CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

425-17 Begroting 2027 versie 9 oktober 2026

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente WaterlandBij agendapunt: Raadsvoorstel Begroting 202748.653 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 6

Voor 2026 vraagt dit dan mensen en middelen waarbij niet zeker is welke compensatie vanuit het Rijk komt. Een positief risico zit in inkomsten van het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Activiteiten die nu gedekt worden vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gaan zeer waarschijnlijk over in het AZWA. Het is echter bij het opstellen van de begroting nog niet duidelijk welke activiteiten onder AZWA door blijven gaan, welke aanvullende taken vanuit AZWA komen en welke financiële compensatie ertegenover staat. Deze gelden zijn bedoeld om de zorg toekomstbestendig te maken en de verwachting is niet dat de risico's van een hoger aantal aanvragen voor maatwerkvoorzieningen daarmee direct vermindert. Hogere lasten inhuur of externe adviseurs Ontwikkelingen binnen de organisatie en de omgeving kunnen leiden tot extra verloop en uitval van personeel. Dit zou extra inhuurlasten of inzet van externe adviseurs tot gevolg kunnen hebben. Het risico wordt geschat op € 300.000. Het huidige klimaat op de arbeidsmarkt rechtvaardigt nog steeds een aanzienlijke inschatting van dit risico, met een kans van 50%. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 133 Project Gouwhaven Voor dit project zijn grote investeringen gedaan en er is op 8 juli 2022 met de ontwikkelaar een koopovereenkomst gesloten.

Als zich een probleem voordoet waardoor het project deels of in zijn geheel niet gerealiseerd gaat worden en dit tot gevolg heeft dat de investeringen niet meer terugverdiend kunnen worden, dan zou de investeringen afgeschreven moeten worden waardoor het in de lasten van het lopende boekjaar terecht zal komen. Bij dit soort projecten valt er niet met zekerheid te zeggen vanuit welke hoek een risico zich kan vormen dat de totale investering kan schaden. Hoewel woningen altijd noodzakelijk zullen zijn, is het niet uit te sluiten dat bijvoorbeeld macro-economische ontwikkelingen de voortgang van het project ondermijnen. De kans hierop wordt als zeer klein ingeschat, maar de belangen zijn voor de gemeente enorm. Zodoende kan dit risico niet buiten beeld gelaten worden in deze paragraaf. Het maximale risico wordt geschat op het geïnvesteerde bedrag op de balans van de gemeente. De kans dat de totale investering in de huidige markt niet tot een positief resultaat kan leiden of zelfs in zijn volledigheid afgeschreven moet worden, wordt als zeer gering geschat: 1% of kleiner. ICT ontwikkelingen De digitalisering van processen binnen de organisatie gaat in hoog tempo door. Dit brengt veel voordelen met zich mee, zoals efficiëntere werkprocessen en betere dienstverlening aan inwoners. Tegelijkertijd brengt dit ook risico’s met zich mee.

De organisatie is afhankelijk van softwareleveranciers en externe partijen, die op elk moment kunnen besluiten om bepaalde systemen niet langer te ondersteunen of aanpassingen te eisen. Dit kan betekenen dat de organisatie plotseling grote investeringen moet doen in nieuwe software of dat bestaande applicaties niet langer aan wet- en regelgeving voldoen. Daarnaast kunnen interne ontwikkelingen, zoals veranderende werkprocessen, ervoor zorgen dat systemen niet meer optimaal functioneren en nieuwe oplossingen nodig zijn. Dit alles kan leiden tot onverwachte kosten en in sommige gevallen zelfs verstoring van belangrijke gemeentelijke processen. Niet voldoen aan privacy wetgeving De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kan een bestuurlijke boete opleggen wanneer de gemeente als verwerkingsverantwoordelijke de privacyregels onvoldoende naleeft. Ook kunnen er claims vanuit betrokkenen ontstaan. Denk hierbij aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) maar zo is de AP ook verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van Wet politiegegevens (Wpg) bij o.a. gemeentes. Dit risico is moeilijk in te schatten omdat de hoogte van boetes en dwangsommen behoorlijk uiteenlopen. Extreme weersomstandigheden In de afgelopen jaren is gebleken dat er vaker overlast en schade is door extreme weersomstandigheden.

Door een hogere frequentie van stormen met harde windstoten, hogere waterstanden of extreme droogte, wordt het risico groter dat de begroting niet toereikend is om uitschieters in de lasten te dekken van bijvoorbeeld een overstroming of omgewaaide bomen. Duurder uitvallen van aanbestedingen Aanbestedingen zijn voor de organisatie een continu proces. Het risico bestaat dat deze duurder uitvallen dan verwacht. Indien dat het geval is, zal of een opdracht niet gegund worden of zal een aanvullend krediet aangevraagd moeten worden. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 134 Deelname (ROM) InWest Er is 80% van het toegezegde bedrag opgevraagd en geïnvesteerd in het ROM InWest. Deze investering en dus ook het risico, zal naar verwachting stijgen tot het totale toegezegde bedrag van € 366.000. Dit geld wordt gebruikt om te investeren in ondernemers welke zich inzetten op onderwerpen zoals de energietransitie en hoog-innovatieve proposities binnen het mkb. Hierbij is het risico dat het geïnvesteerde bedrag onvoldoende rendement oplevert en deels of geheel afgeschreven moet worden. Het risico dat het geheel afgeschreven moet worden is klein, maar theoretisch mogelijk. Vanuit de MRA wordt geadviseerd hiervoor een percentage van 15% te hanteren, omdat de financiële analyse door een onafhankelijke deskundige aantoont dat de revolverendheid van het fonds op minimaal 85% ligt.

Wij zien geen reden om hiervan af te wijken. Garantstellingen leningen HVC Als deelnemer van het afvalverwerkingsbedrijf HVC wordt een aandeelhouderschap vereist. Dit gaat gepaard met een garantstelling voor de langlopende leningen. In het ergste geval dient aan de betreffende lening verstrekkers € 3.112.000 uitgekeerd te worden. Op basis van het risicoprofiel van HVC zelf, wordt deze kans ingeschat op bijna nihil: 1% of kleiner. Lagere ontwikkeling gemeentefonds Gemeenten zijn voor een groot deel afhankelijk van het gemeentefonds als inkomstenbron. Dit fonds wordt landelijk bepaald en aangepast. Hierbij spelen politieke en economische ontwikkelingen een belangrijke rol. Invloed van stijgende kosten: Wanneer de kosten voor gemeenten stijgen, maar de bijdragen vanuit het Rijk niet meegroeien, kan dit gevolgen hebben, zoals: • Een lagere resultaatontwikkeling in de jaarrekening • Een groter beroep op de reserves Gevolgen voor het weerstandsvermogen: Door deze ontwikkelingen kan er extra druk ontstaan op het weerstandsvermogen van gemeenten. Wachtgeld betalingen politieke ambtsdragers In de gemeentepolitiek kunnen bestuurders op elk moment wisselen. Wanneer een wethouder tussentijds vertrekt, heeft hij of zij soms recht op een wachtgeldregeling.

Deze regelingen brengen onverwachte kosten met zich mee, omdat ze voor langere tijd doorlopen en afhangen van de arbeidspositie van de vertrekkende bestuurder. Het is lastig om vooraf te voorspellen hoe hoog deze betalingen zijn en hoe lang ze duren. Vertrekken meerdere bestuurders binnen korte tijd, dan heeft dat duidelijke gevolgen voor het resultaat en werkt dat door in de jaarrekening. Zo ontstaat er een onvoorzien financieel risico. Juridische kosten De organisatie heeft jaarlijks te maken met juridische procedures, zoals bezwaar- en beroepszaken, contractuele geschillen en handhavingskwesties. Hoewel hier in de planning rekening mee wordt gehouden, kunnen zich onverwachte juridische trajecten voordoen die hogere kosten met zich Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 135 meebrengen. Denk aan complexe dossiers waarvoor externe juridische bijstand nodig is, langlopende gerechtelijke procedures of schadeclaims. Het risico hierbij is dat de geraamde kosten onvoldoende blijken en dat dit van invloed is op het resultaat. Garantstelling medewerkers zwembad De organisatie heeft zich garant gesteld voor een eventuele transitievergoeding van het personeel van het zwembad in het geval dit wordt gesloten.

Falen kritische infrastructuur Door onvoorziene achterstanden van onderhoud in het onderhouden van de infrastructuur (bijvoorbeeld bruggen e.d.) in de openbare ruimte kan het risico op falen en calamiteiten ontstaan. Dit heeft doorgaans niet direct een effect, maar op termijn kunnen hierdoor periodiek in de lasten zich grotere uitschieters voordoen. Zo kan het voorkomen dat een brug of doorgang met spoed gerepareerd moet worden wanneer dit in het belang is van het verminderen van risico’s, zoals bijvoorbeeld de veiligheid. Doordat dit een landelijke trend betreft kan dit ook kostenverhogend werken i.v.m. de capaciteit in de markt. Overige risico's De pensioenvoorziening voor de (ex)wethouders staat nu nog op de balans van de gemeente. Uiterlijk 1 januari 2028 moet deze voorziening zijn overgedragen aan het ABP. Dit gebeurt vanwege de Wet toekomst pensioenen (Wtp). We noemen deze overdracht 'invaren'. Dit moet gebeuren tegen dezelfde dekkingsgraad als de huidige deelnemers bij het ABP. Er zijn nog een aantal onzekere factoren bij het bepalen van het bedrag benodigd voor het invaren: • Het exacte moment van invaren is nog niet vastgesteld. • De hoogte van de dekkingsgraad kan veranderen. • Er kunnen wijzigingen zijn in de rekenrente. • De gebruikte sterftetafel kan worden aangepast. • Het deelnemersbestand kan veranderen.

De benodigde som geld om in te varen bij het ABP zal afwijken van de huidige voorziening. Dit kan een positief of negatief effect hebben op het resultaat. Onze inschatting is dat negatieve afwijkingen voldoende klein zullen zijn om niet een restrisico op te nemen in de tabel van de risico inventarisatie. Echter valt dit niet volledig uit te sluiten. Daarom wordt dit als een kwalitatief risico toegelicht. Weerstandsvermogen De exploitatie kent een weerstandscapaciteit van € 50.000, daarnaast beschikt de gemeente over een weerstandscapaciteit in het vermogen van € 16.764.000. Totaal is er een weerstandscapaciteit van € 16.814.000 beschikbaar. Deze weerstandscapaciteit is voldoende om het geïnventariseerde risico van € 1.855.000 op te vangen. De benodigde weerstandscapaciteit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A) 16.814 Risico's (B) 1.855 Weerstandsvermogen ratio (A/B) 9,1 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 136 De normentabel hieronder is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement.

Waarderingscijfer Ratio Betekenis A > 2.0 Uitstekend B 1.4 - 2.0 Ruim voldoende C 1.0 - 1.4 Voldoende D 0.8- 1.0 Matig E 0.6 - 0.8 Onvoldoende F < 0.6 Ruim onvoldoende Kengetallen Een goede en duidelijke begroting is belangrijk zodat de gemeenteraad goed kan controleren hoe het financieel gaat met de gemeente. Welke informatie daarvoor nodig is, is een onderwerp dat landelijk al een aantal jaren de aandacht heeft. In de afgelopen jaren zijn veranderingen doorgevoerd om de verantwoording naar de gemeenteraad en het toezicht te verbeteren. Dit wordt gedaan door de financiële informatie overzichtelijker en duidelijker te maken. Het opnemen van kengetallen in de begroting past hierbij. Deze cijfers moeten ervoor zorgen dat de gemeenteraad meer inzicht heeft in de financiële situatie van de gemeente. De cijfers verbinden verschillende aspecten die de gemeenteraad kan gebruiken om een goed oordeel te vellen over de financiële situatie. Beoordeling van de financiële positie Kengetallen geven inzicht in hoe financieel stabiel en flexibel de gemeente is. Ze laten zien hoeveel geld de gemeente heeft om uitgaven te doen en risico's op te vangen. Er zijn verschillende kengetallen die dit inzichtelijk maken. Hieronder wordt per kengetal uitgelegd wat het precies betekent: • Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen.

Deze kengetallen laten zien hoeveel schulden er zijn ten opzichte van het eigen vermogen, en hoe zwaar de rente en aflossingen op de begroting drukken. De netto gecorrigeerde schuldquote houdt rekening met de door de gemeente doorgeleende gelden aan derden. • Solvabiliteitsratio. Dit kengetal laat zien of de gemeente aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. • Structurele exploitatieruimte. Dit kengetal vergelijkt de vaste inkomsten en uitgaven met het totaal aan inkomsten. • Grondexploitatie. Dit kengetal laat zien hoe de waarde van de grond van de gemeente zich verhoudt tot de totale inkomsten. • Belastingcapaciteit. Dit kengetal laat zien of er genoeg geld is om onverwachte kosten op te vangen en nieuwe plannen te financieren. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Kengetallen gemeente Waterland Omschrijving | Realisatie | Begrotin | Begrotin | Begrotin | Begrotin | Begrotin 2025 | g 2026 | g 2027 | g 2028 | g 2029 | g 2030 Netto schuldquote | 43,81% | 54,06% | 56,38% | 116,01% | 119,20% | 127,72% Netto schuldquote | 42,18% | 51,99% | 54,51% | 114,14% | 117,37% | 125,91% gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 35,08% | 36,49% | 33,65% | 22,37% | 20,68% | 19,25% Structurele | 3,08% | 2,27% | 2,65% | 0,16% | -1,26% | -0,19% exploitatieruimte Grondexploitatie | 20,45% | n.v.t.

| 2,27% | 2,14% | 3,22% | 5,06% Belastingcapaciteit | 105,69% | 118,07% | 108,70% | 108,70% | 108,70% | 108,70% Omschrijving | Categorie A | Categorie B | Categorie C Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol Netto schuldquote | <90% | 90-130% | >130% Netto schuldquote gecorrigeerd voor | <90% | 90-130% | >130% alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | >50% | 20-50% | <20% Structurele exploitatieruimte | Begr >0% | Begr = 0% | Begr <0% Grondexploitatie | <20% | 20-35% | >35% Belastingcapaciteit | <95% | 95-105% | >105% Hieronder de volgende analyse per kengetal: • | Netto schuldquote. In 2028 zal de netto schuldquote oplopen door nieuwe leningen in verband met verwachte investeringen in De Rietlanden en de sporthal. • | Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Dit is voor gemeente Waterland bijna niet van toepassing. • | Solvabiliteitsratio. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid. De solvabiliteitsratio drukt namelijk het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Dit komt in 2027 voor de gemeente Waterland uit in de categorie 20-50%.

Door de te verwachten nieuwe leningen in verband met investeringen neemt het vreemd vermogen toe, waardoor de solvabiliteit daalt in 2028 en verder. • | Structurele exploitatieruimte. Een positief percentage betekent dat structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. In 2029 en 2030 is de structurele exploitatieruimte negatief. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat de woonlasten zien ten opzichte van het gemiddelde in Nederland (rioolheffing, afvalstoffenheffing en onroerendezaakbelasting). De Commissie BBV heeft geadviseerd aan het ministerie van BZK om dit kengetal te laten vervallen gezien de beperkte toegevoegde waarde. Beoordeling financiële positie De kengetallen moeten in samenhang worden beoordeeld. Op basis van het totaalbeeld kan worden geconcludeerd dat de financiële positie van de gemeente Waterland in 2027 stabiel en in balans is. 137 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 138 Gecorrigeerde solvabiliteitsratio De gecorrigeerde solvabiliteitsratio heeft als doel om een beter inzicht te krijgen in de werkelijk vrij besteedbare reserves. Deze ratio wordt berekend als: (eigen vermogen minus alle bestemmingsreserves minus algemene reserve surplus) gedeeld door het totaal van de passiva. De gecorrigeerde solvabiliteitsratio was op 31 december 2025 21,1%.

In het coalitieakkoord 2026-2030 is afgesproken dat dit percentage moet toegroeien richting 30%. Nummer Naam Indicator Eenheid Bron 2027 2028 2029 2030 W1 Gecorrige erde solvabilite itsratio Percentag e Eigen gegevens 24,14% 16,28% 15,19% 14,32% Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 § C Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf gaat over het onderhoud van kapitaalgoederen. De onderhoudskosten kunnen in verschillende programma’s voorkomen. Het onderhoud van kapitaalgoederen kost veel geld. Daarom is het belangrijk om hier een duidelijk en compleet overzicht van te hebben. Zo krijgen we goed inzicht in de financiële situatie. Kapitaalgoederen zijn alle voorzieningen die de gemeente beheert. Denk aan wegen, riolering, bruggen, groen, straatverlichting, waterwegen, gebouwen en beschoeiingen. De kwaliteit van deze kapitaalgoederen en het onderhoud bepalen de staat van de voorzieningen. Dit heeft invloed op de jaarlijkse kosten. Het onderhoudsbeleid voor deze kapitaalgoederen staat in verschillende beheerplannen. Hieronder staat per onderdeel een uitleg. Ook ziet u een samenvattend overzicht. Wegen In december 2024 is het huidige wegenbeheerplan 2024 - 2034 vastgesteld. Met het wegenbeheerplan zijn de benodigde middelen voor het dagelijks- en groot onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de wegen gewaarborgd.

Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 834 | 848 | 862 | 876 Toevoeging | 584 | 584 | 584 | 584 Onttrekking | -570 | -570 | -570 | -570 Saldo 31-12 | 848 | 862 | 876 | 891 Riolering In december 2024 is het (regionale) | Gemeentelijke Riolerings | - en Waterprogramma (GRWP) vastgesteld door de raad. Het rioleringsplan geeft aan hoe de gemeente omgaat met de zorgtaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. 139 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 1.134 | 712 | 443 | 270 Toevoeging | 0 | 0 | 0 | 0 Vermindering | -423 | -269 | -173 | -173 Saldo 31-12 | 712 | 443 | 270 | 98 Groen In december 2025 heeft het college ingestemd met het omgevingsprogramma groen. In dit programma staat op welke manier gemeente Waterland zich inzet om groen in de openbare ruimte te onderhouden en verder te verbeteren en geeft de kaders voor het de uitvoeringsplannen groenonderhoud. Onderstaand overzicht geeft de geplande kosten voor het groenonderhoud op basis van het omgevingsprogramma groen weer.

Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onderhoud | -434 | -374 | -373 | -371 openbaar groen Afschrijvingen | -104 | -96 | -96 | -96 Schrijf- en | -2 | -2 | -2 | -2 bureaubehoeften Beplanting | -39 | -39 | -39 | -39 Uitbestede | -236 | -185 | -185 | -185 werkzaamheden Huur materiaal | -43 | -43 | -43 | -43 Onderzoekkosten | -1 | -1 | -1 | -1 Toegerekende | -10 | -9 | -7 | -6 rente Gebouwen In januari 2026 is het Gebouwenbeheerplan 2026-2035 vastgesteld. Met het gebouwbeheerplan zijn de benodigde middelen voor het dagelijks- en groot onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de gebouwen gewaarborgd. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 488,908 | 700,137 | 577,363 | 930 Toevoeging | 431,077 | 431,077 | 431,077 | 431 Onttrekking | -219,848 | -553,851 | -78,292 | -784 Saldo 31-12 | 700,137 | 577,363 | 930,148 | 577 140 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Civiele kunstwerken In juli 2024 is het nieuwe beheerplan Civiele kunstwerken 2025 - 2034 vastgesteld door de raad. Hiermee zijn de benodigde middelen voor het (dagelijks) onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de civiele kunstwerken gewaarborgd.

Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer: Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 338 | 225 | 260 | 321 Toevoeging | 320 | 320 | 320 | 320 Onttrekking | -433 | -285 | -259 | -359 Saldo 31-12 | 225 | 260 | 321 | 282 Openbare verlichting Voor het beheer van de openbare verlichting moet een nieuw beheerplan worden opgesteld, deze volgt in 2026. Het huidige beheerplan 2021 | -2025 wordt vooralsnog aangehouden. Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Openbare | -237 | -180 | -180 | -180 verlichting Klein onderhoud | -52 | -52 | -52 | -52 Groot onderhoud | -185 | -128 | -128 | -128 Oevers In 2024 is het nieuwe Oeverbeheerplan 2025 - 2034 vastgesteld. Elke vijf jaar worden de oeververdedigingen geïnspecteerd op basis waarvan de noodzakelijke onderhoudsmaatregelen voor de komende periode worden vastgesteld. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer: Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 287 | 186 | 251 | 126 Toevoeging | 77 | 77 | 77 | 77 Onttrekking | -177 | -12 | -202 | -80 Saldo 31-12 | 186 | 251 | 126 | 123 141 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Sportvelden In 2022 is het beheerplan buitensport vastgesteld. In 2025 zijn de toplagen van alle kunstgrasvelden vervangen. Het beheerplan buitensport zal in 2027 worden geactualiseerd.

Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Uitbestede werkzaamheden | -71 | -73 | -73 | -73 Sportpark Markgouw - beheer | -31 | -31 | -31 | -31 Sportcomplex Marken - beheer | -13 | -14 | -14 | -14 Sportcomplex Ilpendam - beheer | -14 | -15 | -15 | -15 Sportcomplex Broek in Waterland | -13 | -14 | -14 | -14 - beheer Gemeentehaven In oktober 2025 is het Havenbeheerplan 2026-2035 vastgesteld. Met het havenbeheerplan zijn de benodigde middelen voor het dagelijks- en groot onderhoud verankerd. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 147 | 64 | 106 | 148 Toevoeging | 42 | 42 | 42 | 42 Onttrekking | -125 | 0 | 0 | 0 Saldo 31-12 | 64 | 106 | 148 | 190 142 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Samenvattend overzicht onderhoud kapitaalgoederen Categorie | Beleidskaders Gewenst | Beheers- en | Financiële kwaliteitsniveau | onderhoudsplannen consequenties / Looptijdplannen | conform plannen 1. | Wegen | Ja | max 16% onveilig | 2024 - 2034 | Ja 2. | Riolering | Ja | Conform GWRP | 2025 - 2035 | Ja 3. | Groen | Ja | Conform | 2026 - 2035 | Ja omgevingsprogramma Groen 4. | Gebouwen | Ja | Conform beheerplan | 2026 - 2035 | Ja 5. | Civiele | Ja | Conform beheerplan | 2025 - 2034 | Ja kunstwerken (bruggen en tunnels) 6. | Openbare | Ja | Conform beheerplan | 2021 - 2025 | Ja verlichting 7.

| Oevers (kades | Ja | Conform beheerplan | 2025 - 2034 | Ja en beschoeiingen) 8. | Renovatie | Ja | NOC*NSF norm | 2022 - 2042 | Ja sportvelden 9. | Baggeren | 1x in de tien | Minimale diepgang | 2017 - 2027 | Ja gemeentehaven jaar baggeren conform keuring Monnickendam Categorie | Ramingen tlv | Ramingen | Is er sprake van Zo ja, zijn er exploitatie / | volledig en | achterstallig | toereikende voor- voorzieningen | reëel in | onderhoud | zieningen/reserves begroting? | (AOH)? | voor AOH? 1. | Wegen | Voorziening | Ja | Nee | - 2. | Riolering | Voorziening | Ja | Ja | Ja 3. | Groen | Exploitatie | Ja | Nee | - 4. | Gebouwen | Voorziening | Ja | Nee | - 5. | Civiele | Voorziening | Ja | Nee | - kunstwerken (bruggen en tunnels) 6. | Openbare | Voorziening | Ja | Nee | - verlichting 7. | Oevers (kades | Exploitatie | Ja | Nee | - en beschoeiingen) 8. | Renovatie | Voorziening | Nee | Nee | - sportvelden 9. | Baggeren | Voorziening | Ja | Nee | - gemeentehaven Monnickendam 143 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 § D Financiering Beleidsvoornemens Volgens de planning blijft Waterland in 2027 binnen het vastgestelde budget voor kortlopende leningen. Ook de limiet voor renterisico's zal in 2027 niet worden overschreden. De kasgeldlimiet gaat over leningen die binnen een jaar moeten worden terugbetaald, terwijl de renterisiconorm geldt voor leningen met een langere looptijd.

Deze regels zijn er om te voorkomen dat de gemeente grote schommelingen in rentekosten krijgt bij het vernieuwen van leningen. Zo worden financiële risico's beperkt. De kasgeldlimiet mag niet hoger zijn dan 8,5% van de begroting. Hieronder ziet u de berekening van de kasgeldlimiet. Kasgeldlimiet (bedragen | 1-1-2026 | Q1 2027 | Q2 2027 | Q3 2027 | Q4 2027 x € 1.000) Begrotingstotaal per 1 | 48.036 | 58.982 | 58.982 | 58.982 | 58.982 januari 1. | Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% grondslag in bedrag | 4.083 | 5.013 | 5.013 | 5.013 | 5.013 2. | Omvang vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 | 1.400 | - | - | - | - jaar Schuld in rekening- | - | - | - | - | - courant Gestorte gelden door | - | - | - | - | - derden < 1 jaar Overige geldleningen, | - | - | - | - | - niet zijnde vaste schuld Totale omvang van de | 1.400 | - | - | - | - vlottende schuld 144 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Kasgeldlimiet (bedragen | 1-1-2026 | Q1 2027 | Q2 2027 | Q3 2027 | Q4 2027 x € 1.000) 3. | Vlottende middelen Contante gelden in kas | 10 | 2 | 2 | 2 | 2 Tegoeden in rekening- | 285 | 250 | 250 | 250 | 250 courant Overige uitstaande | - | - | - | - | - gelden < 1 jaar Totale omvang van de | 295 | 252 | 252 | 252 | 252 vlottende middelen 4.

| Toets kasgeldlimiet Totaal netto-vlottende | 1.105 | -252 | -252 | -252 | -252 schulden (2-3) Toegestane | 4.083 | 5.013 | 5.013 | 5.013 | 5.013 kasgeldlimiet Ruimte ( + ) c.q. | 2.978 | 5.265 | 5.265 | 5.265 | 5.265 overschrijding ( - ) De renterisiconorm betekent dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer dan 20% van de begroting mogen bedragen. Dit zorgt voor een gelijkmatige opbouw van leningen in de tijd. Hier ziet u hoe deze norm berekend wordt. Rente-risiconorm | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting (bedragen x € | 2030 1.000) 1. | Renteherzieningen | - | - | - | - op leningen o/g 2. | Betaalde | 3.300 | 3.800 | 7.000 | 7.850 aflossingen 3. | Renterisico (1+2) | 3.300 | 3.800 | 7.000 | 7.850 Begrotingstotaal | 58.982 | 57.682 | 58.629 | 58.217 2027 4. | Percentage | 20% | 20% | 20% | 20% regeling 5. | Rente-risiconorm | 11.796 | 11.536 | 11.726 | 11.643 Toets rente- risiconorm (5 - 3) Ruimte ( + ) c.q.

| 8.496 | 7.736 | 4.726 | 3.793 overschrijding ( | -) 145 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Rentelasten Lening | Rente % | Aflossing | Stand per 01- | Rente 2027 | Aflossing | Stand per 31- (bedragen x € | 01-2027 | 2027 | 12-2027 1.000) BNG | 3,270% | 2033 | 3.500 | 114 | 500 | 3.000 BNG | 3,714% | 2028 | 1.200 | 45 | 600 | 600 BNG | 3,020% | 2029 | 1.500 | 45 | 500 | 1.000 BNG | 2,895% | 2029 | 1.500 | 43 | 500 | 1.000 BNG | 3,240% | 2045 | 21.900 | 695 | 1.200 | 20.700 Totaal | 29.600 | 942 | 3.300 | 26.300 Rente toekomstige investeringen In deze begroting zijn meerdere nieuwe investeringen opgenomen. Voor de financiering van alle nieuwe investeringen wordt altijd de volgende methode toegepast. Momenteel wordt uitgegaan van een rentepercentage van 3,27%. Dit percentage is gebaseerd op de meest recent afgesloten geldlening en vormt daarmee de best beschikbare inschatting van de financieringskosten bij het opstellen van de begroting. In het jaar van investering wordt 50% van de geraamde rentelasten opgenomen. Omdat vooraf niet met zekerheid kan worden vastgesteld op welk moment in dat jaar een lening wordt aangetrokken, wordt ervan uitgegaan dat de investering gemiddeld gedurende een half jaar wordt gefinancierd. Vanaf het eerste volledige jaar wordt 100% van de rentelasten geraamd.

De begrote rentelasten worden verantwoord op programmaonderdeel 5.04 Saldo van financieringsfunctie. Vanuit dit programmaonderdeel worden de rentekosten via de renteomslag toegerekend aan de verschillende taakvelden. Dit staat verder beschreven in onderdeel Renteresultaat in deze paragraaf. Rentebaten In 2027 verwachten we € 278.000 aan rente te ontvangen. Hiervan komt € 250.000 van geld dat de Rijksoverheid beheert. Het overige deel is rente over uitgeleend geld. Ontwikkelingen Op grond van ontwikkelingen in de investeringsbehoeften en aflossingen van leningen is de financieringsbehoefte berekend. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Boekwaarde vaste | 59.853 | 59.115 | 90.820 | 91.429 activa 1-1 Boekwaarde vaste | 62.362 | 53.824 | 48.328 | 41.266 passiva 1-1 Financieringsbehoefte | -2.509 | 5.291 | 42.492 | 50.163 Afhankelijk van de werkelijke financieringsbehoefte zullen hier leningen voor worden aangetrokken. In de geprognosticeerde balans 2027 - 2030 is rekening gehouden met bovenstaande financieringsbehoefte. 146 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 147 Renteresultaat De gemeente leent geld voor investeringen en betaalt hier rente over. Het totaalbedrag aan rente dat de gemeente betaalt, wordt verdeeld over de diverse taakvelden. Dit heet renteomslag. Op die manier dragen de taakvelden die meer investeringen hebben ook een groter deel van de rentekosten.

Dit gebeurt volgens de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De rente die wij omslaan, wordt berekend op basis van de huidige rentelasten ten opzichte van de totale boekwaarde per 1-1 van de vaste activa en de vooruitbetaling van de huur aan Wooncompagnie inzake de Brede School Ilpendam. Dit percentage wordt elk jaar opnieuw berekend. In 2027 bedraagt dit percentage 1,6%. Het BBV schrijft voor dat er inzicht in het renteresultaat wordt gegeven. Onderstaand ziet u de berekening van dit renteresultaat. Omschrijving Bedragen (x € 1.000) De externe rentelasten over de korte en lange financiering -879 De externe rentebaten over de korte en lange financiering 28 Saldo rentelasten en rentebaten -851 De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend - De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend - De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= project-financiering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend - Aan taakveld toe te rekenen externe rente -851 Rente over eigen vermogen - Rente over voorzieningen - Totaal aan taakveld toe te rekenen rente -851 De aan taakveld toegerekende rente (renteomslag) 918 Renteresultaat op het taakveld treasury 67 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 148 § E Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling De

organisatie richt zich op de volgende zes pijlers: 1. Denken en handelen als een compacte, regisserende netwerkorganisatie 2. Het behartigen van de Waterlandse belangen in regionale netwerken 3. Het bieden van dienstverlening die dicht bij mensen, zoveel mogelijk in hun eigen leefomgeving, is verankerd 4. Het versterken van integraal werken 5. Data gedreven werken binnen de digitale transformatie 6. Tonen van goed werkgeverschap De vastgestelde strategische plannen Informatievoorziening en Personeelsplan samen met het Programma Dienstverlening, hebben als doel het realiseren van deze zes pijlers. In paragrafen Overhead en Bestuur worden de doelstellingen en activiteiten uit deze plannen nader uitgewerkt. Onze dienstverlening De afgelopen jaren heeft gemeente Waterland de basis van de dienstverlening versterkt met procesmatig werken, een nieuw zaaksysteem en de Digitale Moderne Werkplek. Daardoor zijn aanvragen beter te volgen, is duidelijker wie verantwoordelijk is en beschikken medewerkers over actuele informatie. In 2027 ligt de focus op de volgende stap: het verder verbeteren van de dienstverlening in de praktijk. Daarbij staat het perspectief van de inwoner centraal. Inwoners moeten weten waar zij aan toe zijn, duidelijke informatie ontvangen en ervaren dat de gemeente meedenkt en doet wat zij belooft.

We werken verder aan eenduidige werkwijzen, duidelijke kwaliteitsafspraken en betere samenwerking tussen teams. Met behulp van klantreizen, managementinformatie en signalen van inwoners verbeteren we onze processen en dienstverlening stap voor stap. Deze ontwikkeling hangt nauw samen met de bredere organisatieontwikkeling. Vanuit Strategisch Programma IV werken we aan een veilige en toegankelijke informatievoorziening, en vanuit Strategisch Personeelsplan aan eigenaarschap, samenwerking en de ontwikkeling van medewerkers.

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 149 Zo bouwen we verder aan toegankelijke, betrouwbare en toekomstbestendige dienstverlening, ook naar onze medewerkers toe. Samen zijn we sterker We werken samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en kernraden aan opgaven in de samenleving. In 2027 versterken we deze samenwerking door burgerparticipatie structureler te organiseren. Met de participatieverordening en de bijbehorende werkwijze maken we vooraf duidelijk hoe inwoners worden betrokken, welke invloed zij hebben en hoe we terugkoppelen wat met hun inbreng is gedaan. Zo benutten we de kennis uit de samenleving beter en versterken we het vertrouwen in beleid en uitvoering. Cultuur In Ons Strategisch Huis zijn onze kernwaarden, kernkwaliteiten en de bouwstenen voor samenwerking vastgelegd. Onze kernwaarden – lef, verbinding, vertrouwen en nieuwsgierigheid vormen de basis van hoe we samenwerken en ons werk uitvoeren. In 2027 bouwen we verder aan een organisatie waarin medewerkers eigenaarschap nemen voor hun werk en resultaten. We werken vanuit de opgaven van inwoners en ondernemers en vertalen deze naar duidelijke doelen en verantwoordelijkheden. Het MT blijft hierover in gesprek met de organisatie en maakt concreet wat dit betekent voor de dagelijkse praktijk en onze dienstverlening.

We versterken daarnaast een open en transparante manier van werken, waarin we informatie (pro)actief delen en elkaar tijdig, correct en volledig informeren. We zorgen voor heldere informatiestromen en maken afspraken over hoe en wanneer we elkaar meenemen in ontwikkelingen, besluiten en risico’s. Dit vraagt om zorgvuldigheid in onze communicatie en om het bewust delen van relevante informatie gedurende het hele proces. Het voeren van het goede gesprek blijft daarbij centraal staan. Leidinggevenden en medewerkers luisteren naar elkaar, spreken elkaar aan en reflecteren gezamenlijk op het werk. Door dit structureel onderdeel te maken van onze manier van werken, versterken we de onderlinge samenwerking en laten we eigenaarschap, verbinding en vertrouwen verder groeien. Onze medewerkers Onze medewerkers vormen de basis van onze organisatie en zijn bepalend voor de kwaliteit van onze dienstverlening. In een veranderende omgeving vragen we steeds meer flexibiliteit, eigenaarschap en samenwerking. Daarom werken we gericht aan een organisatie waarin medewerkers zich blijven ontwikkelen en breed inzetbaar zijn. We brengen de kwaliteiten en het ontwikkelpotentieel van medewerkers beter in beeld en verbinden dit aan de strategische personeelsplanning. Hierdoor kunnen we personeelsvraagstukken gerichter benaderen en beter inspelen op veranderingen in het werk en de maatschappij.

Waar mogelijk benutten we eerst de aanwezige kennis en capaciteit en versterken we de interne doorstroom, zodat we minder afhankelijk worden van externe inhuur. Tegelijkertijd investeren we in goed werkgeverschap, met aandacht voor duurzame inzetbaarheid, vitaliteit en een veilige en veelzijdige werkomgeving. We ondersteunen leidinggevenden en medewerkers in het voeren van het goede gesprek over inzetbaarheid en ontwikkeling. Dit vergroot het werkplezier en de betrokkenheid en draagt bij aan een stabiele en toekomstbestendige organisatie. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 150 Informatievoorziening Vanuit het Strategisch Programma InformatieVoorziening is de basis van onze Informatievoorziening sterk verbeterd. Met name het in gebruik nemen van de nieuwe werkplek maakt dat we een toekomstvaste, veilige en flexibel inzetbare ICT omgeving hebben. Op deze basis gaan we verder doorbouwen aan onze informatievoorziening. Speerpunt daarbij is het slimmer en beter gebruik maken, delen en publiceren van onze informatie (onder andere in het kader van de Woo). Sturing Afdelingsmanagers focussen op strategische en personele taken, terwijl teamcoördinatoren het eerste inhoudelijke aanspreekpunt zijn. Dit zorgt voor een betere balans en versterkt de samenwerking tussen managers en coördinatoren.

De onderlinge afstemming wordt actief verbeterd, met heldere rolverdeling en gezamenlijke doelen. Hiervoor vindt er vier keer per jaar een integraal onderwerp plaats met managers en coördinatoren en voor thema's worden er heidagen georganiseerd. Zorg voor en aandacht voor de kwaliteit en ontwikkeling van onze organisatie en haar medewerkers blijven daarbij onverminderd een vast onderdeel van de agenda van het managementteam (MT). Door gericht te investeren in leiderschapsontwikkeling, samenwerking en professionele groei, bouwen we aan een toekomstbestendige en veerkrachtige organisatie. De wijze hoe hier vorm aan wordt gegeven staat beschreven onder Programma Bestuur . Bestuurskracht In 2027 zetten we wederom in op het bestendigen dan wel verbeteren van de beoordelingen door de provincie in het kader van Interbestuurlijk toezicht (IBT). Op dit moment is het jaarverslag IBT 2025 van de provincie nog niet bekend. Zodra deze binnen is wordt u over dit jaarverslag en vervolgens over de laatste ontwikkelingen voor wat betreft de scores op de onderdelen financiën, huisvesting statushouders, omgevingsrecht en informatie- en archiefbeheer verder geïnformeerd.

In 2027 zetten we de ingezette weg tot verdere verbetering door met als doel om voor alle onderdelen de vereiste norm te behalen. Op het gebied van de kwaliteit van de door ons beheerde gegevens in de geo-basisregistraties (BAG, BGT en BRO) is het streven in 2027 ten minste ‘voldoende’ te scoren bij de ENSI-audits, zodat we aan de eisen te voldoen zoals gesteld in de wetgeving die de basis vormt van deze basisregistraties. Hoewel er nog veel te doen is op het gebied van de keten van basisregistraties en de verwante processen worden deze opnieuw bepaald en beschreven waardoor de kwaliteitseisen en de kwaliteit kunnen gaan borgen. Kwaliteitseisen moeten expliciet worden vastgelegd, eenduidig en toepasbaar gemaakt binnen de gehele keten De resultaten van de verbetertrajecten tot nu toe laten zien dat de organisatie de juiste kant op gaat maar ook dat deze zeker nog niet is waar het wil zijn. We zijn dus goed op weg in ons streven. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 151 Organisatiestructuur Organogram gemeente Waterland Toelichting De raad bestaat uit zeventien raadsleden; De functie griffier is één fulltime-equivalent (fte) en een griffiemedewerker/raadsadviseur van 0,89 fte. Deze maken geen onderdeel uit van de formatie binnen de organisatie.

Het college bestaat uit de burgemeester (één fte), vier parttime wethouders (totaal 3 fte) en de gemeentesecretaris/algemeen directeur. De organisatie bestaat uit de gemeentesecretaris/ algemeen directeur met daaronder vijf afdelingen en twee teams. De formatie van de organisatie telt 175,60 fte. Deze formatie kan in de loop van het jaar variëren binnen de financiële loonkostenkaders. De indeling van de formatie per 1-1-2027, na verwerking van de taakstelling en het coalitieakkoord, is per afdeling als volgt: Afdeling Aantal fte Buitendienst 32,11 Bedrijfsvoering 34,28 Samenleving 36,70 Realisatie 28,93 Ruimte 27,82 Management 6,00 Control 5,66 HRM 4,10 Totaal 175,60

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 152 Inhuur tijdelijke krachten In de begroting is voor 2027 een budget opgenomen van € 556.000 voor inhuur van tijdelijke arbeidskrachten, dit is 3,39% van de totale loonkosten. Dit budget wordt in de begroting niet over de programma’s verdeeld, maar is centraal beschikbaar. Het kan specifiek worden aangewend bij tijdelijke invulling bij ziekte of ander onvoorziene omstandigheden, zwangerschap, of bijzondere verlofsoorten of knelpunten. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 153 § F Verbonden partijen Algemeen Een verbonden partij is een organisatie waarin de gemeente invloed heeft en ook geld heeft geïnvesteerd. De gemeente heeft invloed als zij mee mag beslissen over het bestuur of als zij stemrecht heeft. Er is een financieel belang als de gemeente geld in de organisatie heeft geïnvesteerd dat zij kan verliezen als de organisatie failliet gaat, of als de gemeente aansprakelijk is als de organisatie haar verplichtingen niet nakomt. Dit betekent dat als de gemeente meedoet in een NV (Naamloze Vennootschap), BV (Besloten Vennootschap), VOF (Vennootschap Onder Firma), CV (Commanditaire Vennootschap) of een GR (Gemeenschappelijke Regeling), dit altijd een verbonden partij is. Ook stichtingen en verenigingen kunnen verbonden partijen zijn, als de gemeente een plek in het bestuur heeft en financiële risico’s loopt.

Een stichting of vereniging die alleen subsidie krijgt, maar waar de gemeente verder geen geld aan verplicht is, is geen verbonden partij. Een mogelijke morele verplichting om te betalen bij problemen valt onder het onderdeel Weerstandsvermogen. Bij verbonden partijen gaat het vaak om samenwerkingsverbanden. Deze zijn aangegaan, omdat de gemeente samen met anderen een doel wil bereiken. Zonder deze samenwerkingen zou de gemeente deze taken zelf moeten uitvoeren. Aan een verbonden partij zijn bepaalde taken en bevoegdheden gegeven. De deelnemers, waaronder de gemeente, geven elk jaar geld om deze taken uit te voeren. De gemeente zorgt ervoor dat deze bevoegdheden goed worden gebruikt en dat het geld goed wordt besteed. Daarom is er toezicht door ambtenaren en bestuurders. Ook worden gegevens van de verbonden partij opgenomen in de begroting en de jaarrekening.

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Waterlands Archief Vestigingsplaats: | Purmerend Rechtsvorm: | gemeenschappelijke regeling met vijf gemeenten Activiteiten: | het bevorderen van politiek-bestuurlijke samenwerking en beheer van archiefstukken van de deelnemende gemeenten Programmaonderdelen: | 6.01 Overhead Bestuurlijk belang gemeente: | één lid in het bestuur De begroting 2027 van het Waterlands Archief is in het algemeen bestuur vastgesteld op 8 juli 2026. Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Jaarlijkse bijdrage | 177 | 181 | 183 | 195 gemeente Waterland Eigen vermogen per | 238 | 97 | 120 | 63 31 december Vreemd vermogen | 598 | 786 | 322 | 352 per 31 december Jaarresultaat voor | 44 | -141 | - | - bestemming Algemene informatie De publieke taak van het archief komt voort uit de Archiefwet, die overheidsorganisaties oplegt om archieven publiek toegankelijk te maken. Het Waterlands Archief (WA) is een hiervoor opgericht samenwerkingsverband met als belangrijkste doelstelling het duurzaam beheren en beschikbaar stellen van proces gebonden overheidsinformatie die als zodanig is gewaardeerd. Deze wettelijke taken van de deelnemende gemeenten zijn gedelegeerd aan het Waterlands Archief en vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling.

Daaruit vloeien de volgende kerntaken voort: • | Het publiekelijk toegankelijk maken van de archieven met de studiezaal, door (genealogische) bronnen aan te bieden via de website en door educatieve projecten. • | Het beheren en toegankelijk maken van de archieven door inventarisatie en indexering. • | Toezicht en advies op niet-overgebrachte gemeentelijke archieven door middel van inspecties op het informatie- en archiefbeheer van de vijf gemeenten, waarbij de nadruk ligt op advies vooraf in plaats van inspectie achteraf. 154 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 155 Ontwikkelingen en beleidsvoornemen Eind 2024 is het uitvoeringsplan 2026-2029 Samen werken aan het geheugen van regio Waterland door het bestuur van het Waterlands Archief vastgesteld. Het Waterlands Archief zal zich ook in het komende jaar inzetten voor het geheugen van de regio Waterland. Dat doet het WA niet alleen maar samen met de gemeenten van Waterland en hun inwoners. Het Waterlands Archief is er door én voor de regio Waterland. Door actief archieven te verwerven, door samen te werken aan archiefvorming, door onderzoekers te ondersteunen in hun publicaties en door samen te werken met erfgoedinstellingen.

In 2026 is er een besparing gerealiseerd op de oorspronkelijke geraamde bijdrage 2026 van € 69.498,- (4%), door te besparen op personeelskosten en door het totale budget voor exposities en publicaties te halveren. Bij natuurlijk verloop door pensionering van medewerkers wordt steeds kritisch gekeken of de functie wellicht (deels) niet hoeft te worden ingevuld. Exposities en publicaties blijven belangrijk voor het WA, maar deze gaan meer in samenwerking met partners worden georganiseerd of op kleinere schaal worden uitgevoerd. Het Waterlands Archief blijft investeren in haar belangrijkste taken zoals: • Het goed bewaren en beschermen van documenten; • Het digitaliseren van archiefstukken zodat ze online beschikbaar zijn; • Het helpen van gemeenten, instellingen en inwoners die informatie zoeken. Om de toegankelijkheid van informatie steeds verder te verbeteren werkt het WA continu door het toevoegen en verbeteren van ‘nadere toegangen’. Hierbij zal meer nadruk komen op het definiëren en ontsluiten van documentatie. Nieuw is het werken met Linked (open) data op basis van digitale bronnen. In 2027 loopt het WA mee in de digitale ontwikkelingen, zoals AI, standaarden, data verrijken. Een nieuwe dienst van het WA is het scannen op verzoek tegen betaling. Het WA biedt een complete platformfunctie voor de regio Waterland.

In 2027 wordt gestart met een vaste dienst voor de aangesloten overheden (gratis) en voor HHNK en particulieren (tegen betaling). Informatiebeveiliging Met een externe Functionaris Gegevensbescherming (FG) en een interne Privacy Officer heeft het WA de bezetting vanwege de uitvoering van de AVG op orde. De FG fungeert ook als Chief Information Security Officer (CISO) voor informatiebeveiliging. Het beleid van de afgelopen jaren om te voldoen aan de eisen van de AVG en de NIS 2 wordt in 2027 voortgezet. Samenwerking Centraal staat de samenwerking met de partners van het WA om samen het geheugen van de regio Waterland actief vorm te geven. Uitvoering van de (project)activiteiten doet het WA samen met de gemeenten, de Bibliotheek Waterland, Cultuurhuis Wherelant, musea en historische verenigingen, het hoogheemraadschap, etc. Waar mogelijk wordt aangesloten bij bestaande activiteiten van de gemeenten en andere organisaties. Het WA werkt ook samen met partners buiten de regio Waterland, zoals andere archiefdiensten in Noord-Holland. Wetgeving De Wet open overheid (Woo) en de modernisering van de Archiefwet vragen van gemeenten dat de digitale informatiehuishouding op orde is. In haar adviestaak sluit het WA met haar diensten aan bij de werkprocessen van gemeenten (archivering by design). In plaats van inspectie staat advies en dienstverlening aan de voorkant ook in 2027 voorop.

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 156 Vanwege de actieve openbaarmaking van gemeentelijke dossiers in verband met de Woo stelt het WA papieren archieven beschikbaar in de studiezaal van het WA. Gedigitaliseerde en digitale archieven worden beschikbaar gesteld op de website van het WA, zoals de gedigitaliseerde bouwdossiers. Het WA kan ook een rol spelen in de actieve openbaarmaking van bijvoorbeeld gemeentelijke dossiers van wege de Woo, het ‘archief als nutsvoorziening’. De archiefdienst fungeert hierbij van centrale opslag- en beheerlocatie naar een verdeel- en distributiestation van informatie. In 2027 wordt de behoefte hieraan verkend. Risico’s Het risico dat in eerdere jaren bestond t.a.v. de continuïteit in de bedrijfsvoering is in belangrijke mate ondervangen doordat de financiële beleidsfunctie is belegd bij twee medewerkers van de gemeente Purmerend. Hiermee is de continuïteit van de bedrijfsvoering voldoende gewaarborgd. Het belangrijkste resterende risico betreft de veiligheid van de fysieke archieven en collecties. Dit risico is beleidsmatig geborgd in het Plan Veiligheid, Calamiteiten en Ontruiming en wordt operationeel beheerst door actuele brand-, inbraak- en klimaatsystemen in de depots. Voor digitale archieven en collecties zijn passende technische en organisatorische maatregelen genomen.

Het WA beschikt over een algemene reserve en twee bestemmingsreserves. Met deze reserves is het WA zelfstandig in staat om een enkele financiële tegenvaller op te kunnen vangen. In 2027 is er nog steeds sprake van een beperkt, tijdelijk liquiditeitstekort door de spreiding van inkomsten en uitgaven. Het is financieel gezien het meest voordelig om het tekort op te vangen met de huidige rekening-courantfaciliteit. Het WA onderzoekt over de maximum toegestane roodstand van € 200.000 mogelijk en wenselijk is. Het risico wordt als tijdelijk en beheersbaar beschouwd en wordt binnen de treasuryfunctie gemonitord. GGD Vestigingsplaats: Zaanstad Rechtsvorm: gemeenschappelijke regeling met zeven gemeenten Activiteiten: uitvoeringsorganisatie van de regio Zaanstreek- Waterland op het gebied van collectieve (ziekte)preventie en andere (gemeentelijke) activiteiten in het kader van de publieke gezondheidszorg Programmaonderdelen: 3.03 Volksgezondheid Bestuurlijk belang gemeente: één lid in het algemeen bestuur

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 De begroting 2027 van de GGD Zaanstreek-Waterland wordt in het algemeen bestuur vastgesteld op 29 oktober 2026. Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Jaarlijkse bijdrage | 1.087 | 937 | 1.120 | 1.240 gemeente Waterland Eigen vermogen per | 1.781 | 2.829 | 1.936 | 1.108 31 december Vreemd vermogen | 5.358 | 7.899 | 4.328 | 3.043 per 31 december Jaarresultaat voor | 74 | 696 | - | - bestemming GGD Zaanstreek-Waterland beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid en de veiligheid van alle inwoners in de regio. Daarbij staat een preventieve en collectieve aanpak voorop. Uiteraard met specifieke aandacht voor bevordering van participatie en ondersteuning van de eigen regie van inwoners. De GGD is breed sociaal-medisch deskundig en daardoor een betrouwbare vraagbaak. Tevens levert de GGD onafhankelijk advies op maat. De GGD anticipeert op de toekomst en beweegt mee met externe ontwikkelingen, nieuwe inzichten en veranderende behoeften en wensen vanuit de samenleving en onze gemeenten. Als uitvoeringsorganisatie van de gemeenten sluit de GGD aan bij de gemeenschappelijke verantwoordelijkheden in het sociaal domein. Beleidsvoornemens Het lokale volksgezondheidsbeleid wordt vormgegeven binnen de kaders van de Wet publieke gezondheid, het Nationaal Preventieakkoord en Lokaal Preventieakkoord.

Lokaal wordt de gezondheid van mensen bevorderd en chronische ziekten voorkomen door een integrale aanpak in de omgeving waarin mensen wonen, werken, leren en leven. Dit vanuit de jeugdgezondheidszorg (waaronder het consultatiebureau) of vanuit het Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg voor mensen in zorgwekkende situaties, veelal zorgmijders. Verder wordt de gezondheidsbescherming op peil gehouden en worden nieuwe bedreigingen het hoofd geboden. Bijvoorbeeld door middel van het rijksvaccinatieprogramma. Ook gezondheidsbevordering is een belangrijk onderdeel, in een 4- jaarlijkse cyclus worden diverse gestandaardiseerde monitors afgenomen die de gezondheid van inwoners in kaart brengen. Daarnaast worden de gezondheidsverschillen tussen laag- en hoogopgeleiden gestabiliseerd of teruggebracht. Hiervoor wordt onder andere het volgende gedaan: • | Preventie heeft een prominente plaats in de gezondheidszorg en het gezondheidsbeleid ten aanzien van alcohol, drugs en roken (genotmiddelen), gezond gewicht en psychische gezondheid wordt gecontinueerd. • | In 2025 stelde de GGD een strategische agenda op voor de 2026-2029, die gebaseerd is op de regiovisie. In de strategische agenda worden de ontwikkelingen en thema’s van GGD Zaanstreek-Waterland voor de komende jaren beschreven en de keuzes bepaald voor beleid. • | Meldpunt en Advies Bijzondere Zorg (MABZ) is toegevoegd aan de basistaken.

Tot 2026 maakte MABZ deel uit van de plustaken. Deze wijziging betekent alleen een verschuiving tussen basis- en plustaken. De bekostiging liep via facturen en wordt nu opgenomen in de deelnemersbijdrage. • | Bij de begroting 2026 is de GGD gevraagd te bezuinigen. Uiteindelijk is er een bezuiniging meegenomen van 2,3%. Dit betekent dat er naar 2029 toe nog 2,7% bezuinigd moet worden. • | GGD en Veiligheidregio Zaanstreek- Waterland zijn voornemens om per 1-1-2028 bestuurlijk te fuseren. Dit gaat grote veranderingen met zich meebrengen maar moet uiteindelijk zorgen voor een robuustere organisatie. 157 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 158 Risico’s Tweemaal per jaar vindt er een risico-inventarisatie plaats, bij de begroting en bij de jaarrekening. De GGD kent risico’s voor de gemeente als het gaat om doorberekening van personele kosten en bij calamiteiten die een bedreiging vormen voor de volksgezondheid. • Eigen risicodrager WW-verplichting De GGD is eigen risicodrager voor uitkeringen uit de werkloosheidswet (WW). Dat betekent dat bij ontslag of einde dienstverband van rechtswege, de eventueel uit te betalen WW-uitkering betaald moet worden door de GGD.

• Doorbetalingsverplichting bij arbeidsongeschiktheid in verband met ziekte De GGD is eigen risicodrager voor de Werkhervatting Gedeeltelijke Arbeidsgeschikten (WGA), in het kader van de wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). Het eigen risico is verzekerd bij Loyalis. • Omvang van de contractenportefeuille De contractenportefeuille voorziet voor een deel in de dekking van de overhead van de GGD. Mocht de omvang van de contractenportefeuille worden verkleind, dan heeft dit impact op de dekking van de overhead. Als zich in de regio calamiteiten voordoen, die een bedreiging vormen voor de volksgezondheid (bijvoorbeeld uitbraak infectieziekte), of in het kader van de rampenbestrijding inzet vragen van de GGD, zullen hieruit kosten voortvloeien. Met deze kosten is in de begroting geen rekening gehouden. De GGD anticipeert op deze ontwikkelingen door in overleg te treden met deze partners, zodat de eventuele gevolgen beperkt zijn. Daarnaast kunnen de kosten voor de GGD beïnvloed worden door aansprakelijkheidsrisico's (bijvoorbeeld een datalek) of beleidsveranderingen van de gemeenten.

Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland Vestigingsplaats: Zaanstad Rechtsvorm: Verplichte gemeenschappelijke regeling Activiteiten: Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is een samenwerkingsverband tussen de Brandweer Zaanstreek-Waterland, GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio), politie en de gemeenten Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad. We werken samen bij het voorkomen en bestrijden van rampen en crises. Programmaonderdelen: 1.01 Veiligheid Bestuurlijk belang gemeente: Eén lid in het algemeen bestuur, de burgemeester

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 De conceptbegroting 2027 van de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (hierna: VrZW) is op 28 mei 2026 besproken in de gemeenteraad. De begroting 2027 zal op 2 september 2026 door het Algemeen Bestuur definitief worden vastgesteld. Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Jaarlijkse bijdrage | 1.783 | 1.917 | 2.048 | 2.108 gemeente Waterland Eigen vermogen per | 1.456 | 1.986 | 832 | 1.061 31 december Vreemd vermogen | 21.140 | 27.286 | 18.524 | 30.505 per 31 december Jaarresultaat voor | 141 | 543 | - | - bestemming Beleidsvoornemens De ontwikkelingen in het meerjarig beleidsplan 2025-2028 VrZW zijn maatgevend voor de begroting. Dit beleidsplan is in het najaar van 2024 aangeboden aan het bestuur. In de Kaderbrief 2027 zijn de strategische opgaven verwoord. Dit zijn: versterking crisisbeheersing inclusief versterken maatschappelijke weerbaarheid, toekomstbestendige brandweerzorg, toekomstbestendig werkgeverschap en samenwerken met partners Dit betreffen geen nieuwe beleidsvoornemens, omdat de grote strategische opgaven in meerjarig perspectief zijn gezet en momenteel worden uitgevoerd. Daarnaast is het financieel perspectief voor de deelnemende gemeenten in 2027 onzeker. Vanuit die onzekerheid acht men het niet opportuun om nieuw beleid te vertalen in financiële claims.

Naast de kerntaken heeft de VrZW ook prioriteiten voor 2027: Crisisbeheersing, inclusief versterken maatschappelijke weerbaarheid Sinds 2023 is er structureel geld beschikbaar om invulling te geven aan de opgave crisisbeheersing toekomstgericht te versterken en robuust te maken. De extra middelen worden ingezet om de regionale en landelijke slagkracht en de informatiepositie te versterken. Daarnaast worden in 2027 regionale coördinatiepunten ingericht op basis van de landelijke formats die eind 2026 worden vastgesteld. Deze formats worden opgesteld na evaluatie van de landelijke pilots die eind 2025 en begin 2026 plaats gevonden hebben. Brandweerzorg Eind 2023 is de VrZW gestart met de implementatie van het volledig toekomstbestendige scenario dat zich richt op versterking van de basisbrandweerzorg in Zaanstad | -Zuid en redvoertuigen en duikteams in de hele regio. De implementatie van dit scenario loopt door in 2026 en zal | uiterlijk 31 december 2026 gereed zijn. Daarnaast is eind 2023 ook gestart met een brede toekomstverkenning brandweer, gericht op de hele brandweerketen van risicobeheersing tot en met incidentbestrijding. Dit is fase 2, toekomstverkenning.

In het verleden | heeft de minister van Justitie & Veiligheid aangegeven dat aan de brandweerkorpsen extra middelen beschikbaar worden gesteld voor het oplossen van het reële risico dat elementen in de rechtspositie van de brandweervrijwilligers in strijd zijn met de normen uit Europese en internationale regelgeving en jurisprudentie van het Europese hof van Justitie. De middelen voor deze verplichte wijziging van het brandweerstelsel (verplichte bouwsteen 1) zijn nog niet beschikbaar gesteld. Het Algemeen Bestuur heeft erv | oor gekozen de uitbreiding van de bezetting voor het redvoertuig in Wormerveer uit te stellen in afwachting van de uitkomsten van het overleg met het Rijk over verplichte bouwsteen 1. De verwachting is dat in 2026 159 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 160 duidelijkheid komt over dit vraagstuk. Op dat moment kan vertaling naar het begrotingsjaar 2027 plaatsvinden. Toekomstbestendige organisatie, werkgeverschap en samenwerken met partners Eind 2023 is het bestuurlijke besluit genomen om het samenwonen van de VrZW met de GGD Zaanstreek-Waterland op de locatie Prins Bernhardplein in Zaandam mogelijk te maken. De verbouwing van het pand heeft gedeeltelijk in 2025 plaatsgevonden en zal doorlopen in 2026. Medio zomer 2026 zullen de GGD en VrZW (gefaseerd) terugverhuizen naar het verbouwde pand.

Naar verwachting nemen de Algemeen Besturen van GGD-ZW en VrZW in 2026 een besluit over een fusie tussen de GGD-ZW en VrZW. Als hiermee wordt ingestemd zal 2027 sterk in het teken staan van deze samenvlechting en alle bijbehorende voorbereiding. Toekomstbestendig werkgeverschap richt zich op het behouden en ontwikkelen van een mentaal en fysiek gezond, divers en vakbekwaam medewerkersbestand. Door de vacaturestop in 2026 is geïnvesteerd in slimmer werken. Daarnaast zijn er ook keuzes gemaakt om tijdelijk zaken niet meer op te pakken. In 2027 wordt er aandacht besteed aan slimmer werken en wordt er gekeken hoe om te gaan met de keuzes die gemaakt zijn. Door het intensiveren van samenwerking(en) met andere veiligheidsregio’s op landelijk en regionaal niveau en met de GGD-ZW gaat VrZW in de jaren 2026- 2029 werken aan het vergroten van de doeltreffendheid en de doelmatigheid. Daarbij is VrZW uiteraard afhankelijk van de bereidheid van de samenwerkingspartners, onder andere ook op bestuurlijk niveau. Risico’s De gemeenschappelijke regeling komt voort uit de Wet veiligheidsregio’s en de gemeente Waterland is verplicht deel te nemen aan deze gemeenschappelijke regeling. De VrZW benoemt zelf enkele risico’s voor de begroting 2027.

Deze risico’s worden hieronder beschreven: Samenwonen met de GGD Voor de gezamenlijke huisvesting van VrZW en GGD-ZW wordt het kantoorpand van VrZW in Zaandam verbouwd. De verbouwingskosten kunnen hoger uitvallen dan oorspronkelijk begroot en er kan vertraging ontstaan in de oplevering. Toekomstbestendige Brandweerzorg • De verbouwing t.b.v. huisvesting 24 uursdienst kan hoger uitvallen dan oorspronkelijk begroot en er kan vertraging ontstaan in de oplevering waardoor alternatieve huisvesting langer in gebruik moet zijn. • Het komen te vervallen van een ingecalculeerde rijksbijdrage van € 1 mln. (verplichte bouwsteen) in het kader van verplichte wijziging van het brandweerstelsel. Versterking Crisisbeheersing Aantrekken van gekwalificeerd personeel voor crisisbeheersing is niet eenvoudig. Andere risico’s • Verhogen van de doeltreffendheid en de doelmatigheid door samenwerking te intensiveren met GGD-ZW, veiligheidsregio’s en andere partners. VrZW is afhankelijk van de medewerking van partners. • Onvoorziene uitgaven door uitval kritische systemen na cyberincident (uitrukalarmering, mobiele systemen auto’s, eigen administratiesystemen). Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 161 • In het kader van bedrijfscontinuïteit van de veiligheidsregio en GGD is een noodstroomfaciliteit noodzakelijk.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d59ee6fc-35d7-4ebb-9e8b-c6f9b13ad7c2?agendaItemId=318dd014-61b4-451e-a0a4-19978776f31d