B2 23 Zienswijze Omgevingsvisie (anoniem).pdf

INGEKOMEN

0 7 DEC. 2021 Aan: Gemeenteraad van de gemeente West Betuwe

1 1 1 111 1 111 1 111 1 1 1 1 1 1 1 11 1 1 1 1 1 1 PI21019748

Betreft: Zienswijze omgevingsvisie Van:

6 december 2021

Geachte leden van de gemeenteraad,

Als inwoner van West Betuwe voel ik me zeer betrokken bij het wel en wee en de toekomst van mijn gemeente. De Ontwerp omgevingsvisie West Betuwe (versie oktober 2021) handelt over heel veel thema's. Als je het "Overzicht relevante beleidsstukken" (blz. 94-95) bekijkt, ben je bijna geneigd te zeggen: over alles. En alles hangt dan ook nog met elkaar samen, van klimaat tot een warm huis in de winter en van (fruit)teeltondersteunende voorzieningen tot recreatie en toerisme. Ik realiseer me dit en houd er rekening mee, maar als ik zou moeten zeggen wat me het meeste bezig houdt, dan zijn dat gezondheid, biodiversiteit en een mooi landschap om van te genieten. Het lijkt me verstandig me te beperken tot een drietal punten. Ik hoop dat u er iets aan heeft bij uw beraadslagingen.

1. Uitgangspunten: meervoudig ruimtegebruik, basiskwaliteit natuur en landschapsinclusief omgevingsbeleid Nederland is een klein, dichtbevolkt land en dat geldt ook voor de gemeente West Betuwe. Bijna overal en altijd hoor je het geluid van verkeer en menselijke activiteit en 's nachts is het nergens helemaal donker. Echt grote natuurgebieden heb je hier niet, niet in Nederland en niet in West Betuwe. Dat betekent dat ruimte bijna altijd meervoudig gebruikt wordt en moet worden en dat volledige functiescheiding bij ons praktisch onmogelijk is en onwerkbaar. In bestemmingsplannen wordt aan een bepaald deel van een gemeentelijk grondgebied vaak één functie toegekend: wonen, agrarisch, industrie, natuur, wegen, e.d. Dat is steeds minder houdbaar, als het dat al ooit was. Zo verspreiden stikstofverbindingen en chemische bestrijdingsmiddelen zich door de lucht over grote afstanden (tientallen kilometers), zo beïnvloedt het grondwaterpeil in agrarische gebieden dat van natuurgebieden en omgekeerd, en zo is het verdienmodel van veel agrariërs niet meer goed rond te krijgen zonder activiteiten in sectoren als recreatie, zorg en natuurbeheer. 'Scherpe

functiescheiding heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de biologische verarming van het Nederlandse landschap. En het leidde tot een verwijdering tussen de natuurbescherming en de agrarische sector. ... In het buitengebied leidde dit tot een cultuur van non-interventie: de natuurbeheerder bemoeide zich met zijn

reservaat, de agrariër met zijn boerenland' (Van den Tweel St Van den Boom 2021: blz. 28-29, 48-49 en 71-75; Strootman 2020). Zonder het expliciet te zeggen, lijkt de Ontwerp omgevingsvisie West Betuwe afscheid te nemen van de strikte functiescheiding van weleer. Dat ondersteun ik van harte. Op het niveau van de uitgangspunten beveel ik verder nog van harte aan de verwante visies van de Basiskwaliteit Natuur (Biesmeijer e.a. 2021) en van het ' Iandschapsinclusief omgevingsbeleid', een verbreding van het in de Ontwerp omgevingsvisie West Betuwe veel voorkomende ' natuurinclusieve' beleid (College van Rijksadviseurs 2020).

2. Gezondheid en gewas bescherming Ik begrijp heel goed dat de gemeente West Betuwe dé fruitgemeente van Nederland wil zijn en blijven. Maar wat mij ten zeerste bevreemdt is dat — zelfs in dat verband — het onderwerp gewasbeschermingsmiddelen, chemische bestrijdingsmiddelen of landbouwgif (hoe men het ook wil noemen) geen enkele keer voorkomt in de Ontwerp omgevingsvisie. Dat is des te merkwaardiger omdat in de twee recente projecten ' Boomgaard van de toekomst' - een van het Regionaal investeringsfonds (RIF) en een van het Fruitpact - dit onderwerp prominent aanwezig is, en omdat zowel het Europese (halvering in 2030) als het nationale Nederlandse beleid uitdrukkelijk mikt op het reduceren van het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen (' Europa moet schoner en groener' 2020). Er bestaan nog heel veel onzekerheden en onduidelijkheden over de mogelijke schadelijke gezondheidseffecten van chemische bestrijdingsmiddelen (wat betekent het voorzorgsbeginsel en het beginsel van preventief handelen in dit verband? — zie blz. 91 van de Ontwerp omgevingsvisie). De Gezondheidsraad heeft recentelijk echter nog geconcludeerd dat ' verbanden tussen blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen en de ziekte van Parkinson en ontwikkelingsstoornissen bij kinderen plausibel zijn' (Gezondheidsraad 2020: blz. 3; zie ook Interview Violette Geissen 2020 en Interview Bas Bloem 2021).

Het lijkt mij dat de omgevingsvisie van een fruitgemeente moet getuigen van beleid om de gezondheid van omwonenden en van fruittelers en hun gezinnen te beschermen tegen schadelijke chemicaliën. Bovendien, als West Betuwe ook in de toekomst dé fruitgemeente van Nederland wil zijn, zal de gemeente zijn fruittelers moeten aansporen om duurzamer te werken. Zowel maatschappelijke ontwikkelingen als markteisen vragen om lagere MRL's (maximale residulimieten) voor fruit. Hans Keuken, bestuurslid van Greenport Gelderland en wethouder van onder meer agribusiness in Neder-Betuwe, zegt het zo: ' Het streven

van de sector is een haalbare, duurzame fruitteelt. Verduurzaming vraagt ook om maatschappelijke acceptatie. We nemen waar dat de consument zich steeds meer richt op streekproducten en je ziet ook een maatschappelijke trend ontstaan dat mensen niet per se meer het " perfecte" fruit willen, maar ook een kromme peer of appels met een vlekje willen kopen, als er maar minder residu op zit. Misschien moeten we wel af van het volmaakt ogende fruit en meer streven naar een nog gezonder product' (Boomgaard van de toekomst - Fruitpact 16 december 2019). Appels en peren behoren overigens tot de top vijf van de producten waarvoor per hectare de grootste hoeveelheden chemische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt ('Boeren gebruiken iets minder landbouwgif' 2018). De discussie over de zogenaamde cabrio-kap (een fruitteeltondersteunende voorziening) laat zien dat dit geen gemakkelijke kwestie is. De ' cabrio-kap is een zes meter hoge kap die net als bij een cabrio dicht gaat bij neerslag en daarmee schimmelvorming terugdringt, maar waar ook een drierijige spuitmachine onderdoor kan rijden' (Boomgaard van de toekomst - Fruitpact 15 april 2019). Dergelijke kappen helpen om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tegen schimmel terug te dringen, maar tegelijk verpesten ze het mooie rivierenlandschap, ook als de kappen een afstand van 10 meter tot de Linge houden.

Voor recreatie en toerisme zijn cabrio-kappen funest. De Gezondheidsraad laat in zijn rapport uit 2020 gelukkig zien dat er nog meerdere manieren zijn om de gezondheidsschade door chemische bestrijdingsmiddelen terug te dringen. 3. Verbetering en bestaand recht In de omgevingsvisie worden ambities genoemd om zaken te verbeteren 'bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen' (blz. 33), ' bij nieuwe gebiedsontwikkeling' (blz. 53) en bij 'alle (nieuwe) agrarische ontwikkeling' (blz. 78). Ik begrijp dat het juridisch vaak niet mogelijk is om terug te komen op in het verleden verleende vergunningen, maar het gaat ook te ver om ervan uit te gaan dat dat nooit kan. Als omstandigheden veranderen en als er nieuwe informatie beschikbaar komt, kan dat in sommige gevallen een juridisch aanvaardbare reden zijn om vergunningen te wijzigen of in te trekken. Ook bestaande situaties moeten soms verbeterd worden! In elk geval zou de gemeente ernaar moeten streven om belangrijke oude gebouwen ook toegankelijk te (laten) maken voor mensen met een lichamelijke beperking, om ook bestaande bedrijven te laten bijdragen aan de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie, en om ook bestaande agrarische bedrijven te stimuleren over te schakelen op kringlooplandbouw.

Gebruikte literatuur - Biesmeijer, J.C. e.a. (2021) Op weg naar basiskwaliteit natuur. Naturalis Biodiversity Center. - 'Boeren gebruiken iets minder landbouwgif, maar spuiten meer per hectare' (2018). Trouw, 26 juli. - Boomgaard van de toekomst - Leeuwis Fruit 2018-2021 https://www. fruitdelta.n 1/rif-boomgaard-van-de-toekomst/ - Boomgaard van de toekomst, Project 2019-2020 - Fruitpact https://www.fruitpact.nl/projecten/2016+-+2020/project+ boomgaard+van+de+ toekomst

- College van Rijksadviseurs (Berno Strootman e.a.) (2020) Op weg naar een New Deal tussen boer en maatschappij. College van Rijksadviseurs. - 'Europa moet schoner en groener. Nu écht, zo wil de Commissie' (2020). NRC Handelsblad, 19 mei. - Gezondheidsraad (2020) Vervolgadvies gewasbescherming en omwonenden. Gezondheidsraad: publicatienr. 2020/10. - Interview Bas Bloem (2021) 'Neuroloog wil bestrijdingsmiddelen in de ban: "Laat mensen niet om1odig Parkinson krijgen"'. AD, 12 juli. - Interview Violette Geissen (2020) 'Ja, het mag, al die pesticiden. "Maar willen we al die chemicaliën in ons milieu?"'. Trouw, 4 december. - Strootman, Berno (2020) 'Landschap is alles'. Essay 3.1 (blz. 22-29) in College van Rijksadviseurs, Op weg naar een New Deal tussen boer en maatschappij. College van Rijksadviseurs. - Tweel, Marc van den & Bj0rn van den Boom (2021) Uit balans. Werken aan natuurbescherming in Nederland. Noordboek.

Met vriendelijke hoogachting,

INGEKOMEN o 7 orc: 2021

S

e e. k " "- 'l,J 'v\. e"'

b c. ...f: he r-f

F

O J:

-f- Lv....s

Je

v .. "'

2 , e V\Sw'} ?� j

l { 2._

,r

""-e e \,\;k,

o""'-_J

V-e -� 1 �-tltw{.,

i2..Vt j.S vl'

s, ··-e