IN087-Bijlage-Verkeerskundig-onderzoek-sluipverkeer-West-Betuwe-A2.pdf
Tekst van het document
Sluipverkeer A2 in West Betuwe
Verkeerskundig onderzoek naar sluipverkeer van de A2/A15 in de gemeente West Betuwe
Opdrachtgever
Provincie Gelderland
Titel rapport
Sluipverkeer A2 in West Betuwe
Kenmerk
014781.20230623.R1.02
Datum publicatie
21 juli 2023
Projectteam opdrachtgever
gemeente West Betuwe en provincie Gelderland
Status
Definitief © Copyright Goudappel BV 21-7-23
Inhoudsopgave 1. Inleiding
1
1.1
Aanleiding
1
1.2
Onderzoeksvragen
1
2. Aanpak
2
2.1
Mogelijke sluiproutes vaststellen
2
2.2
TomTom selected link (op afrit)
2
2.3
TomTom percentages omzetten naar motorvoertuigen
4
2.4
Aandeel sluipverkeer vaststellen
5
3. Mogelijke sluiproutes
7
3.1
Enquêteresultaten
7
3.2
Reistijdanalyse
9
4. Gebruik sluiproutes
11
4.1
Aansluiting 14 Beesd (A2)
12
4.2
Aansluiting 15 Geldermalsen (A2)
14
4.3
Aansluiting 16 Waardenburg (A2)
16
4.4
Aansluiting 30a Meteren (A15)
17
4.5
Aansluiting 29 Leerdam (A15)
19
5. Conclusie
20
1. Inleiding 1.1
Aanleiding
De verbreding van de A2 tussen Deil en Vught is als gevolg van de stikstofproblematiek en de (on)beschikbaarheid van personeel bij Rijkswaterstaat uitgesteld. De verwachting is dat de genoemde verbreding van de A2, in de verkenningsfase nog voorzien vanaf 2030, daardoor nog een aantal jaar langer op zich laat wachten. Tegelijkertijd hebben verschillende kernen (te weten Waardenburg, Tuil, Haaften en Beesd) binnen de gemeente West Betuwe aangegeven overlast te ervaren door sluipverkeer dat het onderliggend wegennet in West Betuwe als alternatief voor de A2 gebruikt. Door de vertraagde uitbreiding van de A2, in combinatie met de verwachte groei van autoverkeer in de toekomst, is de verwachting dat de overlast verder toeneemt. Naar aanleiding van bovenstaande is onlangs een petitie aangeboden aan het Rijk, de provincie Gelderland en de gemeente West Betuwe. De provincie neemt daarom, samen met de gemeente West Betuwe, het initiatief om de situatie verder te analyseren en te beoordelen.
1.2
Onderzoeksvragen
Goudappel heeft opdracht gekregen om het sluipverkeer van de A2/A15 in de gemeente West Betuwe in kaart te brengen. Hierbij gaat het specifiek om de vragen: •
Welke routes – gerelateerd aan sluipverkeer – worden als problematisch ervaren door bewoners van de kernen Waardenburg, Tuil, Haaften en Beesd?
•
Welke routes worden daadwerkelijk door sluipverkeer gebruikt en in welke mate?
In dit onderzoek staat het sluipverkeer centraal. Het verschil tussen sluipverkeer en doorgaand verkeer is als volgt afgebakend. •
Verkeer dat de snelweg afgaat, een stuk over het onderliggend wegennet rijdt en vervolgens de snelweg weer oprijdt (en dus een stuk snelweg ontwijkt) is sluipverkeer.
•
Verkeer dat door een van de genoemde kernen rijdt, maar niet uit dezelfde kern komt of naartoe gaat is doorgaand verkeer.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
1
2. Aanpak In dit hoofdstuk lichten we de aanpak toe. In het kort behelst het de volgende stappen: 1.
Mogelijke sluiproutes vaststellen op basis van reistijdanalyse en enquêteresultaten.
2.
Op deze routes met behulp van floating car data (FCD) van TomTom Move het (sluip)verkeer onderzoeken.
3.
De TomTom percentages omzetten naar motorvoertuigen.
4.
Vergelijking tussen het aantal motorvoertuigen sluipverkeer en de totale intensiteit.
In de volgende paragrafen bespreken we elke stap in meer detail.
2.1
Mogelijke sluiproutes vaststellen
Op basis van reistijden van Google Maps hebben wij geanalyseerd welke routes via het onderliggend wegennet sneller kunnen zijn dan via het hoofdwegennet tijdens congestie. Deze snellere routes kunnen als sluiproute worden gebruikt en zijn dus meegenomen in de analyse. De provincie Gelderland heeft onder de inwoners van de kernen Beesd, Haaften, Tuil en Waardenburg een enquête gehouden waarin onder andere de locatie van ervaren knelpunten met betrekking tot sluipverkeer is geïnventariseerd. Met bijna 700 reacties van bewoners is er veel waardevolle input verzameld. Deze data hebben wij gebruikt om kaartbeelden te maken, om vervolgens de sluiproutes te identificeren.
2.2
TomTom selected link (op afrit)
Floating car data (FCD) van TomTom Move Om de verkeersstromen te analyseren hebben we gebruikgemaakt van floating car data (FCD) van TomTom Move. Op basis van de locatie van telefoons, auto’s en losse navigatiesystemen wordt real-time bijgehouden waar auto’s rijden. Daarnaast wordt de route van elk voertuig opgeslagen, zodat ook de herkomst en bestemming duidelijk is. Hierbij wordt uiteraard rekening gehouden met de privacy van gebruikers; zo wordt bijvoorbeeld de locatie van een huisadres verwijderd uit de data. Dit type verkeersdata geeft veel waardevolle inzichten. Doordat de herkomsten, bestemmingen en routes worden opgeslagen, is het mogelijk om sluipverkeer en bestemmingsverkeer te onderscheiden. Daarnaast zijn het daadwerkelijk gereden ritten, waardoor er geen ‘kunstgrepen’ (zoals interpolatie of andere wiskundige methodes) nodig zijn om reispatronen te herkennen. Tegelijkertijd is deze data niet perfect: niet alle reizigers gebruiken TomTom navigatiesoftware, waardoor niet al het verkeer wordt gemeten. Reizigers die gebruikmaken
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
2
van Google Maps zitten bijvoorbeeld niet in de data.1 Ongeveer 10% tot 20% van het totale verkeer zit wel in deze data, afhankelijk van de tijd en locatie. Voor dit onderzoek is dat geen probleem, omdat we geïnteresseerd zijn in het algemene beeld.
Figuur 1.1: Bronnen voor floating car data van TomTom (bron: TomTom)
Selected link (op afrit) De floating car data (FCD) van TomTom Move gebruiken we om een zogenoemde selected link analyse op te stellen. Dit houdt in dat we een wegvak selecteren en kijken waar de reizigers vanaf dat wegvak naartoe gaan. Figuur 2.1 geeft het resultaat van een dergelijke analyse weer. De percentages geven aan hoeveel procent van de voertuigen die op de afrit reden (de selected link) ook op de bekeken weg reed (waar de reizigers naartoe gaan). Bijvoorbeeld: 40% van alle voertuigen op afrit 16 Waardenburg (oostzijde), reed vervolgens over de N830 Steenweg ter hoogte van de Meerwijk. Op dezelfde manier reed 24% de A15 over richting Geldermalsen. Alle percentages zijn dus relatief ten opzichte van het geselecteerde wegvak; in dit geval de afrit 16 Waardenburg (oostzijde).
1
Voor de volledigheid: een gedeelte van de voertuigen heeft een eigen GPS-systeem, wat onafhankelijk
van de telefoon van de bestuurder werkt. Indien reizigers akkoord zijn, registreert TomTom op de achtergrond de locatie van het voertuig. Deze voertuigen zitten wel in de TomTom data, ook al gebruiken ze Google Maps voor de daadwerkelijke navigatie. Zie de rapportage Bruikbaarheid van floating car data voor beleidsonderzoek (KiM, 2017).
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
3
Figuur 2.1: Voorbeeld van een selected link analyse op basis van TomTom FCD Op dit moment reikt een selected link van TomTom FCD tot maximaal 10 km vanaf het geselecteerde wegvak. Voor afrit 29 Leerdam (A15) is deze 10 km niet voldoende, aangezien toerit 16 Waardenburg west (A2) verder weg ligt dan 10 km. Om toch inzicht te krijgen in de hoeveelheid sluipverkeer tussen genoemde aansluitingen, hebben we gebruik gemaakt van de Origin/Destination analyse op basis van dezelfde TomTom FCD. In bijlage 1 wordt deze methodiek verder toegelicht. Ten slotte hebben we in overleg met de projectgroep besloten om de data van heel 2022 te gebruiken, behalve de vakantiedagen. Hoewel er aan het begin van 2022 nog sprake was van enkele COVID-19-maatregelen, geven alle werkdagen uit 2022 samen een grotere hoeveelheid FCD. Dit draagt bij aan de betrouwbaarheid van de analyse. We maken gebruik van drie periodes: ochtendspits (07:00-09:00 uur, OS), avondspits (16:00 uur-18:00 uur, AS) en etmaal (00:00-23:59 uur, etm). Door onderscheid te maken in tijdsvakken krijgen we gevoel voor de spreiding over de dag. We gaan dus uit van een gemiddelde werkdag, maar we zijn er ons van bewust dat er ook werkdagen zijn waarop de verkeerssituatie anders is en de hoeveelheid sluipverkeer veel hoger (of lager) kan zijn, bijvoorbeeld tijdens een incident of een rijstrookafsluiting op de A2.
2.3
TomTom percentages omzetten naar motorvoertuigen
Doorgaande op het voorbeeld van hierboven weten we dat 40% van het verkeer op afrit 16 Waardenburg (oostzijde) rechtsaf is geslagen en via de N830 Steenweg reed. Om de procenten om te zetten in motorvoertuigen gebruiken we de gemeten intensiteit op de afrit. De reden voor deze tussenstap is dat de TomTom FCD een steekproef is. Immers, niet iedereen gebruikt navigatiesoftware op basis van TomTom. Figuur 2.2 illustreert deze stap: de percentages zijn vervangen door aantallen motorvoertuigen. De 100% op de afrit uit figuur 2.1 is vervangen door de gemeten 765 motorvoertuigen, de 40% door 300 motorvoertuigen (40% van 765), enzovoort.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
4
Figuur 2.2: Voorbeeld van een selected link analyse op basis van TomTom FCD, waarbij de percentages zijn omgezet in aantallen. De gemeten intensiteiten zijn afkomstig van INWEVA en gelden voor 2022 exclusief vakantiedagen. In bijlage 2 zijn de intensiteiten voor alle gebruikte afritten opgenomen.
2.4
Aandeel sluipverkeer vaststellen
De laatste stap is om het aandeel sluipverkeer vast te stellen. Doorgaand op het voorbeeld weten we op basis van de TomTom FCD dat er 50 voertuigen de afrit bij Waardenburg gebruiken en in dezelfde rit doorrijden naar toerit Meteren om de A15 op te rijden (figuur 2.3 links). Daarnaast weten we dat in totaal 900 voertuigen op de zuidbaan van de N830 rijdt (figuur 2.3 rechts). Het aandeel sluipverkeer is dus 50 van 875 voertuigen; oftewel 6%.
Figuur 2.3: Aandeel sluipverkeer vaststellen op basis van TomTom FCD en totaal aantal voertuigen
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
5
Het totaal aantal voertuigen op een wegvak (in dit voorbeeld 875) is opgehaald uit het strategisch verkeersmodel Rivierenland. In bijlage 4 is voor de wegvakken waar ook tellingen beschikbaar zijn een vergelijking gemaakt tussen het verkeersmodel en tellingen. Op basis van deze analyse blijkt dat het verkeersmodel tussen de 0 en 10% afwijkt van de tellingen, wat onder andere veroorzaakt wordt door verschillende teljaren. Voor het doel van dit onderzoek (aandeel sluipverkeer op hoofdlijnen vaststellen) is het verkeersmodel daarmee afdoende nauwkeurig.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
6
3. Mogelijke sluiproutes Zoals uitgelegd in de aanpak, zijn de mogelijke sluiproutes vastgesteld op basis van de enquêteresultaten en een reistijdanalyse.
3.1
Enquêteresultaten
De provincie Gelderland heeft door middel van een enquête onder de inwoners van de kernen Beesd, Haaften, Tuil en Waardenburg de ervaren knelpunten met betrekking tot sluipverkeer geïnventariseerd. De locaties van alle benoemde knelpunten zijn weergegeven in figuur 3.1. Wat betreft het slipverkeer komt hieruit met name een clustering in Beesd (1), in het buitengebied tussen de A15, Marijkestraat, N830 en A2 (2) en rondom de N830 nabij de af- en toerit met de A2 (3). Hoewel er meer clusteringen zichtbaar zijn, richten we ons in dit onderzoek op sluipverkeer.
Figuur 3.1: Door inwoners aangegeven knelpunten In figuren 3.2, 3.3 en 3.4 is ingezoomd op de drie clusters: •
Figuur 3.2 geeft de door inwoners aangeven knelpunten met betrekking tot sluipverkeer in Beesd weer. In Beesd wordt sluipverkeer overduidelijk langs de Schuttersweg, Doctor A. Kuyperweg en de Veerweg ervaren. De Wilhelminastraat en de Achterstraat lijken minder overlast van sluipverkeer te ervaren.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
7
•
Figuur 3.3 geeft de door inwoners aangeven knelpunten met betrekking tot sluipverkeer in het buitengebied tussen de A15, Marijkestraat, N830 en A2 weer. De knelpunten liggen verspreid in het gebied, mogelijke doordat de bebouwing ook verspreid is. Wat wel duidelijk naar voren komt is dat dit gebied overlast van sluipverkeer ervaart.
•
Figuur 3.4 geeft de door inwoners aangeven knelpunten met betrekking tot sluipverkeer in Waardeburg en Tuil weer. Met name langs de N830 wordt sluipverkeer ervaren. Daarnaast is ook op de Zandweg een clustering te zien.
Figuur 3.2: Door inwoners aangegeven knelpunten met betrekking tot sluipverkeer in Beesd.
Figuur 3.3: Door inwoners aangegeven knelpunten met betrekking tot sluipverkeer in het gebied tussen de A15, A2, N830 en Marijkestraat.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
8
Figuur 3.4: Door inwoners aangegeven knelpunten met betrekking tot sluipverkeer rondom Tuil en Haaften.
3.2
Reistijdanalyse
Figuur 3.5 laat zien op welke wegvakken rondom knooppunt Deil op een typische ochtenden avondspits op een gemiddelde werkdag het verkeer vertraging heeft. Te zien is dat er met name vertraging is op een aantal wegvakken in de routes van en naar de brug over de Waal van de A2 (Martinus Nijhoffbrug). Dit komt overeen met het beeld van Google Maps en de ANWB2: in de ochtendspits ligt het drukke traject van ‘s-Hertogenbosch richting knooppunt Deil en in de avondspits vanuit knooppunt Deil richting ’s-Hertogenbosch.
Figuur 3.5: Vertraging in een typische ochtend- (links) en avondspits (rechts) op een gemiddelde werkdag (bron: TomTom)
2
https://www.anwb.nl/verkeer/nederland/verkeersinformatie/dagelijkse-drukke-trajecten
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
9
Op basis van deze vertraging is met behulp van Google Maps geanalyseerd welke sluiproutes er mogelijk zijn tussen de diverse op- en afritten rondom knooppunt Deil om de vertraging rondom knooppunt Deil te ontlopen. Deze sluiproutes zijn weergegeven in figuur 3.6 en figuur 3.7.
Figuur 3.6: Mogelijke sluiproutes in zuidelijke richting tussen de diverse op- en afritten rondom knooppunt Deil
Figuur 3.7: Mogelijke sluiproutes in noordelijke richting tussen de diverse op- en afritten rondom knooppunt Deil
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
10
4. Gebruik sluiproutes Op basis van de enquêteresultaten en de reistijdanalyse is bepaald dat er mogelijk sluiproutes zijn vanaf de aansluitingen weergegeven in figuur 4.1. Om het daadwerkelijke sluipverkeer in beeld te brengen, is per afrit geanalyseerd hoe de verkeersstromen zich verspreiden. De gevolgde aanpak en de relevante kanttekeningen daarbij zijn toegelicht in hoofdstuk 2. In onderstaande paragrafen zijn de resultaten opgenomen per afrit. De volgende aandachtspunten zijn daarbij relevant. •
Bij elke afrit worden de hoeveelheden steeds in de volgorde ‘ochtendspits, avondspits, etmaal’ gepresenteerd en hebben betrekking op een gemiddelde werkdag.
•
De aantallen ochtendspits en avondspits tellen niet op tot etmaal, aangezien er buiten de spits ook sprake is van sluipverkeer.
•
De genoemde aantallen motorvoertuigen zijn afgerond op tientallen om schijnnauwkeurigheid te vermijden.
•
Sluipverkeer is verkeer dat de snelweg afrijdt en vervolgens bij een andere toerit de snelweg weer oprijdt.
•
Bij de eerste analyse (afrit Beesd gedurende de ochtendspits) lichten wij toe hoe het kaartbeeld gelezen dient te worden. Deze uitleg geldt voor alle volgende kaartbeelden in dit hoofdstuk.
Figuur 4.1: Locaties snelwegaansluitingen
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
11
4.1
Aansluiting 14 Beesd (A2)
Toelichting kaartbeeld In figuur 4.2 is weergegeven hoe het verkeer zich vanaf afrit 14 Beesd (west) verspreidt over het wegennet in een gemiddelde ochtendspits. De linker kaart laat de relatieve verdeling zien, waarbij het verkeersvolume op de afrit 100% is. Vervolgens verspreidt het verkeer zich over het wegennet, wat is aangegeven met de verschillende kleuren. Hoe lichter de kleur, hoe kleiner het resterende percentage verkeer ten opzichte van het oorspronkelijke totaalvolume op afrit 14 Beesd. Bij de toeritten staat het percentage dat de snelweg weer oprijdt. Dat is het sluipverkeer. In dit geval is dat 3% bij toerit 15 Geldermalsen en 5% bij toerit 16 Waardenburg De rechter kaart laat de absolute aantallen verkeer zien. In een gemiddelde ochtendspits (07:00 – 09:00 uur) in 2022 reden er 375 motorvoertuigen over de afrit. De 100% uit de linker kaart op afrit 14 Beesd staat dus gelijk aan 375 motorvoertuigen. De 3% die bij toerit 15 Geldermalsen staat gelijk aan 10 motorvoertuigen (3% van 375 is ongeveer 10) en de 5% bij toerit 16 Waardenburg staat gelijk aan 20 motorvoertuigen. Als laatste is zichtbaar dat sommige lijnen van een lichtere in een donkere kleur overgaan, zoals op de A2 ten zuiden van toerit 15 Geldermalsen.
De verklaring hiervoor is dat het sluipverkeer vanaf afrit 14 Beesd via verschillende wegen de snelweg weer oprijdt: via de kern Beesd en via de snelweg zelf. Die laatste groep rijdt dus eerst de snelweg af bij afrit 14 Beesd en rijdt vervolgens bij toerit 14 Beesd de snelweg weer op. In deze situatie betreft dit 2% van het verkeer, wat in absolute aantallen op 5 tot 10 motorvoertuigen neerkomt. Dit voegt zich samen met de 3% verkeer bij toerit 15 Geldermalsen, wat optelt tot ruim 5% wat weer overeenkomt met de volgende kleur in de legenda.
Figuur 4.2: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Beesd (west), ochtendspits
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
12
Toelichting resultaten In de ochtendspits (figuur 4.2) is rond de 8% van het verkeer dat de snelweg afrijdt bij Beesd sluipverkeer, want deze rijden bij toerit 15 Geldermalsen (3%) en toerit 16 Waardenburg (5%) de snelweg weer op. In absolute aantallen spreken we over ongeveer 30 motorvoertuigen. Het sluipverkeer naar richting Waardenburg maakt gebruik van de N830 en de Heerkensdreef/Ammanswal/Slimweistraat. In de avondspits (16:00 – 18:00 uur, figuur 4.3) zien we dat het aandeel sluipverkeer aanzienlijk hoger ligt dan in de ochtendspits. In totaal rijden rond de 150 motorvoertuigen (50+100) sluipverkeer door de plaats Beesd heen. Net zoals in de ochtendspits geldt dat het grootste gedeelte bij toerit 16 Waardenburg de snelweg weer oprijdt. Van deze groep gebruikt het grootste gedeelte de N830 langs Haaften en Tuil.
Figuur 4.3: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Beesd (west), avondspits Op etmaal (figuur 4.4) zien we hetzelfde beeld als tijdens de spitsen: sluipverkeer kiest met name voor toerit 16 Waardenburg om de snelweg weer op te rijden en rijdt vooral via de N830. In totaal is er sprake van rond de 400 motorvoertuigen sluipverkeer dat door de plaats Beesd heenrijdt.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
13
Figuur 4.4: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Beesd (west), etmaal
4.2
Aansluiting 15 Geldermalsen (A2)
Vanaf afrit 15 Geldermalsen (oostzijde) rijdt tijdens een gemiddelde ochtendspits ongeveer 10% de snelweg weer op bij toerit 16 Waardenburg (zie figuur 4.5). Dit verkeer rijdt voornamelijk via de N830 langs Haaften en Tuil, maar een klein deel kiest ook voor de route Heerkensdreef/Ammanswal/Slimweistraat. In de ochtendspits rijdt er vrijwel geen naar toerit 30 Geldermalsen (A15).
Figuur 4.5: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Geldermalsen (west), ochtendspits
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
14
In de avondspits (figuur 4.6) rijdt een gedeelte van het sluipverkeer via Geldermalsen naar toerit 30 Geldermalsen (A15). In totaal zijn 85 motorvoertuigen sluipverkeer, waarvan 25 naar toerit 16 Waardenburg en 60 naar toerit 30 Geldermalsen.
Figuur 4.6: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Geldermalsen (west), avondspits
Op etmaalniveau (figuur 4.7) rijdt 2% van het verkeer vanaf afrit 15 Geldermalsen bij toerit 16 Waardenburg de snelweg weer op en 3% bij toerit 30 Geldermalsen (A15) de snelweg weer op. In totaal spreken we op etmaalniveau van 210 motorvoertuigen sluipverkeer.
Figuur 4.7: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Geldermalsen (west), etmaal
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
15
4.3
Aansluiting 16 Waardenburg (A2)
Voor verkeer vanuit ’s-Hertogenbosch dat richting het oosten wil, is door Waardenburg een route om knooppunt Deil te ontwijken. In feite is de route door Waardenburg in afstand korter dan via knooppunt Deil. In de ochtendspits (figuur 4.8) rijden er vanaf afrit 16 Waardenburg (oost) ongeveer 30 motorvoertuigen sluipverkeer door Waardenburg heen die vervolgens de A15 weer oprijden bij toerit 30a Meteren.
Figuur 4.8: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Waardenburg (oost), ochtendspits
In de avondspits (figuur 4.9) is het aantal motorvoertuigen sluipverkeer aanzienlijk hoger dan in de ochtendspits, namelijk rond 90 motorvoertuigen. Dit komt overeen met de reistijdanalyse (zie hoofdstuk 3.2), waaruit bleek dat met name in de avondspits sprake was van congestie op de A15 in oostelijke richting vanaf knooppunt Deil. Hierdoor zullen meer mensen kiezen voor de alternatieve reisroute door Waardenburg dan in de ochtendspits.
Figuur 4.9: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Waardenburg (oost), avondspits
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
16
Op etmaalniveau (figuur 4.10) rijden er ongeveer 275 motorvoertuigen sluipverkeer door Waardenburg heen vanaf afrit 16 Waardenburg (oost). Verder zien we dat rond de 20% van het verkeer dat bij afrit 16 Waardenburg de snelweg afrijdt naar Geldermalsen rijdt. Dit zijn ongeveer 1.100 motorvoertuigen. Voor dit verkeer is door Waardenburg (vrijwel) altijd sneller en korter. Hoewel wij dit niet als sluipverkeer beschouwen (zij rijden de snelweg niet opnieuw op), zullen bewoners van Waardenburg dit mogelijkerwijs wel als sluipverkeer ervaren, omdat dit verkeer geen bestemming in Waardenburg heeft.
Figuur 4.10: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Waardenburg (oost), etmaal
4.4
Aansluiting 30a Meteren (A15)
In de ochtendspits (figuur 4.11) zien we ongeveer 50 motorvoertuigen sluipverkeer die bij afrit 30a Meteren (A15) de snelweg afrijden en via de toerit 16 Waardenburg (west) de snelweg weer oprijden. Dit verkeer rijdt grotendeels via de N830 Steenweg en in mindere mate via de Zandweg. De Zandweg is in de ochtend- en avondspits afgesloten voor doorgaand verkeer. Het sluipverkeer is daarmee dus in overtreding. Aangezien de afrit 30a Meteren (A15) enkel op de zuidbaan van de A15 is aangesloten, betreft dit verkeer vanaf knooppunt Deil. Als we de reistijdanalyse in beschouwing nemen (zie hoofdstuk 3.2), zal dit in de ochtendspits met name verkeer vanuit het westen zijn dat congestie in knooppunt Deil wil ontlopen.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
17
Figuur 4.11: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Meteren (A15), ochtendspits In de avondspits (figuur 4.12) is het aantal motorvoertuigen sluipverkeer minder dan in de ochtendspits. Het betreft hier ongeveer 25 voertuigen. Het sluipverkeer rijdt net zoals in de ochtendspits met name via de N830 Steenweg en in mindere mate via de Zandweg.
Figuur 4.12: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Meteren (A15), avondspits Op etmaalniveau (figuur 4.13) zien we ongeveer 130 motorvoertuigen sluipverkeer vanaf afrit 30a Meteren (A15) naar toerit 16 Waardenburg rijden. Dit betreft voornamelijk verkeer via de N830 Steenweg, maar het (illegale) sluipverkeer via de Zandweg is ook zichtbaar.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
18
Figuur 4.13: Verspreiding van de verkeersstromen vanaf afrit Meteren (A15), etmaal
4.5
Aansluiting 29 Leerdam (A15)
Zoals in hoofdstuk 2 aangegeven heeft TomTom FCD niet voldoende gegevens om voor afrit 29 Leerdam (zuid) dezelfde kaartbeelden te maken. Op dit moment reikt een selected link van TomTom FCD namelijk tot maximaal 10 km vanaf het geselecteerde wegvak. Voor afrit 29 Leerdam (A15) is deze 10 km niet voldoende. Om toch inzicht te krijgen in de hoeveelheid sluipverkeer tussen genoemde aansluitingen, hebben we gebruik gemaakt van de Origin/Destination analyse op basis van dezelfde TomTom FCD. Deze methodiek wordt verder toegelicht in bijlage 1. Uit de resultaten in bijlage 1 blijkt dat het sluipverkeer van afrit 29 Leerdam (A15) naar toerit 16 Waardenburg west (A2) via de N830 rijdt. Het sluipverkeer op deze route is in de ochtendspits 20 motorvoertuigen, in de avondspits 25 en op het gehele etmaal 100 motorvoertuigen.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
19
5. Conclusie In dit rapport is het sluipverkeer van de A2/A15 in de gemeente West Betuwe in kaart gebracht. In hoofdstuk 3 zijn de mogelijke sluiproutes vastgesteld op basis van de enquêteresultaten en een reistijdanalyse. In hoofdstuk 4 is het gebruik van de sluiproutes in beeld gebracht door middel van floating car data (FCD). Daaruit kwam naar voren dat over bepaalde wegvakken meerdere sluiproutes rijden, zoals bij de N830 langs Haaften en Tuil. Als conclusie van dit onderzoek zijn daarom in dit hoofdstuk alle sluipverkeerroutes gebundeld. Het sluipverkeer is vervolgens vergeleken met de modelintensiteiten in dezelfde richting om vast te stellen hoe groot het aandeel sluipverkeer op hoofdlijnen is. In figuren 5.1, 5.2 en 5.3 zijn de resultaten opgenomen voor respectievelijk ochtendspits, avondspits en etmaal per periode. Op relevante wegvakken is het percentage sluipverkeer ten opzichte van de totale intensiteit op het betreffende wegvak in de betreffende richting weergegeven. De volgende aandachtspunten zijn daarbij relevant. •
In hoofdstuk 2 is de gevolgde werkwijze inclusief aandachtspunten toegelicht.
•
Zoals eerder benoemd betreft deze analyse een gemiddelde werkdag in 2022 en niet een situatie tijdens incidenten (bijv. afgesloten rijbaan op de A2).
•
De balans tussen functie, gebruik en vormgeving van een weg bepalen of het sluipverkeer een probleem vormt. Dit is nu niet onderzocht.
Beesd Wat opvalt voor alle tijdsperioden is het hoge aandeel sluipverkeer door Beesd. Vanaf aansluiting 14 Beesd rijdt sluipverkeer via de Parkweg, Schuttersweg, Doctor A. Kuypersweg en Veerweg naar aansluiting 15 Geldermalsen en aansluiting 16 Waardenburg. Het aandeel sluipverkeer verschilt per wegvak, omdat de totale verkeersintensiteit per wegvak verschillend is. Het aandeel sluipverkeer is het hoogst op de Doctor A. Kuypersweg. In bijvoorbeeld de ochtendspits is 25% van het gemotoriseerde verkeer sluipverkeer en in de avondspits 49%. Op de andere wegvakken is het aandeel sluipverkeer lager, maar in de avondspits overal 20% of meer. Het buitengebied tussen de A15, A2 en N830 In het buitengebied tussen de A15, A2 en N830 zijn de absolute aantallen sluipverkeer beperkt, maar vanwege de lage totale verkeersintensiteiten vormt sluipverkeer een aanzienlijk deel van het totale verkeer. Het sluipverkeer in dit gebied rijdt vanaf aansluiting 14 Beesd en aansluiting 15 Geldermalsen naar aansluiting 16 Waardenburg. Op de Heerkensdreef (ten noorden van de Molenkmaweg) is ongeveer 50% sluipverkeer op etmaalniveau. Op de Marijkestraat, ligt het aandeel sluipverkeer in zowel de ochtend- als de avondspits op 25%. De Slimweistraat bij de Zandweg is het sluipverkeer 5% tot 10% van de totale verkeersintensiteit. Waardenburg en Tuil In Waardeburg rijdt op verschillende routes sluipverkeer:
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
20
•
In Waardenburg en Tuil ten westen van de A2 rijdt sluipverkeer over de N830 (Steenweg/Graaf Reinaldweg) en de Achterweg. Het aandeel sluipverkeer op de N830 ten westen van de A2 is ter hoogte van Waardenburg en Tuil gedurende de avondspits tussen de 15% en 20%. In de ochtendspits en op etmaal is dit aandeel rond de 10%. Dit sluipverkeer is afkomstig van de afritten van aansluiting 14 Beesd, aansluiting 15 Geldermalsen en aansluiting 29 Leerdam en rijdt naar de westelijke toerit van aansluiting 16 Waardenburg.
•
In Waardenburg ten oosten van de A2 rijdt sluipverkeer over de N830 (Steenweg) en de Zandweg. Op de N830 (Steenweg) ten oosten van aansluiting 16 Waardenburg rijdt sluipverkeer in twee richtingen: in westelijke richting vanaf de afrit van aansluiting 30a Meteren naar de westelijke toerit van aansluiting 16 Waardeburg en in oostelijke richting vanaf de oostelijke afrit van aansluiting 16 Waardeburg richting de toerit van aansluiting 30a Meteren. Circa 5% van het verkeer per richting is in elke periode sluipverkeer.
•
Op de Zandweg is gedurende de spitsen 10% tot 15% van de totale verkeersintensiteit sluipverkeer. Dit verkeer rijdt vanaf aansluiting 30a Meeteren naar de westelijke toerit van aansluiting 16 Waardenburg en is in overtreding, omdat de Zandweg tijdens de spitsperioden is afgesloten voor doorgaand verkeer.
Figuur 5.1: Sluipverkeerroutes gedurende de ochtendspits. Percentages geven inschatting van aandeel sluipverkeer t.o.v. totale verkeersintensiteit op het desbetreffende wegvak.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
21
Figuur 5.2: Sluipverkeerroutes gedurende de avondspits. Percentages geven inschatting van aandeel sluipverkeer t.o.v. totale verkeersintensiteit op het desbetreffende wegvak.
Figuur 5.2: Sluipverkeerroutes gedurende het etmaal. Percentages geven inschatting van aandeel sluipverkeer t.o.v. totale verkeersintensiteit op het desbetreffende wegvak.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
22
Bijlage 1 Aanpak Leerdam Op dit moment reikt een selected link van TomTom FCD tot maximaal 10 km vanaf het geselecteerde wegvak. Voor afrit 29 Leerdam (A15) is deze 10 km niet voldoende, aangezien toerit 16 Waardenburg west (A2) verder weg ligt dan 10 km. Om toch inzicht te krijgen in de hoeveelheid sluipverkeer tussen genoemde aansluitingen, hebben we gebruik gemaakt van de Origin/Destination analyse op basis van dezelfde TomTom FCD. Bij deze analyse zijn de stromen tussen bepaalde herkomsten en bestemmingen inzichtelijk. In deze bijlage lichten we de gevolgde aanpak toe, aangezien deze afwijkt van de selected link analyse. De uitkomsten van de analyse zijn wel vergelijkbaar met de selected link analyses. Stap 1: gebiedsselectie Als eerste zijn gebieden aangewezen die kunnen dienen als herkomst of bestemming. Hierbij is van belang om een cordon te creëren zodat al het verkeer meegenomen wordt in de analyse. In figuur B1 is het cordon weergegeven, inclusief de verdeling van verkeersstromen vanaf de A15 net voor afslag Leerdam over de andere gebieden. Zoals uit onderstaand figuur blijkt, rijdt het grootste gedeelte vanaf de A15 t.h.v. Leerdam in oostelijke richting (bijna 50%). Ruim 30% verlaat het cordon via de A2 t.h.v. Waardenburg. De 4,25% midden op de A15 lijkt op het eerste gezicht vreemd, maar in dat gebied is een tankstation gelegen en kan dus ook een bestemming zijn.
Voor alle duidelijkheid: de zones zijn niet beperkt tot een specifieke rijrichting. De reden hiervoor is dat de zones zo zijn ingetekend dat dit logischerwijs enkel verkeer vanuit het westen richting de andere windrichtingen kan bevatten.
Figuur B1: Gebiedsselectie inclusief de verdeling van verkeersstromen vanaf de herkomstzone Stap 2: dataselectie In overeenstemming met de selected link analyses is het volledige jaar 2022, exclusief vakanties en weekenden gebruikt voor de analyse. Dit resulteert in bijna 400.000 FCD ritten vanaf de herkomst (snelweg voor afrit Leerdam) naar bestemming (snelweg na toerit Waardenburg).
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
23
Stap 3: omzetten van TomTom FCD percentages naar aantal voertuigen tussen Leerdam en Beesd Om vast te stellen hoeveel voertuigen er vanaf de A15 t.h.v. Leerdam naar de A2 rijden t.h.v. Waardenburg stellen we de 100% van de herkomst gelijk aan de gemeten gemiddelde werkdag verkeersintensiteit op dat wegvak.
Gemeten intensiteit A15 zuidbaan voor aansluiting 29 Leerdam Percentage vanaf wegvak A15 zuidbaan voor 29 Leerdam naar wegvak A2 na aansluiting 16 Waardenburg Aantal voertuigen tussen genoemde wegvakken
Ochtendspits
Avondspits
Etmaal
4.448
5.141
32.300
30,7%
25,0%
28,0%
1.365
1.285
9.050
Stap 3: flowanalyse Nu de grootte van de stroom tussen het wegvak voor aansluiting 29 Leerdam (A15) en het wegvak na aansluiting 16 Waardenburg (A2) is bepaald, kan de route van die stroom worden vastgesteld. Door middel van de Flows explorer in het TomTom dashboard is de verdeling van het verkeer tussen de herkomst en de bestemming vastgesteld. Zoals weergegeven in figuur B2, gebruikt gedurende de ochtendspits 98,7% van de TomTom FCD ritten de snelweg, terwijl de resterende 1,3% het onderliggend wegennet middels de N830 gebruikt. Deze laatste groep is sluipverkeer, want het reed bij afrit 29 Leerdam (A15) de snelweg af en bij toerit 16 Waardenburg (A2) de snelweg weer op.
Figuur B2: Verdeling verkeersstromen vanaf regio 1 (herkomst) naar regio 2 (bestemming) Stap 4: omzetten van TomTom FCD trips naar aantal voertuigen De 1,3% sluipverkeer in de ochtendspits via de N830 vermenigvuldigen we met het aantal motorvoertuigen dat we in stap 3 hebben bepaald.
TomTom FCD percentage via N830 Gemiddeld aantal gemeten voertuigen voor afrit 29 Leerdam (bepaald in stap 3) Aantal voertuigen sluipverkeer
Ochtendspits
Avondspits
Etmaal
1,3%
2,0%
1,2%
1.365
1.285
9.050
20
25
100
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
24
Bijlage 2 Intensiteiten afritten In onderstaande tabel zijn de intensiteiten voor alle gebruikte afritten opgenomen. Deze zijn afkomstig van INWEVA en gelden voor 2022 exclusief vakantiedagen en weekenden. Voor Afrit Beesd zijn enkel geschatte intensiteiten beschikbaar. Werkdag
Ochtendspits [7-9]
Avondspits [16-18]
Geschat
2200
418
329
Geschat
2900
376
666
N327
Gemeten
4300
542
806
N327
Gemeten
4300
459
861
West
Achterweg
Gemeten
3100
571
378
Oost
Steenweg
Gemeten
5500
765
927
Zuid
Rijksstraatweg
Gemeten
1900
256
365
Afslagnr
Naam
Baan
OWN-naam
Gemeten/geschat
14
Beesd
Oost
Katijdeweg
West
Parkweg
Oost West
15 16 30a
Geldermalsen Waardenburg Meteren
Bijlage 3 Intensiteiten wegvakken In onderstaande tabel is voor de wegvakken waarvoor tellingen beschikbaar zijn een vergelijking gemaakt met het verkeersmodel. De provinciale teldata komt uit 2022, de Parkweg in Beesd is in 2021 geteld. Uit de vergelijking tussen het verkeersmodel en tellingen blijkt dat het verkeersmodel tussen de 0 en 10% afwijkt van de tellingen, wat onder andere veroorzaakt wordt door verschillende teljaren. Voor het doel van dit onderzoek (aandeel sluipverkeer op hoofdlijnen vaststellen) is het verkeersmodel daarmee afdoende nauwkeurig. Naam
Model
Telling
Verschil
Parkweg
2.900
2.620
10%
N327 / Provinciale weg West
6.100
5.590
9%
N830 / Graaf Reinaldweg
3.800
3.500
8%
N830 / Steenweg (west)
4.500
4.990
-11%
N327 / Provinciale weg West
6.100
5.760
7%
N830 / Steenweg (oost)
5.000
5.090
-2%
N830 / Steenweg (oost)
4.600
4.410
5%
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
25
Bijlage 4 Modelintensiteiten In hoofdstuk 5 is voor een aantal wegvakken het percentage sluipverkeer opgenomen. Op onderstaande kaarten is voor deze wegvakken de totale verkeersintensiteit opgenomen. Deze is overgenomen uit het verkeersmodel. De kaarten geven achtereenvolgens de ochtendspits-, avondspits- en etmaalintensiteiten weer.
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
26
Sluipverkeer A2 in West Betuwe - 21 juli 2023
27
Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden en via onze partners in het buitenland
Snipperlingsdijk 4
Postbus 161
+31(0) 570 666 222
7417 BJ Deventer
7400 AD Deventer
info@goudappel.nl
Nederland
Nederland
www.goudappel.nl
BTW NL 0072 11 879 B01 KVK
3801 7479
Sluipverkeer A2INGB in West IBAN NL09 0001Betuwe 2746 32- 21 juli 2023
28