Document · PDF

Bijlage bij brief LIS 403 - Monumenten Weesp - geanonimiseerd

Commissie SOB 26 oktober 2021, gemeente WeespBij agendapunt: Brief LIS 403 - Erfgoedvereniging Bond Heemschut - Monumenten Weesp2.170 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

De gemeente Weesp T.a.v. het college van B en W Postbus 5099 1380 GB Weesp

Amsterdam, 23 augustus 2021

Geacht college, In maart van dit jaar stuurde de Historische Kring Weesp u een brief over de nodige actualisatie van het monumentenbeleid. Heemschut betuigde steun aan die brief. Daarop heeft er een ambtelijk overleg plaatsgevonden en is de wedervraag aan de Historische Kring, Heemschut en het Cuypersgenootschap gesteld om te komen tot een advies. De drie organisaties hebben deze wedervraag opgepakt en zijn gekomen tot een oprichting van een werkgroep. Die werkgroep bestaat uit afgevaardigden van de organisaties en in die werkgroep hebben onder meer een architectuurhistoricus, een architect en een cultuurhistoricus plaatsgenomen om het onderwerp vanuit verschillende invalshoeken te bekijken. De werkgroep heeft daarnaast een studie gemaakt van de aanwezige lijst van rijksmonumenten, provinciale monumenten, gemeentelijke monumenten, de lijst van karakteristieke panden en een inventarisatie van het Cuypersgenootschap van enkele jaren geleden. De werkgroep heeft verder als uitgangspunt genomen dat het monumentenbeleid van Weesp de komende tijd geharmoniseerd zal gaan worden met het monumentenbeleid van Amsterdam vanwege de aankomende fusie. Daarbij is als uitgangspunt genomen dat het beleid van Amsterdam leidend zal worden voor Weesp. De werkgroep gaat er dan ook vanuit dat het Amsterdamse ordensysteem ook in de toekomst voor Weesp van toepassing zal worden.

Sterker nog: de werkgroep adviseert dit ook. Daarnaast laat de werkgroep de lopende monumentenaanvraag voor de voormalige pastorie van de Gereformeerde Kerk aan de Hoogstraat buiten beschouwing omdat het proces om te komen tot de status van gemeentelijk monument al is ingezet. Actualisatie De werkgroep heeft het advies aan u samengesteld uit een aantal delen. We adviseren over Weesp in het algemeen, over een aantal specifieke gebieden en over objecten specifiek. De

Erfgoedvereniging Bond Heemschut, vereniging tot bescherming en instandhouding van cultuurmonumenten in Nederland. Opgericht in 1911. Beschermvrouwe: H.K.H. Prinses Beatrix Erfgoedvereniging Heemschut | Nieuwezijds Kolk 28 | 1012 PV Amsterdam | www.heemschut.nl | info@heemschut.nl

adviezen kunnen los van elkaar worden gelezen, maar moeten nadrukkelijk in samenhang met elkaar worden bekeken. In beginsel zijn wij tot de conclusie gekomen dat het monumentenbeleid in Weesp dringend aan actualisatie toe is. Zeker in de samenhang bekeken met het Amsterdamse beleid. Weesp kent een groot aantal monumenten, maar ingezoomd op de lijsten van beschermde monumenten (rijks, provinciaal en gemeentelijk) is te zien dat de samenhang op een aantal punten niet duidelijk is. Ook is het zwaartepunt van de aangewezen monumenten te vinden in de periode voor 1850. Dit betreft vooral rijksmonumenten. De gemeentelijke monumentenlijst biedt plek aan veel objecten tot 1900, maar begint daarna ook hiaten te vertonen. De aanvullende beleidsnota met aangewezen karakteristieke panden neemt deze gaten grotendeels over, maar dat maakt de daarin benoemde panden nog geen monument. Dit in tegenstelling tot het Amsterdamse monumentenbeleid waarin panden na 1900 ook een sterke rol spelen. Amsterdam wijst op dit moment al gebouwen na 1965 aan tot monument, terwijl er in Weesp slechts één naoorlogs gebouw op de lijst is te vinden: de City of Wesopa. Het behoeft geen verdere uitleg dat dit voor Weesp zal betekenen dat er een brede herijking nodig is om te harmoniseren. Stedenbouwkundig Op stedenbouwkundig niveau vragen wij aandacht voor de ontwikkeling van de stad Weesp.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Amsterdam zijn veel delen van Weesp organisch gegroeid. Zeker toen de stad in het midden van de 19e eeuw in een groeispurt terecht kwam door de komst van grote industrieën, zoals de cacaofabriek Van Houten. Als voorbeelden noemen we Wilhelminastraat, de Emmastraat, Singelstraat enz. Dat zijn straatjes met arbeiderswoningen die haaks op het stedenbouwkundige patroon van de 17e eeuwse Achtergracht staan. Het Rijksbeschermde stadsgezicht loopt op veel plekken dwars door dat patroon heen. Daardoor zijn er straten waarin blokken aan de ene kant wel, maar aan de andere kant niet binnen het stadsgezicht vallen. Wij zouden ervoor pleiten om te komen is tot een kleine uitbreiding van het stadsgezicht om dit op te lossen. Mogelijk kan dit in overleg met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, mogelijk moet dit worden opgelost met aanvullend gemeentelijk beschermd gezicht. Arbeiderswijken Dat Weesp in de 19e eeuw een groeispurt maakt is goed te zien op de kadastrale minuut van 1812. Grote stukken van de stad zijn in die tijd onbebouwd. De eerder genoemde komst van werkgelegenheid zorgt in de decennia daarna voor een snelle inbreiding van de lege vlekken op de kaart. Die inbreiding gebeurde op particulier initiatief en karakteriseert zich door een kenmerkende, 19e eeuwse bouw op een stedenbouwkundig onlogische manier.

Naast de eerder genoemde zijstraten van de Achtergracht ziet de werkgroep dit bijvoorbeeld ook aan de Middenstraat (nummer 101 t/m 109), de Vorsselmanstraat, de Achterherengracht, de Herenstraat, de Torenstraat, de Ossenmarkt en de Spoorstraat. Erfgoedvereniging Bond Heemschut, vereniging tot bescherming en instandhouding van cultuurmonumenten in Nederland. Opgericht in 1911. Beschermvrouwe: H.K.H. Prinses Beatrix Erfgoedvereniging Heemschut | Nieuwezijds Kolk 28 | 1012 PV Amsterdam | www.heemschut.nl | info@heemschut.nl

De bebouwing vormt een belangrijk en karakteristiek onderdeel van Weesp. Enige bescherming daarvan is volgens ons te rechtvaardigen. Wij adviseren dan ook voor al deze 19e eeuwse blokken de bescherming van de Amsterdamse Orde 2 te onderzoeken. De 19e eeuwse uitbreidingen zetten zich naadloos door in de karakteristieke huizen in de wijk rondom de Torenstraat en de Tuinkade. Ook die blokken verdienen nader onderzoek en wij adviseren bescherming via Orde 2. Een geval apart – in positieve zin- is het zogeheten Rode Dorp aan de Talmastraat en het Singel. Dit bouwblok is zo karakteristiek en architectonisch bijzonder dat we adviseren deze huizen te beschermen tot gemeentelijk monument. Ook vanwege de cultuurhistorische betekenis: in tegenstelling tot eerder genoemde particuliere initiatieven was hier een uniek maatschappelijk initiatief de grondslag voor de wijk. Ook na de oorlog zijn er in Weesp wijken met een waardevolle betekenis gebouwd. Vooral wijk Zuid 1 is interessant. In Muiderberg wordt binnenkort een bouwblok van dezelfde architect, de heer Plas, beschermd als gemeentelijk monument. Het is een identiek blok als waarvan in Weesp een hele wijk is neergezet. Een onderzoek naar de waarden en bescherming van deze wijk is aan te raden. Daarbij moeten zeker niet de huizen aan de Hugo de Grootlaan worden vergeten, die ook stedenbouwkundig bij de wijk horen.

Aan de noordkant van Weesp, parallel aan de Plataanlaan, nummers 2 tot en met 24, vinden wij de eerste naoorlogse uitbreiding van Weesp in de vorm van een bouwblok. In het kader van de wederopbouwarchitectuur verdient dit blok aandacht. Het is wederom aan de zuidkant, in wijk Zuid 2, waar de bekende architect Dudok de grondbeginselen tekent van de woonblokken aan het Diepenbroickpark. Wij adviseren ook hier nader onderzoek naar vormen van bescherming. Noemenswaardig is dat grote delen van bovengenoemde wijken niet meer onder enig vorm van welstandsregime vallen na een besluit van de gemeenteraad. Wij adviseren dan ook in ieder geval welstandsregime weer terug te brengen in de wijken. Jaren ’20 en ‘30 Na decennia van uitbreiding van vooral arbeiderswoningen worden voor de oorlog ook vrijstaande woningen en huizen in het duurdere segment gebouwd. Die uitbreidingen vinden plaats langs de Groeneweg, de Van Houtenlaan, het Verlengd Buitenveer en de Beatrixlaan. Ook vlak na de oorlog worden er nog woningen bijgevoegd. Bij veel van deze huizen spelen lokale architecten een grote rol zoals Raadsheer Baart en Van Arkel. Uit deze periode is in Weesp zeer weinig beschermd. Alleen al uit lokaal cultuurhistorisch belang is hier nader onderzoek vereist. Erfgoedvereniging Bond Heemschut, vereniging tot bescherming en instandhouding van cultuurmonumenten in Nederland. Opgericht in 1911.

Beschermvrouwe: H.K.H. Prinses Beatrix Erfgoedvereniging Heemschut | Nieuwezijds Kolk 28 | 1012 PV Amsterdam | www.heemschut.nl | info@heemschut.nl

Objecten Daarbij hebben wij als werkgroep een specifieke lijst met objecten samengesteld die bescherming verdienen. Adres

Omschrijving

Advies

Slijkstraat 31

Gepleisterd woonhuis, ca. 1860

Orde 2

Nieuwstraat 30

Winkelwoonhuis, ca. 1890

Gemeentelijk monument

Nieuwstraat 27

Winkelwoonhuis, bijzondere kapconstructie

Gemeentelijk monument

Nieuwstraat 36-42

Woonhuizen, 1909

Orde 2

Hoogstraat 61

Herenhuis Tecum Habita, 1938

Gemeentelijk monument

Middenstraat 121-123/Claes Dellsteeg

Hoekhuis, 1938

Orde 2

Oudegracht 63-65

Postkantoor met directeurswoning, 1910, C.A. Peters?

Gemeentelijk monument

Singel 75-81/Emmastraat

Blok middenstandswoningen, 1904

Gemeentelijk monument vanwege dominantie omgeving

Nieuwstad 34

Herenhuis, ca. 1890

Gemeentelijk monument vanwege dominantie omgeving

Stationsweg 6

Winkelhuis, ca. 1905

Orde 2

Herengracht 1

Brugwachtershuisje,1982

Orde 2

Herengracht 1

Sluisbrug, 19e eeuws

Gemeentelijk monument

Herengracht 39

RK-lagere Meisjesschool, 1901/1934

Orde 2

Herengracht 19-22

Dubbel herenhuis, 1904

Orde 2

Horn 20

Boederij, 19 eeuws. Gaaf origineel interieur

Gemeentelijk monument

Blomstraat 22

RK-lagere Jongensschool Sint Laurentius/Jozefschool, 1933, N. Molenaar jr.

Gemeentelijk monument

Papelaan 6/Tuinkade

Herst. Apost. Kerk, 1930, H. Bunders

Orde 2

Herensingel 11-13

Neoclassicistisch herenhuis, ca. 1870

Orde 2

Buitenveer 9-17

Winkels, 1934, J. Blum

Gemeentelijk monument

Buitenveer 2-8

Slagerij F.L. Duijkeren met kalkzandstenen gevel, ca. 1925, E.W. Raadsheer

Gemeentelijk monument

Buitenveer 42

Herenhuis met gepleisterde speklagen, ca. 1890

Orde 2

Buitenveer 38-34

Herenhuizen, Raadsheer Baart, 1920

Gemeentelijk monument

Hoogstraat 54-56

Herenhuizen, Raadsheer Baart, 1926

Gemeentelijk monument

Stationsplein

Oorlogsmonument Van Houten

Gemeentelijk monument

Groeneweg

Herinneringsmonument Van Houten 100 jaar

Gemeentelijk monument

Meester P.J. Troelstralaan 19

Apostolische kerk, 1957, J.D. van Arkel

Orde 2

Verder vragen wij nog specifiek onderzoek naar een aantal gebouwen:  Hoogstraat 57, Huize de Vecht. In ieder geval 18e eeuws herenhuis. Zeer dominant. Bouwkundig aangetast, maar waarschijnlijk gaat bouwhistorie nog verder terug dan 18e eeuw. Op basis daarvan adviseren wij onderzoek naar aanwijzing tot gemeentelijk monument.  Singel 83 Staat nu al op de lijst van karakteristieke panden, 19e eeuws. Opvallende ligging. Waarschijnlijk woning van de voormalige gasfabriek van Van Houten. Op basis daarvan adviseren wij onderzoek naar aanwijzing tot gemeentelijk monument.  Gooilandseweg 3 Nu Chin. Ind. Rest. Tong Ah. Aan de buitenkant grondig verbouwd, maar op basis van de voormalige restaurant van De Adelaar. Vooral het ronde deel verdient nader onderzoek. Verdere bescherming is daarvan afhankelijk.  Fijnvandraatlaan 2a Voormalige bunker van de Luftwaffe. Uniciteit in Nederland in vorm (vermomd als woonhuis) is ons onbekend. Ook de samenhang met het radarstation SeeAdler in Bloemendalerpolder verdient verder onderzoek. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onderzoekt op dit moment ook de militaire gebouwen van Nazi-Duitsland. Verdere bescherming is daarvan afhankelijk.  Bloemendalerweg 51 Het industriële complex van het Domijn, voorheen de fabriek van Du Croo & Braun. Op basis daarvan adviseren wij onderzoek naar aanwijzing tot gemeentelijk monument.

 Van Houten Industriepark Kantoorgebouw van Solvay Duphar, domimant gelegen aan de provinciale weg. Architect en bouwjaar onbekend. In het kader van Post ’65 vragen wij aandacht voor dit gebouw en onderzoek. Karakteristieke panden en verwachtingskaart Met bovenstaande hebben wij bijna alle objecten en straten benoemd die eerder ook grotendeels in de lijst met karakteristieke panden van Weesp staan. Die lijst is vastgesteld beleid. De werkgroep heeft niet gekeken naar het agrarisch erfgoed dat op die lijst staat vanwege gebrek aan kennis op dat vlak. Wij adviseren eigenlijk om alle karakteristieke panden in de lijst uit principe als Orde 2 te beschermen, behalve als hierboven anders is benoemd tot gemeentelijk monument. Voor het historische centrum van Weesp zien wij verder mogelijkheden om een waardenverwachtingskaart te maken waarbij de bestaande bebouwing over de kadastrale minuut van 1812 wordt geprojecteerd om te zien of er verwachte waarden zijn bij huizen die mogelijk al voor 1812 zijn gebouwd, maar dat niet ‘laten zien’. Conclusie Wij vatten voor u bovenstaande nog even kort samen.

De werkgroep van Historische Kring Weesp, Heemschut en het Cuypersgenootschap adviseert u: - 15 losse objecten aan te wijzen als gemeentelijk monument; - Het Rode Dorp aan te wijzen als gemeentelijk monument; - Onderzoek te doen naar de waarde van 6 specifieke panden; - Het Rijksbeschermde stadsgezicht logisch uit te breiden; - Alle objecten in de huidige lijst karakteristieke panden te beschermen als Orde 2; - Alle 19e eeuwse arbeidersblokken te beschermen als Orde 2; - 11 losse objecten daarnaast ook te beschermen als Orde 2; - Onderzoek te doen naar de wijk Tuinkade, Zuid 1, bouwblok Diepenbroickpark, bouwblok Plataanlaan en vooroorlogse woningbouw in de omgeving Van Houtenlaan en Verlengd Buitenveer; - Het welstandsregime uit te breiden over bovengenoemde wijken; - Een bouwhistorische waardeverwachtingskaart te maken van centrum Weesp.

Namens de Historische Kring Weesp Het Cuypersgenootschap Heemschut’s commissie Noord-Holland,

Vice-voorzitter

In afschrift aan: - De gemeenteraad van Weesp

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10635818/2