IN013 Voortgang invoering Omgevingswet gemeente West Betuwe.pdf

Informatienota Datum vergadering Registratienummer Informatienotanummer Portefeuillehouder Bijlage(n) Onderwerp

: 1 februari 2022 : GZDGWB/ 325819 : 2022/IN013 : Sietske Klein – de Jong :: Voortgang invoering Omgevingswet gemeente West Betuwe

Onderwerp Voortgang invoering Omgevingswet gemeente West Betuwe. Kennisnemen van Stand van zaken met betrekking tot de implementatie van de Omgevingswet. Inleiding Graag informeren wij u in deze nota over een aantal relevante onderwerpen met betrekking tot de invoering van de Omgevingswet. Kernboodschap In deze informatienota willen we u informeren over een aantal relevante onderwerpen rondom de implementatie van de Omgevingswet. We vertellen u over de datum inwerkingtreding, over komende raadsbesluiten, over hoe de beleidscyclus werkt, en hoe dit samenhangt met de kernagenda’s. Maar ook zoomen we in op de stand van zaken rondom omgevingsvisie en de programma’s , het omgevingsplan, de participatie, het digitale stelsel, de werkprocessen rondom vergunningverlening en de financiële aspecten rondom de wet. Ingezoomd 1. Omgevingswet treedt op 1 juli 2022 in werking De Omgevingswet lijkt op 1 juli 2022 echt in werking te treden. De brief van de Minister aan de Tweede Kamer gaat uit van inwerkingtreding per 1 juli 2022. Tijdens een Bestuurlijk Overleg op 28 oktober bevestigden de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Unie van Waterschappen en het Rijk opnieuw dat zij graag zien dat de Omgevingswet op 1 juli 2022 ingaat.

Zij hebben de samenhangende aanpak en het instrumentarium van de wet nodig om grote maatschappelijke opgaven in de leefomgeving effectiever aan te pakken en met elkaar te verbinden. Voorbeelden hiervan zijn de woningbouwopgave, de energietransitie en klimaatadaptatie. 2. Komende voorstellen voor besluiten over de Omgevingswet De komende maanden komt een aantal voorstellen langs over de Omgevingswet. Ook komt een aantal voorstellen langs die invloed hebben op de implementatie van de Omgevingswet. Het gaat om de volgende besluiten:

1 februari 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 2 van 8

Februari 2022

April 2022 Mei 2022 Juni 2022 December 2022

Omgevingsvisie 1.0 Welstandsbeleid Instellen adviescommissie ruimtelijke kwaliteit Vaststellen verordening kwaliteit VTH Vaststellen verordening nadeelcompensatie Delegatiebesluit omgevingsplan Vaststellen (nieuwe) legesverordening Vaststellen verordening fysieke leefomgeving (Indicatief): eerste wijzigingsbesluit omgevingsplan vaststellen

3. Inzoomen: de beleidscyclus Voordat we de stand van zaken op een aantal onderwerpen rondom de Omgevingswet beschrijven, lijkt het ons goed om eerst in te zoomen op de ‘beleidscyclus’.

De Omgevingswet kent straks een aantal kerninstrumenten: de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en de omgevingsvergunningen. Hoe hangen deze instrumenten met elkaar samen? Hiervoor is de beleidscyclus bedacht. De omgevingsvisie beschrijft een lange termijn visie, op hoofdlijnen, voor het gehele grondgebied van West Betuwe. Om in de visie wat meer in te zoomen op een deelonderwerp/ -gebied, kun je werken met kerngerichte uitwerking van de omgevingsvisie. Het betreft dan nog steeds een hoofdlijnen-visie.

1 februari 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 3 van 8

We zullen – om uitvoering te geven aan de omgevingsvisie – gaan werken met omgevingsprogramma’s. Deze programma’s maken meer concreet welke maatregelen nodig zijn om het doel uit de visie te behalen en beschrijft ook wat je precies gaat doen (en met wie). We werken ernaartoe om alle (nieuwe) thematische beleidsvisies en uitvoeringsprogramma’s over de fysieke leefomgeving als ‘programma’ in de zin van de Omgevingswet te positioneren. Dat zien we bijvoorbeeld bij de visie op gebiedsmarketing (inclusief uitvoeringsprogramma), welke in november 2021 is vastgesteld. Ook zien we dit bij het landschapsontwikkelingsplan uit 2008, welke wordt geactualiseerd en opgewerkt tot een nieuw landschapsontwikkelingsplan, dat naar verwachting in Q2 van 2022 aan de raad ter vaststelling wordt aangeboden. En dit geldt ook voor de lokale adaptatiestrategie (geagendeerd voor april 2022). Daarom zorgen we bij deze en andere (toekomstige) beleidsvisies en uitvoeringsprogramma’s voor een goede (beleidsinhoudelijke) afstemming met de omgevingsvisie. En deze samenhang tussen het beleidsdocument en de omgevingsvisie zullen we ook elke keer in het raadsvoorstel duidelijk maken. Het omgevingsplan is dan het volgende instrument uit de beleidscyclus. Hierin worden de regels beschreven. Wat mag wel en niet op een bepaalde locatie.

Het omgevingsplan vervangt de huidige bestemmingsplannen, de huidige lokale verordeningen en een deel van de huidige rijksregels). Zie voor meer informatie hierover punt 6: stand van zaken omgevingsplan. Of men vervolgens vergunningsvrij iets mag realiseren, een melding dient te doen of een omgevingsvergunning dient aan te vragen, is afhankelijk van wat er geregeld wordt in het omgevingsplan. Belangrijk bij deze beleidscyclus is de monitoring en evaluatie. Dat maakt ook dat alle instrumenten dynamisch zijn en steeds bijgesteld kunnen worden. 4. Waar staan de kernagenda’s in deze beleidscyclus? Wij zien de kernagenda’s als programma onder de Omgevingswet. In een kernagenda worden afspraken en plannen tussen inwoners, verenigingen en de gemeente vastgelegd. Dit kunnen onderwerpen zijn die de inwoners zelf belangrijk vinden, maar ook projecten en activiteiten die de gemeente uitvoert (en een uitwerking betreffen van de doelen uit de omgevingsvisie). Een kernagenda gaat trouwens niet alleen om de fysieke leefomgeving, het gaat om alles wat de leefbaarheid in de kern vergroot. Door monitoring en evaluatie zorgt de beleidscyclus ervoor dat hetgeen wordt opgehaald uit de kernen (kernagenda’s) ook weer doorwerking krijgt naar de omgevingsvisie (die hierop aangescherpt kan worden in de volgende update) en de andere instrumenten uit de Omgevingswet. 5.

Stand van zaken omgevingsvisie en programma’s Wat hebben we gedaan?

1 februari 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 4 van 8

We hebben in een participatief traject met ketenpartners, inwoners, ondernemers, de gemeenteraad, het college van B&W en medewerkers van de gemeente West Betuwe de omgevingsvisie 1.0 opgesteld. Waar staan we nu? De ontwerp omgevingsvisie 1.0 heeft tot en met 7 december 2021 ter inzage gelegen. De Gebiedsvisie Waardenburg wordt nu bij wijze van pilot als eerste kerngerichte uitwerking van de omgevingsvisie opgesteld. Wat gebeurt er de komende tijd? We verwerken de zienswijzen in de nota van beantwoording. Deze wordt tezamen met de ontwerp omgevingsvisie 1.0 in februari ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Wat komt op een later moment? De omgevingsvisie zal met regelmaat worden geactualiseerd. Nieuwe wensen of beleidswijzigingen kunnen worden overwogen in de volgende actualisatie van de omgevingsvisie. Met welk ritme we de visie aanpassen hangt af van de ervaringen die we opdoen met andere instrumenten en de monitoring van onze doelen, en van de staat van onze fysieke leefomgeving. We herijken de omgevingsvisie in ieder geval elke vier jaar. Hiermee starten we in 2026. Daarnaast is het mogelijk om de visie van een eerdere herijking te voorzien wanneer (maatschappelijke) opgaven in de fysieke leefomgeving daar aanleiding toe geven. Nadere uitwerking van de omgevingsvisie per kern zal verder worden uitgerold na vaststelling van de Omgevingsvisie 1.0. 6.

Stand van zaken omgevingsplan Wat hebben we gedaan? Vertrekpunt zijn de door de gemeenteraad vastgestelde uitgangspunten omgevingsplan (Raadsbesluit mei, 2021). Waar staan we nu? Per 1 juli 2022 hebben we een omgevingsplan van rechtswege. Dit tijdelijke omgevingsplan bestaat uit drie delen: al onze bestemmingsplannen, de bruidsschat (alle voormalige rijksregels die overgedragen worden aan de gemeenten) en een aantal verordeningen. Het gaat dan om de volgende verordeningen: o Gemeentelijke erfgoedverordening o Gemeentelijke geurverordening o Gemeentelijke verordening afvoer regen- en grondwater o Beheersverordeningen / exploitatieplannen Wettelijk gezien duurt de overgangstermijn van de Omgevingswet, en daarmee ook de periode van het tijdelijke omgevingsplan, tot en met 31 december 2029. Zo lang er nog geen nieuwe regels in het definitieve omgevingsplan zijn opgenomen, blijven de bestaande regels tot die tijd gelden.

1 februari 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 5 van 8

Ondanks dat er van rechtswege een omgevingsplan geldt vanaf 1 juli 2022, zullen we als gemeente de nodige acties moeten inzetten om ermee te kunnen werken. Zo verkennen we het proces voor het wijzigen van het tijdelijk omgevingsplan. En ook actualiseren we de verordeningen in lijn met de Omgevingswet door het opstellen van een verordening fysieke leefomgeving. Veel regels over de fysieke leefomgeving staan nu nog verspreid in verschillende gemeentelijke verordeningen. Deze verordeningen zullen uiteindelijk gedeeltelijk opgaan in het Omgevingsplan en gedeeltelijk zelfstandig blijven bestaan. Het is wenselijk om tijdens de overgangstermijn helder te hebben welke regels uit lokale verordeningen uiteindelijk in het omgevingsplan moeten of mogen worden opgenomen. Door deze regels te bundelen, kunnen initiatiefnemers, vergunningverleners en andere geïnteresseerden de relevante regels gemakkelijker vinden. Dit is één van de doelen uit het vastgestelde Plan van Aanpak Omgevingsplan (Raad, mei 2021). Bovendien maakt het de technische wijziging (verwijzing naar de juiste wetgeving per 1 juli 2022) gemakkelijker. Wat gebeurt er de komende tijd? Uiteindelijk worden de meer dan 350 bestemmingsplannen, de bruidsschat en alle lokale verordeningen (die over fysieke leefomgeving gaan) samengebracht tot één definitief omgevingsplan.

Het opstellen van een verordening fysieke leefomgeving gaat helpen inzicht te geven in alle bestaande lokale regelgeving. Voor 1 juli 2022 hebben we de structuur voor het omgevingsplan voor West Betuwe uitgewerkt. We weten welke activiteiten in het omgevingsplan geregeld worden en waar de regels in de lokale structuur een plek krijgen. We maken keuzes over de manier waarop en in welk tempo we onze structuur vullen met de regels. Voor de eerste wijziging maken we een ontwerp besluit. We verwachten dit ter vaststelling aan de raad aan te kunnen bieden in Q4 van 2022. Bovenstaande betekent ook dat we exact hebben uitgewerkt welke processen doorlopen moeten worden om het omgevingsplan te wijzigen. De lokale aanvullingen op de basis vanuit de VNG leggen we zorgvuldig vast in werkprocesbeschrijvingen. Tot slot zal in de eerste helft van 2022 een delegatiebesluit ter vaststelling worden aangeboden aan de raad. Met dit besluit wordt vastgelegd welke expliciet omschreven wijzigingen van het omgevingsplan aan het college gedelegeerd worden. Wat komt op een later moment? In de periode van het tijdelijk omgevingsplan, blijven bestaande regels gelden. We bekijken in de periode van juli 2022 t/m december 2029 welke regels we voor welk gebied willen blijven hanteren en werken deze uit in het definitief omgevingsplan. 7.

Participatie en de Omgevingswet Wat hebben we gedaan? In september 2021 is het participatiebeleid vastgesteld.

1 februari 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 6 van 8

Waar staan we nu? Met het vaststellen van het participatiebeleid voldoen we niet alleen aan de wettelijke eisen vanuit de Omgevingswet, maar bieden we ook een kader voor toekomstige initiatieven (hoe geven we richting aan participatie). Wat gebeurt er de komende tijd? Met alleen het opstellen van het beleid zijn we er echter niet; het gaat er nu om dat we samen (gemeente en samenleving) participatie goed inzetten bij het beschermen en ontwikkelen van onze fysieke leefomgeving. Het participatiebeleid geeft daar richting aan. Het beleid en de verordening beogen de kwaliteit van de lokale democratische processen te vergroten, de samenwerking tussen gemeente en inwoners te versterken en helderheid te scheppen over proces en rolverdeling. Wat komt op een later moment? We leren door opgedane ervaringen, nu als ook straks. Door monitoring en evaluatie wordt steeds meer helder hoe ons beleid ons helpt en vooral ook hoe we het beste uitvoering kunnen geven aan het samenspel tussen inwoner en gemeente. 8. Digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) Wat hebben we gedaan? We hebben de benodigde applicaties aangekocht en hebben deze draaiend en gekoppeld met de landelijke voorziening. Waar staan we nu? Onze gemeente is aangesloten op de pre-productie omgeving LVVB (het DSO). De gebruikers zijn aangemaakt en de opleiding voor medewerkers en de functioneel beheerder heeft plaatsgevonden.

We oefenen nu al met de systemen (hoe komt een vergunning binnen en hoe vragen we online advies aan een ketenpartner aan). Deze ketensamenwerkingstesten doen we in samenwerking met de ODR en onze ketenpartners. Zo testen we of alles straks werkt zoals het behoort te doen. Samen met de ODR en een aantal andere gemeenten in de regio zijn we bezig met het opstellen van een aantal toepasbare regels. Dat zijn vragenbomen, waardoor inwoners kunnen zien of ze een vergunning nodig hebben of niet. We maken de toepasbare regels voor onze ‘topactiviteiten’, de meest voorkomende aanvragen. Wat gebeurt er de komende tijd? Ook de komende maanden blijven we verder oefenen met het DSO. Bij het uitwerken van onze werkprocessen zorgen we ervoor dat ook de werkprocessen achter de digitale brievenbus goed zijn ingeregeld. Ook blijven we de samenwerking in de keten testen en we zorgen ervoor dat de collega’s de juiste e-herkenning krijgen om in (de samenwerkingsruimte van) het DSO te kunnen werken.

1 februari 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 7 van 8

Het zal niet onbekend zijn dat er nog wel wat problemen bestaan rondom het DSO. Zoals de Minister zelf ook aangeeft, is de enige manier om het DSO meer stabiel te krijgen, door ermee te oefenen. Daarmee leren we steeds meer met elkaar hoe we het DSO goed werkend krijgen. Voor die onderdelen van het DSO die mogelijk niet op tijd gereed zijn/ werkend zijn, zullen tijdelijke alternatieve maatregelen beschikbaar komen, aldus de Minister. Wat komt op een later moment? In Q1/Q2 van 2022 gaan we over van pre-productieomgeving naar productieomgeving van het DSO. Dat betekent concreet dat de tijd van oefenen stopt en we ook echt vergunningsaanvragen via het DSO kunnen afdoen. We zijn echter afhankelijk van de landelijke voortgang en sluiten aan op de ontwikkelingen die daar plaatsvinden. Pas wanneer het landelijke DSO goed is ingeregeld, kunnen wij als gemeente hierop de laatste acties inzetten, zien wat wel goed loopt en waar we nog op bij moeten sturen. 9. Stand van zaken omgevingsloket, vergunningverlening en werkprocessen Wat hebben we gedaan en waar staan we nu? In de kwartaalrapportage Q3 ‘verbonden partijen’, die u als raad al heeft ontvangen, is over het omgevingsloket al aangegeven dat deze per 15 september 2021 is gestart. Daarnaast hebben we de afgelopen tijd voor wat betreft de Omgevingswet in beeld gebracht welke werkprocessen Omgevingswet-proof moeten worden gemaakt.

Wat gebeurt er de komende tijd en op een later moment? • Verdere uitwerking procesmodel en implementatie tweede fase van het Omgevingsloket

in samenwerking met de ODR. • • •

Verdere uitwerking en implementatie Omgevingswet, waaronder de herziening van het VTH-beleid. Het team kwaliteit omgevingsloket is van start gegaan. Zij zullen in de komende tijd zorgen voor een continue procesverbetering van het omgevingsloket. Ook is er een team aan de slag die de werkprocessen Omgevingswet-proof maakt en implementeert. Dit in samenspel met de ODR en onze ketenpartners. Het gaan werken met de intake- en omgevingstafel is hier ook onderdeel van.

Financiën De gemeenteraad heeft voor de implementatie van de Omgevingswet (tot en met 2024) een totaalbudget van € 2,2 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dit bedrag is later naar € 1,9 miljoen euro bijgesteld (door maatregel 50 bij West Betuwe Financieel in Evenwicht (WBFIE)). Binnen dit incidentele budget is – met de huidige inzichten - voldoende ruimte om invulling te geven aan de acties/ werkzaamheden zoals in deze notitie benoemd. Het incidenteel budget is benodigd voor de implementatie van de wet. Op een gegeven moment zullen we de kosten ook structureel moeten regelen. Voor wat betreft de overgang van incidenteel budget

1 februari 2022 Kenmerk GZDGWB/ Pagina 8 van 8

naar het structureel borgen van benodigde middelen zullen we in de volgende perspectiefnota meer duidelijkheid geven. Wat de structurele effecten van de Omgevingswet precies gaan bedragen hangt mede af van een aantal lokale bestuurlijke keuzes (ook wel decentrale afwegingsruimte genoemd). Hier zullen we in de komende jaren steeds meer duidelijkheid in krijgen. In de perspectiefnota en de begroting zullen we jaarlijks de laatste stand van zaken opnemen. Voor nu wordt verwezen naar de begroting 2022 en verder. Normaliter wordt eens per jaar de legesverordening opnieuw vastgesteld (tarieventabel geïndexeerd). Door de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 juli 2022 zal ook tussentijds een aanpassing nodig zijn. Er is immers een andere grondslag waarop leges wel/ niet geïnd kunnen worden. Een bureau is in de arm genomen om de nodige berekeningen hiervoor te maken. We verwachten de nieuwe legesverordening ter vaststelling in mei 2022 aan u aan te bieden. Communicatie Enkele maanden voor datum inwerkingtreding zullen we – mede gebruikmakend van de landelijke communicatiestrategie/-uitingen – onze inwoners en bedrijven informeren over de komst van de Omgevingswet en wat het voor hen zal betekenen. Vanzelfsprekend zal onze website hierop ook aangepast worden.

Vervolg Zoals u inmiddels van ons gewend bent, zullen wij u 2 tot 3 keer per jaar met een informatienota op de hoogte brengen van de stand van zaken rondom de invoering van de Omgevingswet. We zullen u voor wat betreft het omgevingsloket (en de vergunningverlening daarbij) via de kwartaalrapportages ‘verbonden partijen’ op de hoogte houden.

Suggestie ter afhandeling Voor kennisgeving aannemen.

Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe, De locosecretaris, Philip Bosman

de burgemeester, Servaas Stoop