D30-bijlage-stand van zaken-verkenning-windenergie-avelingen.pdf

Stand van Zaken verkenning Windenergie Avelingen (Gorinchem) Mei 2022

Beste leden van de stuurgroep verkenning windenergie bij Avelingen, In november 2021 hebben we u geïnformeerd over de planning en verwachte producten die u van team Avelingen krijgt over de haalbaarheid van een windpark bij Avelingen. In deze notitie informeren we u over de stand van zaken op dit moment. Inhoudelijk kunnen we de eerste resultaten melden van het technisch haalbaarheidsonderzoek, input met u delen uit bijeenkomsten met inwoners en bedrijven en u informeren over het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen. Deze informatie delen we eerst met u, voordat we in stap 2 nader in gesprek gaan met de omgeving. Doel verkenning windenergie Avelingen Het doel van deze fase is het verkennen van de mogelijkheden voor een windpark bij Avelingen, met de intentie om het windpark te laten realiseren als dat maatschappelijk, technisch en financieel mogelijk en wenselijk is. Planning In de notitie van november hebben we het onderstaande plaatje opgenomen. De verkenning verloopt nog steeds conform deze planning; fase 1 is afgerond en fase 2 is opgestart. In fase 2 worden de resultaten van de inhoudelijke analyses besproken met inwoners, bedrijven en organisaties.

Memo stand van zaken pilot Avelingen Mei 2022

1

Eerste tussenresultaten verkenning In de vorige nota hebben we u aangegeven welke beslisinformatie wij van plan zijn aan u voor te leggen aan het eind van deze verkenning. De beslisinformatie richt zich op de technische, financiële en maatschappelijke haalbaarheid. 1. Technische haalbaarheidsstudie De technische haalbaarheidsstudie brengt in beeld of, en zo ja waar, binnen het zoekgebied mogelijkheden liggen voor het realiseren van een windpark. De eerste stap van deze studie is reeds afgerond en heeft geleid tot een verkleining van opstellingsmogelijkheden voor potentiële windturbines binnen het zoekgebied. Het team werkt samen met de specialisten van bureau Bosch en Van Rijn op dit moment aan stap/fase 2; het in detail onderzoeken van de haalbaarheid op basis van onderzoeksopstellingen en deze bespreken met de omgeving. Deze mogelijke opstellingen variëren in afmeting en aantal van de windturbines. Door uit te gaan van ‘worst case’ effecten op bijvoorbeeld het gebied van geluid en slagschaduw, vormen we een betrouwbare inschatting van de mogelijkheden. Het team neemt in dit onderzoek ook het wegvallen van de normen uit het Activiteitenbesluit (Nevele-arrest) mee en levert aan het einde van deze fase advies op dit onderwerp.

Ook worden mitigerende maatregelen in stap 2 in beeld gebracht, waardoor het inzichtelijk wordt welke mogelijkheden er zijn om negatieve effecten te verkleinen. 1.1. Opstellingsruimte binnen het zoekgebied Als eerste stap is een belemmeringenstudie gedaan op basis van wet- en regelgeving en de motie ‘Windmolen vrij dichtbij’ (motie van de gemeenteraad van Gorinchem). In deze motie wordt onder andere gesteld dat de windturbines op minimaal 500 meter van woningen moeten staan. De belemmeringenstudie heeft geleid tot een inperking van de opstellingsruimte binnen het zoekgebied, zie onderstaande figuren. Niet het hele zoekgebied uit het projectplan kan dus gebruikt worden voor het plaatsen van turbines.

Memo stand van zaken pilot Avelingen Mei 2022

2

PM, er is nog geen uitsluitsel over de belemmeringen voortkomend uit natuur en radar.

De opstellingsruimte voor potentiële windturbines binnen het zoekgebied Avelingen is verkleind.

Memo stand van zaken pilot Avelingen Mei 2022

3

1.2. Opstellingsvarianten Binnen de opstellingsruimte wordt op dit moment nader onderzoek gedaan aan de hand van drie (theoretische) onderzoeksopstellingen. Het betreft: 1. 6 ‘kleinere’ turbines elk in de categorie 120 meter rotordiameter, 180 meter tiphoogte en rond de 3,5 megawatt. 2. 6 ‘middelgrote’ turbines in de categorie 135 meter rotordiameter, 200 meter tiphoogte en rond de 4 megawatt. 3. 4 ‘grotere’ turbines in de categorie 160 meter rotordiameter, 230 meter tiphoogte en rond de 6 megawatt. Vanuit deze opstellingen en de effecten die uit de modellen naar voren komen wordt nader inzichtelijk gemaakt waar windturbines haalbaar zijn en onder welke voorwaarden. Sommige effecten kunnen worden verkleind met mitigerende maatregelen, de studie zal ook daar inzicht in geven. Hieronder wordt per deelthema een update gegeven waar het team staat. Figuur 1 Onderzoeksalternatieven in het overgebleven RES-zoekgebied Avelingen

Memo stand van zaken pilot Avelingen Mei 2022

4

1.3. Eerste onderzoeksresultaten  Externe veiligheid (onder andere inpassing bij bedrijven) In verband met opslagtanks, een ammoniak koelinstallatie en een tankstation op bedrijventerrein Avelingen is een verdere risicoanalyse nodig. 

Hinder op gebied van geluid en slagschaduw (onder andere op woningen) Het is nog niet duidelijk wat de nieuwe landelijke normen voor geluid en slagschaduw zullen worden. Daarom hebben we gekozen voor een bandbreedte tussen de norm die tot nu toe gehanteerd werd (Lden 47 dB) en een strengere norm die wordt geadviseerd door de WHO (Lden 45 dB). Voor geluid zijn de twee contouren in beeld gebracht. Ook laagfrequent geluid wordt bekeken. Uit de eerste onderzoeken komt naar voren dat er bij grote turbines geen overschrijding is van beide geluidsnormen (zowel Lden 45 als Lden 47). Bij de middelgrote of kleinere turbines voldoen relatief luide turbines in hun klasse zonder aanvullende maatregelen niet aan de Lden 45 norm voor ruim 100 woningen. Uitgaande van de Lden 47 norm is er geen normoverschrijding. Het verschil tussen grote en kleinere turbines wordt vooral veroorzaakt door het feit dat er minder grote turbines zijn en deze verder van huizen af staan. Voor slagschaduw zijn de contouren van 15, 6 en 3 uur aan hinder in beeld gebracht. 6 uur komt hierbij overeen met wat in het verleden in de praktijk vaak gehanteerd werd. Mitigatie van de slagschaduw tot 0 uur op woningen is mogelijk door het hanteren van een stilstandsvoorziening. Dit kost maximaal circa 1 % van de geraamde opbrengst.



Landschap (waaronder Unesco-status vestingstad Gorinchem) De provincie Zuid-Holland is bevoegd gezag op gebied van landschap en cultuurhistorie en stelt een kader op waar het project aan wordt getoetst. Naar verwachting wordt dit in juni opgeleverd.



Defensieradar In een eerder stadium is de haalbaarheid in relatie tot luchtvaart- en defensieradar onderzocht en lijkt het project onder voorwaarden haalbaar. Er is op dit moment nog geen duidelijkheid over de beoogde locatie van de te verplaatsen gevechtsleidingsradar van Defensie (Herwijnen) in dit gebied. De beperkingen die dit met zich meebrengt voor het windpark worden naar verwachting in deze fase niet definitief inzichtelijk.



Planologische haalbaarheid In de eindrapportage wordt een inschatting gegeven over de vergunbaarheid van het windpark.

Memo stand van zaken pilot Avelingen Mei 2022

5



Natuur Het team heeft een eerste scan laten uitvoeren op het gebied van de effecten op natuur (uitgevoerd door Bureau Waardenburg). Hieruit zijn enkele aandachtspunten naar voren gekomen die nader moeten worden onderzocht in een volgende fase, maar die plaatsing op dit moment niet onmogelijk maken. Het gaat onder andere om onderzoek naar (trek)vogels, vleermuizen en de lokale soorten uit het gebied. Belangrijk is de afstemming met de provincie Zuid-Holland op dit thema, omdat het zoekgebied ligt binnen gronden die een Natuurnetwerk Nederland status hebben (NNN). Plaatsing binnen de NNN is mogelijk onder voorwaarden. Samen met het team van de provincie worden deze voorwaarden in beeld gebracht.



Vaarwegen Voor de eisen rond hinder voor scheepsradar is landelijk onderzoek gestart. Dat gaat met name over de ruimte voor aanvullend onderzoek dat in de regelgeving staat. Vooralsnog gaan we er vanuit dat dit onderzoek nog niet gereed is in de verkenningsfase. Waarschijnlijk zullen we twee scenario’s beschrijven, één waar de afstandseis gehanteerd wordt en één die ruimte geeft op basis van het mitigeren van eventuele verstoring van de radar. Scheepvaartveiligheid moet in alle gevallen geborgd zijn. Plaatsing in de uiterwaarden (ruimte voor de rivier) lijkt vanuit interne toetsing binnen RWS vooralsnog geen belemmering en zal nog nader worden uitgewerkt.



Netaansluiting Op het gebied van de technische plaatsing van windturbines en de aansluiting op het net wordt een analyse uitgevoerd. Op dit moment lijkt de plaatsbaarheid op de langsdammen geen probleem. De eindrapportage zal hier nader op ingaan. Een eerste verkenning met Stedin wijst uit dat er op dit moment aansluitingsmogelijkheden voor het windpark zijn bij middenspanningsstation Arkel. Wellicht kan dit ook gecombineerd worden met de aansluitingen en uitbreidingswensen van bedrijven op Avelingen. Eerste contacten hierover zijn geweest. Dit moet verder worden onderzocht.

2. Financieel en marktbenadering Uit de eerste berekeningen blijkt dat de drie opstellingsvarianten met de huidige inzichten rendabel zijn. Dit is wel afhankelijk van het aantal en de omvang van de windturbines (meer en groter leidt tot een beter rendement). Hoe beter het rendement hoe meer ruimte er is voor mitigerende maatregelen om negatieve effecten te verminderen, en voor afspraken rond financiële participatie . Het omgevingsteam heeft eisen en wensen opgehaald bij bewoners en bedrijven. Het merendeel daarvan kan via eisen in de vergunningen gewaarborgd worden. Daarbij gaat het bijvoorbeeld over eisen rond geluidshinder en eisen voor natuur, maar ook eisen rond participatie/lokaal eigendom via een nader vast te stellen gemeentelijke beleidskader. Aanvullend daaraan kunnen aspecten bevorderd worden met criteria bij de gronduitgifte. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om lokale stroomafname of het betrekken van de omgeving via verdere procesparticipatie en deelname via financiële participatie. Memo stand van zaken pilot Avelingen Mei 2022

6

Bovenstaande punten worden meegenomen bij de nader uit te werken marktstrategie, die op hoofdlijnen onderdeel is van de verkenningsrapportage en nader wordt vormgegeven in het biedboek na een go-no go besluit.

3. Maatschappelijk: Verslag over het informeren en betrekken van de omgeving Het omgevingsteam heeft in stap/fase 1 van de verdiepende onderzoeken diverse brede en kleinschalige bijeenkomsten georganiseerd. Het doel hiervan was om de omgeving te informeren over en te betrekken bij de verdiepende onderzoeken, om zo hun aandachtspunten en zorgen op te halen en mee te nemen binnen de onderzoeken. Daarbij waren aanwezig inwoners, bedrijven en overige stakeholders, zowel van gemeente Gorinchem, als ook die van buurgemeenten. In juni bespreken we eerste resultaten van stap/fase 2 van de lopende onderzoeken met de omgeving. Doel is om inwoners en bedrijven inzicht te geven in de lopende onderzoeken en opnieuw hun zorgen en aandachtspunten op te halen. We geven een beeld van de laatste stand van zaken van de onderzoeken, waarbij we antwoorden geven op veel vragen die leven in de omgeving. Daarnaast bereiden we bijeenkomsten voor, waarin we in detail in kunnen gaan op de nog overblijvende vragen. Daarbij wordt bijvoorbeeld gedacht aan één of meerdere informatiemarkten. Dit loopt mogelijk nog door in de zomer. De resultaten daarvan delen we met u. Met de buurgemeenten die grenzen aan het zoekgebied Avelingen praten we op ambtelijk en bestuurlijk niveau regelmatig bij over de ontwikkelingen.

Ook trekken we gezamenlijk op bij de organisatie van de eerder benoemde bijeenkomsten in de buurgemeenten. Uit de bijeenkomsten van stap 1 van de onderzoeken blijkt dat er vanuit de omgeving met name zorgen zijn over (laag frequent) geluid, slagschaduw en mogelijke gezondheidseffecten daarvan, maar ook horizonvervuiling en natuur. Naar aanleiding van wat uit gesprekken met de omgeving is opgehaald, wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd naar een aantal van deze thema’s. Tijdens de lopende onderzoeken, en ook daarna, blijven we voortdurend werken aan de beantwoording van vragen uit de omgeving. Ter illustratie: een terugkerende zorg uit de brede omgeving en met name Sleeuwijk, is de angst voor mogelijke impact van geluid, specifiek laagfrequent geluid en de combinatie met reeds bestaande geluidsbronnen. Een ander aandachtspunt vanuit Sleeuwijk, gelegen aan de overkant van het zoekgebied met de Merwede daartussen, is: ‘geluid over water draagt ver’. Dit is overigens al onderdeel van de lopende onderzoeken. Rijksuniversiteit Groningen heeft, in opdracht van provincie Zuid-Holland, onafhankelijk onderzoek gedaan naar hoe inwoners rondom het Avelingen-gebied denken over windenergie bij Avelingen. Een concept van het rapport ‘de mening van inwoners over mogelijke windmolens in het Avelingengebied’ van de RUG is inmiddels verschenen.

Deze rapportage betreft een 0-meting; over enkele maanden, nadat eerste uitkomsten van de technische haalbaarheidsstudie en de impact daarvan op de omgeving bekend is gemaakt, volgt een tweede meting. Deze start na de bijeenkomsten van fase 2. Deze twee metingen illustreren de ontwikkeling van de mening van inwoners in de verkenning. Dit

Memo stand van zaken pilot Avelingen Mei 2022

7

tezamen vormt uiteindelijk het definitieve onderzoeksresultaat van de RUG. Er is nog geen zekerheid of de tweede rapportage in september/oktober gereed zal zijn. Uit het rapport van de RUG blijkt dat de omgeving zich zorgen maakt over een dergelijk ruimtelijk project en de mogelijke komst van windmolens. Dat komt overeen met de zorgen en aandachtspunten die tot nu toe ook zijn opgehaald tijdens bijeenkomsten en gesprekken met inwoners en bedrijven. Ook hier gaan de zorgen vooral over gezondheid, slagschaduw, geluid en horizonvervuiling. Hierbij een link naar het concept-rapport van de RUG: rapport-avelingen-resultaten-18-5-2022-v4.pdf (rug.nl)

Financiële participatie We vinden het belangrijk om in elke fase van het onderzoeksproject de omgeving te betrekken. Daarnaast vinden we het belangrijk dat de omgeving financieel kan participeren. Gemeente Gorinchem zal het lokaal eigendom bevorderen, waarbij wordt gestreefd naar 50% lokaal eigendom. Er wordt ook gedacht aan een Omgevingsfonds om revenuen terug te laten vloeien naar de lokale omgeving. Hiertoe wordt in een later stadium door het bevoegd gezag beleid opgesteld, na een eventueel besluit van de stuurgroep in oktober om het project naar een volgende fase te brengen. Omgevingsbeleid provincie Zuid-Holland In het kader van de herziening omgevingsbeleid module Energie actualiseert de provincie ZuidHolland haar omgevingsbeleid, onder andere naar aanleiding van het vaststellen van de Regionale Energiestrategieën. De provincie is voornemens windzoeklocatie Avelingen op te nemen in haar omgevingsverordening en op kaart 16 te plaatsen. Daarmee wordt de locatie ruimtelijk mogelijk gemaakt vanuit het provinciale beleid. De herziening ligt ter inzage van 6 juni tot en met 1 augustus en zal na de zomer door de Provinciale Staten worden besproken ter vaststelling (naar verwachting in december). Stuurgroep bijeenkomst We verwachten de verkenningsrapportage in september te kunnen afronden. We werken toe naar een stuurgroep bijeenkomst in oktober voor een go/no-go besluit.

Daar ligt voor of en hoe u een volgende fase in wil gaan. Daarnaast zullen we beslisinformatie aanleveren voor besluiten over de wijze waarop een eventuele volgende fase ingegaan kan worden, zoals:    

Het moment waarop een exploitant/ontwikkelaar in beeld komt (zijn de overheden de initiatiefnemer voor een m.e.r. of wordt de exploitant/ontwikkelaar dat?) Het wel/niet combineren van een plan- en project-m.e.r. De keuze welke organisatie bevoegd gezag is (financiële) participatie en meekoppelkansen

Met vriendelijke groet, Team Avelingen Memo stand van zaken pilot Avelingen Mei 2022

8