20240522-Bijlage-Collegebesluit-evaluatie-en-generieke-aanpak.pdf

Collegevoorstel Documentnummer GZDGWB/ Portefeuillehouder Jacoline Hartman Datum voorstel 26 februari 2024 Datum collegevergadering 9 april 2024 Team ROW Bijlage(n) 1. Evaluatie Deil 2. Memo Generieke aanpak Kansenkaart 3. Generieke opzet communicatie en participatie bij de Kansenkaarten

Onderwerp Kansenkaarten: Evaluatie Deil en generieke aanpak volgende 4 kernen Beslispunten 1. Op basis van de evaluatie kansenkaart Deil de generieke aanpak Kansenkaarten en de generieke opzet voor communicatie en participatie als kader vast te stellen voor de komende vier kansenkaarten in 2024. 2. Na de evaluatie van deze vier kansenkaarten de volgende tranche van kansenkaarten vast te stellen.

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/ Pagina 2 van 6

Beoogd effect Het opstellen van een Kansenkaart voor kern effectiever en efficiënter maken en in de basis voor verschillende kernen een gelijke aanpak en doelstelling als vertrekpunt hanteren. Dit zorgt voor eenduidigheid naar in de inwoners van de betreffende kernen. Inleiding De Omgevingsvisie West Betuwe uit 2022 geeft op hoofdlijnen de ambities tot 2040 voor de gemeente op basis van 7 thema’s en bevat algemeen geformuleerde gebiedsuitwerkingen voor de kernen. Voor de kernen is op de kaart van de Omgevingsvisie de bestaande situatie in beeld gebracht en is de volgende passage opgenomen: ‘de gebiedsuitwerking per kern wordt gekoppeld aan het opstellen en actualiseren van de kernagenda’s waarin per kern met inwoners de ambities en vraagstukken verder worden geformuleerd en aangescherpt’. De uitvoering van de gebiedsuitwerking per kern is reeds doorgelegd naar: • Het programmaplan Wonen (versie 0.95): “Uiterlijk 2026 zijn er voor alle 26 kernen kansenkaarten opgesteld voor o.a. extra woningbouw tot en met 2023 en daarna. In 2024 vindt er een evaluatie plaats van de dan afgeronde trajecten voor de eerste 7 kernen”. • De programmabegroting 2023: “We stellen voor 7 kernen een ruimtelijke kansenkaart op”. • De programmabegroting 2024: “Kansenkaarten voor Heukelum, Tricht en Spijk”.

• Besluit voor Deil en Haaften en pilot voor 5 kernen (besluit college 2 november 2021, informatiebijeenkomst 30 augustus 2022 en besluit college 18 oktober 2022 over Tricht en Hellouw) Op 2 november 2021 heeft het college besloten tot het opstellen van een Kansenkaart voor Deil. Hierbij is tevens besloten dat na afronding van deze Kansenkaart een evaluatie zou plaats vinden. Eind 2023 is de Kansenkaart Deil door u vastgesteld en is de evaluatie uitgevoerd. Op basis van deze evaluatie en klankborden binnen de vakdiscipline is een generieke aanpak voor het opstellen van een Kansenkaart uitgewerkt. De ambtelijke organisatie staat voor de opgave in 2024 in ieder geval voor de kernen Heukelum, Tricht, Haaften en Spijk een Kansenkaart op te stellen. Dit is een omvangrijke werkopgave. Zo zijn vanuit de gemeente verschillende domeinen (fysiek, realisatie, sociaal) betrokken. En loopt de uitwerking via een intensief participatieproces met inwoners en diverse partijen uit de kern. Inhoudelijk en organisatorisch komt er dan ook veel bij kijken om deze werkopgave te realiseren. Een generieke aanpak maakt het mogelijk effectief en efficiënt de uitvoering op te pakken en vormt de basis voor een kernspecifieke maatwerk procesgang.

Samenvatting Onderdeel van het besluit tot het opstellen van een kansenkaart voor Deil is het na afronding uitvoeren van een evaluatie. Op basis van deze evaluatie en klankborden binnen de vakdiscipline is een generieke aanpak uitgewerkt met het oog op een effectieve en efficiënte uitvoering van de volgende 4 Kansenkaarten.

BEZOEKADRES Kuipershof 2 - 4191 KH Geldermalsen

0345 – 72 88 00 Algemeen

Postbus 112 - 4190 CC Geldermalsen gemeente@westbetuwe.nl www.westbetuwe.nl

0345 – 72 88 01 Team sociaal

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/ Pagina 3 van 6

Besluitgeschiedenis • Collegebesluit 2 november 2021: opstellen kansenkaart Deil en Haaften en doorlopen van pilot van 5 kansenkaarten. • Collegebesluit 18 oktober 2022 over Tricht en Hellouw • Collegebesluit 17 januari 2023: vaststellen van matrix en het algemene en specifieke kader van de kansenkaart. • Collegebesluit 28 november 2023: vaststellen kansenkaart Deil • Collegebesluit 26 maart 2024: Programmaplan Wonen voorleggen aan gemeenteraad • Collegebesluit 3 oktober 2023 programmabegroting 2024: Heukelum, Tricht en Spijk Argumenten 1.1) Nu de pilot Deil is afgerond, is dit een geschikt moment om het proces van de kansenkaart Deil te evalueren; In 2022 en 2023 is hard gewerkt aan het opstellen van de kansenkaart Deil. Om de kansenkaart op te kunnen stellen is een instrumentarium ontwikkeld en is een participatiedocument opgesteld. Op basis van het instrumentarium is de kansenkaart Deil opgesteld, bestaande uit een kaart, een toelichting en een Handreiking. Op basis van het participatiedocument is een intensief participatieproces doorlopen met verschillende stakeholders uit het dorp. U heeft onlangs de kansenkaart Deil vastgesteld en ook een eerste besluit genomen over woningbouw in Deil, waarbij de kansenkaart heeft gefungeerd als toetsingskader. De kern Deil is door u in 2021 aangewezen als pilot voor de kansenkaarten.

De andere kernen die een onderdeel vormen van deze pilot, worden nu opgestart. Het is daarom een geschikt moment om de evaluatie van de kansenkaart Deil aan u voor te leggen. De evaluatie van het proces rondom de Kansenkaart Deil is besproken met de deelnemers aan het proces, waaronder de Dorpsraad, de klankbordgroep, de projectgroep en de ambtelijk opdrachtgever. De evaluatie is uitgevoerd in september 2023, toen de kansenkaart aan u is voorgelegd ter vaststelling. 1.2) De evaluatie heeft zich gericht op de inhoud, het proces en de participatie; Omdat meerdere stakeholders gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid om het proces van de kansenkaart Deil te evalueren, is een goed beeld ontstaan op drie aspecten: Inhoud 1. De haalbaarheidsanalyse voor de ontwikkellocaties uitvoeren bij de start van de kansenkaart 2. Bij de start rijks- en provinciaal beleid in beeld brengen en de gevolgen hiervan betrekken bij het opstellen van de kansenkaart. 3. In het kader van het actievere grondbeleid gesprekken voeren met grondeigenaren over mogelijke ontwikkeling van gronden. Deze gesprekken in een eerder stadium voeren. Proces 1. In de Maptionnaire zijn veel vragen opgenomen. De respons op de Maptionnaire was massaal. Het grote aantal reacties moet worden verwerkt.

In de evaluatie is de wens geuit dat de gestelde vragen in de Maptionnaire beperkt moeten blijven tot de drie belangrijkste onderwerpen uit de kernagenda en de zoekgebieden, die uit de BEZOEKADRES Kuipershof 2 - 4191 KH Geldermalsen

0345 – 72 88 00 Algemeen

Postbus 112 - 4190 CC Geldermalsen gemeente@westbetuwe.nl www.westbetuwe.nl

0345 – 72 88 01 Team sociaal

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/ Pagina 4 van 6

inventarisatie als ‘kans’ naar voren zijn gekomen. De Maptionnaire moet effectief worden ingericht, zodat geen vragen worden gesteld die niet relevant zijn voor de kansenkaart. 2. De visie die door de kern is opgesteld en de kernagenda zijn een belangrijk onderdeel van de inventarisatie van de kansenkaart. Door de bewoners wordt dit gewaardeerd. 3. De acties die voortkomen uit de kansenkaart, krijgen een plaats op de kernagenda. Participatie 1. Verschil van inzicht tussen de Dorpsraad en de klankbordgroep over de kansenkaart. Daarom het gehele proces volgen met één klankbordgroep. 2. Bij de participatie uitsluitend haalbare locaties op de kaart aanduiden, zodat geen verkeerde verwachtingen over locaties worden gewekt. 3. Duidelijke opzet om te komen tot de samenstelling van de klankbordgroep. Hier niet van af wijken gedurende het proces. De gehele evaluatie vindt u in bijlage 1. Uiteraard is de evaluatie input voor de generieke aanpak die nu aan u wordt voorgelegd. 2.1)

De generieke aanpak voorkomt dat per kern opnieuw keuzen gemaakt moeten worden of vraagstukken ontstaan over proces, organisatie en beoogd resultaat. De gemeente West Betuwe bestaat uit 26 woonplaatsen en daarmee dienen er in theorie 26 Kansenkaarten te worden opgesteld. Het participatieve karakter van de Kansenkaart maakt dat de uitwerking een intensief proces is, dat zorgvuldig doorlopen dient te worden. De generieke aanpak biedt duidelijkheid over verwacht resultaat, de stappen die doorlopen worden en hoe verantwoordelijkheden en besluitvorming georganiseerd is. Tevens geeft de generieke aanpak de ambtelijke organisatie inzicht in de benodigde inspanning voor het opstellen van een kansenkaart. Dit maakt het mogelijk te sturen op planning en capaciteit binnen de ambtelijke organisatie. De generieke aanpak bestaat uit definiëren van scope & doel, organisatiestructuur, procesbeeld en doorlooptijden & capaciteit. In bijlage 2 vindt u het memo met de generieke aanpak met bijbehorende schema’s en modellen. De generieke aanpak is mede met kennis uit de evaluatie Deil gevormd.

3.1) Zo ontstaat uniformiteit in het participatieproces bij de vier kansenkaarten: Bij het opstellen van de kansenkaarten is de inbreng van de bewoners van de kern van belang om de kwaliteit van de kansenkaarten te verhogen en om ervoor te zorgen dat er draagvlak ontstaat voor de kansenkaart en de acties die hieruit kunnen volgen. Op basis van de Participatieverordening wordt deze generieke opzet aan u voorgelegd. De stappen die genomen moeten worden om een kansenkaart op te stellen, zijn bij elke kern gelijk. Op basis van deze te nemen stappen is de generieke aanpak van de participatie vorm gegeven. De generieke opzet voor communicatie en participatie van de vier kansenkaarten bestaat uit: 1. De opgave/ Het doel Het doel van de kansenkaart is om per kern de kansen voor de ruimtelijke en maatschappelijke leefomgeving in beeld te brengen. Ook is de kansenkaart het BEZOEKADRES Kuipershof 2 - 4191 KH Geldermalsen

0345 – 72 88 00 Algemeen

Postbus 112 - 4190 CC Geldermalsen gemeente@westbetuwe.nl www.westbetuwe.nl

0345 – 72 88 01 Team sociaal

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/ Pagina 5 van 6

2. 3.

4.

5.

toetsingskader voor nieuwe verzoeken en initiatieven voor de ruimtelijke en maatschappelijke leefomgeving nu en in de toekomst. De omgeving en de spelers We stellen voor elke kern een stakeholdersanalyse op. De Kernboodschap De ruimte waarin we wonen, werken en recreëren is beperkt. In <naam dorp of stadje> willen we fijn wonen en leven. Niet alleen nu, maar ook in onze toekomstige levensfasen. Ook volgende generaties hebben huizen nodig. We willen huizen voor onze kinderen of om in een volgende levensfase zelf in te wonen. We willen ook wonen in een dorp of stadje met voorzieningen, zoals een school, winkels of mogelijkheden om te sporten, te recreëren en/of elkaar te ontmoeten. Hoe houden we hierbij ook rekening met ruimte voor andere manieren om energie op te wekken en de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen? We moeten keuzes maken voor een inrichting die toekomstbestendig is. Welke opgaven en kansen zijn er in <naam dorp/stadje>? Samen brengen we ze in beeld in de Kansenkaart <naam dorp/stadje>. Denk mee over de toekomst voor <naam dorp/stadje> waarin het fijn wonen, werken en/of recreëren is. De aanpak Product: communicatie- en participatiekalender. Voorgestelde participatievormen: klankbordgroep, ‘Maptionnaire’ en omgevingsdialoog. De evaluatie Hoe voeren we de evaluatie uit? Intern en extern.

In bijlage 3 vindt u de communicatie en participatie bij ontwikkeling kansenkaart (format om per kern tot een aanpak te komen). Aan u wordt voorgesteld om dit format vast te stellen. 3.2) Op basis van deze generieke aanpak wordt voor elke kern een maatwerk participatieplan opgesteld. Bij het opstellen van het maatwerk participatieplan is ruimte voor ‘lokaal’ maatwerk. Als blijkt dat in de kern de participatie op een andere manier moet worden ingevuld, bieden we hiervoor (gemotiveerd) ruimte. Hierbij houden we rekening met: draagvlak – kosten – doorlooptijd - uitvoerbaarheid Het maatwerk participatieplan voor elke kern wordt middels een memo aan u voorgelegd.

Kanttekeningen 4.1) Een generieke aanpak voor proces en resultaat kan een kern het gevoel geven dat er geen ruimte is voor maatwerk; Een generieke aanpak kan het gevoel geven dat geen ruimte is voor kernspecifieke vraagstukken of oplossingen of dat de uitwerking van de Kansenkaart als een in beton gegoten stramien wordt uitgerold. Financiën Dekking voor opstellen van de volgende 4 kansenkaarten is via het budget kerngericht werken.

BEZOEKADRES Kuipershof 2 - 4191 KH Geldermalsen

0345 – 72 88 00 Algemeen

Postbus 112 - 4190 CC Geldermalsen gemeente@westbetuwe.nl www.westbetuwe.nl

0345 – 72 88 01 Team sociaal

Gemeente West Betuwe Kenmerk GZDGWB/ Pagina 6 van 6

Communicatie en Participatie Communicatie en participatie is één van de kernpijlers voor het opstellen van een kansenkaart. Bijlage 3 bevat het gehele plan hiertoe en is in samenwerking met de communicatieadviseur opgesteld. Uitvoering/Planning 1. Besluitvorming over de evaluatie Kansenkaart Deil leidt niet tot vervolgstappen. 2. Met besluitvorming over de generieke aanpak Kansenkaarten en de generieke aanpak voor communicatie & participatie kan formeel gestart worden met het naar buiten treden in de kernen Tricht, Haaften, Spijk en Heukelum. Samen met de betreffende gebiedsmakelaar kunnen we dan een eerste gespreksmoment met inwoners en betrokkenen voeren om tot een klankbordgroep te komen, zodat daarna het daadwerkelijke uitwerkingsproces kan starten. Evaluatie Evaluatie is voorzien via het participatieplan en bij de besluitvorming voor de pilot van 5 kansenkaarten. Risicoparagraaf Het uitwerken van een Kansenkaart brengt geen risico’s met zich mee. De inhoudelijke informatie op de Kansenkaart kan tot onrust of speculatie leiden in de kern. Bijlagen 1. Evaluatie kansenkaart Deil 2. Memo Generieke aanpak Kansenkaarten 3. Generieke aanpak ‘communicatie en participatie bij ontwikkeling kansenkaart’

BEZOEKADRES Kuipershof 2 - 4191 KH Geldermalsen

0345 – 72 88 00 Algemeen

Postbus 112 - 4190 CC Geldermalsen gemeente@westbetuwe.nl www.westbetuwe.nl

0345 – 72 88 01 Team sociaal