IN083-voornemen-tot-last-onder-bestuursdwang-waterbassins-zuidbaan-The-Dutch.pdf

Informatienota Datum vergadering Registratienummer Informatienotanummer Portefeuillehouder Bijlage(n) Onderwerp

:27 september 2022 : GZDGWB/ : 2022/IN083 : Servaas Stoop : : Voornemen tot last onder bestuursdwang waterbassins zuidbaan The Dutch in Spijk

Onderwerp Voornemen tot last onder bestuursdwang waterbassins golfbaan The Dutch in Spijk. Kennisnemen van Het besluit van het college om in te stemmen met het versturen van een voornemen tot een last onder bestuursdwang. Dit gaat over de te nemen maatregelen voor de lekkage in de waterbassins. Deze bassins vangen water op dat in aanraking kwam met de staalslakken. Inleiding Calamiteit en milieurisico lekke waterbassins Op 4 augustus jl. was er een controle door een toezichthouder van de Omgevingsdienst Rivierenland (hierna: ODR) op het terrein. Tijdens deze controle bleek dat op de vier waterbassins zogenoemde ‘gasblazen’ zitten. De mogelijkheid van gasblazen was vooraf niet voorzien. De aannemer heeft geprobeerd deze gasblazen door deskundigen te laten repareren. Dit was helaas zonder succes. Deze waterbassins zijn voor de opslag van verontreinigd (hemel)water dat in contact is geweest met de op de percelen toegepaste LD-staalslakken. In alle vier de waterbassins knapte en scheurde bovendien meerdere van deze gasblazen. De gasblazen komen hoogstwaarschijnlijk door gasvorming vanuit de bodem onder de waterbassins. Deze ondergrond bestaat uit veen. Al in het voorjaar (maart 2022) stelde de aannemer vanwege de gasvorming en scheurvorming waterbassin 1 buiten gebruik. Dit was op aanwijzen van de ODR. De aannemer deed een voorstel om een alternatief waterbassin te realiseren.

Dat waterbassin komt dan niet op veengrond, zodat er geen risico meer is op gasvorming en gasblazen. Door de aanhoudende droogte zijn de waterbassins droog komen te staan. Zo werden de gasblazen en scheurvorming zichtbaar in de bassins. De urgentie neemt toe om maatregelen te treffen. Door de geknapte gasblazen zijn de waterbassins niet meer waterdicht. Dit leidt ertoe dat vervuild (hemel)water alsnog rechtstreeks in de bodem kan trekken. Dit met alle mogelijke gevolgen voor de bodemkwaliteit en het milieu. Voor de gasblazen die nog niet zijn geknapt, geldt een risico dat dit alsnog gebeurt. De hoeveelheid verontreinigd water op en/of in de bodem kan dan toenemen.

15 augustus 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 2 van 4

Omdat alle genoemde vier waterbassins lek zijn, is op de locatie onvoldoende opslagcapaciteit. Er is alleen nog een noodopvang aanwezig die nog bruikbaar is. Dit is voor het water dat in contact is geweest met staalslakken. Urgentie en maatregelen De gasblazen en scheurvorming veroorzaken lekkages in de waterbassins. Dit levert risico op van een bodem- en milieuverontreiniging. De vrees is dat met het komende natte seizoen aanzienlijk meer kans bestaat op lekkages in de waterbassins. Gevolg is dat het risico op de verontreiniging verder toeneemt en onbeheersbaar kan worden. Zeker als de aannemer op korte termijn geen maatregelen neemt. Gevolgen voor de Intentieverklaring en het verkenningsproces De eigenaar, de aannemer (The Dutch en Sent One B.V.) en de gemeente West Betuwe sloten op 10 juni 2022 een intentieverklaring. Dit is gedaan om oplossingen voor (uitvoerings)problemen op het terrein te verkennen. De intentieverklaring en het verkenningsproces gaan uit van afstemming en overleg. Juridische procedures proberen we daarmee zoveel mogelijk te voorkomen. Handhaving en het voornemen tot een last onder bestuursdwang kunnen een juridische reactie teweeg brengen. In de intentieverklaring staat uitdrukkelijk dat partijen het overeengekomen plan van aanpak van 14 juli 2020 blijven uitvoeren. Net als het voldoen aan de zorgplicht van artikel 13 Wet Bodembescherming.

De gemeente gebruikt bij een acute bedreiging haar (handhavende) bevoegdheid. Dit is ter bescherming van bodem en milieu. De situatie van de bassins leent zich niet om het verkenningsproces met alle partijen af te wachten. Het is noodzaak om bestuurlijke maatregelen te treffen. Dit is nodig om de huidige situatie zo snel mogelijk op te lossen. En om (verdere) verontreiniging van de bodem en het milieu te stoppen en te voorkomen. Hierbij krijgt de aannemer de gelegenheid zelf eerst maatregelen te nemen via minnelijk overleg. Kernboodschap Bij de huidige installatie voor waterzuivering op het terrein liggen waterbassins. Dit is op de plek waar ook de staalslakken liggen.. Deze bassins zijn door gasblazen lek. Dit betekent dat hier met urgentie een oplossing voor moet komen. Dit moet voor het natte seizoen begint. In de tussentijd maakt de aannemer gebruik van een noodbassin. Dat is straks niet voldoende als er meer regen valt. Een definitieve, alternatieve oplossing op korte termijn is noodzakelijk. De gemeente vaardigt daarom een voornemen tot last onder bestuursdwang uit aan de partijen (The Dutch en Sent One). Zij moeten maatregelen gaan treffen. Zij krijgen de mogelijkheid om via een (minnelijk) overleg naar oplossing(en) te zoeken. Leidt dat niet tot gedragen oplossingen, dan gaat gemeente over tot bestuursdwang.

15 augustus 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 3 van 4

Consequenties Het voornemen tot het opleggen van een last onder bestuursdwang kende de volgende stappen en scenario’s. De brief met het voornemen van de last onder bestuursdwang ging na besluit van het college uit naar partijen. Er was een minnelijk traject van een week. Dit liep tot en met 24 augustus 2022. Tijdens het minnelijke traject moesten partijen duidelijk maken welke nodige maatregelen zij alsnog gaan nemen. Op hoofdlijnen waren er twee scenario’s mogelijk. 1. Partijen geven voldoende invulling aan een plan dat leidt tot gedragen oplossingen. Dit om te komen tot voldoende geschikte opslagcapaciteit. Zodoende dat het bevoegd gezag (de ODR) kan instemmen. In dat geval zet de gemeente bestuursdwang niet door. De partijen gaan dan de maatregelen nemen. Deze moeten eind september 2022 gereed zijn. Mocht dat om wat voor reden niet lukken, dan kan de gemeente tot (spoed)bestuursdwang overgaan om alsnog zelf maatregelen te nemen. 2. Partijen geven onvoldoende invulling aan het overeenkomen van een oplossing in het minnelijke traject. Dan wel de ODR kan niet instemmen met de aangereikte oplossingen. In dat geval legt de gemeente bestuursdwang op. Partijen krijgen dan alsnog de gelegenheid om binnen een week een plan van aanpak te overleggen. Vervolgens gaan zij binnen drie weken na ontvangst van dit plan van aanpak alsnog tot realisatie van de maatregelen over.

Geven partijen hier geen gevolg aan, dan neemt gemeente alsnog maatregelen op grond van (spoed) bestuursdwang. Financiën In eerste instantie heeft het voornemen tot het opleggen van een last onder bestuursdwang geen financiële consequenties. Tenzij de partijen geen of onvoldoende maatregelen nemen na het opleggen van de last onder bestuursdwang. De gemeente neemt dan noodzakelijke maatregelen. De kosten inschatten, is op dit moment nog niet goed mogelijk. De gemeente bepaalt deze op korte termijn. De gemeente gebruikt de mogelijkheid om deze kosten te verhalen op de betrokken partijen. Zekerheidshalve heeft de gemeente een risicoreserve opgenomen voor het nemen van maatregelen. Vervolg en actualiteit Inmiddels heeft het minnelijk overleg succesvol plaatsgevonden. De aannemer diende op 24 augustus een plan in, waarmee de ODR instemde. Het plan voorziet in het realiseren van een alternatief waterbassin op de staalslakken. Deze is eind september gereed. Hiermee is bestuursdwang vooralsnog niet nodig. De ODR oordeelt of de uitvoering voldoende is. Is dat niet zo, dan zet de gemeente handhaving met bestuursdwang alsnog door. Onderzoek naar chroom-6 Op 12 juli 2022 kwam in het nieuws dat op het terrein van Tata Steel in IJmuiden chroom 6 is aangetroffen in het grondwater.

Meer informatie is te lezen op de website van NOS: https://nos.nl/artikel/2436345-chroom-6-gevonden-in-grondwater-bij-tata-steel.

15 augustus 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 4 van 4

Tata Steel is het bedrijf waar de in Spijk toegepaste LD-staalslakken vandaan komen. Naar aanleiding van deze berichten zocht de ODR contact met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG). Deze omgevingsdienst is het bevoegd gezag op milieugebied voor Tata Steel. ODR stelde een aantal vragen over de mogelijke bron van het aangetroffen chroom-6. Ook wilde het ODR weten wat de risico’s en gevolgen van het aantonen van chroom-6 in het grondwater ter plaatse betekent. Op 15 augustus 2022 ontving de ODR antwoord op een deel van de vragen. Op basis van een door de ODNZKG aangevraagde RIVM-beoordeling is duidelijk dat chroom-6 in staalslakken kan ontstaan door een omzettingsproces. Dit was voor de gemeente en de ODR aanleiding om een onderzoek te starten. Dit onderzoek richt zich op de aanwezigheid en eventuele volksgezondheidsrisico’s van chroom 6 op de locatie in Spijk. In afstemming en met medewerking van The Dutch en de aannemer is een onderzoektraject gestart. Dit voeren we in fasen uit. Het bestaat in ieder geval uit grondwatermonsters, materiaalmonsters en luchtmonsters. Het luchtonderzoek kan de risico’s voor de volksgezondheid uitsluiten. De aannemer en The Dutch hebben direct opdracht gegeven om een grondwateronderzoek en een indicatief stofonderzoek uit te laten voeren.

De gemeente laat een materiaalonderzoek uitvoeren en een luchtonderzoek om (volksgezondheids)risico’s te kunnen vaststellen of uitsluiten met advies van de GGD. Dit is voor zowel de medewerkers op locatie als voor de omgeving. De resultaten van de onderzoeken met bijbehorend advies van de GGD verwachten we over circa twee weken. Communicatie De omgeving ontvangt binnenkort een brief met informatie. Dit gaat over de actuele stand van zaken. Dit is inclusief een weergave van de voortgang van het afgelopen jaar. Het gaat over de voortgang, het oplossen van de lekkage van de waterbassins, het verkenningstraject en het onderzoek naar chroom 6. Ook informeren we de omwonenden over het onderzoek naar chroom-6. Na ontvangt van deze brief door omwonenden versturen we een persbericht met dezelfde inhoud. Bijlage(n) N.v.t. Suggestie ter afhandeling Voor kennisgeving aannemen

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe, de loco-gemeentesecretaris, de burgemeester, Inge-Marie van Klaveren Servaas Stoop