dit belang niet opweegt tegen een mogelijk belang van een wensen- en bedenkingenprocedure, zeker nu een onderbouwing van dit vermeende belang ontbreekt.

Conclusie is dus dat het college op goede gronden reden heeft om binnen het door het Waterschap geëntameerde extra participatieproces geen wensen- en bedenkingenprocedure toe te laten. 4. Inhoud In West Betuwe werkt Waterschap Rivierenland aan twee dijkversterkingsprojecten van de Waal. Een onderdeel van deze projecten is de aanleg van een nieuwe weg op de dijk. Het waterschap heeft, in samenwerking met provincie en de gemeenten tussen Nijmegen en Gorinchem, de handen ineengeslagen om te onderzoeken of er naast het terugplaatsen van de huidige weg, nog andere mogelijkheden waren voor de toekomst. Het initiatief Gastvrije Waaldijk van de ANWB destijds ging over de behoefte aan meer aandacht voor recreatief gebruik van de dijk en de beleving van de omgeving. Hierdoor kwam naast de componenten waterveiligheid en verkeersveiligheid ook de component ruimtelijke kwaliteit nadrukkelijker in beeld. Zo is het Masterplan Gastvrije Waaldijk ontstaan: een beeldkwaliteitsplan voor de hele noordelijke Waaldijk van Gorinchem tot Nijmegen. De nadere uitwerking van het Masterplan heeft plaats gevonden vanaf 2019 tot de vaststelling en ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst in mei 2021 en tot op heden. Gemeenten, provincie Gelderland en waterschap Rivierenland hebben deze samenwerkingsovereenkomst gesloten.

Ondertussen hebben de betrokken overheden en projecten hierover gecommuniceerd via de betreffende communicatiekanalen, zoals nieuwsbrieven van de dijkversterkingsprojecten en informatiebijeenkomsten. Omdat de concrete uitwerking van het Masterplan langer heeft geduurd dan verwacht, heeft het gesprek erover niet in alle dijkversterkingsprojecten optimaal kunnen plaatsvinden. Vandaar ook het besluit om een extra participatieronde in te lassen. Samenwerkingsovereenkomst 2021 In 2021 hebben de genoemde betrokken overheden de Samenwerkingsovereenkomst Gastvrije Waaldijk ondertekend. Diverse bijlagen maakten onderdeel uit van de overeenkomst, waaronder het Masterplan 2021 en de Technische Uitgangspunten. Zoals hiervoor reeds aangegeven, bent u hierover geïnformeerd.

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 5 van 12

Bij het opstellen van het Masterplan en de bijlagen zijn uiteraard ook de dijkversterkingsprojecten betrokken. Het gegeven dat deze projecten noodzakelijkerwijs een eigen projectplanning volgden, maakte afstemming op zekere momenten complex. Voor een toelichting hierop wordt verwezen naar de tekst in het kader op pagina 6 van document ‘ON042 Bijlage 3 Toelichting Tijdlijn besluitvorming en proces’, behorende bij de raadsbehandeling van 22 maart 2022). Masterplan 2021 Het Masterplan vormt in feite het beeldkwaliteitplan voor de inrichting en beleving van de 80 kilometer Waaldijk (‘de lange lijn’). De toolbox die in het masterplan is opgenomen biedt de mogelijkheid om locatiespecifiek een passende invulling te geven aan de beoogde inrichting. Nadrukkelijk is niet bedoeld een blauwdruk toe te passen, maar per locatie een passend maatwerk te bieden, binnen de context van de gezamenlijk beoogde beeldkwaliteit. De toolbox biedt de (technische en landschappelijke) ontwerpers van dijkversterkingsprojecten ook de nodige handvaten om de inpassing en inrichting van de dijk vorm te geven. Voorbeelden van componenten voor inrichting uit de toolbox zijn: a. weginrichting over ‘de lange lijn’ voor binnen en buiten de bebouwde kom, op- en afgangen (haaks, gelijkwaardige kruising, voorrangssituatie), erfopgangen, boulevards en voetgangersopgangen. b.

Voor de belevingspunten biedt de toolbox onder andere de volgende componenten: vormgeving en grootte van het belevingspunt, waalzuil, fietsenstandaard, bank (deze is inmiddels gewijzigd in een duurzame variant zoals benoemd bij diverse bijeenkomsten die gehouden zijn in 2022), tribune. c. Op onderdelen heeft aanvulling plaatsgevonden voor maatwerkoplossingen, zoals voor de landgoeddijk in Neerijnen-Waardenburg, een traject ten westen van de Kaap van Haaften, de trajecten waar de doorgaande weg door een kern voert en de primaire kering hiernaast is gelegen (zoals ten oosten van de Kaap van Haaften). Bij de raadsbehandeling in maart 2022 is met het eerder genoemde document ‘Toelichting Tijdlijn besluitvorming en proces’ uitgelegd dat u op diverse momenten en manieren bent geïnformeerd over het Masterplan en de bijbehorende elementen uit de toolbox. Met de recente beslissing van het BBO zijn de vier bouwstenen van het Masterplan 2021 opnieuw bevestigd én zijn extra componenten toegevoegd als gevolg van het onlangs doorlopen proces (stakeholdersessie juli 2022).

Deze componenten zijn: - Versmallingen kunnen lokaal worden toegepast als alternatieve snelheidremmende maatregel; - Veilige oversteekplekken kunnen lokaal worden toegepast om bijvoorbeeld struinpaden te ontsluiten; - Herkenbare erfaansluitingen worden toegevoegd om voorrang duidelijk te maken; - Gewenst gedrag van verkeersdeelnemers op de dijk en het rekening houden met elkaar

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 6 van 12

krijgen meer aandacht.

5. Participatie vanaf 2022 Zoals ook onder ‘1.Aanleiding en Voorgeschiedenis’ terug te lezen is, zijn er vanaf begin 2022 diverse stappen gezet om bewoners en andere belanghebbenden te betrekken bij het vervolg van het project Gastvrije Waaldijk. Dit is gebeurd vanuit het project, namens alle partijen, maar ook door de gemeente West Betuwe specifiek. • West Betuwe geeft toelichting op Gastvrije Waaldijk/weginrichting en vraagt bewoners om reactie op detailuitwerking (voorstel snelheidremmende maatregelen en openbare verlichting) - (online) informatiemoment GoWa (januari) - (online) informatiemoment TiWa (januari), aangevuld met drie dijkbijeenkomsten in samenwerking met de projectorganisatie van TiWa (maart) ➔ Beantwoording van reacties was eerder beoogd, maar door de ‘pas op de plaats’, oftewel de ruimte en tijd die is genomen voor het extra participatieproces, kan deze worden geformuleerd als ook het besluit van BBO 30 augustus 2022 bekend zou zijn. Inmiddels is dit het geval en zal zo spoedig mogelijk een voorstel aan het college worden voorgelegd.

• Verzending schriftelijke reactie aan Verenigde Waaldijkers namens BBO (maart) ➔ Als antwoord op de diverse gesprekken die van december 2021 tot en met maart 2022 met de (Verenigde) Waaldijkers zijn gevoerd is de reactiebrief verzonden • Overleg tussen (vertegenwoordiging van) BBO en belanghebbenden (april - juni) - Overleg tussen vertegenwoordiging BBO en Verenigde Waaldijkers - Overleg tussen vertegenwoordiging BBO en Veilig Verkeer Nederland - Overleg tussen vertegenwoordiging BBO en ANWB en Fietsersbond - Overleg tussen vertegenwoordiging BBO en Verenigde Waaldijkers over Plan van Aanpak ➔ Uitkomst is gebruikt bij bepalen van de proces aanpak van het participatietraject en het bepalen van vervolgstappen. • In iedere geval twee belangrijke onderwerpen zijn aan de orde gekomen in de gesprekken: - Erkennen van een gevoeld tekort aan participatie In opeenvolgende gesprekken tussen het BBO en de Verenigde Waaldijkers hebben de dijkbewoners hun zorg uitgesproken en hun behoefte kenbaar gemaakt aan meer inzicht op wat er met hun inbreng met betrekking tot Gastvrije Waaldijk is gedaan. Het intensieve contact heeft de bestuurders ervan doordrongen dat de beschikbare ruimte voor participatie niet aansloot bij de verwachtingen van de bewoners.

Op grond van hun jarenlange betrokkenheid bij de dijkversterkingsprojecten hadden zij zich een ander beeld gevormd van het te volgen proces voor de inrichting van de nieuwe dijkweg. - Veel onduidelijkheid over de ‘auto te gast Uit de gesprekken werd ook een tweede aspect duidelijk: het gebruik en de invulling van het begrip

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 7 van 12

‘auto te gast’ is een eigen leven gaan leiden. Begrippen als ‘fietser of wandelaar als hoofdgebruiker’ en ‘auto te gast’ zijn niet het uitgangspunt van besluitvorming geweest. Ze zijn gebruikt om de recreatieve beleving van de Waaldijk meer onder de aandacht te brengen. Het gebruik van deze begrippen heeft bij bewoners andere verwachtingen gewekt, waar onvoldoende aandacht voor is geweest. Het wegontwerp is bedoeld om alle weggebruikers duidelijk te maken dat ze op een bijzondere plek verblijven. Op de dijk ligt het accent op beleving, de dijk is niet primair bedoeld als een verkeersader. Vanuit die inrichting wordt ander rijgedrag gestimuleerd, waardoor de automobilist zich als gast gedraagt en extra oplet. In de communicatie is onvoldoende duidelijk gemaakt dat er verschillende weggebruikers zijn die één smalle ruimte moeten delen en in hun gedrag rekening moeten houden met elkaar. • Stakeholdersessie (juli) ➔ Uitkomst is nader uitgewerkt en geanalyseerd. Vervolgens is een (concept)besluit voorgelegd aan het BBO. Tijdens de sessie bleek hoe lastig het onderwerp verkeersveiligheid is bij zoveel verschillende verkeersdeelnemers op de dijk. Enkele punten die zijn genoemd door meerdere deelnemers zijn het scheiden van verkeersstromen, minder verkeer op de dijk en het gedrag van verkeersdeelnemers.

Tijdens de plenaire gedeelten werd de dringende oproep gedaan om daadwerkelijk wandelaars en fietsers centraal te stellen en de auto te gast te laten zijn. Onder ‘6. Stakeholdersessie’ wordt hier nader op ingegaan. •

Diverse (telefonische) contactmomenten met (vertegenwoordiging van) Verenigde Waaldijkers, namens West Betuwe en namens BBO ➔ Uitkomst wordt gebruikt bij vervolgstappen. 6. Stakeholdersessie In het BBO van 16 juni 2022 is gesproken over de aanpak van de beoogde stakeholderbijeenkomst. Deze bijeenkomst heeft plaatsgevonden op donderdag 7 juli en is een aanvulling op de lokale participatie in de dijkversterkingsprojecten en de gemeenten. Tijdens deze expertbijeenkomst is verkeersveiligheid van de Waaldijk tussen Gorinchem en Nijmegen centraal gesteld. Hiervoor zijn deskundigen en verschillende belangenverenigingen (ook van omwonenden) uitgenodigd. Op 7 juli vond de expert-stakeholderbijeenkomst over de verkeersveiligheid voor de Gastvrije Waaldijk plaats. Hieraan namen vertegenwoordigers van bewoners, enkele belangenverenigingen en verkeerskundigen deel. Er is veel input ontvangen over knelpunten en mogelijke oplossingen. Aan de gesprekstafels bleek hoe lastig het onderwerp verkeersveiligheid is bij zoveel verschillende verkeersdeelnemers op de dijk. Ook zijn verschillende meningen gehoord: zo ziet de een belijning als oplossing, de ander vindt dat dit juist hard rijden uitlokt. Enkele punten die zijn genoemd door meerdere deelnemers zijn het scheiden van verkeersstromen, minder verkeer op de dijk en het gedrag van verkeersdeelnemers. Tijdens de

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 8 van 12

plenaire gedeelten werd een dringende oproep gedaan om daadwerkelijk wandelaars en fietsers centraal te stellen en de auto te gast te laten zijn. Een extern bureau (Bureau Stroom) heeft de input geanalyseerd. Deze analyse is meegenomen als advies over welke wijzigingen nodig zijn in het ontwerp of uitwerking van de Gastvrije Waaldijk en welke andere maatregelen wenselijk zijn om verkeersstromen te wijzigen. Op 30 augustus hebben de betrokken bestuurders de punten besproken en een beslissing genomen: De bestuurders: - herbevestigden de bouwstenen van Gastvrije Waaldijk zoals omschreven in het masterplan. - gaven akkoord op de aanvullende componenten die kunnen worden gebruikt voor inrichting van de Gastvrije Waaldijk: * Wegversmallingen als extra snelheidsremmende maatregel. * Veilige oversteekplekken bij bijvoorbeeld struinpaden. * Belijning op de weg bij erfaansluitingen om voorrang duidelijk te maken. Daarnaast onderzoekt het project manieren om verkeersdeelnemers te attenderen op gewenst gedrag op de dijk. Tijdens de bijeenkomst van 7 juli is door omwonenden een oproep gedaan om het gemotoriseerd verkeer op de dijk terug te dringen. Het terugdringen of weren van gemotoriseerd verkeer is geen doel van de Gastvrije Waaldijk. Dit is uitgebreid in de beslissing van 30 augustus jl. gemotiveerd.

Het BBO heeft de betrokken gemeenten het advies gegeven om onderzoek te gaan doen naar de mogelijkheden voor het terugdringen van gemotoriseerd verkeer. De stukken die mede hebben geleid tot deze besluitvorming: het advies, de motivering van het advies, de analyse van de stakeholdersbijeenkomst 7 juli over verkeersveiligheid (Bureau Stroom) en het rapport verkeerskundig onderzoek Gastvrije Waaldijk (Megaborn) zijn gedeeld met de deelnemers van de sessie. Het BBO geeft verder aan dat met deze beslissing de participatie over de componenten van de weginrichting voor het gehele Gastvrije Waaldijktraject wordt afgesloten. Voor de lokale inrichting van de Waaldijk vinden participatietrajecten per project plaats (of hebben al plaats gevonden). Daarin wordt besproken wat de wensen zijn voor bijvoorbeeld de locaties van drempels en belevingspunten. In een volgende stap beraadt het BBO zich over de participatie op het onderwerp Cultuurhistorie. Ten slotte is deelnemers de mogelijkheid geboden om naar aanleiding van de beslissing en de bijbehorende verstrekte informatie bij behoefte een nadere toelichting te geven. De aan de deelnemers verstrekte bijlagen worden ook aan u verstrekt bij deze informatienota. Een globaal overzicht van de hiervoor genoemde stappen is ook terug te vinden op de website van het waterschap: Gastvrije Waaldijk | Waterschap Rivierenland 7.

Financiën Zoals u eerder toegelicht, met de informatienota over ondertekening van de Samenwerkingsovereenkomst, zijn globaal gezien de volgende financiële uitgangpunten aan de orde:

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 9 van 12

Door het aangaan van overeenkomst willen waterschap, provincie en gemeenten vastleggen dat zij zich zullen inspannen om het plan voor de Gastvrije Waaldijk te realiseren. Hierbij is bedoeld dat de provincie Gelderland en waterschap Rivierenland gezamenlijk de inrichting van de weg en de belevingspunten financieren. Diverse ramingen hebben het vertrouwen gegeven dat de beoogde inrichting conform de geformuleerde (technische) uitgangpunten globaal gezien past binnen de beschikbare budgetten. Met de nadere uitwerking binnen de dijkversterkingsprojecten zal dit naar verwachting worden bevestigd. Met de beoogde detaillering zal blijken op welke onderdelen sturing in budget daadwerkelijk nodig dan wel noodzakelijk zal zijn. De samenwerkingsovereenkomst geeft geen aanleiding tot aanpassing van de eerder overeengekomen gemeentelijke bijdrage aan de Gastvrije Waaldijk á 125.000,- euro voor lokale maatregelen en promotie van het Verhaal van de Waal. Voor West Betuwe geldt dat dekking van dit bedrag reeds is voorzien binnen de bestemmingsreserve Dijkversterking. Met participatie worden wensen en zorgen van bewoners opgehaald. Dit is ook het geval bij de (online) bijeenkomsten die gehouden zijn begin dit jaar en bij de stakeholdersessie ( zie onder ‘5. Participatie vanaf 2022’).

Om aan wensen en zorgen tegemoet te kunnen komen, kan het nodig zijn om (gemotiveerd!) middelen uit de genoemde bestemmingsreserve hiertoe in te zitten. Het college zal deze afwegingen met u delen. Zoals ook onder ‘2. Bevoegdheid-raad’ is benoemd, is besluitvorming door u hierover niet meer aan de orde. In het geval deze middelen niet toereikend zijn, zal u om extra middelen worden gevraagd, inclusief motivering hiertoe. U heeft in maart 2022 aangegeven betrokken te willen worden bij vraagstukken over meerkosten voor maatwerk op gemeentelijk niveau. De context van deze mogelijk toekomstige vraag hangt ook samen met het gegeven dat verscheidene dijkversterkingsprojecten in (voorbereiding van) uitvoering zijn. Deze processen lopen en vormen een zogenaamde ‘rijdende trein’. Deze kunnen niet zonder aanzienlijke gevolgen worden gestopt. Bij de behandeling in maart 2022 heeft u deze context erkend en aangegeven deze trein niet te willen stoppen. 8. Hoe nu verder A. Beslissing BBO 30 augustus 2022 Het BBO gaat bekijken op welke wijze een sessie over Cultuurhistorie kan worden georganiseerd. Als dit binnenkort vorm krijgt, ontvangt u hierover meer informatie. Daarnaast heeft u in maart 2022 gevraagd om u te informeren over de toepassing van de extra participatie die is gevraagd. Voorliggende informatienota gaat hierop in, zie hiervoor de voorgaande hoofdstukken.

Tevens bent u hiermee geïnformeerd over de georganiseerde stakeholdersessie en tot welke beslissing dit heeft geleid. De beslissing geeft ook advies aan gemeenten om onderzoek te gaan doen naar de mogelijkheden voor het terugdringen van gemotoriseerd verkeer. De komende periode wordt onderzocht op welke wijze en wanneer op dit advies kan worden geacteerd.

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 10 van 12

Toepassing van het Masterplan en de toolbox, inclusief aanvulling uit de beslissing van het BBO, wordt voorgezet. De gemeenten werken dit nader uit met de dijkversterkingsprojecten. Mogelijkheden voor lokaal maatwerk zijn reeds -of worden nog- afgestemd met het project Gastvrije Waaldijk. Voor West Betuwe betekent dit enerzijds dat de inrichting van de weg verder kan worden vormgegeven: De reacties die in 2022 zijn opgehaald worden beantwoord. Hierbij zal ook aandacht bestaan voor het zogenaamde ‘prioriteitenlijst’ van West Betuwe. Op deze lijst is een aantal wensen opgenomen van bewoners voor een (verkeers)oplossing op maat, op specifieke wegtrajecten. Daarnaast zullen de stappen voor verdere detaillering van de belevingspunten weer worden vervolgd. Deze stappen lagen enigszins stil als gevolg van het doorlopen extra participatieproces. Hierna, onder B. volgt een toelichting op deze vervolgstappen.

B. Vervolg van eerder ingezette participatiestappen De voortgang van de dijkversterkingsprojecten in de uitwerking van de uitgangspunten van Gastvrije Waaldijk in samenwerking met de gemeente, kan weer vervolg worden gegeven. Hierbij wordt ook duidelijk en meer concreet waar lokaal maatwerk (nog meer) mogelijk is. 1. Beantwoording van reacties op detailuitwerking (voorstel snelheidremmende maatregelen en openbare verlichting) Naar verwachting zal het college in september een voorstel behandelen. Dit voorstel zal een beantwoording bevatten op de reacties van bewoners die in de periode januari-maart 2022 zijn opgehaald (zie onder ‘5. Participatie vanaf 2022’). Deze reactie hadden betrekking op snelheidremmende maatregelen als drempels en plateau’s, openbare verlichting, snelheidregimes. ➔ Besluitvorming: behandeling college naar verwachting in september 2022 Bewoners worden geïnformeerd over de beantwoording door de gemeente. U zal in ieder geval een informatienota hierover ontvangen. 2. Belevingspunten uit het Masterplan 2021 Het Masterplan vormt een beeldkwaliteitplan over weginrichting én over belevingspunten. Bij deze laatste dient onderscheid te worden gemaakt tussen kleine en grotere punten. De kleinere betreft veelal het bankje aan de (rivierzijde van de) dijk, dat het waterschap opnieuw terugplaatst na de uitvoering van de dijkversterkingsmaatregel.

De grotere belevingspunten zijn de pleintjes, grotere plekken aan de rivier, vaak in of nabij een kern, waar meer gebeurt dan enkel het herplaatsen van een bankje. Voorbeelden zijn de Kaap van Haaften (GoWa), de bocht in Opijnen en de Bol in Varik (TiWa). Bij TiWa worden deze grotere punten ‘ontwikkellocaties’ genoemd. Het ontwerp van deze belevingspunten is opgenomen in de Projectplannen Waterwet, dan wel in ‘meegecoördineerde planproducten’(zoals bij TiWa in landschapsplannen bij het bestemmingsplan). De afronding van de volledige uitwerking van deze grotere belevingspunten gaat op korte termijn plaatsvinden. De beide dijkversterkingsprojecten hebben definitieve uitwerkingen nodig voor de (voorbereiding van de) uitvoering. a.

Belevingspunten GoWa: voorgeschiedenis en aankomende stappen

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 11 van 12

In aanloop naar en tijdens de formele procedure is met bewoners/ensembles gesproken over ontwerp/inrichting van de belevingspunten (voorbeeld Kaap van Haaften). In 2022 is/zal dit proces worden afgerond met een definitief ontwerp (DO). De input voor het Verhaal van de Waal kan hierin worden meegenomen. GoWa zal dit in samenwerking met de gemeente en de bewoners(groepen) tot afronding brengen. ➔ Naar verwachting is geen besluitvorming nodig door de gemeente. GoWa voert detaillering uit op basis van waartoe eerder besloten is in de procedure van het Projectplan Waterwet. b. Belevingspunten TiWa: aankomende stappen De uitvoeringsplanning vraagt om drie ‘pakketten’ voor de ontwikkellocaties: Q3 2022: Neerijnen, Opijnen en Waardenburg Q4 2022: Zennewijnen, Ophemert en Varik Q1 2023: Heesselt Het ontwerp van de belevingspunten zoals opgenomen in het Projectplan Waterwet/landschapsplannen bij de bestemmingsplannen wordt (technisch) ge-updated door de aannemer. Deze gaat met TiWa in gespreksronden de definitieve invulling van de grotere belevingspunten vormgeven; Met gemeenten en andere overheid)instanties. Daarnaast met aanwonenden en ten slotte met de bewoners van de kern, dorpstafels enzovoorts. Bij dit proces kan ook de input voor het Verhaal van de Waal worden opgehaald. ➔ Naar verwachting is geen besluitvorming nodig door de gemeente.

TiWa voert detaillering uit op basis van waartoe eerder besloten is in de procedure van het Projectplan Waterwet. c.

Vanuit de gemeente wordt ook koppeling gemaakt met ‘kernagenda’s’. Deze worden opgesteld door de bewoners zelf, in samenspraak met gemeente (o.a. gebiedsmakelaars). Deze agenda’s worden bestuurlijk vastgesteld en tot uitvoering gebracht, waar mogelijk in samenhang met lopende projecten. De onderwerpen raken inwonerszaken in de volle breedte, zoals van meer wandelmogelijkheden tot gebruik van dorpshuizen. Invulling geven aan lokaal maatwerk behoort hierbij zeker tot de mogelijkheden, ook op het gebied van het onderwerp Cultuurhistorie. ➔ Besluitvorming is nog niet in beeld. Zodra hierover meer bekend is, zal u hierover worden geïnformeerd.

3. Verhaal van de Waal (benoemd in Samenwerkingsovereenkomst en Masterplan 2021) Loopt parallel mee met de definitieve invulling van de belevingspunten. Nadere toelichting hierop volgt nog al er meer concrete informatie is. Communicatie Met de betrokken partijen van het project Gastvrije Waaldijk is een communicatiestrategie opgesteld voor de algemene communicatie over het project Gastvrije Waaldijk. Het waterschap fungeert in deze als centraal aanspreekpunt, met name dus voor zover het communicatie namens het BBO betreft.

27 september 2022 Kenmerk 661749 Pagina 12 van 12

Daarnaast zal aanvullend communicatie plaats blijven vinden op het niveau van de afzonderlijke dijkversterkingsprojecten. Dit vindt reeds plaats en zal ook worden voortgezet, zoals via de nieuwsbrieven en bouwapp. Dit heeft bijvoorbeeld betrekking op de drie ‘pakketten’ voor de ontwikkellocaties van TiWa. Ten slotte zal de gemeente haar eigen besluiten communiceren, op gebruikelijke wijze. Hiermee is duidelijk dat er drie niveaus zijn van communicatie en dat onderlinge afstemming plaatsvindt. Ter afsluiting Voorliggende nota gaat uitsluitend in op de periode van begin 2022 tot en met 30-aug, oftewel de periode van de extra participatie van het waterschap, als gezamenlijke beslissing uit het BBO. Met afronding van deze participatiestappen over de lange lijn en vervolg geven aan het proces voor de definitieve invulling van de belevingspunten wordt verder gewerkt aan het project Gastvrije Waaldijk. Concretisering van lokaal maatwerk begint steeds meer vorm te krijgen. De stappen met bewoners en de uitkomsten hiervan worden met u gedeeld. Wij zullen u op de hoogte brengen van de besluiten die wij nemen -en afwegingen die wij hierbij maken- over de verdere uitwerking van Gastvrije Waaldijk. De momenten die hiervoor op dit moment in beeld zijn, zijn benoemd onder ‘8. Hoe nu verder’. Uiteraard kan voorkomen dat er ook nieuwe inzichten of actualiteiten vragen om afstemming met u.

Bijlage(n) 1. Verslag gesprek met Veilig Verkeer Nederland, mei 2022 2. Verslag gesprek met ANWB en Fietsersbond inzake GVWD mei 2022 3. Verslag gesprek met VWD, mei 2022 4. Proces aanpak participatie, juni 2022 5. Bijlagen bij besluit BBO, zoals ook per mail verstrekt aan deelnemers van de stakeholdersessie, augustus 2022: a. Advies GVWD b. Motivering advies GVWD c. Analyse verkeersveiligheid GVWD d. Verkeerskundig onderzoek GVWD 6. Email van ANWB aan VWD, augustus 2022 Suggestie ter afhandeling Voor kennisgeving aannemen. Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe, de gemeentesecretaris, Philip Bosman

de burgemeester, Servaas Stoop