Bijlage 2 bij RIB 2021 63 - Handleiding voor de aanwijzing van zaken en terreinen als gemeentelijk monument en gemeentelijk stads- of dorpsgezicht

V e r s i e 2d e c emb e r20 1 5

Hand le id ingvoo rdeaanw i j z ingvanzakenen te r re inena l sgemeen te l i jk monumen ten gemeen te l i jkbe s che rmds tad s -o fdo rp sge z i ch t

G em e en teAm s te rd am H and l e id ingvoo rd ea anw i j z ingv anz a kenent e r r e in ena l sg em e en te l i j k monum en ten gem e en te l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sge z i ch t

V e r s i e 2d e c emb e r20 1 5

Inhoud

In le id ing H e tg eb ru i kv and ese l e c t i e c r i te r i a Bo v eng rond semonum en t enenb e s ch e rmd es t ad s -o fdo rp sg e z i ch ten A r ch eo log i s ch emonum en ten

3 4 5 7

2

G em e en teAm s te rd am H and l e id ingvoo rd ea anw i j z ingv anz a kenent e r r e in ena l sg em e en te l i j k monum en ten gem e en te l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sge z i ch t

V e r s i e 2d e c emb e r20 1 5

In l e id ing Ind eE r fgo ed v e ro rd en ingAm s te rd am wo rd end er eg e l sv a s tg e l egdvoo rh e tb e s ch e rm env and e cu l tuu rh i s to r i s ch ew a a rd enb inn end eg em e en t e . Ind eE r fgo ed ve ro rd en ingwo rd enond e rm e e rd evo lg end eond e rw e rp eng e r eg e ld : • d ea anw i j z ingv ang ebouw en ,g eb i ed eno fob j e c tento tg em e en te l i j kmonum en t ; • d ea anw i j z ingv ans t ad s -endo rp sg e z i ch tento tg em e en te l i j k es t ad s -endo rp sg e z i ch ten ; • h e tve rgunn ing en s t e l s e lvoo rd eg em e en t e l i j k eenb e s ch e rmd emonum en ten ; • d e in s ch a k e l ingv and eComm i s s i e We l s t andenMonum en t ena l sad v i e so rg a an

D ese l e c t i e c r i te r i ad i e inde z eh and l e id ingwo rd eng eno emdvo rm enh e tto e t s ing s k ad e rvoo rd e ingv ang em e en t e l i j k emonum en t eneng em e en te l i j k eb e s ch e rmd es t ad s -en a anw i j z do rp sg e z i ch ten .D e z ese l e c t i e c r i te r i az i jnv anb e l angomb e s ch e rm ing s voo r s t e l l entekunn en b eoo rd e l enend eb e s lu i tenv anh e tb e s tuu rt emo t i ve r en .M e th e tv a s t s t e l l env and e z e h and l e id ingwo rd th e tto e t s ing s k ad e rvoo rh e ta anw i j z ento tg em e en t e l i j k monum en to f b e s ch e rmds t ad sg e z i ch tvoo r i ed e r e en in z i ch t e l i j k . H e tto e t s ing s k ad e rwo rd tg eb ru i k tb i j : - h e top s t e l l env and eb e s ch r i j v ingv and evoo rg ed r ag enz a a k ,te r r e in (monum en t )o fg ro ep ad s -o fdo rp sg e z i ch t )doo rMonum en tenenA r ch eo log i e ; ( s t - d ead v i s e r ingo ve rd ea anw i j z ingdoo rd eComm i s s i e We l s t andenMonum en t en ; - h e tb e s lu i tv anh e tco l l eg eo ve rd ea anw i j z ingv and evoo rg ed r ag enz a a k ,t e r r e ino fg ro ep e en te l i j kmonum en to fg em e en t e l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sg e z i ch t . a l sgem

3

G em e en teAm s te rd am H and l e id ingvoo rd ea anw i j z ingv anz a kenent e r r e in ena l sg em e en te l i j k monum en ten gem e en te l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sge z i ch t

V e r s i e 2d e c emb e r20 1 5

H e tg eb ru i kv ans e l e c t i e c r i t e r i a Ina r t .1v and eE r fgo ed ve ro rd en ingAm s t e rd amz i jnd ee i senv a s tg e l egdw a a r a ane enz a a k ,t e r r e in o fg ro epmo e tvo ldo enom ina anm e r k ingtekom envoo rd es t a tu sv ang em e en t e l i j kmonum en t , a r ch eo log i s chmonum en to f (g em e en t e l i j k )b e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sg e z i ch t .D e z e om s ch r i j v ing ens lu i tena anb i jd i e ind e Monum en tenw e t . Omopg rondv and e z ez e e ra lg em e eng e fo rmu l e e rd ekw a l i f i c a t i e smonum en teno fs t ad s -o f do rp sg e z i ch tent ekunn ena anw i j z enmo e t enz eg e sp e c i f i ce e rdwo rd en .Omd e z er ed enh e e f th e t Co l l eg ec r i te r i ag e fo rmu l e e rdvoo ra r ch i t e c ton i s ch ew a a rd en ,s ted enbouw kund igew a a rd enen cu l tuu rh i s to r i s ch ew a a rd en ,g a a fh e idenz e ld z a amh e id . D e z es e l e c t i e c r i t e r i avo rm ene enhu lpm idd e lb i jd ea fw eg inge enz a a k ,te r r e ino fg ro epa ld ann i e t j z ena l sg em e en t e l i j k monum en to fg em e en t e l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sg e z i ch t .

Ind e a ant ewi r ege lzu l l end a a rb i jv e r s ch i l l end ec r i te r i at eg e l i j k e r t i jdv anto ep a s s ingz i jn .A l l ec r i te r i az i jnd a a rb i j g e l i j kv anw a a rd eenkunn en incomb in a t i em e tand e r ec r i te r i ae ena an vu l l end eo fcomp en s e r end e ro lve r vu l l en .Zokunn enb i j voo rb e e ldm inpun ten in z a k eg a a fh e idg e comp en s e e rdwo rd endoo r e eng ro t em a tev anz e ld z a amh e id .Enand e r somwo rd tm e e rw a a rd eg eh e ch ta ang a a fh e ida l sd e z a a ko fh e tte r r e inm ind e rhoogs coo r tt ena an z i env anz e ld z a amh e id . H e t i sn i e tzod a ta l l ec r i t e r i ag e l i j k t i jd igv anto ep a s s ingmo e tenz i jnome enz a a k ,t e r r e ino fg ro ep a ant ew i j z ena l sg em e en t e l i j k monum en to fg em e en t e l i j ks t ad s -o fdo rp sg e z i ch t .B i jb i j voo rb e e ld en k e l eg ro temonum en tenz a ld a th e tg e v a lz i jn ,m a a rd a thoe f tn i e t .

Inu i t zond e r l i j k eg e v a l l en kunn enz a k en ,te r r e in eno fg ro ep enz e l f sopb a s i sv ané énc r i t e r iuma ang ewe z enwo rd ena l s g em e en te l i j kmonum en to fg em e en te l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sg e z i ch t(b i j voo rb e e ldomd a t z ev ang ro t ew a a rd ez i jnomd a tz ez i jnon two rp endoo re enb e l ang r i j k ea r ch i t e c to f s t ed enbouw kund ig eo fomd a tz eg e r e l a te e rdz i jna ane enb e l ang r i j k eh i s to r i s ch eg eb eu r ten i s ) . D ew a a rd e r ingv ane enz a a k ,te r r e ino fg ro epopb a s i sv anbo v en s t a and ec r i te r i a i ste rugt ev ind en ind ed oo rMonum en ten&A r ch eo log i eopg e s te ld emonum en t en -o fg eb i ed sb e s ch r i j v ingen inh e t ad v i e sv and eComm i s s i eW e l s t andenMonum en t en .Opd e z em an i e rk anh e tco l l eg ee en a fg ewog enb e s l i s s ingn em eno v e rh e ta ld ann i e ta anw i j z env ang em e en te l i j k emonum en t eno f g em e en te l i j k eb e s ch e rmd es t ad s -endo rp sg e z i ch t en .

4

G em e en teAm s te rd am H and l e id ingvoo rd ea anw i j z ingv anz a kenent e r r e in ena l sg em e en te l i j k monum en ten gem e en te l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sge z i ch t

V e r s i e 2d e c emb e r20 1 5

Bo v eng rond s emonum en tenens t ad s -o fdo rp sg e z i ch ten Se le c t ie c r i te r ia A l s ‘ z a a k ’kunn ena l l eg ebouwen ,bouwwe r k en ,s t r a a tm eub i l a i r ,p a r k en ,b eg r a a fp l a a t s en , w a t e rw e r k en (w a a rond e rb r ugg enens lu i z en )enand e r e in f r a s t ru c tu r e l ewe r k enwo rd en a an .Z a k enm e te ens te r k eond e r l ing es am enh ang ,m a a roo kg ro ep env ang e l i j k eo f g em e r kt se r i em a t igto ts t andg e kom eng ebouwenkunn ena l s ‘ t e r r e in ’wo rd enb e s ch r e v en .D a a rb i jk an g ed a ch two rd ena ans t r a a tw and en ,b ebouw inga anp l e in enense r i e s id en t i e k eo fv r i jw e l id en t i e k e woonhui z en .Doo rg a an swo rd td i tcomp l e xv anb ebouw ingens ted e l i j k eru im tea ang edu ida l s ‘openb a r eru im t e ’ .Ond e r ‘g ro ep ’kunn ena l l esoo r t ent e r r e in enwo rd env e r s t a an ,zo a l sg eb i ed en w a a rg ewoondwo rd t , indu s t r i e -enh a veng eb i ed ena l soo k l and s ch ap s ,g ro en -en w a t e r st ru c tu r en .

1 a b c

d e

f

2 a b c d e

A r ch i t e c t on i s ch ewa a rd e : d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i se engo edvoo rb e e ldv ane enb ep a a ld es t i j lo fbouw t r an t ; d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i se engo edvoo rb e e ldv aneenfun c t ion e l een /o f t ypo log i s ch eon tw i k k e l ing ; d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro epb e z i tb i j zond e r ebouwh i s to r i s ch eo fe s th e t i s ch e kw a l i t e i t en(m a s s a ,ru im t e l i j k e ind e l ing ,v e rhoud ing en ind eg e v e l s ,b i j zond e r eo f z e ld z am ed e t a i l l e r ing ,m a t e r i a a l -en /o fk l eu rg eb ru i k ) ; d ez a a ko fh e tte r r e inh e e f te enb i j zond e ro fz e ld z a am in te r i eu ro fb e v a tb i j zond e r een /o f z e ld z am eond e rd e l en inh e t in te r i eu r ; d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i se engo edvoo rb e e ldv anh e tw e r kv ane ena r ch i te c to f kun s t en a a renn e em teenb e l ang r i j k ep l a a t s in inz i jno eu v r een /o f ind ep l a a t s e l i j k e , r eg ion a l eo f l and e l i j k ea r ch i t e c tuu rg e s ch i ed en i s ; d ez a a ko fh e tte r r e in i sv anb e l angv anweg ee encon s t ru c t i ew i j z ed i eh i s to r i s ch i s o ve rg e l e ve rdo fv e rn i euwend i svoo rd et i jdv anon t s t aan(p ion i e r s fun c t i e ) .

S t ed en b o uw k und i g ew a a rd e : ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i se ene s sen t i e e lond e rd e e lv ane en incu l tuu rh i s to r i s ch d ez a ak h tb e l ang r i j ks t ed enbouw kund igo f l and s ch app e l i j kcon c ep t ; op z ic d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i se enond e rd e e lv ane enh i s to r i s chg eg ro e ids t ed e l i j ko f app e l i j kg eb i edensp e e l td a a r ine enb e e ldb ep a l end ero l ; l an d sch d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i sv anb e l angv anw eg ed ew i j z ev anv e r k a v e l ing , in r i ch t ing envoo r z i en ing en ; d ez a a ko fh e tte r r e inh e e f te enb i j zond e r eb e te k en i svoo rh e ta an z i env ane ens t r e e k , d ,do rpo fw i j k(o r i ën t a t i epun t ) ; s t a d ez a a ko fh e tte r r e in i sv anb e l angv anweg ed eb i j zond e r ekw a l i t e i tv and eb ebouw ingen to r i s ch )ru im t e l i j k er e l a t i em e tg ro en voo r z i en ing en ,weg en ,w a t e r enen /o f d e(h is bod emg e s te ldh e id .

5

G em e en teAm s te rd am H and l e id ingvoo rd ea anw i j z ingv anz a kenent e r r e in ena l sg em e en te l i j k monum en ten gem e en te l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sge z i ch t

3 a b c

4 a b

c

5 a

b

V e r s i e 2d e c emb e r20 1 5

Cu l t u u rh i s t o r i s ch ew aa rd e : d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i sv anb e l anga l sb i j zond e r eu i td r u k k ingv ane encu l tu r e l e , so c i a a l e conom i s ch e ,t e chn i s ch eo fg e e s t e l i j k eon tw i k k e l ing ; d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i sv anb e l anga l sb i j zond e r eu i td r u k k ingv ane en g eog r a f i s ch e , l and s ch app e l i j k eo fb e s tuu r l i j k eon tw i k k e l ing ; d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i sv anb e l angv anw eg ee enp l a a t s e l i j k ,r eg ion a a lo f l and e l i j kh i s to r i s chg eg e v en ( f e i t en ,g eb eu r t en i s s en ,b ewon e r s ,b e ro ep enen z . ) . Ga a fh e id /h e r k en b aa rh e id : d ez a a ko fh e tte r r e in i sv anb e l angv anweg ed eg a a fh e idv anh e te x te r i eu ren /o f in t e r i eu r ; d ez a a ko fh e tte r r e in i sv anb e l anga l sond e rd e e lv ane encomp l e x ,w a a r v and e s am en s te l l end ed e l en (hoo fd -enb i jg ebouwen ,h e kwe r k en ,tu in a an l egen z . )e eng a a fen h e r k enb a a rv i su e e lk a r a k te rh ebb en ; d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i sv anb e l anga l sond e rd e e lv ane ens ted e l i j k e ,do rp s eo f l and s ch app e l i j k eomg e v ingm e te eng a ves t ru c tuu rene enh e r k enb a a rv i su e e lk a r a k te r .

Z e ld z a amh e id : d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i sv anb e l angv anw eg ez i jnz e ld z a amh e id in s t ed enbouw kund ig ,a r ch i t e c tuu rh i s to r i s ch ,bouw t e chn i s ch ,t ypo log i s cho ffun c t ion e e l op z i ch ten /o fz i jnb i j zond e r eoud e rdom ; d ez a a k ,h e tte r r e ino fd eg ro ep i sv anu i t zond e r l i j kb e l angv anw eg eé éno fm e e rv and e ond e r1to tenm e t4ve rm e ld ekw a l i t e i t en .

6

G em e en teAm s te rd am H and l e id ingvoo rd ea anw i j z ingv anz a kenent e r r e in ena l sg em e en te l i j k monum en ten gem e en te l i j kb e s ch e rmds t ad s -o fdo rp sge z i ch t

V e r s i e 2d e c emb e r20 1 5

A r ch eo log i s ch e monum en ten Se le c t ie c r i te r ia A l ste r r e inkunn ena l l ea r ch eo log i s ch ev indp l a a t s en ,zo a l swoonhu i z en ,e r ven , in f r a s t ru c tu r e l e fp l a a t se .d . ,wo rd ena ang em e r k t .M e td ed a a ra anw e z ig ez a a kwo rd ena l l e we r k en ,b eg r aa a r ch eo log i s ch ev e r s ch i jn ing s vo rm enb edo e ld . 1 a b c d

B e l e v ing swa a rd e : h e tte r r e in i sv anb e l anga l sv i sue l er ep r e s en t a t i ev anh e ton z i ch tb a r ea r ch eo log i s ch e bod em a r ch i e f ; h e tte r r e ini sv anb e l anga l sond e rd e e lv ane enh i s to r i s chg eg ro e idg eb i edensp e e l te enro l b i jhe t inh e r inn e r ingb r eng env anh e tcu l tu r e l ee r fgo ed ; h e tte r r e in i sv anb e l angomz i jnve rbond enh e idm e te enp l a a t se l i j k ,r eg ion a a lo f l and e l i j k h i s to r i s chg eg e ven ( f e i t en ,g eb eu r t en i s s en ,b ewon e r s ,b e ro ep enen z . ) ; h e tte r r e in i sv anb e l angomz i jnve rbond enh e idm e te ensp e c i f i e k es ted e l i j k e on tw i k k e l ing ;

2 a b

F y s i e k ekw a l i t e i t : h e tte r r e in i sv anb e l angv anweg ed eg a a fh e idens am enh angv and eg rond spo r en ; h e tte r r e in i sv anb e l angv anweg ed em a tev anb ehoudv ana r ch eo log i s ch evond s t en ;

3 a

Inh o ud e l i j k ekw a l i t e i t : h e tte r r e in i sv anb e l angv anweg ez i jnz e ld z a amh e idb inn end ea r ch eo log i s ch ep e r iod een a r ch eo log i s ch er eg io ; h e tte r r e in i sv anb e l angv anweg ed eb i jd r ag ea ank enn i s vo rm ingo ve rh e tve r l ed en ; h e tte r r e in i sv anb e l anga l sond e rd e e lv ane ens yn ch ron e ,d i a ch ron e ,s ted e l i j k eo f 1 l and s ch app e l i j k econ t e x t .

b c

1

E ens yn ch ron econ t e x tb e te ken td a the tt e r re inb inn end econ t e x tv and e ze l fd et i jd spe r iod ev anbe l ang i s .

E end i a ch ron econ t e x tb e t e ken td a the tt e r r e in ine enr e e k sv anv e rge l i j kb a r ev indp l a a t s endoo rd et i jdhe env anb e l ang i s .

7