425-17 Begroting 2027 versie 9 oktober 2026
Tekst van het document
In het kader van de opdracht tot versterking van de maatschappelijke weerbaarheid noodzakelijk de beschikking te hebben over noodstroom- faciliteiten bij brandweerposten in onze regio. • De kosten van investeringen/inkoop stijgen harder dan de reguliere inflatie. Met name de ontwikkeling op het gebeid van arbeidsveiligheid in het brandweermaterieel en ict- toepassingen drijft de prijzen op. • Toegekende indexatie van bijdrage van gemeenten is onvoldoende om hogere kosten (dan voorzien) in de begroting en meerjarige investeringsraming op te vangen. De indexerings- systematiek gaat uit van CBS-cijfers. De feitelijke loon- en prijsontwikkeling wijkt daar de afgelopen jaren steeds meer van af. • Onvoorziene acute uitgaven om paraatheid op peil te houden door uitval van materieel als gevolg van schade en/of leveringsproblemen in de aanvoerketen van materieel en (indirecte) gevolgen voor de organisatie. • Onvoorziene claims door nieuwe beroepsziekten (denk aan PTSS en blootstelling aan PFAS) en niet gedekte aanspraken uit dienstongevallen. • Het niet kunnen vinden van de juiste gekwalificeerde medewerkers kan de operationele taakuitvoering in gevaar brengen. • Wet Normalisatie rechtspositie Ambtenaren (WNrA) wordt onverkort van toepassing op veiligheidsregio’s. En taakdifferentiatie tussen beroepsmedewerkers en vrijwilligers leidt tot verplichte wijziging van het brandweerstelsel.
Recreatieschap Twiske Vestigingsplaats: Haarlem Rechtsvorm: gemeenschappelijke regeling van de provincie, stadsdeel Amsterdam-Noord, Edam-Volendam, Graft–de Rijp, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland, Zaanstad Activiteiten: het bevorderen van een evenwichtige ontwikkeling van de openluchtrecreatie en tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu en het duurzaam in stand houden van het specifiek en gedifferentieerde karakter van het landschap Programmaonderdelen: 2.02 Sport, cultuur en recreatie Bestuurlijk belang gemeente: één lid in het algemeen bestuur
Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Jaarlijkse bijdrage | 19 | 20 | 21 | 21 gemeente Waterland Eigen vermogen per | 5.417 | 5.366 | 5.201 | 5.624 31 december Vreemd vermogen | 756 | 676 | 210 | 342 per 31 december Jaarresultaat voor | 213 | -182 | -117 | 187 bestemming Het recreatieschap Twiske-Waterland beheert en onderhoudt recreatieterreinen, natuurterreinen en recreatieve routes en objecten in haar werkgebied. Zij bekostigt haar activiteiten uit inkomsten van huren, pachten, evenementen en bijdragen van de participanten. Doelen • | Het bevorderen van een evenwichtige ontwikkeling in de openluchtrecreatie; • | In samenhang met het vorenstaande tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu; • | Het tot stand brengen en duurzaam in stand houden van het specifiek en gedifferentieerde karakter van het landschap door bescherming, ontwikkeling en consolidatie van de waarden die het in zich draagt; • | Het verwerven van inkomsten uit het recreatiegebied ter verwezenlijking en instandhouding van de direct hiervoor genoemde doelstellingen. Ambities Het bestuur heeft in 2020 haar ambities voor de komende jaren opgetekend en vastgesteld in het Ambitiedocument.
Deze ambities zijn samen te vatten onder drie strategische doelen: meer biodiversiteit, het beter spreiden van toenemende recreatiedruk en een breder recreatief aanbod. Om uitvoering te geven aan de ambities wordt met het jaarlijks terugkerende onderhoud en beheer, aangevuld met een meerjarenuitvoeringsprogramma, zorg gedragen voor instandhouding en (waar gewenst en mogelijk) uitbreiding van het voorzieningenniveau. Risico’s Er zijn enkele risico’s te noemen: • | Overmacht: Optreden extreem weer, brand, (vogel)ziekte, plagen flora en fauna en (drugs)dumpingen; • | (Grootschalige) evenementen; • | Vandalisme en nalatig recreantengedrag; • | Erfpachtcontracten met Staatsbosbeheer; • | Veranderende en verzwarende wet- en regelgeving; • | Onzekerheid ontwikkelingen door veranderende maatschappelijke perceptie; • | Juridische procedures en reputatieschade overheidsorganisaties; • | Kosten voor afhandeling WOB/Woo-verzoeken; • | Betalingsachterstanden en/of faillissement van gebiedsondernemers; • | Problemen bij invulling/bemensing handhaving; • | Onrechtmatig accorderen en betalen van facturen; • | Continuïteit dienstverlening RNH.
162 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Omgevingsdienst IJmond Vestigingsplaats: | Beverwijk Rechtsvorm: | gemeenschappelijke regeling Activiteiten: | Uitvoering van het basistakenpakket om een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit te bereiken en in stand te houden. Programmaonderdelen: | 7.4 Milieubeheer Bestuurlijk belang gemeente: | één lid in het algemeen bestuur Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Jaarlijkse bijdrage | 180 | 190 | 199 | 570 gemeente Waterland Eigen vermogen per | 742 | 1.605 | 612 | 611 31 december Vreemd vermogen | 4.824 | 4.865 | 8.426 | 8.426 per 31 december Jaarresultaat voor | 124 | -7 | - | - bestemming Visie De Omgevingsdienst IJmond heeft als doel het bereiken en in stand houden van een veilige en duurzame, fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit binnen het werkgebied. Naast het verplichte basistakenpakket, kunnen deelnemers extra taken inbrengen in de vorm van dienstverleningsovereenkomsten, bijvoorbeeld in geval van personeelskrapte. Vanuit expertise werkt ODIJ samen met de deelnemers bovendien aan het versnellen van de regionale transitie- opgaven en vanuit gerichte programma's aan het verbeteren van de leefomgeving.
Beleidsvoornemens Volgens het meest recente uitvoeringsprogramma, zijn de belangrijkste hoofdopgaven en beleidsvoornemens: • | Programmatisch en risicogericht toezicht: ODIJ kiest voor sturing op de uitvoering van de opdracht, kwaliteit en risico’s. Er wordt gebruikgemaakt van een risico- en prioriteitenmodel om capaciteit in te zetten daar waar de milieueffecten en nalevingsrisico’s het grootst zijn. • | Thematisch werken en ketensamenwerking: Nu de achterstanden bij vergunningsplichtige bedrijven in 2025 zijn ingelopen, ontstaat er ruimte voor meer thematisch toezicht. Een 163 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 164 concreet voorbeeld is de ketenaanpak rondom staalslakken, waarbij zowel naar milieuveiligheid als hergebruik wordt gekeken • Organisatieontwikkeling en toekomstbestendigheid: ODIJ werkt aan het voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria die op 1 april 2026 van kracht zijn gegaan. Om dit te ondersteunen, wordt geïnvesteerd in een BI-strategie, extra capaciteit voor data-analyse en een feitelijke vergelijking tussen verschillende toekomstscenario's: een fusie of zelfstandig robuust worden. • Herijking gemeenschappelijke regeling en actualisatie van de financieringsstructuur: In 2026 worden de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling (GR) en financieringsstructuur geïmplementeerd.
Dit omvat het omzetten van de dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) naar een nieuwe structuur, het voorbereiden van de interne sturingssystematiek, het aanscherpen van de verantwoordingscyclus, en het opzetten van een OGON-structuur (opdrachtgever-opdrachtnemer). • Regionale samenwerking: In samenwerking met andere Noord-Hollandse omgevingsdiensten wordt gewerkt aan thema's als milieucriminaliteit, stikstof en Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Daarnaast is er extra aandacht voor de ketenregielijn water, gericht op de aanpak van indirecte lozingen en de verbetering van waterkwaliteit. Voor Waterland specifiek zal de OD IJmond zich onder andere op de volgende taken richten: • Met betrekking tot vergunningverlening bodem heeft Waterland heeft met 70 locaties een relatief hoog aantal. ODIJ handelt de informatie en meldingsplichten af, en saneert wanneer nodig. Dit zijn complexe, langdurige dossiers die ook in aanzienlijke capaciteit en toezicht vereisen om (gezondheids-)risico's te beheersen. • Jaarlijks vinden er diverse evenementen plaats. ODIJ adviseert op de milieuparagraaf van de evenementenvergunning. In samenspraak wordt bepaald waar inzet gepleegd zal worden. Risico’s • Capaciteit versus Opdracht: Voor 2026 is de programmering afgestemd op de beschikbare capaciteit, wat kan betekenen dat de productie in sommige gevallen lager uitvalt dan in 2025.
Verwachting is dat de balans tussen opdracht en middelen richting 1 januari 2027 hersteld zal worden. • Interbestuurlijk programma VTH en Bestuursopdracht: Vanuit het IBP-VTH is een robuustheidstoets naar aanleiding van zes criteria opgesteld. Op basis het omzetcriterium is de ODIJ niet robuust, ook niet na de herijking van de financieringsstructuur. De toekomstscenario’s, fusie of zelfstandig robuust worden uitgewerkt en zorgvuldig getoetst. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Alliander Vestigingsplaats: | Arnhem Rechtsvorm: | Naamloze Vennootschap Activiteiten: | Netwerkbeheerder Programmaonderdelen: | 5.01 Dividend Bestuurlijk belang gemeente: | aandeelhouder Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Jaarlijkse dividend | 172 | 95 | 160 | 108 uitkering Eigen vermogen per | 6.038.000 | 6.203.000 31 december Vreemd vermogen | 6.918.000 | 7.960.000 per 31 december Netto winst | 976.000 | 289.000 De gemeente is aandeelhouder van Alliander NV. De gemeente heeft 135.851 aandelen. Op 2 december 2021 is leningsovereenkomst met Alliander afgesloten met vrijwel alle aandeelhouders. Alliander heeft aangekondigd gebruik te willen maken van de in de leningsovereenkomst opgenomen mogelijkheid om de lening om te zetten in aandelen. Aan iedere kredietverstrekker wordt gevraagd een volmacht te verlenen voor 16 oktober 2026.
Daarna zal de lening worden omgezet in aandelen op 15 december 2026. Dit houdt in dat er dan voor de gemeente Waterland in plaats van een lening van € 595.860 aandelen bij komen namelijk 12.049. Als netwerkbedrijf is Alliander verantwoordelijk voor de regionale distributie van energie, zoals elektriciteit, (bio) gas en warmte. Alliander heeft in 2026 een bedrag van € 100 miljoen aan dividend uitgekeerd over 2025. De gemeente Waterland heeft (in 2026) over 2025 een bruto dividend van € 99.310 uitgekeerd gekregen. 165 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 N.V. BNG Vestigingsplaats: | Den Haag Rechtsvorm: | Naamloze Vennootschap Activiteiten: | bank Programmaonderdelen: | 5.01 Dividend Bestuurlijk belang gemeente: | aandeelhouder Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Jaarlijkse dividend | 35 | 35 | 30 | 30 uitkering Eigen vermogen per | 4.800.000 | 4.900.000 31 december Vreemd vermogen | 123.100.000 | 110.700.000 per 31 december Netto winst | 294.000 | 172.000 De gemeente is aandeelhouder van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). De gemeente heeft 14.040 aandelen. De BNG fungeert als bank voor de maatschappelijke sectoren die een binding hebben met de overheid. Het dividend over 2025 bedraagt € 1,41 per aandeel. De gemeente Waterland heeft (in 2026) een bruto dividend van € 19.796 uitgekeerd gekregen. N.V.
HVC Vestigingsplaats: | Alkmaar Rechtsvorm: | Naamloze Vennootschap Activiteiten: | Afvalverwerking, dienstverlening en energieleverantie Programmaonderdelen: | 2.03 Milieu Bestuurlijk belang gemeente: | aandeelhouder 166 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Jaarlijkse dividend | 31 | 28 | 30 | 30 uitkering Eigen vermogen per | 257.583 | 277.924 31 december Vreemd vermogen | 966.359 | 1.031.417 per 31 december Netto winst | 24.418 | 20.318 HVC is als samenwerkingsverband werkzaam op gebied van beheer van afval, reststromen en duurzame energie en direct of indirect verband houdende andere activiteiten ten dienste van de aandeelhouders (gemeenten, waterschappen en samenwerkingsverbanden van gemeenten onderling en/of waterschappen.) Doelen • | HVC is een duurzaam energie- en afvalbedrijf van 52 gemeenten en 8 waterschappen. De kerntaken: aandeelhoudende gemeenten en waterschappen als partner ondersteunen bij de transitie ‘aardgasvrij’ en de verduurzaming van het afvalbeheer. Zo worden samen stappen gezet naar minder CO2-uitstoot.
• | HVC houdt zich bezig met 11 activiteiten: warmteontwikkeling en -levering, windenergie, zonne-energie, levering van duurzame energie, energieproductie uit biomassa, gescheiden inzameling, recycling, beheren openbare ruimte, vergisting/compostering, energieproductie uit restafval en slibverwerking. • | Bij het uitvoeren van de activiteiten staat voor HVC duurzaamheid centraal. HVC wil zoveel mogelijk uit het afval halen want dat levert een enorme klimaatwinst op. HVC investeert in hergebruik van (schaarse) grondstoffen en het opwekken van duurzame warmte en elektriciteit voor huizen en gebouwen. • | HVC is een publiek bedrijf van gemeenten en waterschappen dat samenwerkt met andere (publieke) organisaties en onze inwoners. HVC werkt aan onderlinge versterking en wil graag met onze inwoners het gesprek aangaan hoe we verduurzaming het beste kunnen aanpakken. • | HVC gaat door waar anderen stoppen. Geeft initiatieven een kans. HVC laat zien wat er allemaal kan en hoe je dat slim doet. Plannen maken is belangrijk maar ze uitvoeren is nog veel belangrijker. Risico’s Als aandeelhouder is er een financieel risico. Dit is zorgvuldig afgewogen. Hoewel er altijd risico’s zijn lijken deze bij HVC niet noemenswaardig meer of minder dan bij soortgelijke trajecten.
Het risico van aandeelhouderschap en de garantstelling die hieruit volgt is eerder doorgenomen en door de controller acceptabel bevonden. Het risico van garantstelling wordt door HVC gecompenseerd middels een jaarlijkse garantstellingsprovisie. 167 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 ROM InWest B.V. Vestigingsplaats: | Haarlem Rechtsvorm: | Besloten Vennootschap Activiteiten: | ROM inWest B.V. verbindt ondernemers onderling, kennisinstellingen en overheden zodat ze samen gestructureerd kunnen bouwen aan innovatieve, ondernemende en duurzame ecosystemen. ROM inWest B.V. ondersteunt de groeiambities van ondernemers met producten, diensten en programma’s om innovatie en groei te stimuleren. Programmaonderdelen: | 1.02 Economie en toerisme Bestuurlijk belang gemeente: | aandeelhouder Bedragen x €1.000 | Jaarrekening 2024 | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Eigen vermogen per | 41.579 | 56.851 31 december Vreemd vermogen | 11 | 2.071 per 31 december Netto winst | -1.854 | 796 De gemeente Waterland is aandeelhouder van InWest Regio B.V. (ROM InWest), de regionale ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Holland. ROM InWest ondersteunt startups, scale-ups en innovatieve mkb-ondernemingen bij het ontwikkelen, opschalen en financieren van innovatieve en duurzame oplossingen.
De organisatie richt zich daarbij op maatschappelijke en economische transities, waaronder de energietransitie, circulaire economie, digitalisering, Life Sciences & Health en voedselinnovatie. Via deelname aan ROM InWest heeft de gemeente Waterland toegang tot een breed regionaal ecosysteem van kennisinstellingen, ondernemers, investeerders en overheden. Ondernemers uit Waterland kunnen gebruikmaken van ondersteuning op het gebied van business development, innovatie, netwerkvorming en financiering. Daarnaast biedt ROM InWest kansen voor aansluiting bij regionale, nationale en Europese innovatieprogramma’s en subsidieregelingen. ROM InWest werkt in 2026 en verder aan de verdere versterking van ecosystemen en coalities binnen Noord-Holland, met focus op onder andere circulaire economie, Life Sciences & Health, Smart Energy Hubs en innovatieve mkb-ontwikkeling. Tevens wordt ingezet op verdere 168 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 169 professionalisering van de organisatie en de doorontwikkeling richting een nieuw strategisch meerjarenplan 2027-2030. De gemeente Waterland heeft in 2023 een financiële deelname van € 366.000 ingebracht in het revolverende fonds van ROM InWest. De verwachting is dat deze investering op termijn wordt terugverdiend. De hiermee samenhangende rentelasten zijn opgenomen in de meerjarenbegroting.
Risico's Aan deelname aan ROM InWest zijn onder andere de volgende risico’s verbonden: • wijzigingen in economische omstandigheden en investeringsmarkten; • risico’s binnen de investeringsportefeuille van de fondsen; • veranderingen in financieringsstromen vanuit Rijk en regio; • beperkte uitvoeringscapaciteit als gevolg van stijgende kosten en beperkte indexatie. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 170 § G Grondbeleid De gemeente Waterland heeft regels voor grondgebruik, het grondbeleid. Het grondbeleid is een belangrijk middel om doelstellingen en ambities op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling en huisvesting te realiseren. De gemeente wil met deze regels zorgen voor goed gebruik van de ruimte, mooie leefomgevingen en een eerlijke verdeling van kosten en opbrengsten. Sinds 13 februari 2026 staan deze regels in de vernieuwde ‘Nota grondbeleid gemeente Waterland 2022’, verder genoemd: nota grondbeleid. In de nota grondbeleid staat hoe de gemeente met grond omgaat, zowel in het algemeen als per project. Belangrijke punten zijn onder meer: hoe de gemeente meedoet bij projecten, hoe de gemeente risico’s beheert, de rolverdeling en verantwoording binnen de gemeente, hoeveel geld en mensen er nodig zijn en de gemeentelijke grondpositie binnen een project. De gemeente gebruikt het idee van Sturend Grondbeleid.
Dit betekent dat de gemeente grondbeleids-instrumenten tijdig inzet, aangepast op de locatie en situatie. Dit leidt tot tijdige bestuurlijk gewenste verandering in het gebruik van de grond. Sturend Grondbeleid zorgt voor flexibiliteit en maatwerk per locatie. Het is belangrijk dat de gemeente regie houdt, de kosten terugkrijgt en het risico zo laag mogelijk is. De gemeente bepaalt hoe de regels worden gebruikt om dit te bereiken. De gemeente gebruikt de volgende middelen voor het grondbeleid: • Grond kopen. • Kopen door middel van het recht om als eerste te kopen en kostenneutrale verkoop van woningen op de Kohnstammlocatie. • Het instellen van voorkeursrechten. • Het maken van bestemmingsplannen of omgevingsplannen. • Het sluiten van samenwerkings- of exploitatieovereenkomsten, inclusief het terugkrijgen van kosten. • Onteigenen. Het inzetten van deze middelen helpt bij te dragen aan de ambities zoals beschreven in het woningbouwprogramma. De gemeente heeft plannen gemaakt voor de bouw van ongeveer 2000 woningen, waarvan de betaalbaarheid op voorhand gewaarborgd moet zijn. In huidige bouwplannen is gekozen voor een gemeentelijke rol en inzet van deze middelen. Voor de nog te maken bouwplannen kan het voor de gemeente wenselijk zijn om te kiezen voor een actieve(re) rol. In het
Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 171 grondbeleid staan ook nieuwe regels om betaalbaarheid van woningen beter te waarborgen en te regelen hoeveel sociale-, betaalbare- en vrijesectorwoningen er komen. Deze maatregelen hebben financiële consequenties. Als er niet genoeg sociale- en betaalbare woningen worden gebouwd, moet een vergoeding aan de gemeente worden betaald. In de nota grondbeleid onder “5” en in een separate grondprijzenbrief (bijlage 2), staat hoe de prijzen voor verkoop en verhuur van gemeentelijke grond worden bepaald. Het college stelt jaarlijks de grondprijzenbrief vast, met grondprijzen voor bouwgrond, snippergroen, enzovoorts. Voor het bepalen van de prijs bij gronduitgifte en erfpacht (het recht om grond te gebruiken) wordt eveneens verwezen naar de separate grondprijzenbrief (bijlage 2 van de nota grondbeleid) en naar “7.6.1.” van de nota grondbeleid. Een erkende taxateur bepaalt de grondwaarde en de marktconforme erfpachtcanon (de jaarlijkse vergoeding) wordt vastgesteld op basis van de volgende formule: “erfpachtcanon = residuele grondwaarde x rentepercentage”. Het college bepaalt het rentepercentage onder voorwaarden zoals in “7.6.1.” van de nota grondbeleid genoemd. Kohnstammlocatie De gemeente Waterland heeft van sommige eigenaren van de gerealiseerde sociale koopwoningen op de Kohnstammlocatie het recht om als eerste deze woningen te kopen.
De aankoopprijs wordt berekend op basis van de WOZ-waarde, aangepast met een index. Een voorbeeld hiervan staat in bijlage 5 van de nota grondbeleid. De gemeente wil invulling geven aan haar beleidsdoelstellingen om betaalbare koopwoningen aan de daarvoor beoogde doelgroep aan te bieden. Daarom gebruikt zij het recht om als eerste te kopen. De woningen worden gekocht en daarna weer verkocht. In de verkoopprijs worden de kosten van de gemeente verwerkt, zodat de gemeente haar kosten terugkrijgt, maar geen winst maakt. De gemeente blijft dit recht gebruiken totdat de woningen zo duur worden dat ze niet meer kostenneutraal verkocht kunnen worden als betaalbare koopwoning. Bij doorverkoop van de woningen gelden regels: de koper moet er zelf blijven wonen en mag niet speculeren (de woning snel weer verkopen voor winst). Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 172 § H Openbaarheid De openbaarheidsparagraaf is een verplicht onderdeel van de Wet open overheid (Woo) (artikel 3.5). Hierin staat hoe de gemeente voldoet aan de regels voor het delen van informatie, zowel actief als op verzoek, en hoe ze hun manier van informatiebeheer verbeteren.
De focus van deze paragraaf ligt op een eenvoudige uitleg en kwalitatieve verantwoording van de activiteiten die de gemeente in 2027 zal uitvoeren op drie gebieden: het op orde brengen van basisinformatie, actief informatie delen en passief informatie delen. Hieronder wordt kort uitgelegd hoe de activiteiten verdeeld zijn over deze drie gebieden, met de opmerking dat ze in de praktijk met elkaar verbonden zijn. Informatiebeheer en digitalisering In 2026 is een nieuw systeem voor digitaal werken ingevoerd, wat de start betekende voor een nieuwe digitale werkplek. Deze heeft gezorgd voor een stabielere ICT-omgeving, wat belangrijk is voor goed informatiebeheer. In 2027 werken wij verder aan het ontwikkelen van standaard digitale werkprocessen, waarmee we zorgen voor een eenduidige en transparante afhandeling van aanvragen. Tegelijk gebruiken we klantreizen om onze dienstverlening vanuit het perspectief van inwoners te verbeteren en processen gericht te optimaliseren. Daarnaast blijven we medewerkers bewust maken van het belang van toegankelijke en begrijpelijke informatie voor inwoners en organisaties. Ook zal in 2027 de aandacht uitgaan naar het continu verbeteren van informatiebeheer door het verder uitbouwen en implementeren van een systeem voor kwaliteitszorg.
Actief informatie delen Dit betekent dat de overheid uit eigen initiatief informatie deelt, zonder dat er om gevraagd wordt. Dit draagt bij aan transparantie. Sinds 2026 worden publicaties van wet- en regelgeving, bestuurlijke informatie van de gemeente en jaarverslagen gedeeld. In 2027 gaan we verder met het delen van meer informatie, zoals adviezen, convenanten en Woo-verzoeken en -besluiten. Deze documenten worden gepubliceerd op het Gemeentelijk Publicatieplatform.
Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 173 Passief informatie delen Passief openbaar maken vindt plaats door het behandelen van Woo-verzoeken. In de afgelopen jaren is ingezet op het optimaliseren van het afhandelingsproces. Daarbij is onder meer aandacht besteed aan kennisdeling binnen de organisatie, goed contact met verzoekers en meer regie en begeleiding voor de vakafdelingen bij de afhandeling van Woo-verzoeken. Ook in 2027 blijven we werken aan de verdere optimalisatie, digitalisering en automatisering van dit proces. Dit alles draagt bij aan een zorgvuldige en efficiënte afhandeling van informatieverzoeken én aan een transparante overheid. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 § I Subsidies Op grond van de Algemene subsidieverordening Waterland in samenhang met de Algemene wet bestuursrecht stelt de gemeenteraad jaarlijks de subsidieplafonds en subsidiebegrotingsposten vast voor een aantal welzijnsterreinen. Voor de welzijnssubsidies wordt een onderscheid gemaakt tussen periodieke subsidies en eenmalige stimuleringssubsidies. In onderstaand overzicht worden de subsidieplafonds en begrotingsposten voor welzijnssubsidies gepresenteerd.
Subsidie verleend | Subsidie gevraagd | Maximaal 2026 | 2027 | subsidiebedrag 2027 Culturele activiteiten | 7.955 | 16.850 | 7.955 Overige sociaal | 7.955 | 16.850 | 7.955 culturele activiteiten Damesclub Katwoude | 350 | 350 | 350 Stichting Uit de kunst | 2.042 | 4.000 | 2.042 Monnickendam Stichting Big Band | 1.021 | 1.500 | 1.021 Monnickendam Notorious Monks Stichting | 2.000 | 5.000 | 2.000 Monnickendammer Visdagen Stichting Tuintonen | 500 | 500 | 500 Catharinastichting | 1.021 | 1.500 | 1.021 Stichting Broeker Kerk | 1.021 | 4.000 | 1.021 Cultuur | 248.414 | 283.267 | 248.064 Cultuurhistorische | 1.800 | 3.500 | 1.800 waarden Stichting Museum de | 1.000 | 1.000 | 1.000 Speeltoren Vereniging Historisch | 300 | 2.500 | 300 Eiland Marken 174 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Subsidie verleend | Subsidie gevraagd | Maximaal 2026 | 2027 | subsidiebedrag 2027 Vereniging Oud | 500 | 0 | 500 Monnickendam/arche ologische werkgroep Sociaal cultureel | 243.450 | 277.567 | 243.450 werk Stichting WonenPlus | 243.450 | 277.567 | 243.450 Noord-Holland (soc. cult.
werk en vrijwilligersondersteu ning) Volkscultuur | 3.164 | 2.200 | 2.814 Christelijke | 350 | 0 | 0 Oranjevereniging Nederland en Oranje Marken Stichting voor | 306 | 350 | 306 Volksvermaak Ilpendam Herdenkingscomité | 408 | 500 | 408 Monnickendam Sint Nicolaas Comité | 1.000 | 1.000 | 1.000 Monnickendam Sinterklaasintocht | 750 | 0 | 750 Uitdam Stichting | 350 | 350 | 350 Oranjecomité/Oranjev ereniging Katwoude Jeugd | 11.213 | 11.309 | 10.702 Club- en | 511 | 0 | 0 buurthuiswerk Stichting club- en | 511 | 0 | 0 buurthuiswerk Ilpendam Halt | 9.140 | 9.559 | 9.140 Stichting Halt | 9.140 | 9.559 | 9.140 Jeugd- en | 1.562 | 1.750 | 1.562 jongerenwerk Hervormd | 500 | 500 | 500 Gereformeerd Jeugdwerk Stichting Marker | 500 | 500 | 500 Jongeren Vereniging | 562 | 750 | 562 Scoutinggroep Waterland Kunst | 163.452 | 165.537 | 161.402 Amateuristische | 14.412 | 14.050 | 13.662 kunstbeoefening Ilpendams fanfare | 2.500 | 2.500 | 2.500 175 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Subsidie verleend | Subsidie gevraagd | Maximaal 2026 | 2027 | subsidiebedrag 2027 Christelijke | 2.500 | 2.500 | 2.500 Muziekvereniging Juliana Muziekvereniging | 2.500 | 2.500 | 2.500 Olympia/Con Brio Fanfarecorps | 2.500 | 2.500 | 2.500 Zuiderwoude Toneelvereniging de | 750 | 0 | 0 Brug Toneelvereniging IOS | 550 | 550 | 550 Gemengd Koor Broek | 550 | 750 | 550 in Waterland Cantorij Grote Kerk | 1.500 |
1.500 | 1.500 Gemengd koor | 562 | 750 | 562 Instemming Marker mannenkoor | 500 | 500 | 500 Kunstzinnige vorming | 149.040 | 151.487 | 147.740 SOAM | 5.500 | 5.200 | 5.200 Stichting | 142.540 | 146.287 | 142.540 Muziekschool Waterland De Waterlandse | 1.000 | 0 | 0 Kunstkring Maatschappelijk werk | 342.764 | 364.932 | 339.090 Algemeen | 161.693 | 185.978 | 161.693 Maatschappelijk Werk SMD Algemeen | 161.693 | 185.978 | 161.693 maatschappelijk werk Maatschappelijke | 43.815 | 45.372 | 43.815 dienstverlening E.H.B.O.-afdeling | 300 | 300 | 300 Ilpendam Stichting | 5.258 | 6.815 | 5.258 Slachtofferhulp Nederland Stichting Waterlandse | 2.500 | 2.500 | 2.500 Uitdaging Stichting AED Marken- | 2.000 | 2.000 | 2.000 Uitdam Stichting 6 minuten | 6.930 | 6.930 | 6.930 Waterland Bureau | 26.827 | 26.827 | 26.827 Discriminatiezaken Zaanstreek-Waterland Vluchtelingenwerk | 137.256 | 133.582 | 133.582 176 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Subsidie verleend | Subsidie gevraagd | Maximaal 2026 | 2027 | subsidiebedrag 2027 Stichting | 137.256 | 133.582 | 133.582 Vluchtelingenwerk Amstel tot Zaan Ouderenzorg | 165.807 | 224.892 | 165.807 Coördinerend | 16.495 | 16.900 | 16.495 ouderenwerk Stichting | 4.595 | 5.000 | 4.595 Gecoördineerd Ouderenwerk 55+ Ilpendam Stichting | 5.000 | 5.000 | 5.000 Gecoördineerd Ouderenwerk Monnickendam Stichting | 3.500 | 3.500 | 3.500 Dienstverlening Ouderen
Broek in Waterland Stichting Welzijn | 1.500 | 1.500 | 1.500 Ouderen Marken Stichting | 1.500 | 1.500 | 1.500 Samenwerkingsverban d Welzijn Ouderen Waterland Vereniging Vervoer | 400 | 400 | 400 van Ouderen Recreatief | 1.112 | 1.500 | 1.112 ouderenwerk Gymnastiekvereniging | 550 | 750 | 550 Ilpenstein Ouderensoos Broek in | 562 | 750 | 562 Waterland Stichting WonenPlus | 148.200 | 206.492 | 148.200 Noord-Holland Stichting WonenPlus | 148.200 | 206.492 | 148.200 Noord-Holland (incl. mantelzorgondersteu ning) Overig | 52.710 | 23.000 | 52.710 Overig | 52.710 | 23.000 | 52.710 Stichting Promotie | 22.230 | 23.000 | 22.230 Waterland Re-integratiesubsidies | 30.480 | 0 | 30.480 Peuteropvang | 60.000 | 61.058 | 61.058 Peuteropvang | 60.000 | 61.058 | 61.058 Tinteltuin | 2.000 | 0 | 0 ViaViela | 0 | 4.068 | 4.068 Sportify Kids | 38.000 | 25.475 | 25.475 (Peuterspeelzaal 177 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Subsidie verleend | Subsidie gevraagd | Maximaal 2026 | 2027 | subsidiebedrag 2027 Marken en Stichting Co Nijntje) Stichting | 10.000 | 23.000 | 23.000 Kinderopvang Waterland (Monnickendam en Broek in Waterland) Berend Botje | 10.000 | 6.000 | 6.000 Kindcentrum Wijs | 0 | 2.515 | 2.515 Sport | 104.142 | 106.389 | 104.142 Sport | 104.142 | 106.389 | 104.142 Zwemvereniging | 14.764 | 14.764 | 14.764 Waterland Sportservice Noord- | 8.274 | 8.320 | 8.274 Holland (aangepast
sporten) Sportservice Noord- | 81.104 | 83.305 | 81.104 Holland (Combinatiefunctionar is) Welzijnsbeleid | 23.850 | 127.853 | 127.253 Stimuleringssubsidies | 20.000 | 22.000 | 20.000 Stimuleringssubsidies | 20.000 | 22.000 | 20.000 Subsidies | 0 | 102.003 | 102.003 dorpshuizen Stichting Dorpshuis | 0 | 10.035 | 10.035 Katwoude Dorpshuis Watergang | 0 | 11.670 | 11.670 Dorpshuis Uitdam | 0 | 8.836 | 8.836 Dorpshuis Broek in | 0 | 22.500 | 22.500 Waterland Dorpshuis het | 0 | 38.876 | 38.876 Trefpunt Dorpshuis | 0 | 10.086 | 10.086 Zuiderwoude Subsidies dorpsraden | 3.850 | 3.850 | 5.250 Stichting Polderraad | 550 | 550 | 750 Katwoude Stichting Dorpsraad | 550 | 550 | 750 Zuiderwoude Stichting Eilandraad | 550 | 550 | 750 Marken Stichting Dorpsraad | 550 | 550 | 750 Ilpendam Dorpsraad Broek in | 550 | 550 | 750 Waterland Dorpsraad Uitdam | 550 | 550 | 750 178 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Subsidie verleend | Subsidie gevraagd | Maximaal 2026 | 2027 | subsidiebedrag 2027 Vereniging | 550 | 550 | 750 Dorpsgemeenschap Watergang Totaal | 1.180.307 | 1.385.087 | 1.278.183 Toelichting welzijnssubsidies Periodieke subsidies Samenleving De subsidievereisten zijn opgenomen in de Algemene subsidieverordening gemeente Waterland 2021 (hierna: Asv), de bijbehorende uitvoeringsregeling subsidies gemeente Waterland 2021 (hierna: uitvoeringsregeling subsidies) en de Beleidsregels
subsidies gemeente Waterland 2021. Bij de beoordeling van de aanvragen zijn onderstaande uitgangspunten gehanteerd: 1. | Voor de subsidieaanvragen onder € 5.000 worden de standaardbedragen op het aanvraagformulier en de historische bepaling, conform de Beleidsregels subsidies gemeente Waterland 2021, voor de periodieke waarderingssubsidie gehanteerd. De bedragen worden voor 2027 niet geïndexeerd, maar bevroren op het niveau van het voor 2026 verleende subsidiebedrag; 2. | Bij gelijkblijvende activiteiten is het uitgangspunt van het subsidiebedrag voor aanvragen > € 5.000, (waarbij meer is aangevraagd dan het subsidieniveau 2026), in beginsel het in 2026 verleende subsidiebedrag. De subsidiebedragen worden voor 2027 bevroren op het niveau van 2026, tenzij het aangevraagde bedrag lager was. Hierop zijn een aantal uitzonderingen die hieronder worden toegelicht; 3. | Een aantal subsidierelaties heeft geen aanvraag voor een periodieke subsidie ingediend waardoor deze geen bedrag voor 2027 ontvangen. In 2027 kan door iedereen voor 2028 weer een aanvraag voor een periodieke subsidie worden ingediend; 4. | De post stimuleringssubsidies (of incidentele subsidies) is gefixeerd op het niveau van 2024. Er is een bedrag van € 20.000 beschikbaar. Vanaf 1 januari 2027 kunnen nieuwe aanvragen worden ingediend; 5.
| Voor de dorpsraden is als bijdrage per raad een verwacht bedrag van € 750 opgenomen dat nog kan wijzigen wanneer er een nieuwe overeenkomst wordt gesloten met de dorpsraden. Subsidieplafond In 2026 bedroeg het subsidieplafond bij het vaststellen van de begroting € 1.180.757 In deze begroting is gekozen voor het niet toepassen van de indexatie van 2,1% en het bevriezen van de bijdragen op het niveau van 2026. Het voorgestelde subsidieplafond 2027 is ruim € 98.000 hoger dan het subsidieplafond 2026: € 1.278.183. De verhoging wordt grotendeels verklaard worden door het toevoegen van de dorpshuizenfinanciering aan de welzijnssubsidies. Voor de dorpshuizen is een bedrag gereserveerd van € 102.003. Welzijn Wonen Plus Stichting Welzijn Wonen Plus (verder te noemen: WW+) ondersteunt zelfstandig wonende ouderen, hun mantelzorgers en andere kwetsbare inwoners bij praktische vragen (‘ik heb hulp nodig bij het 179 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 onderhouden van mijn tuin’) en vragen op sociaal gebied (‘ik voel mij eenzaam, hoe ontmoet ik mensen van mijn leeftijd’). De aanvraag voor 2027 bedraagt € 206.492. Dat is € 48.292 meer dan het verleende bedrag in 2026. € 18.720 daarvan zou bestemd zijn voor sociale activiteiten om eenzaamheid te voorkomen, terwijl € 25.360 werd voorgesteld als nieuw aan te bieden dienstverlening t.b.v.
respijthulp, een buddyproject rondom dementie en Welzijn op recept. Voor het buddyproject wordt nog gekeken naar IZA middelen, terwijl voor de andere initiatieven zal worden geïnventariseerd in hoeverre AZWA-middelen beschikbaar kunnen zijn. Het voorstel is om niet af te wijken van het subsidieplafond dat bevroren is op het niveau van 2026. Stichting Maatschappelijke Dienstverlening (de SMD) voor het Algemeen maatschappelijk werk De SMD geeft persoonlijke, toegankelijke en onafhankelijke ondersteuning aan inwoners die hulp nodig hebben bij het vinden, aanvragen of organiseren van zorg- en welzijnsdiensten. Inwoners worden gestimuleerd de eigen kracht (weer) te benutten. Naast Algemeen maatschappelijk werkers zijn ook sociaal raadslieden actief in Waterland. Voor 2027 vraagt de SMD een subsidie van € 185.978, tegenover € 161.693 in 2026. De stijging bestaat uit een verhoging van de bestaande onderdelen op basis van 5% indexatie en een extra post voor uitbreiding van het Sociaal Raadsliedenwerk van € 16.200. De bestaande onderdelen komen in 2027 uit op € 89.541 voor Algemeen Maatschappelijk Werk, € 48.600 voor Sociaal Raadsliedenwerk en € 31.637 voor Vroegsignalering. SMD onderbouwt de aanvraag met het wegvallen van de egalisatiereserve per eind 2025, de noodzaak om de huidige kwaliteit en omvang van de dienstverlening te behouden en de toenemende vraag vanuit inwoners.
Het bevriezen van de bijdrage in 2027 op het niveau van 2026 ad € 161.693 betekent dat minder uren maatschappelijk werk en sociaal raadsliedenwerk kunnen worden ingezet, terwijl het spreekuur zeer druk wordt bezocht en uitbreiding van het spreekuur wenselijk is. Overige bijdragen Organisatie | Begroot 2026 | Begroot 2027 Waterlands Museum 'De | 11.718 | 11.964 Speeltoren' N.V. Sportfondsenbad | 89.489 | 89.489 Monnickendam Totaal | 101.207 | 101.453 Toelichting • | Waterlands museum ‘de Speeltoren’ ontvangt jaarlijks een vergoeding in verband met de nota van de erfpacht. • | N.V. Sportfondsenbad Monnickendam ontvangt jaarlijks het bedrag van het exploitatie tekort. 180 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 181 § J Duurzaamheid Gemeente Waterland heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. In een duurzame wereld gaan de behoeften van vandaag niet ten koste van toekomstige generaties of van onze planeet. Om dit te bereiken moeten we onder andere de uitstoot van broeikasgassen terugbrengen, de energie die we gebruiken opwekken uit hernieuwbare bronnen en inzetten op het recyclen van grondstoffen. In Waterland zijn de afgelopen jaren flinke stappen gezet in het duurzamer maken van de gemeente. Dit is vooral gedaan door maatregelen te nemen die het energieverbruik verlagen en het opwekken van hernieuwbare energie stimuleren.
In 2027 gaan we onverminderd door met het werken aan een duurzamer Waterland. Het overkoepelende doel: een energieneutraal Waterland in het jaar 2050. In het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2025-2027 staan de doelen, maatregelen en acties waar de gemeente tot en met 2027 op inzet. De focus voor 2027 ligt op de energietransitie. Met 'de energietransitie' bedoelen we energiebesparing, woningisolatie, het duurzaam opwekken van energie en de overgang naar aardgasvrij verwarmen. Met deze focus halen we een zo groot mogelijk resultaat met de beschikbare ambtelijke capaciteit en budgetten. Een belangrijk uitgangspunt in onze energietransitie is dat inwoners met een kleine(re) portemonnee ook de mogelijkheid moeten hebben om duurzame maatregelen te treffen. De gemeente zorgt ervoor dat deze groep niet vergeten wordt. Het Uitvoeringsprogramma is opgedeeld in drie thema's: 1. Isoleren en Besparen 2. Duurzame Energie opwekken 3. Duurzaam Verwarmen De concrete doelen per thema en de vastgelegde activiteiten staan in het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2025-2027 . De gemeenteraad ontvangt twee keer per jaar een voortgangsrapportage over de bereikte resultaten per thema.
Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 182 Financiële begroting Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Overzicht van baten en lasten Onderstaande tabel geeft een samenvattend overzicht van alle baten en lasten van de programma’s en van de algemene dekkingsmiddelen. Ook wordt aangegeven welke bedragen aan de reserves worden onttrokken of toegevoegd. Bedragen x € 1.000 Programma onderdeel | Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 Exploitatie | -58.982 | 57.615 | -1.367 1. Ruimtelijk domein | -6.830 | 1.353 | -5.477 1.01 Veiligheid | -3.670 | 36 | -3.633 1.02 Economie en | -466 | 40 | -426 toerisme 1.03 Ruimtelijke ordening | -2.695 | 1.277 | -1.418 en wonen 2. Openbaar domein | -15.376 | 6.441 | -8.935 2.01 Verkeer, vervoer en | -4.785 | 707 | -4.077 waterstaat 2.02 Sport cultuur en | -4.929 | 465 | -4.464 recreatie 2.03 Milieu | -5.663 | 5.268 | -394 3. Sociaal domein | -23.519 | 4.908 | -18.611 3.01 Onderwijs | -1.911 | 105 | -1.807 3.02 Sociale | -21.103 | 4.603 | -16.501 voorzieningen 3.03 Volksgezondheid | -504 | 200 | -304 4. Bestuur | -2.782 | 466 | -2.317 4.01 Bestuur | -2.782 | 466 | -2.317 5.
Algemene | -391 | 44.249 | 43.857 dekkingsmiddelen 5.01 Dividend | -12 | 220 | 208 5.02 Lokale heffingen | -418 | 6.977 | 6.559 waarvan de besteding niet gebonden is 5.03 Algemene uitkering | 0 | 36.773 | 36.773 183 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Programma onderdeel | Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 5.04 Saldo van | -892 | 278 | -614 financieringsfunctie 5.05 Overige algemene | 931 | 0 | 931 dekkingsmiddelen 6. Overhead | -10.030 | 199 | -9.831 6.01 Overhead | -10.030 | 199 | -9.831 7. | -3 | 0 | -3 Vennootschapsbelasting 7.01 | -3 | 0 | -3 Vennootschapsbelasting 8. Onvoorzien | -50 | 0 | -50 8.01 Onvoorzien | -50 | 0 | -50 Reserves | 0 | 1.405 | 1.405 9. Reserves | 0 | 1.405 | 1.405 9.01 Reserves | 0 | 1.405 | 1.405 Totaal | -58.982 | 59.020 | 38 184 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 185 Meerjarenraming
Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Bedragen x € 1.000 Programma | Realisatie 2025 | Saldo 2026 | Saldo 2027 | Saldo 2028 | Saldo 2029 | Saldo 2030 onderdeel Exploitatie | 4.475 | -767 | -1.367 | -1.336 | -1.715 | -911 1. Ruimtelijk | -2.692 | -4.991 | -5.477 | -5.446 | -5.142 | -5.159 domein 1.01 Veiligheid | -2.981 | -3.420 | -3.633 | -3.616 | -3.617 | -3.616 1.02 Economie en | -335 | -320 | -426 | -421 | -420 | -374 toerisme 1.03 Ruimtelijke | 624 | -1.251 | -1.418 | -1.410 | -1.105 | -1.169 ordening en wonen 2. Openbaar | -6.678 | -6.810 | -8.935 | -7.968 | -8.697 | -8.839 domein 2.01 Verkeer, | -3.408 | -3.598 | -4.077 | -3.941 | -4.015 | -3.962 vervoer en waterstaat 2.02 Sport cultuur | -3.403 | -3.793 | -4.464 | -4.622 | -5.295 | -5.368 en recreatie 2.03 Milieu | 134 | 582 | -394 | 595 | 613 | 490 3. Sociaal domein | -16.462 | -18.134 | -18.611 | -18.217 | -18.574 | -18.577 3.01 Onderwijs | -1.865 | -1.778 | -1.807 | -1.894 | -2.119 | -2.108 3.02 Sociale | -14.281 | -16.071 | -16.501 | -16.024 | -16.156 | -16.163 voorzieningen 3.03 | -316 | -284 | -304 | -299 | -299 | -306 Volksgezondheid 4. Bestuur | -2.640 | -2.209 | -2.317 | -2.251 | -2.252 | -2.252 4.01 Bestuur | -2.640 | -2.209 | -2.317 | -2.251 | -2.252 | -2.252 5.
Algemene | 41.851 | 41.150 | 43.857 | 42.181 | 42.572 | 43.291 dekkingsmiddelen 5.01 Dividend | 149 | 209 | 208 | 206 | 206 | 206 186 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Programma | Realisatie 2025 | Saldo 2026 | Saldo 2027 | Saldo 2028 | Saldo 2029 | Saldo 2030 onderdeel 5.02 Lokale | 6.048 | 6.091 | 6.559 | 6.361 | 6.361 | 6.366 heffingen waarvan de besteding niet gebonden is 5.03 Algemene | 35.626 | 34.686 | 36.773 | 35.562 | 35.912 | 36.647 uitkering 5.04 Saldo van | -933 | -786 | -614 | -892 | -1.284 | -1.317 financieringsfunctie 5.05 Overige | 960 | 949 | 931 | 944 | 1.378 | 1.389 algemene dekkingsmiddelen 6. Overhead | -8.898 | -9.720 | -9.831 | -9.582 | -9.568 | -9.321 6.01 Overhead | -8.898 | -9.720 | -9.831 | -9.582 | -9.568 | -9.321 7. | -7 | -3 | -3 | -3 | -3 | -3 Vennootschapsbel asting 7.01 | -7 | -3 | -3 | -3 | -3 | -3 Vennootschapsbela sting 8. Onvoorzien | 0 | -50 | -50 | -50 | -50 | -50 8.01 Onvoorzien | 0 | -50 | -50 | -50 | -50 | -50 Reserves | -2.747 | 1.650 | 1.405 | 1.386 | 1.257 | 996 9.
Reserves | -2.747 | 1.650 | 1.405 | 1.386 | 1.257 | 996 9.01 Reserves | -2.747 | 1.650 | 1.405 | 1.386 | 1.257 | 996 Totaal | 1.727 | 883 | 38 | 50 | -458 | 85 187 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Incidentele baten en lasten Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 619 | 269 | 149 | 0 1.03 Ruimtelijke | 64 | 64 | 64 | 0 ordening en wonen Inkomsten woningbouw | 64 | 64 | 64 | 0 3.02 Sociale | 200 | 0 | 0 | 0 voorzieningen Compensatie COA | 200 | 0 | 0 | 0 9.01 Reserves | 355 | 205 | 85 | 0 Onttrekking aan | 355 | 205 | 85 | 0 algemene reserve Lasten | -2.103 | -505 | -85 | 0 1.03 Ruimtelijke | -100 | -100 | 0 | 0 ordening en wonen Omgevingsplan | -100 | -100 | 0 | 0 Waterland 2.01 Verkeer, vervoer | -205 | 0 | 0 | 0 en waterstaat Parkeerdrukmeting | -15 | 0 | 0 | 0 Aanpassen blauwe zone | -60 | 0 | 0 | 0 binnenstad Monnickendam In kaart brengen | -23 | 0 | 0 | 0 parkeerknelpunten en parkeeroverlast Uitvoering motie sociale | -57 | 0 | 0 | 0 veiligheid Onderzoek | -50 | 0 | 0 | 0 exploitatievorm haven Monnickendam 188 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2.02 Sport, cultuur en | -225 | -300 | 0 | 0 recreatie Onderzoek | -50 | 0 | 0 | 0 toekomstbestendigheid sportpark Markgouw Onderzoek technische | -25 | 0 | 0 | 0 staat en verduurzaming zwembad Sloop Marijkehal | 0 | -150 | 0 | 0 Bibliotheekwerk | -150 | -150 | 0 | 0 2.03 Milieu |
-937 | 0 | 0 | 0 Werkzaamheden | -50 | 0 | 0 | 0 onveilige populieren Extra kosten afval | -367 | 0 | 0 | 0 Duurzaamheidsfonds | -220 | 0 | 0 | 0 Soortenmanagementpla | -300 | 0 | 0 | 0 n 3.02 Sociale | -450 | -20 | 0 | 0 voorzieningen Participatiewet in | -25 | 0 | 0 | 0 balans Hervormingsagenda | -150 | 0 | 0 | 0 jeugd Lang leven thuis | -150 | 0 | 0 | 0 Tijdelijke formatie | -20 | -20 | 0 | 0 Participatiewet in balans Tijdelijke formatie | -105 | 0 | 0 | 0 zorgregisseur 3.03 Volksgezondheid | -10 | 0 | 0 | 0 Opleiding | -10 | 0 | 0 | 0 mensenhandel 4.01 Bestuur | -31 | 0 | 0 | 0 Tijdelijke formatie | -31 | 0 | 0 | 0 Publiekszaken 6.01 Overhead | -145 | -85 | -85 | 0 Opleidingsbudget | -5 | 0 | 0 | 0 Tijdelijke formatie Wet | -55 | 0 | 0 | 0 versterking participatie op decentraal niveau Tijdelijke formatie | -85 | -85 | -85 | 0 contractbeheer Totaal | -1.484 | -236 | 64 | 0 189 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 190 Toelichting 1.03 Grondzaken De incidentele baten betreffen eenmalige opbrengsten uit woningbouwprojecten. Daarnaast zijn hier de lasten van het project Omgevingsplan Waterland opgenomen.
2.01 Verkeer, vervoer en waterstaat • Er worden metingen in het kader van de parkeerdruk uitgevoerd in 2027 • De blauwe zone in de binnenstad van Monnickendam wordt aangepast in 2027 • In de overige kernen worden de parkeerknelpunten en parkeeroverlast in kaart gebracht in 2027 • De motie veiligheid op straat wordt uitgevoerd in 2027 • Er wordt in 2027 een onderzoek gedaan naar de meest optimale exploitatievorm met betrekking tot de haven in Monnickendam 2.02 Sport, cultuur en recreatie • Er wordt een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van sportpark Markgouw gedaan in 2027 • Er wordt een onderzoek naar de technische staat en verduurzaming van het gebouw van het zwembad gedaan in 2027 • De Marijkehal wordt in 2028 gesloopt • In 2027 en 2028 wordt een extra bedrag beschikbaar gesteld voor bibliotheekwerk 2.03 Milieu • Voor werkzaamheden aan onveilige populieren is in 2027 budget nodig • Vooruitlopend op het nieuwe kostendekkingsplan voor afval worden in 2027 hogere kosten verwacht • In 2028 wordt voor de jaren 2028-2030 een extra bedrag van beschikbaar gesteld • In 2027 wordt onderzoek gedaan naar het aantal en de verblijfplaats van beschermde diersoorten (soortenmanagementplan) om op die manier het verduurzamen van woningen voor inwoners te vergemakkelijken.
3.02 Sociale voorzieningen • Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) compenseert het (deels) mislopen van toeristenbelasting, doordat in het Van der Valk hotel statushouders worden opgevangen. • Voor de uitvoering van de Participatiewet in Balans is in 2027 incidenteel budget nodig. • Voor het ombuigen van individuele jeugdzorg naar laagdrempelige ondersteuning is incidenteel budget nodig in 2027. • Er is in 2027 een tijdelijke zorgregisseur nodig inzake de kwetsbaarheid en door de hoeveelheid complexe casussen. • Om de businesscase Lang leven thuis op te stellen is in 2027 inhuur nodig. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 3.03 Volksgezondheid Medewerkers worden in 2027 getraind in het herkennen van mensenhandel. 4.01 Bestuur Voor de implementatie van een nieuwe wet op het gebied van Publiekszaken is tijdelijk extra formatie nodig in 2027. 6.01 Overhead • | Er is in 2027 incidenteel opleidingsbudget voor de afdeling Samenleving opgenomen. • | Er is tijdelijke versterking in 2027 nodig ten behoeve van de Wet versterking participatie op decentraal niveau. • | Er is in de periode 2027 t/m 2029 een contractbeheerder nodig. Na deze periode verdient deze medewerker zichtzelf terug.
9.01 Reserves De incidentele baten betreft de onttrekking van: • | de kosten in 2027 en 2028 voor het project Omgevingsplan Waterland (programmaonderdeel 1.03) • | de kosten in 2027 voor de Hervormingsagenda jeugd (programmaonderdeel 3.02) • | de kosten in 2027 en 2028 voor de extra inzet op de Participatiewet in Balans (programmaonderdeel 3.02) • | de kosten in 2027, 2028 en 2029 voor de extra inzet op contractbeheer (programmaonderdeel 6.01). 191 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Structurele toevoegingen Bedragen x € 1.000 Reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 9.01 Reserves | -420 | -420 | -420 | -420 Algemene | -420 | -420 | -420 | -420 reserve Totaal | -420 | -420 | -420 | -420 Structurele onttrekkingen Bedragen x € 1.000 Reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.01 Veiligheid | -24 | -24 | -24 | -24 Afschrijvingen | -24 | -24 | -24 | -24 brandweerkazernes 2.01 Verkeer, vervoer | -35 | -35 | -35 | -34 en waterstaat Afschrijvingen | -35 | -35 | -35 | -34 nieuwbouw gemeentewerf 2.02 Sport, cultuur en | -268 | -268 | -268 | -267 recreatie Afschrijving sporthal | -148 | -148 | -148 | -148 Marijkeveld Reserve kapitaallasten | -10 | -10 | -10 | -10 kunstgrasveld SDOB ondergrond 192 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Reserve | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Reserve kapitaallasten | -40 | -40 | -40 | -40 kunstgrasveld SDOB toplaag
Reserve kapitaallasten | -13 | -13 | -13 | -13 toplagen kunstgrasvelden Afschrijvingen | -57 | -57 | -57 | -56 nieuwbouw gemeentewerf 2.03 Milieu | -30 | -30 | -30 | -30 Afschrijvingen | -30 | -30 | -30 | -30 nieuwbouw gemeentewerf 3.01 Onderwijs | -62 | -25 | -25 | -25 Afschrijvingen | -25 | -25 | -25 | -25 Gouwzeeschool Afschrijving | -36 | 0 | 0 | 0 voorbereiding nieuwbouw de Verwondering 6.01 Overhead | -214 | -183 | -173 | 0 Afschrijving IV Plan | -214 | -183 | -173 | 0 9.01 Reserves | -420 | -420 | -420 | -420 Algemene reserve | -420 | -420 | -420 | -420 surplus Totaal | -1.053 | -986 | -976 | -800 Structureel evenwicht Met structureel evenwicht wordt bedoeld dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Incidentele lasten kunnen door zowel structurele als incidentele baten worden gedekt. De incidentele baten en lasten hebben effect op het structureel begrotingssaldo. Incidentele lasten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo positief en incidentele baten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo negatief. Door het geraamde resultaat (na mutatie reserves) met het saldo van de incidentele baten en lasten te corrigeren wordt het structureel begrotingssaldo berekend. Het saldo van de incidentele baten en lasten betreffen de incidentele baten en lasten uit bovenstaand overzicht.
Het structurele begrotingssaldo, waarin de incidentele baten en lasten buiten beschouwing worden gelaten, bedraagt respectievelijk € 1.522.000 positief, € 286.000 positief, € 522.000 negatief en € 85.000 positief, zoals te zien in onderstaand overzicht: Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten excl. | -58.982 | -57.682 | -58.629 | -58.217 mutaties reserves Baten excl. | 57.615 | 56.346 | 56.915 | 57.307 mutaties reserves Geraamd saldo van | -1.367 | -1.336 | -1.715 | -911 baten en lasten Toevoegingen | 0 | 0 | 0 | 0 reserves 193 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onttrekkingen | 1.405 | 1.386 | 1.257 | 996 reserves Geraamd resultaat | 38 | 50 | -458 | 85 Incidentele lasten | -2.103 | -505 | -85 | 0 (excl. reservestortingen) Incidentele baten | 264 | 64 | 64 | 0 (excl. reservestortingen) Incidentele | 0 | 0 | 0 | 0 toevoegingen reserves Incidentele | 355 | 205 | 85 | 0 onttrekkingen reserves Saldo van | -1.484 | -236 | 64 | 0 incidentele baten en lasten Structureel | 1.522 | 286 | -522 | 85 begrotingssaldo 194 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Toelichting algemene reserve surplus Om inzichtelijk te maken dat wordt voldaan aan de voorwaarden om een algemene reserve surplus te vormen, is onderstaand overzicht opgenomen.
Bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand algemene | 18.259 | 17.522 | 16.947 | 15.984 reserve 1-1 Toevoeging | 38 | 50 | 0 | 85 Onttrekking | 355 | 205 | 543 | 0 Stand algemene | 17.942 | 17.367 | 16.404 | 16.069 reserve 31-12 voor onttrekking surplus Onttrekking | 420 | 420 | 420 | 420 surplus Stand algemene | 17.522 | 16.947 | 15.984 | 15.649 reserve 31-12 na onttrekking surplus Benodigde | 1.855 | 0 | 0 | 0 weerstandscapac iteit surplus Surplus* | 16.087 | 0 | 0 | 0 Max. in te zetten | 1.609 | 0 | 0 | 0 voor het dekken van structurele lasten (10% van het surplus) Ingezet voor het | 420 | 420 | 420 | 420 dekken van structurele lasten Solvabiliteitsratio | 34 | 22 | 21 | 19 (%) * Het surplus is het verschil tussen de stand 31-12 algemene reserve voor onttrekking surplus en de benodigde weerstandscapaciteit.
195 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Geprognosticeerde balans 2027-2030 Bedragen x € 1.000 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 | 31-12-2030 Activa | 72.571 | 104.063 | 105.188 | 109.299 Vaste activa | 59.115 | 90.819 | 91.429 | 94.587 Financiële vaste activa | 1.930 | 1.908 | 1.899 | 1.891 Kapitaalverstrekkingen | 854 | 854 | 854 | 854 Overige langlopende leningen | 1.076 | 1.054 | 1.045 | 1.037 Immateriële vaste activa | 2.443 | 1.982 | 1.523 | 1.063 Kosten onderzoek en | 2.037 | 1.597 | 1.158 | 718 ontwikkelingen Bijdragen aan activa derden | 406 | 385 | 365 | 345 Materiële vaste activa | 54.742 | 86.929 | 88.007 | 91.633 Investeringen economisch nut | 29.480 | 56.727 | 53.707 | 50.856 Investeringen economisch nut | 13.292 | 17.246 | 20.576 | 23.652 met heffing Investeringen maatschappelijk | 10.564 | 11.550 | 12.318 | 15.719 nut Uitgegeven in erfpacht | 1.406 | 1.406 | 1.406 | 1.406 Vlottende activa | 13.456 | 13.244 | 13.759 | 14.712 Liquide middelen | 252 | 252 | 252 | 252 Kas | 2 | 2 | 2 | 2 Bank | 250 | 250 | 250 | 250 Overlopende activa | 2.758 | 2.641 | 2.523 | 2.405 Vooruitbetaalde bedragen | 2.758 | 2.641 | 2.523 | 2.405 Uitzettingen < 1 jaar | 9.140 | 9.145 | 9.150 | 9.155 Vorderingen op openbare | 5.100 | 5.100 | 5.100 | 5.100 lichamen Uitzettingen in 's Rijks | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 schatkist rentetypische looptijd < 1 jaar 196 Begroting 2027 |
versie 9 oktober 2026 31-12-2027 | 31-12-2028 | 31-12-2029 | 31-12-2030 Rekening- | 540 | 545 | 550 | 555 courantverhoudingen niet- financiele instellingen Overige vorderingen | 2.500 | 2.500 | 2.500 | 2.500 Voorraden | 1.306 | 1.206 | 1.834 | 2.900 Onderhanden werk | 1.306 | 1.206 | 1.834 | 2.900 Passiva | 72.571 | 104.063 | 105.188 | 109.299 Vaste passiva | 59.244 | 91.168 | 92.026 | 96.701 Eigen vermogen | 24.417 | 23.277 | 21.757 | 21.040 Algemene reserve | 17.483 | 16.896 | 16.441 | 15.563 Bestemmingsreserves | 6.896 | 6.331 | 5.774 | 5.392 Resultaat na bestemming | 38 | 50 | -458 | 85 Vaste schulden > 1 jaar | 31.307 | 64.507 | 66.607 | 72.407 Onderhandse leningen van | 31.300 | 64.500 | 66.600 | 72.400 binnenlandse banken en overige financiële instellingen Waarborgsommen | 7 | 7 | 7 | 7 Voorzieningen | 3.520 | 3.384 | 3.662 | 3.254 Voorzieningen | 3.520 | 3.384 | 3.662 | 3.254 Vlottende passiva | 13.327 | 12.895 | 13.162 | 12.598 Netto vlotttende schulden | 6.127 | 5.695 | 5.662 | 5.548 Overige kasgeldleningen | 0 | 0 | 0 | 0 Bank | 0 | 0 | 0 | 0 Overige schulden | 6.127 | 5.695 | 5.662 | 5.548 Overlopende passiva | 7.200 | 7.200 | 7.500 | 7.050 Nog te betalen bedragen | 3.700 | 3.700 | 4.000 | 3.550 Ontvangen bedragen van het | 3.500 | 3.500 | 3.500 | 3.500 Rijk 197 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 198 Geprognosticeerd EMU-saldo Binnen de Europese Monetaire Unie
(EMU) is afgesproken dat een land niet meer dan 3% van zijn verdiensten, ook wel bruto binnenlands product (bbp) genoemd, mag uitgeven. Dit geldt voor alle overheidsinstanties, zoals het Rijk en de lokale overheden. Daarom moeten ook gemeenten bijdragen aan het behouden van dit evenwicht. Het EMU-saldo, dat is hoeveel geld er overblijft na alle inkomsten en uitgaven van de overheid, is anders dan het begrotingssaldo dat gemeenten gebruiken. Het verschil zit vooral in het feit dat bij het EMU-saldo ook gekeken wordt naar grote investeringen en transacties met bijvoorbeeld grond. Daarnaast zijn er verschillen in hoe bijvoorbeeld geld uit reserves, voorzieningen en de verkoop van bijvoorbeeld aandelen wordt meegerekend. Gemeenten moeten in hun begroting laten zien wat hun EMU-saldo is.
Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 In onderstaand overzicht wordt het geprognosticeerde EMU-saldo gepresenteerd: (Bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Berekend EMU-SALDO | 1.439 | -3.057 | -32.903 | -2.488 | -5.357 Referentiewaarde gemeente | -2.639 | -2.639 | -2.639 | -2.639 | -2.639 Waterland Verschil EMU-saldo & | 4.078 | -418 | -30.264 | 151 | -2.718 referentiewaarde Mutaties (1 januari tot 31 december) Activa Financiële vaste activa | Kapitaalverstrekkingen | 110 | -37 | -23 | -8 | -9 en leningen Uitzettingen | - | - | - | - | - Vlottende activa | Uitzettingen | 331 | 136 | 5 | 5 | 5 Liquide middelen | 21 | - | - | - | - Overlopende activa | -3.502 | -118 | -117 | -117 | -117 Passiva Vaste passiva | Vaste schuld | -3.307 | 1.107 | 33.200 | 2.100 | 5.800 Vlottende passiva | Vlottende schuld | -2.397 | 2.737 | -432 | -33 | -114 Overlopende passiva | 1.225 | -1.406 | - | 300 | -450 Eventuele boekwinst bij | - | - | - | - | - verkoop effecten en (im)materiële vaste activa Toelichting De gemeente Waterland krijgt in 2027 via reële transacties ongeveer evenveel geld binnen als dat er wordt uitgegeven. 199 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Stand en het gespecificeerde verloop reserves Hieronder wordt een overzicht van de stand en het gespecificeerde verloop van de reserves voor de jaren 2027 - 2030 weergegeven.
Bedragen x € 1.000 Reserve | Saldo | Toevoe | Onttre | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo 1-1- | ging | kking | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- 2027 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene reserve surplus | 1.680 | 0 | -420 | 1.260 | 840 | 420 | 0 Algemene reserve | 15.083, | 1.495 | -355 | 16.223 | 16.056 | 16.021 | 15.563 60325 Afschrijvingen | 535,19 | 0 | -24 | 511 | 487 | 462 | 438 brandweerkazernes | 216 Afschrijving fundering | 11,450 | 0 | 0 | 11 | 11 | 11 | 11 kerktorens | 2 Afschrijving nieuwbouw | 2.566,4 | 0 | -122 | 2.444 | 2.322 | 2.199 | 2.080 gemeentewerf | 6273 Afschrijving voorbereiding | 36,139 | 0 | -36 | 0 | 0 | 0 | 0 nieuwbouw de | 07 Verwondering Afschrijving sporthal | 750 | 0 | -148 | 602 | 454 | 306 | 157 Marijkeveld Afschrijving IV Plan | 571,85 | 0 | -214 | 358 | 176 | 2 | 0 032 Reserve onderhoud | 86,255 | 0 | 0 | 86 | 86 | 86 | 86 openbare verlichting Reserve kapitaallasten | 177,81 | 0 | -10 | 168 | 158 | 148 | 138 kunstgrasveld SDOB | 644 ondergrond 200 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Reserve | Saldo | Toevoe | Onttre | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo 1-1- | ging | kking | 31-12- | 31-12- | 31-12- | 31-12- 2027 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Reserve kapitaallasten | 332,88 | 0 | -40 | 293 | 253 | 213 | 173 kunstgrasveld SDOB toplaag | 504 Reserve | 63,323 | 0 | 0 | 63 | 63 | 63 | 63 compensatieregeling 30-30- 40 Reserve
kapitaallasten | 103,47 | 0 | -13 | 91 | 78 | 65 | 52 toplagen kunstgrasvelden | 2 Reserve Sportpark | 1.000 | 0 | 0 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 Markgouw Reserve kabels en leidingen | 636,18 | 0 | 0 | 636 | 636 | 636 | 636 9 Afschrijvingen | 657,88 | 0 | -25 | 633 | 607 | 582 | 556 Gouwzeeschool | 856 Reserve saldo dienstjaar | 1.494,6 | 38 | -1.495 | 38 | 50 | -458 | 85 54 Totaal | 25.787 | 1.533 | -2.902 | 24.417 | 23.277 | 21.757 | 21.040 ,18077 Toelichting Een aantal reserves zijn gevormd voor de dekking van afschrijvingslasten. Dit zijn: • | Afschrijvingen brandweerkazernes • | Afschrijving fundering kerktorens • | Afschrijvingen nieuwbouw gemeentewerf • | Afschrijvingen voorbereiding nieuwbouw de Verwondering • | Afschrijving voorbereiding sporthal Marijkeveld • | Afschrijving IV Plan • | Kapitaallasten kunstgrasveld SDOB ondergrond • | Kapitaallasten kunstgrasveld SDOB toplaag • | Kapitaallasten toplagen (vier) kunstgrasvelden • | Sportpark Markgouw • | Afschrijvingen Gouwzeeschool De overige reserves zijn om diverse redenen gevormd: • | Algemene reserve surplus Deze reserve is in de Begroting 2025 gevormd om incidentele inkomsten om te zetten in structurele inkomsten voor een periode van 6 jaar. Deze mogelijkheid is door de VNG aangedragen om actuele knelpunten op te lossen.
• | Algemene reserve Een deel van de incidentele baten en lasten wordt aan de reserve toegevoegd respectievelijk onttrokken, zie hiervoor het overzicht Incidentele baten en lasten. Het begrotingssaldo na bestemming wordt ook aan de algemene reserve toegevoegd. • | Reserve onderhoud openbare verlichting Deze reserve is bedoeld voor het groot onderhoud van de openbare verlichting. • | Reserve compensatieregeling 30-30-40 regeling Deze reserve is bedoeld voor ontvangen vergoedingen in verband met het niet voldoen aan de 30-30-40 norm. • | Reserve kabels en leidingen Deze reserve wordt gebruikt voor het herstellen van tracés door nazetting naar aanleiding van gevolgschade na de aanleg van glasvezel. • | Saldo dienstjaar Betreft het verwachte exploitatiesaldo in het betreffende jaar. 201 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 202 Stand en het gespecificeerde verloop voorzieningen Gemeente Waterland heeft diverse voorzieningen gevormd. Een aantal voorzieningen zijn gevormd voor het onderhoud van kapitaalgoederen. Dit zijn: • Baggeren haven Monnickendam • Buitensport • Onderhoud civiele kunstwerken • Onderhoud gebouwen • Onderhoud oevers • Onderhoud wegen De overige voorzieningen hebben diverse doelen: • Pensioenverplichting wethouders Voorziening ter dekking van de pensioenverplichtingen voor wethouders.