IN084-kleinschalige-opvang-lokale-uitvoering-landelijke-bestuurlijke-afspraken.pdf

Informatienota Datum vergadering Registratienummer Informatienotanummer Portefeuillehouders Bijlage(n) Onderwerp

: 14 september 2022 : GZDGWB/462975 : 2022/IN084 : Servaas Stoop en Jan de Geus :5 : Kleinschalige opvang: lokale uitvoering van landelijke bestuurlijke afspraken asiel, huisvesting en integratie 26 augustus 2022

Onderwerp Kleinschalige opvang: lokale uitvoering van landelijke bestuurlijke afspraken asiel, huisvesting en integratie 26 augustus 2022. Kennisnemen van De lokale uitvoering op korte termijn van de landelijke bestuurlijke afspraken van 26 augustus 2022. Deze afspraken gaan over asiel, huisvesting en integratie onder de noemer ‘Uit de opvangcrisis komen én blijven’. Inleiding Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne vangt de gemeente en de gemeenschap vluchtelingen uit Oekraïne op. Het college houdt de raad voortdurend op de hoogte. Dit gaat over de opvang zelf en de effecten van de komst van vluchtelingen op West Betuwe. Het gaat ook over de inspanningen die de organisatie samen met de samenleving doet. Op 31 mei jl. was een besloten informatiebijeenkomst over de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne in West Betuwe. Daar gaven enkele raadsleden aan graag het bredere vluchtelingenvraagstuk te willen verkennen. In de raadsbrieven van het voorjaar gaf de burgemeester aan dat de prioriteit op dat moment lag bij het kordaat en zorgvuldig huisvesten van vluchtelingen uit Oekraïne. Daarnaast werken we hard aan het inlopen van onze achterstand op onze taakstelling voor te huisvesten statushouders. Zo ontstaat ook ruimte in de asielzoekerscentra. Van het huisvesten van andere groepen vluchtelingen was tot nu toe geen sprake.

Dat vraagstuk is nu urgent bij alle gemeenten neergelegd. Zoals eerder door de burgemeester toegezegd, informeren we de raad hierover. Het vluchtelingenvraagstuk kreeg de afgelopen twee maanden steeds meer urgentie. De recente beelden uit Ter Apel en de kamerbrieven spreken voor zich. Op 26 augustus 2022 zijn er landelijk bestuurlijke afspraken gemaakt voor de korte en lange termijn. Op 31 augustus 2022 ontving de raad een raadsupdate nr. 06 over deze bestuurlijke afspraken (zie stuk D48 op de lijst van ingekomen stukken voor de gemeenteraad van 27 september 2022). Met deze raadsinformatienota informeren wij

14 september 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 2 van 5

de raad over de lokale crisisuitvoering voor de korte termijn. Ook geven we een eerste richting voor de inzet op de langere termijn. Crisisnoodopvang Landelijk is er bestuurlijke overeenstemming om plekken voor crisisnoodopvang in gemeenten te realiseren ter ontlasting van de asiel opvanglocaties elders in het land. De uitvoering van deze crisisnoodopvang op korte termijn valt onder de verantwoordelijkheid van het college. Het college is van mening dat het Rijk dit probleem heeft veroorzaakt. Onder protest wil het college zich inzetten om een oplossing te vinden voor een deel van de taakstelling. Voor Veiligheidsregio Gelderland-Zuid gaat het om een opgave van 450 mensen. Op basis van het percentage inwoners van West Betuwe gaat het in deze gemeente om kleinschalige crisisnoodopvang voor 45 mensen (10% van de veiligheidsregio). Dit is tot uiterlijk 31 december 2022, of zo mogelijk eerder. Het college wil onder protest meewerken om een aanwijzing te voorkomen. Zo houden we de regie in eigen hand. Dit wel onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat de opvang tot uiterlijk 31 december 2022 duurt, of zo mogelijk eerder. Daarna vertrekken de mensen uit de gemeente. Het college accepteert geen verlenging en verwacht dat buurgemeenten ook hun rol nemen. Daarnaast neemt het college verantwoordelijkheid over het versnellen van woningbouw voor zogenoemde ‘spoedzoekers’.

Dit zijn mensen die nu wachten op een sociale huurwoning. Denk aan starters die nu noodgedwongen langer bij hun ouders wonen, partners die uit elkaar gaan, mensen met een sociale urgentie en inwoners met GGZ problematiek (uitstroom uit beschermd wonen) en statushouders (reguliere taakstelling). Over deze opgave op (middel)lange termijn volgt nog een andere raadsinformatienota. West Betuwe heeft net als andere gemeenten een zorgplicht. Eerder dit jaar gaf het college al richting aan de opvang van vluchtelingen die ontheemd waren na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Dat is kleinschalige opvang in verschillende vormen of mogelijkheden. Veel inwoners en organisaties zetten zich in voor een warm welkom aan de vluchtelingen uit Oekraïne. Zowel bij de gastgezinnen als in gemeentelijke opvanglocaties vonden zij een veilige plek. De prognose van de VRGZ is dat het aantal ontheemden uit Oekraïne zal toenemen als gevolg van de recente oorlogssituatie. Huisvesten statushouders Vooralsnog is er één concreet verzoek vanuit het Rijk als het gaat om statushouders. Dat is het versneld uitvoeren van de huisvestingstaakstelling van statushouders op korte termijn. Zo ontstaat ruimte in de asielzoekerscentra. Daar komt een nieuwe taakstelling bij, die vraagt tot juli 2023 meer statushouders te huisvesten in West Betuwe dan de huidige taakstelling. Het exacte aantal horen we in oktober 2022.

Statushouders zijn asielzoekers die een status (verblijfsvergunning) hebben gekregen. Als iemand vijf jaar met een asielvergunning in Nederland heeft gewoond en hij/zij is goed geïntegreerd en ingeburgerd (spreekt Nederlands en kent de Nederlandse samenleving), dan kan hij/zij de Nederlandse nationaliteit aanvragen.

14 september 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 3 van 5

Kernboodschap Het Rijk, het COA en Nederlandse gemeenten dragen zorg voor de opvang van vluchtelingen. De situatie in aanmeldcentrum Ter Apel is onhoudbaar. Daarom zijn er landelijk bestuurlijke afspraken gemaakt. Deze gaan over de doorstroom en over extra opvangplekken. Gemeenten gaan tijdelijk asielzoekers plaatsen in crisisnoodopvang tot uiterlijk 31 december 2022. Voor Gelderland-Zuid gaat het om een opgave van 450 mensen. De uitvoering van deze crisisnoodopvang op korte termijn valt onder de verantwoordelijkheid van het college. Voor Veiligheidsregio Gelderland-Zuid gaat het om een opgave van 450 mensen. Op basis van het percentage inwoners van West Betuwe gaat het in deze gemeente om kleinschalige crisisnoodopvang voor 45 mensen (10% van de veiligheidsregio). Dit is tot uiterlijk 31 december 2022, of zo mogelijk eerder. Het college wil onder protest meewerken om een aanwijzing te voorkomen. Zo houden we de regie in eigen hand. Dit wel onder de uitdrukkelijk voorwaarde dat de opvang uiterlijk 31 december 2022 eindigt, of zo mogelijk eerder. Daarna vertrekken de mensen uit de gemeente. Het college accepteert geen verlenging en verwacht dat buurgemeenten ook hun rol nemen. Daarnaast neemt het college verantwoordelijkheid over het versnellen van woningbouw voor de diverse spoedzoekers van huisvesting.

Consequenties Voor het snel en goed voldoen aan de bestuurlijke afspraken focust het college zich op de volgende doelstellingen: • Instellen van een ambtelijk en bestuurlijk operationeel team voor het realiseren van geschikte locatie(s) voor kleinschalige crisisnoodopvang van 45 personen met maatschappelijke partners. • Zorgvuldige communicatie met omgeving en samenleving. Mocht deze extra inspanning leiden tot nadere keuzes over de uitvoering van het CUP of de bestuurlijke agenda, dan zal het college de raad daarover informeren.

Financiën Uitgangspunt van de bestuurlijke afspraken is dat gemeenten hierdoor er financieel niet op achteruit gaan. Het Rijk komt met extra middelen voor asiel, huisvesting en integratie. De lokale vertaling volgt in een circulaire. We richten onze begroting en administratie in op de nieuwe bestuurlijke afspraken.

14 september 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 4 van 5

Communicatie Het huisvesten van vluchtelingen, statushouders en asielzoekers heeft impact op de samenleving. Het is een beladen onderwerp en dit gaat ons allemaal aan. Ook al is er sprake van een tijdelijke en kleinschalige opvang. Er zijn zowel kansen als bedreigingen die van invloed zijn op dit dossier. Uit de landelijke peilingen en lokale ontmoetingen blijkt dat er wisselend draagvlak is voor de diverse aspecten van dit vraagstuk. Er zijn diverse belevingen, meningen en opvattingen. Ook is er weinig gedeelde kennis, informatie en dialoog. Dit geldt zowel voor de vraagstukken, de opvangsoorten als voor doelgroepen en de feiten. Het college vindt daarom zorgvuldige communicatie met de samenleving belangrijk. Dit doen we door te monitoren en analyseren wat leeft in West Betuwe. Ook zoeken we de verbinding met andere opgaven. We communiceren duidelijk en empathisch. Dit werken we uit in een concrete communicatieaanpak. Vervolg West Betuwe werkt aan de realisatie van kleinschalige crisisnoodopvang voor de korte termijn. Op dit moment zijn er nog geen locaties bekend. Het college zal de raad informeren over de stand van zaken van de inspanningen en de realisatie. Wanneer meer bekend is over de locatie, vindt communicatie plaats met de omgeving en de samenleving.

Gezamenlijke beeldvormende bijeenkomst In de landelijke bestuurlijke afspraken is ook aandacht besteed aan de oplossingen voor de middellange termijn in relatie tot de bredere wooncrisis. De oplossing vraagt in deze bestuursperiode een samenhangend pakket van maatregelen op het gebied van flexibele woonvormen, kleinschalige voorzieningen en transformatie binnen onze gemeente. Het college treft nu voorbereidingen voor de versnelling van de huisvestingsopgave van diverse spoedzoekers. Daarom nodigt het college de raad uit om op een later moment over het maatregelenpakket op de middellange termijn in gesprek te gaan. Dit doen we met een beeldvormende bijeenkomst met de raad. Afhankelijk van de aanpak volgt daarna het betrekken van de omgeving en het informeren van de samenleving. Het gaat om zorgvuldige democratische processen. Dit in relatie tot de landelijke bestuurlijke afspraken en maatregelen vanuit een landelijke crisisaanpak. Dit ziet het college als een belangrijke voorwaarde voor het maatschappelijk draagvlak en het vertrouwen in de overheid.

Bijlage(n) VNG ledenbrief d.d. 26 augustus 2022 Presentatie webinar VNG 31 augustus 2022 Brief Staatssecretaris J&V over besluitvorming opvangcrisis Tweede Kamer Bestuurlijke afspraken 26 augustus 2022 Brief raadsupdate VRGZ no 06.

14 september 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 5 van 5

Suggestie ter afhandeling Voor kennisgeving aannemen.

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe, de gemeentesecretaris, Philip Bosman

de burgemeester, Servaas Stoop