IN055 Bijlage Vrijwilligersprogramma West Betuwe_2.pdf

VRIJWILLIGERS PROGRAMMA WEST BETUWE 21 APRIL 2021

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Inleiding ................................................................................................................................................... 3 1.

Analyse en trends ............................................................................................................................ 5

2.

Vrijwilligersprogramma West Betuwe ............................................................................................ 8

3.

Wat gaan we doen?....................................................................................................................... 12

4.

Samenvatting en conclusie ............................................................................................................ 14

5.

Financiën ....................................................................................................................................... 15

2 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

Inleiding Vrijwilligerswerk en -organisaties leveren een grote bijdrage aan de leefbaarheid in onze kernen en aan het welzijn van de inwoners van de gemeente West Betuwe. We willen zodanige voorwaarden scheppen dat vrijwilligers zich ondersteund en gewaardeerd voelen. Potentiële vrijwilligers willen we verleiden om voor korte of langere tijd actief te zijn als vrijwilliger. In de kernen zijn veel vrijwilligers actief, ongeveer 30% tot 41%. Dat is een hoog aandeel. Dit grote aandeel vrijwilligers volgt uit het groot aantal vrijwilligersorganisaties dat actief is in de kernen. De gemeente West Betuwe heeft een bruisend verenigingsleven. Het wordt echter steeds lastiger om vrijwilligers te vinden en voor een bepaalde tijd te binden aan een vereniging of andere instelling. Uit onderzoek van Wageningen Universiteit blijkt dat om jongeren te binden aan vrijwilligerswerk, een andere benadering nodig is en activiteiten bij jongeren moeten aansluiten. Voor bepaalde functies, zoals bestuursfuncties, is het lastig om vrijwilligers te vinden. Verder vragen bepaalde vrijwilligerstaken ook extra expertise, zoals gecertificeerde vrijwilligers bij sportverenigingen. Verder hebben sommige vrijwilligers een ‘rugzakje’ en vraagt dit begeleiding vanuit de vereniging of organisatie. Per kern en vrijwilligersorganisatie zitten er soms grote verschillen in het aantal vrijwilligers.

We merken een grotere vraag naar vrijwilligers, met een goede ondersteuning bij vrijwilligersorganisaties. Het stimuleren, ondersteunen en waarderen is een gemeentelijke taak die een welzijnsorganisatie (Welzijn West Betuwe) voor een groot gedeelte uitvoert namens de gemeente. We onderzoeken op welke wijze vrijwilligersactiviteiten of deskundigheidsbevordering in een kern opgepakt en ondersteund kunnen worden en welke taken we moeten beleggen bij Welzijn West Betuwe. Met dit programma geven we het vrijwilligersbeleid opnieuw vorm. Naast de ‘reguliere’ vrijwilligersorganisaties zijn er ook diverse burgerinitiatieven de afgelopen jaren ontstaan. Zij worden op diverse manieren ondersteund en begeleid. Ook zij draaien op vrijwilligers en de vrijwillige inzet van inwoners. Het bevorderen van samenwerking en afstemming tussen organisaties en initiatieven vraag extra aandacht. Het vrijwilligersbeleid is tot op dit moment gefragmenteerd benoemd in verschillende beleidsdocumenten, waaronder het subsidiebeleid, veiligheid, het beleid Cultuur en Kunst en de kadernota Dorpshuizen en MFC’s. Kortom, vrijwilligers zijn actief in alle beleidsterreinen van de gemeente. Het vrijwilligersbeleid wordt nu integraal samengebracht en geborgd via dit vrijwilligersprogramma.

Onder vrijwilligerswerk verstaan we: “Werk dat onverplicht en onbetaald wordt verricht ten behoeve van anderen of de samenleving” Uiteraard is het mogelijk dat vrijwilligers een vrijwilligersvergoeding krijgen. Het is echter niet de bedoeling dat vrijwilligerswerk in de plaats van betaald werk plaatsvindt. We willen met het vrijwilligersbeleid een nieuwe weg ingaan, die aansluit bij de ambities vanuit het herindelingsadvies voor de nieuwe gemeente West Betuwe, te weten ‘Samen met de Samenleving’ en ‘Dichtbij en op Maat’, maar ook gezien de maatschappelijke ontwikkelingen van nu en in de nabije toekomst.

3 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

De invloed vanuit de gemeente is echter beperkt op het gebied van vrijwilligers. We kunnen en willen vrijwilligerswerk niet verplichten of opleggen. Uiteindelijk hangt het van de intrinsieke motivatie en inzet van de vrijwilliger af. Wel willen we vrijwilligerswerk zo goed mogelijk faciliteren, waarderen en aandacht schenken aan doelgroepen waarbij extra inzet gewenst is. Verder sluit vrijwilligerswerk zich aan bij de doelstellingen van het kerngericht werken, om ‘Samen met de Samenleving’ de leefbaarheid in de kernen in stand te houden en te vergroten. West Betuwe wil een gemeente zijn die dichtbij haar inwoners staat en de ‘dienstverlening Dichtbij en op Maat’ regelt. Vrijwilligerswerk laat goede resultaten zien op het gebied van preventie in het sociaal domein. De participatie en de zelfredzaamheid wordt vergroot. Verder zorgt vrijwilligerswerk ervoor dat onze inwoners zich minder eenzaam voelen. Juist in West Betuwe is er veel energie in de kernen om initiatieven te ontplooien. Met de acties uit het vrijwilligersprogramma willen we onze vrijwilligers in onze gemeente de komende tijd gericht ondersteunen waardoor zij beter in staat zijn om hun belangrijke werk voor onze inwoners uit te voeren.

4 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

1. Analyse en trends Nederland heeft bijna 7 miljoen vrijwilligers. Bijna de helft (46,7%) van de Nederlanders van 15 jaar en ouder gaf aan zich minstens een keer per jaar in te zetten als vrijwilliger. Gemiddeld besteedt een vrijwilliger iets meer dan 4 uur per week aan vrijwilligerswerk (CBS, 2019). We zien ook nieuwe ontwikkelingen in het vrijwilligersbeleid: vrijwilligers willen zich minder frequent inzetten en willen meehelpen bij eenmalige activiteiten. Men verricht ook vrijwilligerswerk om contacten te onderhouden en eenzaamheid te voorkomen. Het vrijwilligerswerk zal naar verwachting in de toekomst te maken krijgen met een aantal maatschappelijke ontwikkelingen. Deze zijn:  toenemende individualisering en afnemend gemeenschapsgevoel;  afnemende loyaliteit en minder gebondenheid aan één organisatie;  steeds hogere eisen die aan verenigingen/organisaties worden gesteld;  voorkeur voor incidentele of projectmatige activiteiten, zonder teveel verplichtingen;  globalisering door toenemende informatietechnologie (tv, internet e.d.).

De diverse ontwikkelingen leiden tot de volgende voorspellingen:  het aantal oudere vrijwilligers zal toenemen, het aantal studenten (hogere studiedruk) en vrouwen (vaker betaalde arbeid) zal daarentegen afnemen;  de inzet van mannen zal gelijk blijven; de inzet van vrouwen zal verschuiven (van school, kinderopvang, hobby naar beroepsorganisaties, oudercommissies en sport);  de vraagkant is toegenomen en zal dat blijven doen;  teruggang van vrijwilligerswerk waarbij iemand jarenlang trouw blijft aan dezelfde vereniging;  het vasthouden aan een specifiek soort vrijwilligerswerk neemt af;  de vrijwilliger wil werk doen dat incidenteel en niet verplichtend is;  het wordt moeilijker om vrijwilligers te vinden voor kaderfuncties, die voor een langere periode inzet vragen;  de vrijwilliger heeft meer keuzemogelijkheden en is minder gebonden aan één bepaald type organisatie;  het vrijwilligerswerk is meer gerelateerd aan de eigen interesses en belevingen en minder aan een algemeen gevoel van verantwoordelijkheid voor de naaste. De ‘nieuwe’ vrijwilliger zal zich dus niet jarenlang binden aan een organisatie, maar wil voor een kortere periode taken verrichten. Hij zal zich wel aan het doel van de organisatie committeren, maar stelt daarnaast een aantal kwaliteitseisen aan de taken die hij verricht.

De ‘nieuwe’ vrijwilliger is er op uit om win-win situaties te creëren, waarbij hij ook nieuwe vaardigheden kan leren of trainen. Vrijwilligers in West Betuwe In West Betuwe verricht gemiddeld 30-41% van de inwoners in de kernen vrijwilligerswerk. Bij Welzijn West Betuwe staan 733 vrijwilligersorganisaties in hun systeem. 640 organisaties zijn er gevestigd in West Betuwe. De andere organisaties hebben wel activiteiten in West Betuwe, maar zijn er niet gevestigd. Variërend van buurtinitiatieven, cultuur- en sportverenigingen, kerken tot zorginstellingen. Kortom, een breed scala aan vrijwilligersorganisaties. Commerciële bedrijven en ZZP-ers vallen hier niet onder. Daarnaast zijn er vrijwilligers bij de vrijwillige brandweer.

5 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

In onderstaand schema is het aantal vrijwilligersorganisaties per kern weergegeven:

Kern Acquoy Asperen Beesd Buurmalsen Deil Enspijk Est Geldermalsen Gellicum Haaften Heeselt Hellouw Herwijnen Heukelum Meteren Neerijnen Ophemert Opijnen Rhenoy Rumpt Spijk Tricht Tuil Varik Vuren Waardenburg

Aantal vrijwilligersorganisaties 12 42 39 16 17 3 11 105 7 56 7 24 42 24 22 10 29 17 8 16 17 18 10 25 29 34

Figuur 1. Aantal vrijwilligersorganisaties per kern Bij de organisatie Welzijn West Betuwe zelf zijn ook nog 500 vrijwilligers actief, die bij of voor Welzijn West Betuwe werken. Er zijn diverse vrijwilligersfuncties, variërend van een paar uur meehelpen bij een activiteit, ondersteuning van zorg, actief bij sportverenigingen of bestuursfuncties. In West Betuwe zien we dat de vrijwilligersbestanden vergrijzen. De jongere ouderen (60plussers) werken langer door, zijn nog vitaal of passen op de kleinkinderen en willen zich niet blijvend aan een organisatie verbinden. Verder is er een groep vrijwilligers die zich melden met een ‘rugzakje’, bijvoorbeeld met verslavingsproblematiek of psychosociale klachten of een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Deze vrijwilligers hebben begeleiding nodig. Bij jongeren is er ook vaak sprake van een maatschappelijke stage, een opdracht vanuit school en is vrijwilligerswerk kortdurend van aard. Om jongeren te binden voor vrijwilligerswerk, moeten de activiteiten hen ook aanspreken. Bij het onderzoek ‘Bouwstenen naar participatiebeleid’ van de gemeente West Betuwe blijkt dat 80% van de sleutelfiguren in onze kernen (kartrekkers en netwerkers die in diverse organisaties in de betreffende kern zitten) vindt dat gemeente en inwoners samen verantwoordelijk zijn voor de leefbaarheid in hun kern. Inwoners zijn bereid om mee te helpen in hun kern.

In West Betuwe is een gebrek aan vrijwilligers voor bestuurlijke taken. Vrijwilligers die verantwoordelijkheid willen nemen voor hun organisatie. Verder zien we dat er een tekort is aan gecertificeerde vrijwilligers, bijvoorbeeld bij sport waarbij gecertificeerde vrijwilligers vereist zijn. Maar denk ook aan verkeersregelaars bij activiteiten en evenementen in de kernen. En 6 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

vrijwilligers die verantwoordelijk zijn voor het beheer en onderhoud van voorzieningen, zoals speeltuinen/speeltoestellen en dorpshuizen. Landelijke en lokale protocollen, wet- en regelgeving worden veeleisender/complexer. Er worden (steeds) hogere eisen gesteld aan competenties of vaardigheden en sommige vrijwilligers zijn hier huiverig voor. Daarnaast willen vrijwilligers vaak uitvoerende activiteiten verrichten, bijvoorbeeld meehelpen bij open eettafels of de activiteiten in de dorpshuizen. Zij hebben andere behoeftes en andere vormen van ondersteuning nodig. Co-creatie Verenigingen hebben bij diverse bijeenkomsten in 2019, 2020 en 2021, zoals bij participatiebijeenkomsten over het subsidiebeleid, Bouwen aan sociale kracht sociaal domein, dorpshuizen en MFC’s (Multi Functionele Centra), het cultuurbeleid en de kernagenda’s hun input geleverd en deze input is gebruikt voor dit vrijwilligersprogramma. Voor de uitvoering van het programma gaan we samen met de vrijwilligers, verenigingen en organisaties aan de slag en betrekken ze bij de uitvoering van het vrijwilligersprogramma. Uitdagingen en kansen Tijdens de Covid-19 pandemie hebben veel mensen zich bereid getoond om vrijwilligerswerk te verrichten, dat is hartverwarmend. Er zijn allerlei initiatieven ontstaan en we willen deze maatschappelijke kracht ook duurzaam weten vast te houden.

Anderzijds staan veel activiteiten stil, en zijn er minder vrijwilligers nodig. Het is de vraag of deze vrijwilligers na de Covid-19 pandemie weer terug komen. Voor organisaties is het lastig om vrijwilligers te behouden. Volgens Movisie (landelijk kennisinstituut voor een samenhangende aanpak van sociale vraagstukken) is er vooral behoefte aan duurzame hulp. Voor risicogroepen, zoals ouderen, was het soms lastig om vrijwilligerswerk te verrichten in verband met besmettingsgevaar. De komende periode zal duidelijk worden of mensen hun baan verliezen en dit gevolgen heeft voor vrijwilligerswerk en hier meer vraag naar komt.

7 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

2.

Vrijwilligersprogramma West Betuwe

Vrijwilligers zijn belangrijk voor een sterke samenleving. Enerzijds levert vrijwilligerswerk een belangrijke bijdrage aan de sociale gemeenschap, anderzijds voorkomt vrijwilligerswerk ook eenzaamheid en zijn er sociale contacten. Vrijwilligers zijn op diverse terreinen actief in onze gemeente. Bij sport- en cultuurverenigingen, in de zorg, het jongerenwerk, in de dorpshuizen, in de kerken, maar ook als verkeersregelaar of helpen vrijwilligers mee met het opruimen van zwerfafval. Kortom, een breed palet aan activiteiten. In de uitvoeringsagenda Bouwen aan sociale kracht hebben we het volgende ontwikkeldoel geformuleerd. Er zijn voldoende vrijwilligers die zich gewaardeerd en ondersteund voelen Vraag en aanbod willen we goed afstemmen; bestaande vrijwilligersorganisatie heeft hulp nodig versus een inwoner wil ergens vrijwilligerswerk verrichten. Er wordt hard gewerkt aan de kernagenda’s. De verwachting is dat in 2022 de eerste kernagenda’s gereed zijn. Bij de totstandkoming en uitvoering kan gevraagd worden wat vrijwilligers belangrijk vinden in het waarderen en ondersteunen van vrijwilligers. Vrijwilligersvacaturebank en sportvacaturebank Als inwoners vrijwilligerswerk willen verrichten, kunnen ze kijken op twee vacaturebanken waar diverse functies vermeld staan.

Vacatures voor vrijwilligerswerk zijn te vinden op de volgende sites: https://welzijnwestbetuwe.nl/vacatures https://welzijnwestbetuwe.nl/sportvacatureswestbetuwe Daarnaast wordt vaak via eigen netwerken potentiële vrijwilligers benaderd om mee te helpen. Het bijhouden van de vrijwilligersvacaturebanken kost veel tijd. We gaan in overleg of de inzet in het onderhouden van de vacaturebanken nog loont of verbetering nodig heeft. Er lopen dus twee sporen: via het eigen netwerk (in de kernen) of via de vacaturebanken. Wat willen de vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties? - Inzetten op (de bewustwording van) bestaande waardering vrijwilligers en naar nieuwe vormen kijken als blijk van waardering. Dit moet meer voor het voetlicht worden gebracht - Meer aanbod trainingen deskundigheid in de kernen, zoals bijvoorbeeld een gezamenlijk boekhoudprogramma, gezamenlijke certificeringen en wegwijs maken naar andere fondsen voor extra middelen - Een platform of kennisbank oprichten, waar netwerkbijeenkomsten georganiseerd kunnen worden met diverse thema’s - Werving bestuurlijke functies en nieuwe doelgroepen vinden, zoals jongeren - Vrijwilligers behouden voor hun organisatie - Maatwerk bieden in de kernen 8 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

Bedankmoment Nationale Vrijwilligersdag

In dit vrijwilligersprogramma staan de volgende vier thema’s centraal: 1. 2. 3. 4.

Waarderen Vinden en verbinden Ondersteunen Deskundigheidsbevordering

Jaarlijks worden onze vrijwilligers bedankt. Afgelopen jaar (2020) konden verenigingen voor hun vrijwilligers een attentie aanvragen en was er een winactie.

Mantelzorgcompliment We waarderen jaarlijks onze mantelzorgers door mantelzorgcomplimenten uit te reiken.

NL Doet

Deze vier thema’s worden hieronder uitgewerkt: 1. Waarderen

Veel verenigingen in onze gemeente hebben vrijwilligers. Zij waarderen hen op eigen wijze, bijvoorbeeld door middel van een bedankje, een activiteit, het geven van een cadeaubon of door het volgen van trainingen, onkostenvergoeding etc. Welzijn West Betuwe organiseert tweejaarlijks een groter evenement voor de eigen vrijwilligers. Vrijwilligers willen graag gezien en gewaardeerd worden. Attenties worden erg gewaardeerd, bijvoorbeeld door middel van een kaart of klein presentje. Het verdient ook aanbeveling om de traditionele vrijwilligersorganisaties zoals de Zonnebloem, het Rode Kruis te blijven waarderen en deze niet uit het oog te verliezen. Zij verrichten al jaren goed werk, waar nog steeds een behoefte aan is. Hiernaast een paar voorbeelden, hoe we vrijwilligers waarderen in onze gemeente West Betuwe.

Het Oranjefonds organiseert jaarlijks deze activiteit om vrijwilligers in de spotlight te zetten en nodigt iedereen uit om een dagje de handen uit de mouwen te steken. De gemeente en Welzijn West Betuwe gaan gezamenlijk langs de initiatieven in West Betuwe met een blijk van waardering.

Cultuurprijs Voor culturele initiatieven wordt er (twee)jaarlijks een cultuurprijs en aanmoedigingsprijs uitgereikt door de gemeente.

Bedankmoment zwerfafvalbrigade De zwerfafvalbrigades zorgen voor een schone leefomgeving. Zij worden door de gemeente in het zonnetje gezet met een bedankmoment.

Bedankmoment beheerders Veiligheids-WhatsAppgroepen De beheerders van de veiligheids Whatsapp groepen in onze kernen ontvangen een bedankje om waardering uit te spreken voor hun inzet.

Bedankmoment Vrijwillige bedandweer Naast de beroepsbrandweer zijn er ook vrijwilligers actief voor de brandweer. Zij worden gewaardeerd voor hun inzet.

Jeugdlintje

Aanmoedigingsprijs Cultuurprijs 2019-2020: “Vertel mij Wat”

Sinds 2020 zijn voor het eerst jeugdlintjes aan jongeren uitgereikt, om onze waardering hiervoor uit te spreken en hen in de spotlights te zetten.

Koninklijke onderscheidingen Jaarlijks worden koninklijke onderscheidingen uitgereikt, voor inwoners die zich hebben ingezet voor persoonlijke, bijzondere verdiensten voor de samenleving, ook wel lintjesregen genoemd.

9 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

2. Vinden en verbinden

Om nieuwe vrijwilligers te vinden en aan verenigingen te binden, is er niet een kant en klaar recept.De een wil meedenken over een inhoudelijke koers van de vereniging, de ander wil technische klusjes doen. Een persoonlijke benadering is van belang. Welzijn West Betuwe voert momenteel deze taak voor enkele verenigingen uit om vrijwilligers te vinden. Dit is niet voldoende, vaak worden vrijwilligers actief door de sociale contacten die ze (binnen hun kern en of netwerk) zelf hebben. Daarnaast weet men de weg niet altijd te vinden. Om nieuwe doelgroepen, zoals jongeren aan activiteiten te binden, is het belangrijk dat de activiteiten ook aantrekkelijk voor hen zijn. Vaak organiseren vrijwilligersorganisaties nog traditionele activiteiten die hen niet aanspreken. Netwerkorganisaties De gemeente West Betuwe heeft diverse platforms, adviesorganen en netwerkorganisaties die ons of andere organisaties ondersteunen. Dit is op vrijwillige basis en ook hier zijn veel vrijwilligers actief. Voorbeelden zijn het platform voor de dorpshuizen, platform voor muziekverenigingen, platform voor historische verenigingen, jongerenadviesraad en adviesraad sociaal domein. Wij faciliteren deze platforms en adviesraden.

3.

Ondersteunen

Organisaties kunnen ondersteund worden door de gemeente en de welzijnsorganisatie (Welzijn West Betuwe). We laten de opdracht aan de welzijnsorganisaties aansluiten op de behoefte van inwoners als het gaat om het welzijnsaanbod en ondersteuning van vrijwilligersorganisaties. Deze behoeften gaan we inventariseren. De vraag van onze inwoners moet aansluiten bij de activiteiten die we aanbieden. De behoefte aan ondersteuning van vrijwilligersorganisaties verschilt per kern. De ene kern vraagt ondersteuning bij activiteiten terwijl andere kernen meer ondersteuning vragen op bestuursniveau. Input hiervoor wordt onder andere vanuit de kernagenda’s en gebiedsmakelaars opgehaald. Vacatures kunnen gemeld worden bij de vacaturebank. We gaan verder in gesprek met vrijwilligersorganisaties en Welzijn West Betuwe of dit de juiste vorm van ondersteuning is voor de toekomst en vrijwilligers in hun kracht te zetten. We willen vrijwilligers in hun kracht zetten en leren van de best practices in onze gemeente. Welzijn West Betuwe kan tevens gericht werven en organisaties en verenigingen ondersteunen hierin. Men is een rechtspersoon en kan veel ballast voor verenigingen wegnemen. Verder kunnen de gebiedsmakelaars en sociaal werkers van de welzijnsorganisatie(s) ondersteuning bieden, bijvoorbeeld bij nieuwe initiatieven of bij dorpshuizen.

Verder ondersteunt de gemeente vrijwilligers met de vrijwilligersverzekering en VOG’s (Verklaring omtrent gedrag), mocht dit nodig zijn. Verder is het van belang dat vrijwilligers de vacaturebank en de regelingen, zoals VOG, ook weten te vinden. PR (Public Relations) en bewustwording, dat dit aanwezig is in onze gemeente, behoeft hierbij extra aandacht. Dit kan plaatsvinden bij de totstandkoming en uitvoering van de kernagenda’s. Tenslotte kunnen we vrijwilligersorganisaties ondersteunen om de procedures te vereenvoudigen, zoals bij het aanvragen van vergunningen of subsidies.

10 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

Vrijwilligersverzekering Er is een vrijwilligersverzekering afgesloten door de gemeente om de risico’s van vrijwilligerswerk zo goed mogelijk te dekken. De verzekering is voor inwoners uit de gemeente West Betuwe die voor een organisatie onverplicht en onbetaald werkzaamheden verricht voor anderen of voor de samenleving. De verzekering is voor iedere vrijwilliger. De uitgevoerde activiteiten moeten in verband staan met het maatschappelijk doel van het vrijwilligerswerk. De verzekering is er voor iedere vrijwilliger, ongeacht de activiteiten of duur. VOG’s (Verklaring omtrent gedrag) Als je als vrijwilliger werkt met kinderen of inwoners met een verstandelijke beperking, kan er via www.justis.nl een gratis VOG worden aangevraagd. Deze is nodig om vrijwilligerswerk te verrichten. Vereenvoudigen procedures We willen de procedures bij subsidie aanvragen of vergunningsaanvragen vereenvoudigen waar het kan en vrijwilligersorganisaties hierbij ondersteunen. 4. Deskundigheidsbevordering

Welzijn West Betuwe organiseert jaarlijks een trainingsprogramma/workshops ten behoeve van vrijwilligersorganisaties. De animo verschilt per thema van de cursus. Er is een mogelijkheid om bepaalde cursussen per kern aan te bieden aan de verenigingen die daar actief zijn. Verenigingen hebben aangegeven dat vaak dezelfde vrijwilligers actief zijn in een kleine kern. "Het was een zinvolle workshop en toepasbaar in mijn vrijwilligerswerk" “Ook fijn om anderen te ontmoeten en te delen waar je tegenaan loopt in je vrijwilligerswerk" Deelnemers aan workshops en trainingen van Welzijn West Betuwe

11 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

4.

Wat gaan we doen?

Het vrijwilligersprogramma gaan we uitvoeren in samenwerking met vrijwilligersorganisaties en welzijnsorganisatie Welzijn West Betuwe. De belangrijkste omslag die we gaan maken is het vraaggericht werken, waar vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers behoefte aan hebben, aansluitend bij de nieuwe ontwikkelingen en trends in het vrijwilligerswerk. Waarderen 1

2 3

Bewustwording creëren bestaande vormen van waardering en andere vormen van waardering van vrijwilligers onderzoeken. Een bedankavond, een kaartje, deskundigheidsbevordering kunnen ook vormen van waardering zijn. We gaan in gesprek met vrijwilligersorganisaties over de waardering van hun vrijwilligers. Jaar van de Vrijwillige inzet met diverse online activiteiten en workshops.

Q3/Q4 2021

Q3 2021 en verder Q3 2021

Vinden en verbinden 4

5 6

7

Onderzoek naar behoefte, functionaliteit, vindbaarheid vacaturebank. Zichtbaarder maken van vacatures vrijwilligerswerk. Nieuwe doelgroepen, zoals jongeren, vinden en betrekken. In kaart brengen wat de knelpunten en mogelijke kansen zijn om bestuursfuncties bij verenigingen in te vullen en hierop anticiperen. Nieuwe vormen van vrijwilligers werven uitproberen, zoals persoonlijke benadering door trainingen te organiseren.

Q3/Q4 2021

2022 2022

2022

Ondersteunen 8

9 10 11 12

13

In overleg met vrijwilligersorganisaties en Welzijn West Betuwe een plan van aanpak maken om vraaggerichte ondersteuning te bieden. Per kernagenda kijken hoe we vrijwilligersorganisaties en verenigingen beter kunnen ondersteunen. Per kernagenda kijken hoe bewonersinitiatieven ondersteund kunnen worden en wie hierbij een rol kan vervullen. Onderzoeken op welke wijze we onkostenvergoedingen voor vrijwilligers kunnen regelen in overleg met de organisaties. Onderzoeken op welke wijze vrijwilligersorganisaties het beste in plattelandsgemeenten ondersteund kunnen worden en gebruik maken van kennis en ervaring die er is (onderzoek Wageningen universiteit, P10 gemeenten, 2021) Gemeentelijke processen/formulieren rond vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties, zoals vergunningen en subsidies, onder de loep nemen, LEAN maken (zo eenvoudig en kort

Q3/Q4 2021

2022 2022 2022 2022

2022

12 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

mogelijk) en eventuele ondersteuning daarbij alsnog blijven bieden. Deskundigheidsbevordering 14

15

Per kernagenda kijken welke deskundigheid er nodig is en hierbij een onderscheid maken tussen kernen en gemeentebrede deskundigheid Hierop een aanbod ontwikkelen in samenwerking met instellingen en andere partners (bijvoorbeeld bedrijfsleven)

2022

2022

De uitvoering gaan we monitoren en daarbij sluiten we aan bij de monitoring van de thema’s uit de uitvoeringsagenda Bouwen aan sociale kracht, waarvan het vrijwilligersbeleid een thema is.

13 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

5. Samenvatting en conclusie Het is bijzonder hoeveel vrijwilligers er actief zijn in West Betuwe en hoeveel verenigingen er zijn in de kernen, maar liefst 733 verenigingen of initiatieven die bekend zijn. Deze dragen bij aan de leefbaarheid en saamhorigheid in een kern. Door middel van vrijwilligerswerk wil men graag meehelpen bij activiteiten, maar het dient ook een ander doel, namelijk het onderhouden van sociale contacten. We willen inzetten op vier thema’s te weten: Waarderen, Vinden en verbinden, Ondersteunen en Deskundigheidsbevordering en sluiten aan bij de kernagenda’s. We willen vooral nieuwe doelgroepen vrijwilligers aanboren, zoals jongeren en vrijwilligers behouden en waarderen. Bij ondersteuning en deskundigheidsbevordering kijken we of we maatwerk per kern kunnen verrichten, bijvoorbeeld in het aanschaffen van gemeenschappelijke boekhoudingsprogramma’s. Maar we kijken ook naar wat wij als gemeente kunnen betekenen binnen onze werkwijze van het Samen West Betuws Werken. Tenslotte willen we andere vormen van werving vrijwilligers uitproberen, zoals een persoonlijke benadering van vrijwilligers in de kernen.

14 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

6.

Financiën

Voor vrijwilligers zijn er financiën beschikbaar op verschillende beleidsterreinen. Zie hiervoor de programma’s ‘sport, cultuur en recreatie’ en ‘sociaal domein en volksgezondheid’ van de gemeentelijke begroting. De uitvoering van het vrijwilligersprogramma vindt plaats binnen de huidige budgetten. Welzijnsorganisatie Welzijn West Betuwe ontvangt 90.000 euro om het vrijwilligerswerk te ondersteunen, zoals de vacaturebank, deskundigheidsbevordering en ondersteuning. We gaan in overleg met Welzijn West Betuwe en de vrijwilligersorganisaties op welke wijze dit goed ingezet kan worden om de vrijwilligersorganisaties om te voldoen aan de vraag van de vrijwilligersorganisaties in de kernen, door uitvoering van het plan van aanpak (zie Ondersteunen, actie 8). Verder organiseert Welzijn West Betuwe diverse activiteiten zoals het Jaar van de Vrijwilliger en NL Doet.

15 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE

Bijlage 1 Bronnen: Building rural resilience through youth empowerment, A. Carraro, E.Escano e.a. Wageningen University, 2021 Winst door zelfsturing in het vrijwilligerswerk, Movisie, brochure Bouwstenen voor het participatiebeleid, Lisanne den Visser- Hartog, afstudeeropdracht februari 2021 gemeente West Betuwe Bidbook gemeente West Betuwe Uitkomsten bijeenkomsten inwonersavonden en enquête Subsidiebeleid Beleidsnota Bouwen aan sociale kracht, oktober 2020 gemeente West Betuwe Uitvoeringsagenda Bouwen aan sociale kracht, april 2021 gemeente West Betuwe

16 | VRIJWILLIGERSPROGRAMMA WEST BETUWE