425-7 Bijlage 1 Begroting 2027
Tekst van het document
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 2 Inhoudsopgave Hoofdlijnen ............................................................................................................................................. 4 Inleiding ............................................................................................................................................... 5 Lokale lastendruk ................................................................................................................................ 9 Samenvattend overzicht ................................................................................................................... 10 Programma's ......................................................................................................................................... 12 Leeswijzer .......................................................................................................................................... 13 Ruimtelijk domein ............................................................................................................................. 14 Openbaar domein .............................................................................................................................
26 Sociaal domein .................................................................................................................................. 42 Bestuur .............................................................................................................................................. 81 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................ 93 Overhead........................................................................................................................................... 97 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................. 103 Onvoorzien ...................................................................................................................................... 104 Paragrafen ........................................................................................................................................... 105 Leeswijzer ........................................................................................................................................ 106 § A Lokale heffingen ........................................................................................................................
107 § B Weerstandsvermogen ............................................................................................................... 116 § C Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 125 § D Financiering .............................................................................................................................. 130 § E Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 134 § F Verbonden partijen ................................................................................................................... 139 § G Grondbeleid .............................................................................................................................. 156 § H Openbaarheid ........................................................................................................................... 158 § I Subsidies ..................................................................................................................................... 160 § J Duurzaamheid ............................................................................................................................
168 Financiële begroting ............................................................................................................................ 169 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................ 170 Meerjarenraming ............................................................................................................................ 172 Incidentele baten en lasten ............................................................................................................ 175 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves .................................................................... 178 Geprognosticeerde balans 2027-2030 ............................................................................................ 182 Geprognosticeerd EMU-saldo ......................................................................................................... 185 Stand en het gespecificeerde verloop reserves .............................................................................. 187 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 3 Stand en het gespecificeerde verloop voorzieningen.....................................................................
190 Financiering ..................................................................................................................................... 193 Investeringskredieten ..................................................................................................................... 194 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ................................................................................... 213 Bijlagen ................................................................................................................................................ 214 Uitvoeringsinformatie 2027-2030 ................................................................................................... 215 Overzicht van baten en lasten per taakveld ................................................................................... 223 Afkortingenlijst ................................................................................................................................ 229 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 4 Hoofdlijnen Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 5 Inleiding Met de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 legt het college de financiële en beleidsmatige basis voor de komende jaren aan de raad voor. Het uitgangspunt voor deze versie is een beleidsarme begroting.
De begroting bevat daarom geen afzonderlijke financiële verwerking van de aanvullende wensen uit het coalitieakkoord. De inhoudelijke ambities uit het coalitieakkoord blijven daarmee wel op de bestuurlijke agenda, maar worden niet vooruitlopend op het gesprek met de raad financieel vastgelegd. Ons college heeft kennisgenomen van de financiële paragraaf bij het coalitieakkoord, die de fracties van VVD Waterland, CDA Waterland en WaterlandNatuurlijk recent hebben gepresenteerd. Daarin wordt per onderwerp concreet aangegeven welke middelen beschikbaar zouden moeten worden gesteld. We hebben begrepen dat genoemde fracties, mede met inbreng van de fracties van PRO en D66, op een later moment komen met een concrete vertaling hiervan in de gemeentelijke begroting. De uitkomst daarvan kan door middel van een nota van wijzigingen worden verwerkt in een gewijzigde begroting die ter vaststelling aan uw raad wordt aangeboden. Van beleidsarme begroting naar gezamenlijke afweging De gekozen werkwijze bestaat uit drie stappen: • Het college biedt een beleidsarme begroting aan waarin de financiële uitgangspositie helder en controleerbaar is. • Gemeenteraadsfracties voeren het politieke gesprek over wensen, prioriteiten en mogelijke ombuigingen. • De financieel en uitvoeringstechnisch beoordeelde uitkomst wordt via een nota van wijzigingen verwerkt in de begroting.
Deze fasering voorkomt dat voorlopige politieke keuzes al als vastgesteld beleid in de begroting worden gepresenteerd en geeft de gehele raad ruimte om invloed uit te oefenen op de uiteindelijke financiële afweging. Ruimte voor het gesprek met de raad Met de beleidsarme begroting kiest het college bewust voor een open vertrekpunt. De raad krijgt daarmee inzicht in de financiële basis zonder dat de financiële vertaling van het coalitieakkoord al is voorgesorteerd. Dit ondersteunt het gesprek tussen gemeenteraadsfracties over welke wensen in gezamenlijkheid kunnen worden gerealiseerd en welke keuzes daarvoor nodig zijn.
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 6 Het college neemt de inhoudelijke ambities uit het coalitieakkoord serieus en blijft verantwoordelijk voor een zorgvuldige toets op haalbaarheid, rechtmatigheid, financiële dekking, capaciteit en uitvoerbaarheid. De politieke afweging over de aanvullende wensen vindt plaats binnen het raadsproces. De technische verwerking volgt nadat de voorstellen voldoende concreet zijn. De nota van wijzigingen vormt daarmee de formele brug tussen het politieke gesprek en de uiteindelijk vast te stellen begroting. In de nota wordt inzichtelijk gemaakt welke wijzigingen worden voorgesteld, wat de meerjarige financiële gevolgen zijn, welke effecten optreden voor de formatie en welke dekking wordt ingezet.
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 7 Uitgaven in bedragen Uitgaven in percentages € 21.032.000 € 10.206.000 € 5.678.000 € 4.517.000 € 4.627.000 € 3.576.000 € 2.631.000 € 2.851.000 € 1.913.000 € 953.000 € 413.000 € 443.000 € 0 0 5000000 10000000 15000000 20000000 25000000 Sociale voorzieningen Overhead Volksgezondheid en Milieu Verkeer, vervoer en waterstaat Sport, cultuur en recreatie Veiligheid Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Bestuur Onderwijs Overschot op begroting Economie en toerisme Treasury en onvoorzien en Vpb Storting naar Reserves 35% 17% 10% 8% 8% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 1% Sociale voorzieningen Overhead Volksgezondheid en Milieu Verkeer, vervoer en waterstaat Sport, cultuur en recreatie Veiligheid Bestuur Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Onderwijs Overschot op begroting Economie en toerisme Treasury en onvoorzien en Vpb Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 8 Inkomsten in bedragen Inkomsten in percentages € 36.773.000 € 9.055.000 € 6.977.000 € 4.940.000 € 1.095.000 0 10000000 20000000 30000000 40000000 Vanuit het Rijk Overige inkomsten Belasting opbrengsten Afvalstoffen-, reiniging- en rioolheffing Leges opbrengsten 63% 15% 12% 8% 2% Vanuit het Rijk Overige inkomsten Belasting opbrengsten Afvalstoffen-, reiniging- en rioolheffing Leges opbrengsten Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Lokale lastendruk In onderstaande tabel is het totaal van
de onroerendezaakbelasting, belasting op roerende woon- en bedrijfsruimte, afvalstoffenheffing en rioolheffing per inwoner weergegeven. Lokale heffing | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 OZB+RZB | 236 | 240 | 275 | 282 | 298 Rioolheffing | 73 | 75 | 77 | 104 | 112 Afvalstoffenheffing | 110 | 112 | 135 | 157 | 166 Totaal | 420 | 427 | 487 | 543 | 576 Op basis van deze tabel kan het meerjarenperspectief van de lokale lastendruk als volgt worden weergegeven. 700 600 500 400 300 200 100 0 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 9 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Samenvattend overzicht Bedragen x € 1.000 Programma onderdeel | Saldo 2027 | Saldo 2028 | Saldo 2029 | Saldo 2030 Exploitatie | -452 | -853 | -922 | -155 1. Ruimtelijk domein | -5.267 | -5.239 | -4.937 | -4.999 1.01 Veiligheid | -3.539 | -3.522 | -3.524 | -3.523 1.02 Economie en toerisme | -374 | -371 | -372 | -371 1.03 Ruimtelijke ordening en | -1.354 | -1.346 | -1.041 | -1.105 wonen 2. Openbaar domein | -7.657 | -7.340 | -8.133 | -8.278 2.01 Verkeer, vervoer en | -3.810 | -3.862 | -3.873 | -3.919 waterstaat 2.02 Sport cultuur en recreatie | -4.162 | -4.262 | -5.068 | -5.045 2.03 Milieu | 314 | 784 | 807 | 686 3.
Sociaal domein | -18.942 | -18.344 | -18.472 | -18.496 3.01 Onderwijs | -1.809 | -1.836 | -2.009 | -1.997 3.02 Sociale voorzieningen | -16.829 | -16.209 | -16.164 | -16.192 3.03 Volksgezondheid | -304 | -299 | -299 | -306 4. Bestuur | -2.386 | -2.320 | -2.321 | -2.321 4.01 Bestuur | -2.386 | -2.320 | -2.321 | -2.321 5. Algemene dekkingsmiddelen | 43.860 | 42.301 | 42.838 | 43.589 5.01 Dividend | 208 | 206 | 206 | 206 5.02 Lokale heffingen waarvan de | 6.557 | 6.358 | 6.358 | 6.363 besteding niet gebonden is 5.03 Algemene uitkering | 36.773 | 35.562 | 35.912 | 36.647 5.04 Saldo van financieringsfunctie | -609 | -769 | -1.016 | -1.016 5.05 Overige algemene | 931 | 944 | 1.378 | 1.389 dekkingsmiddelen 6. Overhead | -10.007 | -9.859 | -9.845 | -9.597 6.01 Overhead | -10.007 | -9.859 | -9.845 | -9.597 7. Vennootschapsbelasting | -3 | -3 | -3 | -3 7.01 Vennootschapsbelasting | -3 | -3 | -3 | -3 10 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Programma onderdeel | Saldo 2027 | Saldo 2028 | Saldo 2029 | Saldo 2030 8. Onvoorzien | -50 | -50 | -50 | -50 8.01 Onvoorzien | -50 | -50 | -50 | -50 Reserves | 1.405 | 1.386 | 1.257 | 996 9.
Reserves | 1.405 | 1.386 | 1.257 | 996 9.01 Reserves | 1.405 | 1.386 | 1.257 | 996 Totaal | 953 | 533 | 335 | 841 11 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 12 Programma's Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 13 Leeswijzer In het programmaplan van gemeente Waterland zijn de volgende programma’s vastgesteld: • Ruimtelijk domein • Openbaar domein • Sociaal domein • Bestuur • Algemene dekkingsmiddelen • Overhead • Vennootschapsbelasting • Onvoorzien Deze programma's zijn opgebouwd uit de volgende onderwerpen: Doelstellingen Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen? Wat mag het kosten? Per programmaonderdeel worden de lasten, baten en het saldo in beeld gebracht. Beleidsindicatoren Vanuit het BBV zijn gemeenten verplicht om in de programma’s een basisset van beleidsindicatoren op te nemen. De gegevens van deze wettelijke indicatoren zijn afkomstig van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/. Verbonden partijen Per programma wordt aangegeven welke verbonden partijen bijdragen aan het programma. De informatie over de verbonden partijen staat opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 14 Ruimtelijk domein Omschrijving programma Het programma Ruimtelijk domein richt zich op bouwen en wonen, duurzaamheid, energietransitie, klimaatadaptatie, economie, toerisme, landschap en recreatie, markten, standplaatsen, evenementen. Doelstellingen Nummer Doelstelling Status Veiligheid 1.01.1 Een veilige, leefbare en weerbare gemeente In uitvoering Economie en toerisme 1.02.1 Economie, toerisme en recreatie In uitvoering Ruimtelijke ordening en wonen 1.03.1 Betaalbare woningen In uitvoering 1.03.2 Energietransitie In uitvoering Veiligheid Wat willen we bereiken? Een veilige, leefbare en weerbare gemeente Wij werken aan een veilige, leefbare en weerbare gemeente waarin inwoners, ondernemers en bezoekers zich prettig en veilig voelen. We zetten in op een integrale aanpak van veiligheidsvraagstukken. Door vroegtijdig signalen op te vangen en samen te werken met inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en veiligheidspartners, willen we veiligheidsproblemen zoveel mogelijk voorkomen en waar nodig aanpakken. De doelstellingen en prioriteiten uit het Integraal Veiligheidsplan 2026-2029 en het uitvoeringsplan 2026-2028 vormen hierbij het uitgangspunt. De doelstellingen hebben betrekking op Ondermijning, Zorg en Veiligheid, Digitale Veiligheid, Jeugd en Veiligheid en Verkeersveiligheid.
Zorg en Veiligheid en Jeugd en Veiligheid hebben raakvlakken met het programma Sociaal Domein. Hieronder zijn de ambities en prioriteiten
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 15 uit het Integraal Veiligheidsplan 2026-2029 en het uitvoeringsplan 2026-2028 samengevoegd in twee overkoepelende ambities. Nummer Naam Status Een veilige, leefbare en weerbare gemeente 1.01.1.1 Veilige en leefbare kernen In uitvoering 1.01.1.2 Weerbare inwoners en veilige samenleving In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Veilige en leefbare kernen Nummer 1.01.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving We werken aan veilige en leefbare kernen door toezicht, handhaving en preventie te versterken. We pakken overlast en ondermijning gericht aan, signaleren veiligheidsrisico’s vroegtijdig en werken gebiedsgericht, passend bij de behoeften van de verschillende kernen. Daarnaast verbeteren we de verkeersveiligheid door knelpunten in beeld te brengen, prioriteiten te stellen en maatregelen uit te voeren, met aandacht voor alle weggebruikers. We versterken de samenwerking met politie, veiligheidsregio en andere partners door informatie te delen en gezamenlijk op te treden. Preventie staat voorop; waar nodig handhaven we. Concreet betekent dit dat we: • toezicht en handhaving versterken; • overlast en ondermijning aanpakken; • verkeersveiligheid verbeteren; • samenwerking met veiligheidspartners versterken.
We monitoren de voortgang via toezicht- en handhavingsacties, minimaal drie integrale controles, drie verkeersveiligheidsmaatregelen en vier integrale veiligheidsoverleggen per jaar. Status In uitvoering Weerbare inwoners en veilige samenleving Nummer 1.01.1.2 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 16 Omschrijving We werken aan een weerbare samenleving waarin inwoners, organisaties en gemeente risico’s tijdig herkennen en hiernaar handelen. We versterken de samenwerking tussen zorg en veiligheid, zodat zorg- en veiligheidsvraagstukken vroegtijdig worden gesignaleerd en gezamenlijk aangepakt. Daarnaast vergroten we de digitale weerbaarheid en zetten we in op het voorkomen en bestrijden van cybercriminaliteit. Voor jeugd richten we ons op het voorkomen van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit via vroegsignalering en samenwerking met scholen, jongerenwerk, politie, BOA’s en jeugdconsulenten. Ook versterken we de crisisvoorbereiding en zelfredzaamheid, zodat inwoners en organisaties beter voorbereid zijn op incidenten en crises. Concreet betekent dit dat we: • zorg en veiligheid beter verbinden • digitale weerbaarheid versterken • jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit voorkomen • crisisvoorbereiding en zelfredzaamheid bevorderen We organiseren jaarlijks minimaal twee voorlichtingsactiviteiten over digitale veiligheid en drie preventieve jeugdactiviteiten.
Alle crisis- en calamiteitenplannen zijn actueel. Ook monitoren we jaarlijks het aantal gezamenlijk aangepakte zorg- en veiligheidscasussen. Status In uitvoering Economie en toerisme Wat willen we bereiken? Economie, toerisme en recreatie Wij werken aan een sterke en toekomstbestendige lokale economie, waarbij toerisme en recreatie bijdragen aan de leefbaarheid, economische vitaliteit en aantrekkelijkheid van Waterland. In 2027 zetten wij in op een passend vestigingsklimaat, datagedreven sturing, bezoekersspreiding en regionale samenwerking. Nummer Naam Status Economie, toerisme en recreatie 1.02.1.1 Regionale samenwerking In uitvoering 1.02.1.2 Passend vestigings- en ondernemersklimaat Nog niet gestart 1.02.1.3 Bestemmingsmanagement en bezoekersspreiding Nog niet gestart 1.02.1.4 Data monitoring en inzicht Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? Regionale samenwerking Nummer 1.02.1.1 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 17 Doel behaald? Nee Omschrijving De gemeente Waterland werkt samen met regionale partners aan een sterke en toekomstbestendige economie, toerisme- en recreatiesector. In 2027 continueren wij onze deelname aan de regio Zaanstreek-Waterland (ZaWa), de Metropoolregio Amsterdam (MRA), DMO Laag Holland en overige relevante samenwerkingsverbanden.
Door regionale samenwerking versterken wij de economische positie van Waterland, vergroten wij de slagkracht op regionale opgaven en benutten wij kennis, netwerken en uitvoeringskracht van samenwerkingspartners. Daarbij zetten wij in op gezamenlijke ontwikkelingen op het gebied van economie, toerisme, recreatie, bezoekersmanagement en promotie. Binnen de regionale samenwerking bewaken wij actief de belangen van Waterland en zorgen wij voor een goede aansluiting tussen regionale ontwikkelingen en lokale beleidsdoelstellingen. Status In uitvoering Passend vestigings- en ondernemersklimaat Nummer 1.02.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving De gemeente Waterland zet zich in voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigings- en ondernemersklimaat. Ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid, werkgelegenheid en het voorzieningenniveau binnen de gemeente. In 2027 gaan wij actiever contact met ondernemers, ondernemersverenigingen en andere stakeholders onderhouden. Wij signaleren kansen en knelpunten binnen het lokale bedrijfsleven en betrekken economische belangen bij ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen.
Daarnaast geven wij uitvoering aan de Ontwikkelagenda Economie & Toerisme door in te zetten op een passend vestigingsklimaat, het behouden van voorzieningen en het ondersteunen van economische ontwikkelingen die passen bij de schaal, ruimte en identiteit van Waterland. Status Nog niet gestart Bestemmingsmanagement en bezoekersspreiding Nummer 1.02.1.3 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 18 Omschrijving De gemeente Waterland zet in op een duurzame balans tussen bezoekers, ondernemers en leefomgeving. Daarbij ligt de focus niet op verdere groei van bezoekersaantallen, maar op het aantrekken van bezoekers die passen bij de schaal, identiteit en draagkracht van de gemeente. In 2027 geven wij uitvoering aan bestemmingsmanagement zoals opgenomen in de Ontwikkelagenda Economie & Toerisme. Hierbij zetten wij in op een betere spreiding van bezoekers over de gemeente, het vergroten van de economische meerwaarde van toerisme en recreatie en het beperken van de druk op locaties waar leefbaarheid onder spanning staat. Daarnaast werken wij aan inzicht creëren in bezoekersstromen, verblijfsduur en bezoekersgedrag, zodat toekomstige beleidskeuzes beter kunnen worden onderbouwd en gestuurd. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar locaties waar sprake is van hoge bezoekersdruk, waaronder Marken.
Status Nog niet gestart Data monitoring en inzicht Nummer 1.02.1.4 Doel behaald? Nee Omschrijving De gemeente Waterland zet in op datagedreven beleidsontwikkeling en besluitvorming. Om beter te kunnen sturen op economische ontwikkeling, toerisme en recreatie is inzicht nodig in bezoekersstromen, verblijfsbezoek, economische effecten en recreatief gebruik van de gemeente. In 2027 werken wij aan het opbouwen van een structurele monitorings- en informatiebasis voor economie, toerisme en recreatie. Daarbij onderzoeken en benutten wij beschikbare databronnen en ontwikkelen wij relevante indicatoren die bijdragen aan beleidsontwikkeling, bestuurlijke besluitvorming en evaluatie van maatregelen. Door het vergroten van inzicht in bezoekersstromen, verblijfsduur, economische effecten en recreatief gebruik ontstaat een betere basis voor bestemmingsmanagement, bezoekersspreiding en de uitvoering van de Ontwikkelagenda Economie & Toerisme. Status Nog niet gestart Ruimtelijke ordening en wonen Wat willen we bereiken? Betaalbare woningen Voldoende betaalbare woningen voor doelgroepen (jongeren en ouderen) realiseren. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 19 Het college gebruikt voor een prognose van de woningbouwopgaven en de uitvoering daarvan het Meerjarenprogramma Woningbouw (MPW).
In de huidige bouwplannen is een keuze gemaakt voor een gemeentelijke rol en de inzet van het grondbeleidsinstrumentarium daarin. Voor nieuwe bouwplannen kan het wenselijk zijn om te kiezen voor een actieve(re) gemeentelijke rol met het doel meer woningen te realiseren die bij een specifieke doelgroep passen. Deze afweging kan per project worden gemaakt. In de Nota Grondbeleid zijn tevens maatregelen opgenomen om de betaalbaarheid van woningen beter te waarborgen. Zowel voor het bouwen als behoud van betaalbare woningen. Deze afspraken zijn een vast onderdeel van de anterieure overeenkomst die nodig is voor de realisatie van een project. Nummer Naam Status Betaalbare woningen 1.03.1.1 Nieuwbouw woningen In uitvoering 1.03.1.2 30-30-40 verdeling In uitvoering 1.03.1.3 Alternatieve woonvormen In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Nieuwbouw woningen Nummer 1.03.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Het Meerjarenprogramma Woningbouw (MPW) wordt eind 2026 herzien en realistischer gemaakt. Dit betekent dat het college meer focus en prioriteit aanbrengt, een haalbare planning opstelt die rekening houdt met beschikbare capaciteit, de tijd die nodig is voor procedures en een evenwichtige spreiding over de verschillende kernen. Daarbij dient ook rekening te worden gehouden met nieuwe planinitiatieven die in bepaalde mate bijdragen aan de woningvoorraad.
Daar waar wettelijke termijnen (nog) niet aan de orde zijn kunnen deze naast het MPW ook voorzien worden van een prioritering. Op basis daarvan stelt het college een realistische doelstelling vast voor deze raadsperiode en de toekomst. Status In uitvoering 30-30-40 verdeling Nummer 1.03.1.2 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 20 Omschrijving Conform de nota grondbeleid hanteren wij bij nieuwbouwprojecten de volgende verdeling in het programma: - 30% sociale (huur); - 30% betaalbaar (huur of koop); - 40% vrije sector. Indien er op de voorgeschreven wijze op grond van de Nota Grondbeleid aangetoond kan worden dat er geen 30 sociale huur woningen gerealiseerd kunnen worden betaald de initiatiefnemer een vastgesteld bedrag aan de gemeente ter compensatie. De verdeling in het woningbouwprogramma is een vast onderdeel van de anterieure overeenkomst die noodzakelijk is voor de realisatie van een project. Status In uitvoering Alternatieve woonvormen Nummer 1.03.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Op basis van de in 2023 opgestelde Woonzorgvisie wordt er uitvoering gegeven aan het actieplan en gaat de gemeente op zoek naar locaties waar alternatieve woonvormen voor ouderen gestimuleerd en gefaciliteerd kunnen worden.
Status In uitvoering Wat willen we bereiken? Energietransitie In het Uitvoeringsprogramma 2025-2027 zijn drie thema's benoemd: Isoleren en besparen, Duurzame energie opwekken en Duurzaam verwarmen. Voor deze thema's zijn doelen opgesteld. Een volledige beschrijving van alle doelstellingen en activiteiten staat in het Uitvoeringsprogramma. Nummer Naam Status Energietransitie 1.03.2.1 Isoleren en besparen In uitvoering 1.03.2.3 Duurzaam verwarmen In uitvoering 1.03.2.2 Duurzame energie opwekken In uitvoering Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 21 Wat gaan we daarvoor doen? Isoleren en besparen Nummer 1.03.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 gaan we door met het aanbieden van isolatiesubsidies voor huiseigenaren. Daarnaast zetten we in op het aanbieden van energiebesparende maatregelen en diensten voor de doelgroep energiearmoede. Een voorbeeld hiervan is het werken met energiefixers voor naad- en kierdichting. Ook wordt in 2027 een start gemaakt met de werkzaamheden voor het soortenmanagementplan, met daarin de compensatieaanpak voor beschermde gebouwbewonende diersoorten. De daaruit voortvloeiende gebiedsdekkende vergunning maakt onder andere spouwmuurisolatie en dakisolatie aan de buitenzijde weer volop mogelijk en makkelijker te organiseren voor inwoners.
De communicatie over het verduurzamen van woningen wordt actiever opgepakt, bijvoorbeeld met het vernieuwde Energieloket en het ontwikkelen van een isolatiegids. Een volledig overzicht van de activiteiten en doelstellingen is te vinden in het Uitvoeringsprogramma 2025-2027. Status In uitvoering Duurzame energie opwekken Nummer 1.03.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 gaan we door met het stimuleren van het opwekken van meer duurzame energie. De voorlichting over kleine windturbines aan agrariërs en ondernemers wordt voortgezet. Er wordt verder onderzoek gedaan naar de kansen voor zonnepanelen boven parkeerplaatsen. Verder gaan we door met het ondersteunen van kleinschalige buurtinitiatieven zoals Uitdammer Energie. We werken samen met de Waterlandse energiecoöperaties aan nieuwe projecten, bijvoorbeeld voor grootschalig zon op dak. Ook ondersteunen we onze coöperaties met kennis en expertise. Een volledig overzicht van de activiteiten en doelstellingen is te vinden in het Uitvoeringsprogramma 2025-2027. Status In uitvoering Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 22 Duurzaam verwarmen Nummer 1.03.2.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is het opstellen van het Warmteprogramma (Transitievisie Warmte 2.0) het belangrijkste project. In het Warmteprogramma staat de definitieve warmteoplossing per wijk.
Voor een aantal wijken zal begonnen worden met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. De aanpak per wijk is afhankelijk van de keuzes uit het Warmteprogramma. Ook wordt er gewerkt aan het opzetten van een ontzorgingstraject voor inwoners die aardgasvrij willen wonen, waarbij laagdrempelige en persoonlijke ondersteuning geboden wordt. Daarnaast zetten we in op het organiseren van collectieve inkoopacties voor warmtepompen. Een volledig overzicht van de activiteiten en doelstellingen is te vinden in het Uitvoeringsprogramma 2025-2027. Status In uitvoering Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 1.01 Veiligheid | -3.576 | 36 | -3.539 Crisisbeheersing en | -2.389 | 0 | -2.389 brandweer Openbare orde en | -1.187 | 36 | -1.150 veiligheid 1.02 Economie en | -413 | 40 | -374 toerisme Economische | -80 | 0 | -80 ontwikkeling Fysieke | 0 | 0 | 0 bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en | -45 | 37 | -8 bedrijfsregelingen Economische | -288 | 3 | -285 promotie 1.03 Ruimtelijke | -2.631 | 1.277 | -1.354 ordening en wonen Beheer overige | -293 | 292 | -1 gebouwen en gronden Ruimte en | -686 | 26 | -660 leefomgeving Wonen en bouwen | -1.652 | 959 | -693 Totaal | -6.620 | 1.353 | -5.267 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Indicator 6 | Verwijzin | per 1.000 | Stichting
| 9 | 6 | 3 | Nb gen Halt | jongeren | Halt 8 | Winkeldie | per 1.000 | CBS | 1,1 | 0,3 | 0,3 | Nb fstallen | inwoners 9 | Gewelds | per 1.000 | CBS | 1,4 | 1,4 | 2 | Nb misdrijve | inwoners n 10 | Diefstalle | per 1.000 | CBS | 1,1 | 1,1 | 0,9 | Nb n uit | inwoners woning 11 | Vernieling | per 1.000 | CBS | 4,3 | 4 | 3,7 | Nb en en | inwoners beschadig ingen (in de openbare ruimte) 23 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Indicator 14 | Functiem | % | LISA | 39,9 | 40,1 | Nb | Nb enging 16 | Vestiging | per 1.000 | LISA | 210,8 | 217,1 | Nb | Nb en (van | inwoners bedrijven) | van 15 t/m 64 jaar 35 | Gemiddel | x €1.000 | CBS | 457 | 467 | 483 | 517 de WOZ- waarde 36 | Nieuw | per 1.000 | BAG | 0,8 | 1,9 | Nb | Nb gebouwd | woningen e woningen 37 | Demograf | % | CBS | 89,7 | 88,8 | 88,5 | 89,4 ische druk 38 | Gemeent | € | COELO | 811 | 823 | 936 | 1004 elijke woonlast en eenperso onshuish ouden 39 | Gemeent | € | COELO | 959 | 975 | 1.116 | 1.215 elijke woonlast en meerpers oonshuis houden Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd.
Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (per verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is een samenwerkingsverband tussen de Brandweer Zaanstreek-Waterland, GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio), politie en de gemeenten Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad. We werken samen bij het voorkomen en bestrijden van rampen en crises. ROM InWest B.V. ROM InWest verbindt ondernemers onderling, kennisinstellingen en overheden zodat ze samen gestructureerd kunnen bouwen aan innovatieve, ondernemende en duurzame ecosystemen. ROM 24 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 25 InWest ondersteunt de groeiambities van ondernemers met producten, diensten en programma’s om innovatie en groei te stimuleren. Omgevingsdienst IJmond De Omgevingsdienst zorgt voor uitvoering van het basistakenpakket om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden. Recreatieschap Twiske/Waterland Het Recreatieschap bevordert een evenwichtige ontwikkeling van de openluchtrecreatie, helpt bij het tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu.
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 26 Openbaar domein Omschrijving programma Het programma Openbaar Domein zorgt voor het onderhoud en de dienstverlening binnen de openbare ruimte. Het zorgt ervoor dat de openbare ruimte er goed uitziet, veilig en bereikbaar is en er een gezonde balans is tussen groen en grijs. In dit programma besteden we aandacht aan groen, wegen, civiele kunstwerken, oevers, verkeer en mobiliteit, openbare verlichting, afval, riolering, vastgoed en de binnenhaven. Het gewenste maatschappelijk effect is het zorgen voor een veilige openbare ruimte, dag en nacht voor iedereen. Daarnaast wordt gezorgd voor een prettige, duurzame leefomgeving en infrastructuur waarbij bij de vormgeving hiervan rekening wordt gehouden met de veranderende weersinvloeden. Doelstellingen Nummer Wat willen we bereiken? Status Verkeer, vervoer en waterstaat 2.01.1 Een verzorgde en veilige en bereikbare openbare ruimte In uitvoering 2.01.2 Verkeersveilige wegen en passende ruimte voor parkeren In uitvoering 2.01.3 Een toegankelijke aantrekkelijke haven met behoud van het historische karakter In uitvoering Sport, cultuur en recreatie 2.02.1 Een groene, gezonde leefomgeving voor alle inwoners In uitvoering 2.02.2 Toegankelijk en bereikbare sport en speelvoorzieningen In uitvoering Milieu 2.03.1 Klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte In uitvoering
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 27 Nummer Wat willen we bereiken? Status 2.03.2 Duurzaam beheer openbare ruimte en afvalinzameling In uitvoering Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken? Een verzorgde en veilige en bereikbare openbare ruimte Dat onze openbare ruimte verzorgd, veilig en bereikbaar is voor al onze inwoners, ondernemers en bezoekers. We voeren onderhoud zoveel als mogelijk integraal uit waarbij de verschillende vakdisciplines de werkzaamheden meerjarig op elkaar hebben afgestemd. Dit doen we door meer data gestuurd te gaan werken. Daarbij sturen we op risico's en het beperken van de impact van werkzaamheden op de omgeving.
Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Een verzorgde en veilige en bereikbare openbare ruimte 2.01.1.1 De openbare ruimte sluit zoveel mogelijk aan bij wensen en behoeftes inwoners In uitvoering 2.01.1.2 Uitvoeren beheer en onderhoud volgens vastgestelde beheerplannen In uitvoering 2.01.1.3 We voeren inspecties uit van riolering, groen en wegen In uitvoering 2.01.1.4 We monitoren meldingen en passen waar nodig onze uitvoering van het dagelijks beheer op aan In uitvoering 2.01.1.5 Dagelijks beheer van de openbare ruimte optimaliseren In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? De openbare ruimte sluit zoveel mogelijk aan bij wensen en behoeftes inwoners Nummer 2.01.1.1 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 28 Doel behaald? Nee Omschrijving Bij ontwikkelingen in de openbare ruimte stellen we ons steeds de vraag of dit voor participatie in aanmerking komt. Daarnaast betrekken wij de kernraden actief en nemen wij input mee vanuit meldingen. Status In uitvoering Uitvoeren beheer en onderhoud volgens vastgestelde beheerplannen Nummer 2.01.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Voor het beheer van de openbare ruimte worden periodiek nieuwe beheerplannen opgesteld.
De huidige beheerplannen zijn: - GRWP 2024 - 2028 - Wegenbeheerplan 2025 - 2034 - Beheerplan Civiele Kunstwerken Waterland 2025-2034 - Beheerplan Oeververdedigingen Waterland 2025-2034 - Gebouwbeheerplan 2026-2035 - Havenbeheerplan 2026-2035 - Beheerplan openbare verlichting Waterland 2021-2025 (dit plan wordt in 2026 geactualiseerd) Het beheerplan openbare verlichting wordt eind 2026 geactualiseerd en vanaf 2027 start de uitvoering hiervan. Veiligheid is hierin een belangrijk item, dat geldt zowel voor de hoeveelheid verlichting als het uitvoeren van reparaties. Wij zullen uitvoering geven aan de geplande werkzaamheden in de beheerplannen waarbij het mogelijk is een afweging te maken in de planning en prioriteren wanneer dit vanuit een meldingenpatroon of gewijzigde inzichten noodzakelijk is. Status In uitvoering We voeren inspecties uit van riolering, groen en wegen Nummer 2.01.1.3 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 29 Omschrijving Door periodiek inspecties uit te voeren generen wij data van de onderhoudsbehoefte van de openbare ruimte. Riolering: In 2027 inspecteren we 10% van het vrij-vervalriool Alle rioolgemalen worden jaarlijks geïnspecteerd Groen: boomveiligheidscontroles (BVC) worden om de 3 jaar uitgevoerd (in 2026 is de laatste controle uitgevoerd). In 2027 wordt geen totale BVC uitgevoerd.
Openbare verlichting: In 2026 is alle openbare verlichting geïnspecteerd. De inspectieresultaten worden verwerkt in het nieuw op te stellen beheerplan. In 2027 zullen wij na vaststelling van het nieuwe beheerplan en de inspectieresultaten hier uitvoering aan geven. Wegen: Alle wegen zijn in 2026 geïnspecteerd, deze inspectie wordt elke 4 jaar uitgevoerd, voor 2027 is dit dan niet gepland. Alle overige onderdelen in de openbare ruimte worden conform beheerplannen geïnspecteerd. De inspectiegegevens worden in 2026 en 2027 ingevoerd in een nieuw assetmanagement systeem met als doel integraal van het beheer. Status In uitvoering We monitoren meldingen en passen waar nodig onze uitvoering van het dagelijks beheer op aan Nummer 2.01.1.4 Doel behaald? Nee Omschrijving Door het type meldingen te analyseren kunnen we tijdig bijsturen in de uitvoering. Als er een trend zichtbaar wordt kunnen we ons beheer hierop aanpassen. Wij stimuleren inwoners om meldingen te maken, zie ook programma dienstverlening. We sturen dus niet op het verminderen van het aantal meldingen omdat meldingen ook gebruikt worden om het beheer te verbeteren.
Status In uitvoering Dagelijks beheer van de openbare ruimte optimaliseren Nummer 2.01.1.5 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 30 Omschrijving Bij het uitvoeren van het dagelijks beheer van de openbare ruimte is extra aandacht voor een verzorgde uitstraling en veiligheid. Schoon, heel, veilig en goed onderhoud staan hierin voorop. Straatmeubilair zoals bankjes in de openbare ruimte, de aanpak van graffiti en goed functionerende openbare verlichting krijgen prioriteit. Status In uitvoering Wat willen we bereiken? Verkeersveilige wegen en passende ruimte voor parkeren Het gebruik van de wegen binnen de kernen van Waterland zijn verkeersveilig ingericht. Dit bereiken wij door samen met inwoners en kernraden knelpunten te inventariseren en hiervoor passende oplossingen te zoeken. In het uitvoeringsplan mobiliteit worden deze maatregelen opgenomen. Daarnaast is er aandacht voor parkeren in de kernen. Ook hiervoor worden de knelpunten in beeld gebracht en onderbouwd met data vanuit periodieke parkeerdrukmetingen.
Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Verkeersveilige wegen en passende ruimte voor parkeren 2.01.2.1 We gaan uitvoering geven aan de uitkomsten van de inventarisaties per kern Nog niet gestart 2.01.2.2 Actieve deelname in projecten binnen Waterland vanuit regionale partners In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? We gaan uitvoering geven aan de uitkomsten van de inventarisaties per kern Nummer 2.01.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Per kern is een inventarisatie gedaan van de verkeers- en parkeerknelpunten. De hieruit voortkomende projecten zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma mobiliteit. Het uitvoeringsprogramma zal op onderdelen worden herzien en aangevuld vanuit de gesprekken met inwoners en kernraden. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 31 Status Nog niet gestart Actieve deelname in projecten binnen Waterland vanuit regionale partners Nummer 2.01.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Door de Provincie Noord-Holland en de VRA worden projecten in de regio geïnitieerd en uitgevoerd. Deze projecten hebben impact op onze gemeente en daarom zijn wij hier actief bij betrokken.
In 2027 betreft dit de volgende projecten: - Bernhardbrug - Schouw/Watergang - Bereikbaarheid Waterland - N247 - Fietspad N247 - Markermeerdijken bij Katwoude - Spitverbod landelijk noord - gemeente Amsterdam Status In uitvoering Wat willen we bereiken? Een toegankelijke aantrekkelijke haven met behoud van het historische karakter Dat de binnenhaven van Monnickendam op een goede en passende manier wordt beheerd en geëxploiteerd. Hierbij blijft het historische karakter behouden maar kijken we naar mogelijkheden voor moderne voorzieningen. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Een toegankelijke aantrekkelijke haven met behoud van het historische karakter 2.01.3.1 We gaan een beleidsplan opstellen voor beheer en exploitatie binnenhaven Nog niet gestart 2.01.3.2 We gaan een beeldkwaliteitsplan opstellen voor de binnenhaven Monnickendam Nog niet gestart Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 32 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status 2.01.3.3 We voeren het dagelijks beheer en exploitatie van de binnenhaven op een goede en nette manier uit In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? We gaan een beleidsplan opstellen voor beheer en exploitatie binnenhaven Nummer 2.01.3.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 gaan we een beleidsplan opstellen waar de exploitatie, kostendekkendheid en optimalisatie onderdeel van zijn.
Status Nog niet gestart We gaan een beeldkwaliteitsplan opstellen voor de binnenhaven Monnickendam Nummer 2.01.3.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Om het historische karakter van de binnenhaven Monnickendam te borgen gaan we dit laten vastleggen in een beeldkwaliteitsplan. Status Nog niet gestart We voeren het dagelijks beheer en exploitatie van de binnenhaven op een goede en nette manier uit Nummer 2.01.3.3 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 33 Doel behaald? Nee Omschrijving In afwachting van het beleidsplan voor beheer en exploitatie van de binnenhaven blijven wij het dagelijks beheer op een goede en nette manier uitvoeren binnen de beschikbare middelen. Status In uitvoering Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? Een groene, gezonde leefomgeving voor alle inwoners Wij streven naar een groene, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving waarin inwoners prettig kunnen wonen, werken en recreëren. Met duurzaam groenbeheer versterken we waar mogelijk de biodiversiteit en dragen we bij aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte, waarbij een verzorgde uitstraling en de veiligheid van onze inwoners hoge prioriteit krijgen.
Nummer Naam Status Een groene, gezonde leefomgeving voor alle inwoners 2.02.1.1 De hoeveelheid bomen binnen het verzorgingsgebied van de gemeente blijft minimaal gelijk In uitvoering 2.02.1.2 Goed onderhouden en versterken van groen Nog niet gestart 2.02.1.3 Openbaar groen blijft netjes en toegankelijk In uitvoering 2.02.1.4 Groenonderhoud kernen optimaliseren met een hogere prioriteit voor veiligheid en een verzorgde uitstraling In uitvoering 2.02.1.5 Optimaliseren van het onderhoud en verbeteren van de uitstraling begraafplaatsen Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? De hoeveelheid bomen binnen het verzorgingsgebied van de gemeente blijft minimaal gelijk Nummer 2.02.1.1 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 34 Omschrijving Bij het verwijderen van bomen wordt per locatie bepaald of herplant (10% meer dan verwijderd) mogelijk is. We volgen de Europese natuurherstelverordening (NHV) waarbij het doel is het boomkroonoppervlak tot 2030 gelijk te houden en na dit jaar te laten toenemen. We registreren per jaar hoeveel bomen er zijn verwijderd en hoeveel er zijn toegevoegd. Status In uitvoering Goed onderhouden en versterken van groen Nummer 2.02.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Goed onderhouden: We gaan uit van de beleidsdoelen in het omgevingsprogramma groen. Per kern kunnen we de kwaliteit in overleg bijsturen wanneer dat wenselijk is.
Voorbeeld: belangrijke zichtlocaties krijgen aandacht. Versterken groen en biodiversiteit: Het totaal aantal m2 groen blijft minimaal gelijk en neemt toe. Biodiversiteit versterken doen wij in Waterland door: - meer bloemrijk gras te ontwikkelen, - inheemse beplanting aan te brengen, - het bomenbestand te analyseren en aan te vullen met soorten die nuttig zijn voor insecten, vogels en andere kleine dieren. Wanneer de gemeente en ook de bewoners groen verbeteren zijn er bijv. meer vogels te horen. - Meer gradiënten (water/land) te creëren zoals natuurlijke oevers en flauwe oevers. We houden bij hoeveel m2 groen er is toegevoegd aan het areaal. Status Nog niet gestart Openbaar groen blijft netjes en toegankelijk Nummer 2.02.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Openbaar groen blijft netjes: Het onderhoud aan het openbaar groen (inclusief Hemmeland) wordt uitgevoerd volgens de uitvoeringsplannen. Uitgangspunt is hierbij een verzorgd beeld waarbij rekening wordt gehouden met biodiversiteit. Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 35 Veiligheid heeft altijd prioriteit, zo heeft het verkeer altijd voldoende zicht en zijn de bomen gecontroleerd middels een boomveiligheidscontrole. Toegankelijkheid: Speelplekken en bankjes zijn toegankelijk door tijdig gras te maaien.
Status In uitvoering Groenonderhoud kernen optimaliseren met een hogere prioriteit voor veiligheid en een verzorgde uitstraling Nummer 2.02.1.4 Doel behaald? Nee Omschrijving In de kernen krijgen belangrijke locaties aandacht. Dit doen we in samenspraak met de kernraden en inwoners. In 2026 zijn de uitvoeringsplannen groen na participatie met de inwoners en kernraden opgesteld. Wij voeren het onderhoud volgens deze uitvoeringsplannen uit en monitoren periodiek waar optimalisatie doorgevoerd kan worden. Status In uitvoering Optimaliseren van het onderhoud en verbeteren van de uitstraling begraafplaatsen Nummer 2.02.1.5 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2026 wordt een beheerplan voor de begraafplaatsen opgesteld. Ook wordt de beheerverordening begraafplaatsen geactualiseerd. De uitvoering hiervan zal vanaf 2027 plaatsvinden. Status Nog niet gestart Wat willen we bereiken? Toegankelijk en bereikbare sport en speelvoorzieningen Alle openbare speelvoorzieningen, buiten- en binnensportaccommodaties moeten voor zoveel mogelijk inwoners toegankelijk zijn en bereikbaar.
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 36 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Toegankelijk en bereikbare sport en speelvoorzieningen 2.02.2.1 Onderhoud sportvoorzieningen Nog niet gestart 2.02.2.2 Speelvoorzieningen In uitvoering 2.02.2.3 Ontwikkeling duurzame sporthal In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Onderhoud sportvoorzieningen Nummer 2.02.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Wij gaan samen met de verenigingen en Adviesraad Sport & Bewegen onderzoeken op welke manier het beheer, onderhoud en de exploitatie van de (buiten)sportvoorzieningen in de gemeente Waterland in de toekomst het beste vormgegeven kunnen worden. Status Nog niet gestart Speelvoorzieningen Nummer 2.02.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Speelvoorzieningen in de openbare ruimte zijn belangrijk om kinderen buiten te laten spelen. Om de veiligheid van de speeltoestellen te waarborgen worden er 3x per jaar controles uitgevoerd en waar nodig werkzaamheden uitgevoerd om de kwaliteit en veiligheid te borgen. Eind van 2026 wordt op basis van de laatste inspectiegegevens bepaald welke speeltoestellen in 2027 worden vervangen. Status In uitvoering Ontwikkeling duurzame sporthal Nummer 2.02.2.3 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 37 Doel behaald? Nee Omschrijving Een duurzame sporthal bouwen die voldoet aan de normen voor spelen van volwaardige competities.
De aanvraag omgevingsvergunning voor het afwijken van het Omgevingsplan (fase 1) wordt naar verwachting in 2027 aangevraagd. Status In uitvoering Milieu Wat willen we bereiken? Klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte De gevolgen van klimaatverandering zijn steeds vaker merkbaar. Denk bijvoorbeeld aan wateroverlast, droogte, hitte, overstromingen, enzovoort. Om de negatieve gevolgen van de klimaatverandering te minimaliseren werken we samen aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van de openbare ruimte. Om dit te bereiken neemt de gemeente Waterland deel aan het samenwerkingsverband ruimtelijke adaptatie Noorderkwartier 2024 - 2030. Daarnaast beoordelen wij elk project in de openbare ruimte op kansen voor een klimaatadaptieve inrichting.
Nummer Naam Status Klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte 2.03.1.1 We leggen een gescheiden rioolstelsel aan bij vervanging en nieuwbouw In uitvoering 2.03.1.2 Herinrichting van openbare ruimte is klimaatbestendig Nog niet gestart 2.03.1.3 Klimaatadaptatie - uitvoeren projecten van de uitvoeringsagenda In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? We leggen een gescheiden rioolstelsel aan bij vervanging en nieuwbouw Nummer 2.03.1.1 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 38 Omschrijving Een gescheiden rioolstelsel is een stedelijk waterafvoersysteem waarbij twee afzonderlijke buisleidingen worden toegepast: Het vuilwaterriool (DWA) voor huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, dat via een gemalenketen wordt getransporteerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). Het hemelwaterriool (HWA) voor regen- en schoon oppervlakwater, dat vertraagd en gescheiden wordt geloosd op oppervlaktewater of infiltreert in de bodem, al dan niet via wadi’s, infiltratiekratten of open water. Door afval- en hemelwater structureel te scheiden, realiseren we een robuust, kostenefficiënt en toekomstbestendig stedelijk watersysteem met aantoonbare milieuwinst en verbeterde leefomgevingskwaliteit. Bij het vervangen van de riolering leggen wij een gescheiden rioolstelsel aan.
Ook bij nieuwbouwprojecten wordt dit in ons PVE (programma van eisen) meegenomen in het bouwproces. Status In uitvoering Herinrichting van openbare ruimte is klimaatbestendig Nummer 2.03.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving De onderhouds- en herinrichtingsprojecten worden zoveel mogelijk klimaatbestendig ingericht, denk hierbij aan ruimte voor bomen voor extra schaduw, groenvlakken voor waterinfiltratie en het mogelijk maken van waterberging en afvoer via het maaiveld naar oppervlaktewater: In 2027 staan de volgende projecten gepland: - Parkeerterrein sportpark Markgouw, Monnickendam; - Dorpsstraat, Zuiderwoude; - Roerdomp, Ilpendam; - Heems Weer, Broek in Waterland; - Rozendaalstraat e.o., Monnickendam. Status Nog niet gestart Klimaatadaptatie - uitvoeren projecten van de uitvoeringsagenda Nummer 2.03.1.3 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 39 Omschrijving De gemeente is in de regio betrokken bij het uitvoeren van onder andere stresstesten (opstellen uitvoeringsagenda in 2026). Met deze gegevens wordt bijvoorbeeld inzichtelijk waar 'hitte eilanden' voorkomen en kan waar mogelijk de situatie 'leefbaarder' worden gemaakt. Denk hierbij ook extra groen voor verkoeling, inzijging van water en het versterken van de biodiversiteit.
Status In uitvoering Wat willen we bereiken? Duurzaam beheer openbare ruimte en afvalinzameling Bij het inrichten en beheer van onze openbare ruimte en bij onze afvalinzameling houden wij rekening met de eisen aan duurzaamheid en circulariteit. Nummer Wat gaan wij daarvoor doen? Status Duurzaam beheer openbare ruimte en afvalinzameling 2.03.2.1 We gaan een nieuw afvalbeleidsplan opstellen Nog niet gestart 2.03.2.2 Er komt een nieuw tractieplan Nog niet gestart 2.03.2.3 We creëren structureel voldoende ruimte voor opslag van herbruikbare materialen bij de gemeentewerf in Katwoude In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? We gaan een nieuw afvalbeleidsplan opstellen Nummer 2.03.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 zal een nieuw beleidsplan afval worden opgesteld. In het plan wordt rekening gehouden met de eigenschappen van de verschillende kernen. De kernraden worden betrokken bij de ontwikkeling van het plan. Onderdeel is een onderzoek naar nascheiding PMD. Status Nog niet gestart Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Er komt een nieuw tractieplan Nummer 2.03.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Het huidige tractieplan loopt t/m 2026. In Q1 van 2027 zal een nieuw tractieplan worden opgesteld voor de periode 2027-2030.
Status Nog niet gestart We creëren structureel voldoende ruimte voor opslag van herbruikbare materialen bij de gemeentewerf in Katwoude Nummer 2.03.2.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Vanwege belasting voor het milieu en de mogelijkheid om kosten te besparen, zal ruimte voor opslag van materialen (bijvoorbeeld straatstenen) worden gecreëerd. Bij de ruimte die beschikbaar komt naast de gemeentewerf in Katwoude zal hiermee rekening gehouden worden. Status In uitvoering Toelichting status Plan van aanpak (ontwikkeling bedrijvenverzamelgebouw) is opgesteld Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 2.01 Verkeer, vervoer | -4.517 | 707 | -3.810 en waterstaat Verkeer en vervoer | -3.685 | 127 | -3.558 Parkeren | -160 | 79 | -81 Recreatieve havens | -226 | 155 | -71 Economische havens | -232 | 5 | -227 en waterwegen Openbaar vervoer | -6 | 0 | -6 40 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 Begraafplaatsen en | -207 | 342 | 134 crematoria 2.02 Sport cultuur en | -4.627 | 465 | -4.162 recreatie Sportbeleid en | -376 | 44 | -331 activering Sportaccommodaties | -1.539 | 308 | -1.231 Cultuurpresentatie, | -176 | 0 | -176 cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea | -16 | 0 | -16 Cultureel erfgoed | -273 | 11 | -261 Media | -315 | 42 | -273 Openbaar groen en | -1.932 | 59 | -1.873 (openlucht) recreatie 2.03
Milieu | -5.174 | 5.489 | 314 Riolering | -1.924 | 2.405 | 481 Afval | -2.444 | 3.083 | 639 Milieubeheer | -806 | 0 | -806 Totaal | -14.318 | 6.661 | -7.657 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Indicator 20 | Niet- | % | RIVM | Nb | 36,2 | Nb | Nb sporters 33 | Omvang | kg per | CBS | 152 | 154 | Nb | Nb huishoud | inwoner elijk restafval 34 | Hernieuw | % | RWS | 40,2 | 43,9 | Nb | Nb bare elektricite it Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiël | e belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (door de betreffende verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. HVC HVC is als samenwerkingsverband werkzaam op gebied van beheer van afval, reststromen en duurzame energie en direct of indirect verband houdende andere activiteiten ten dienste van de aandeelhouders (gemeenten, waterschappen en samenwerkingsverbanden van gemee | nten onderling en/of waterschappen).
41 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 42 Sociaal domein Omschrijving programma Binnen het programma Sociaal Domein hebben Waterlanders aandacht voor een gezonde levensstijl en ontwikkelen zij zich tot actieve en weerbare inwoners. Wij zorgen ervoor dat kinderen veilig, gezond en in geborgenheid kunnen opgroeien. De Waterlandse samenleving is inclusief en we proberen ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen. Waterlanders staan samen voor de gemeenschap. Zij ondersteunen elkaar en zetten zich actief in voor de samenleving. Waterlanders wonen zelfstandig of zo thuisnabij als mogelijk is. Het programma Sociaal Domein richt zich op Jeugd(hulp), Wmo (inclusief vrijwilligerswerk en mantelzorg), Zorg en Veiligheid, Participatie (inclusief arbeidsmarkt), Schuldhulpverlening, (Passend) Onderwijs en voorschoolse voorzieningen (VVE), Volksgezondheid (inclusief preventie en handhaving alcohol), Welzijnswerk en voorliggende voorzieningen (inclusief sport en bibliotheek). De intentie om een goede aansluiting te houden tussen de begrotingscyclus en het (concept) beleidsplan Sociaal Domein 2026-2029 realiseren wij in deze begroting 2027. Zie in de afbeelding hierboven de opzet van de vijf Pijlers die de basis van het beleidsplan vormen.
Vanaf deze begroting nemen wij de meerjarige doelstellingen (wat willen wij bereiken), de jaarlijkse activiteiten (wat gaan we daarvoor doen?) en de beleidsindicatoren per Pijler in de financiële stukken op, zodat de raad vier keer per jaar over de voortgang (procesmatig) geïnformeerd kan worden. Tegelijkertijd wordt de raad ook op inhoud geïnformeerd met de (uitvoerings-)plannen genoemd bij de activiteiten. Doelstellingen Nummer Wat willen we bereiken? Status Gezonde inwoners 3.01.1 Behouden en bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid In uitvoering 3.01.2 Vitaal ouder worden In uitvoering Optimaal opgroeien 3.02.1 Gezond opgroeien met een kansrijke start In uitvoering 3.02.2 Een passende (school-)loopbaan In uitvoering 3.02.3 Voldoende en passende onderwijshuisvesting In uitvoering Iedereen doet mee 3.03.1 Sterke sociale samenhang In uitvoering 3.03.2 Een stevige sociale basis In uitvoering
Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 43 Nummer Wat willen we bereiken? Status 3.03.3 Gelijke kansen op ontwikkeling en meedoen In uitvoering Ondersteuning op maat 3.04.1 Zinvolle en waardige participatie In uitvoering 3.04.2 Passende zorg In uitvoering 3.04.3 Wonen en zorg zo dichtbij als mogelijk In uitvoering Inwoners beschermd 3.05.1 Passende ondersteuning voor mensen met complex (onbegrepen) gedrag en slachtoffers mensenhandel In uitvoering 3.05.2 Aanpak Geweld In Afhankelijkheidsrelaties (GIA) In uitvoering Gezonde inwoners Wat willen we bereiken? Behouden en bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid Een goede gezondheid levert veel op. Gezonde mensen hebben over het algemeen een betere kwaliteit van leven, kunnen beter voor zichzelf zorgen en doen een kleiner beroep op de zorg. Ook kunnen ze langer en beter participeren in de samenleving, of het nu op de arbeidsmarkt is of als vrijwilliger.
Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Status Behouden en bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid 3.01.1.1 Implementatie AZWA Regionaal/Lokaal In uitvoering 3.01.1.2 Uitvoering Actieprogramma Sport en Bewegen In uitvoering 3.01.1.3 Jeugd op Gezond Gewicht (JOGG) In uitvoering 3.01.1.4 Versterking aanpak suïcidepreventie In uitvoering 3.01.1.5 Ketenaanpak overgewicht en obesitas volwassenen In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Implementatie AZWA Regionaal/Lokaal Nummer 3.01.1.1 Begroting 2027 | Versie 9 september 2026 44 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt uitvoering gegeven aan de regionale en lokale meerjarige werkagenda AZWA (aanvullend zorg- en welzijnsakkoord) die eind 2026 is opgesteld. Hiermee geven we invulling aan de basisfunctionaliteiten en basisinfrastructuur die zijn vastgesteld in AZWA om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden.
De basisfunctionaliteiten hebben betrekking op de leefgebieden: - Mentale gezondheid - Vitaal ouder worden/ouderen - Leefstijl - Kansrijk opgroeien - Gezondheidsachterstanden verminderen en voorkomen De basisinfrastructuur betreft: - Inloopvoorzieningen sociaal en gezond - Stevig lokaal team (hechte wijkverbanden) - Versterken samenwerking medisch en sociaal - Gezonde school Status In uitvoering Toelichting status De uitwerking van de financiën en verdeling hiervan regionaal/lokaal wordt momenteel nog door het Rijk uitgewerkt (2026). Daarna wordt een regionale en aansluitend lokale implementatie aanpak opgesteld. Uitvoering Actieprogramma Sport en Bewegen Nummer 3.01.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving Er wordt uitvoering gegeven aan het Actieprogramma sport en bewegen. De Adviesraad voor Sport en Bewegen (RSB) geeft hierbij jaarlijks advies over inzet op actielijnen en inzet middelen. In 2027 wordt het organiseren van de sportcafés verder voortgezet. Hier staan kennisuitwisseling en het aantrekken en betrekken van vrijwilligers (actielijn 6) centraal. Daarnaast zijn wij aan het verkennen of wij nieuw sportaanbod kunnen ontwikkelen voor de doelgroep: 12-18 jarigen en willen wij uitval van sport binnen deze zelfde doelgroep verminderen (actielijn 3). Verder worden de andere actielijnen uit het Actieprogramma Sport en Bewegen gecontinueerd.