CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

425-17 Begroting 2027 versie 9 oktober 2026

Oordeelsvormende vergadering 29 oktober 2026, gemeente WaterlandBij agendapunt: Raadsvoorstel Begroting 202748.653 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 6

We zorgen ervoor dat 100% van de huishoudens met veiligheidsproblematiek die in beeld komen, volgens de herijkte werkwijze worden beoordeeld en begeleid, waarbij het lokale team de regie voert en waar nodig specialistische expertise inzet. De voortgang monitoren we gedurende 2027 aan de hand van casusbesprekingen en werkafspraken, zodat eind 2027 de nieuwe werkwijze volledig is ingebed in het Stevig Lokaal Team. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering PersoonsGerichte Aanpak Jeugd en Veiligheid Nummer 3.05.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving We versterken de preventieve aanpak van jeugdproblematiek door samen te werken met gemeenten, politie, justitie, jeugdhulp en onderwijs. We signaleren risico's vroegtijdig en zetten waar nodig een integrale aanpak in om overlast, criminaliteit en onveiligheid te voorkomen. Via de pilot van het Zorg- en Veiligheidshuis zetten we voor jongeren met complexe problematiek een Persoonsgerichte Aanpak (PGA) in. De pilot loopt tot medio 2027 en wordt vervolgens geëvalueerd. Lokaal werken we nauw samen met wijkagenten, jongerenwerk, scholen, Openbare Orde en Veiligheid en Zorg en Veiligheid, zodat we signalen tijdig oppakken en passende ondersteuning kunnen bieden.

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 3.01 Onderwijs | -1.911 | 105 | -1.807 Openbaar | -16 | 0 | -16 basisonderwijs Onderwijshuisvesting | -1.168 | 80 | -1.088 Onderwijsbeleid en | -727 | 25 | -702 leerlingzaken 3.02 Sociale | -21.103 | 4.603 | -16.501 voorzieningen Samenkracht en | -1.558 | 1.159 | -399 burgerparticipatie Toegang en | -672 | 0 | -672 eerstelijnsvoorziening en WMO Toegang en | -2.133 | 0 | -2.133 eerstelijnsvoorziening en Jeugd Inkomensregelingen | -4.066 | 2.860 | -1.206 WSW en beschut werk | -1.586 | 324 | -1.262 Hulpmiddelen en | -631 | 0 | -631 diensten (WMO) Huishoudelijke hulp | -2.267 | 260 | -2.007 (WMO) Begeleiding (WMO) | -1.187 | 0 | -1.187 Dagbesteding (WMO) | -656 | 0 | -656 Overige | -18 | 0 | -18 maatwerkarrangemen ten (WMO) Jeugdhulp ambulant | -469 | 0 | -469 lokaal Jeugdhulp ambulant | -3.488 | 0 | -3.488 regionaal Jeugdhulp met verblijf | -322 | 0 | -322 lokaal Jeugdhulp met verblijf | -813 | 0 | -813 regionaal Jeugdhulp met verblijf | -57 | 0 | -57 landelijk PGB WMO | -266 | 0 | -266 PGB Jeugd | -156 | 0 | -156 Jeugdbescherming | -411 | 0 | -411 Cordinatie en beleid | -92 | 0 | -92 WMO Cordinatie en beleid | -255 | 0 | -255 Jeugd 88 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Lasten 2027 | Baten 2027 |

Saldo 2027 3.03 Volksgezondheid | -504 | 200 | -304 Volksgezondheid | -504 | 200 | -304 Totaal | -23.519 | 4.908 | -18.611 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Indicator 17 | Absoluut | per 1.000 | DUO | Nb | 2,4 | Nb | Nb verzuim | leerlingen 18 | Relatief | per 1.000 | DUO | 37 | 22 | Nb | Nb verzuim | leerlingen 19 | Vroegtijdi | % | Ingrado | 2,7 | 2 | Nb | Nb g schoolver laters zonder startkwali ficatie (vsv-ers) 21 | Banen | per 1.000 | LISA | 481,6 | 488,7 | Nb | Nb inwoners van 15-64 jaar 22 | Jongeren | % | CBS | 0 | Nb | Nb | Nb met een delict voor de rechter 23 | Kinderen | % | CBS | 4 | 4 | Nb | Nb in uitkerings gezin 24 | Netto | % | CBS | 72,9 | 72,6 | 72,8 | Nb arbeidspa rticipatie 26 | Werkloze | % | CBS | Nb | 1 | Nb | Nb jongeren 27 | Personen | per | CBS | 132,4 | 144 | 136,7 | Nb met een | 10.000 bijstands | inwoners uitkering 28 | Lopende | per | CBS | 106,4 | 116,8 | 96,9 | Nb re- | 10.000 integratie | inwoners voorzieni | van 15-64 ngen | jaar 29 | Jongeren | % | CBS | 11,5 | 12 | 11,8 | Nb met jeugdhulp 89 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 Indicator (aandeel jongeren tot 18 jaar) 30 | Jongeren | % | CBS | 0,4 | 0,3 | 0,5 | Nb met jeugdbesc herming (aandeel jongeren tot 18 jaar) 31 | Jongeren | % | CBS | Nb | Nb | Nb | Nb met jeugdrecl assering

(aandeel jongeren van 12 tot 23 jaar) 32 | Cliënten | per | GMSD | 680 | 690 | 710 | Nb met een | 10.000 maatwerk | inwoners arrangem ent WMO Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiël | e belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (door de betreffende verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. GGD Zaanstreek-Waterland De Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) | is de belangenbehartiger van de regio Zaanstreek-Waterland op het gebied van collectieve preventie en andere gemeentelijke activiteiten in het kader van de gezondheidszorg. 90 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 91 Bestuur Omschrijving programma Het programma Bestuur richt zich op het democratisch proces. Daarnaast gaat dit programma over de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers, het laten participeren van onze inwoners, de speerpunten voor de organisatie en het financieel beleid.

Doelstellingen Nummer Wat willen we bereiken? Prioritering collegeperiode 2026- 2030 Status Bestuur 4.01.1 Werken aan een wendbare en lerende organisatie Ja  In uitvoering 4.01.2 Burgerparticipatie Ja  In uitvoering 4.01.3 Financieel beleid Nee  In uitvoering 4.01.4 Dienstverlening Ja  In uitvoering 4.01.5 Bereikbaarheid gemeente Nee  In uitvoering 4.01.6 Verbinding inwoners met bestuur en organisatie Nee  Gepland 4.01.7 Regionale samenwerking (MRA/ZaWa) Nee  In uitvoering Programmaonderdeel Bestuur Wat willen we bereiken? Werken aan een wendbare en lerende organisatie We werken aan een wendbare en lerende organisatie, waarin medewerkers zich continu ontwikkelen en inspelen op veranderingen in het werk en in de maatschappij. We verbinden leren nadrukkelijk aan de dagelijkse praktijk, versterken het aanpassingsvermogen van medewerkers en teams en dragen zo bij aan een toekomstbestendige organisatie.

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 92 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Werken aan een wendbare en lerende organisatie 4.01.1.1 Doorontwikkelen HR-systeem en datagedreven sturing Nee  Nog niet gestart 4.01.1.2 Implementeren digitaal leerplatform Nee  Nog niet gestart 4.01.1.3 Versterken bestuurlijke advisering Nee  In uitvoering 4.01.1.4 Inzetten op verzuimpreventie Nee  In uitvoering 4.01.1.5 Open en transparante bestuurscultuur Ja  Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? Doorontwikkelen HR-systeem en datagedreven sturing Nummer 4.01.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving We ontwikkelen het HR-systeem na livegang per 1 januari 2027 door tot een sturingsinstrument voor de strategische personeelsplanning. We richten de belangrijkste HR‑processen in als uniforme workflows rond in-, door- en uitstroom, zodat deze eenduidig verlopen en beter aansluiten op de personeelsopgaven. Uiterlijk 1 juni 2027 hebben we een dashboard ontwikkeld voor HR, management en bestuur met inzicht in kengetallen van onder andere instroom, doorstroom, uitstroom en verzuim. We gebruiken deze inzichten om actief te sturen op personeelsinzet en ontwikkeling en ondersteunen daarmee de strategische personeelsplanning en de managementcyclus.

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  Nog niet gestart Implementeren digitaal leerplatform Nummer 4.01.1.2 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 93 Doel behaald? Nee Omschrijving Uiterlijk december 2027 implementeren we een digitaal leerplatform en maakt minimaal 80% van de medewerkers actief gebruik van het platform, waarbij jaarlijks tenminste 70% van de medewerkers één of meer leeractiviteiten afrondt. Hiermee maken we leren laagdrempelig en toegankelijk voor alle medewerkers, met een breed en actueel leeraanbod gericht op zowel vakinhoudelijke kennis als ontwikkeling van competenties en vaardigheden. Hierdoor verankeren we leren in het werk en stimuleren we gericht continu ontwikkelen en kennisdeling binnen de organisatie. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  Nog niet gestart Versterken bestuurlijke advisering Nummer 4.01.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Uiterlijk 31 december 2026 is de kwaliteit van de bestuurlijke advisering aantoonbaar versterkt door: 1. alle bestuurlijke adviezen te voorzien van een integrale afweging van beleidsmatige, financiële, juridische en uitvoeringsaspecten; 2. minimaal vier keer per jaar een evaluatie uit te voeren met college en Managementteam over de kwaliteit en bruikbaarheid van de advisering; 3.

organisatie te trainen op de aspecten kwaliteit, volledigheid, strategische relevantie en bestuurlijke sensitiviteit. Hierdoor wordt bijgedragen aan een open en transparante bestuurscultuur, waarin relevante ontwikkelingen, besluiten en risico’s actief, tijdig en volledig worden gedeeld, zodat kwalitatief hoogwaardige en zorgvuldig afgewogen besluitvorming mogelijk wordt. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Inzetten op verzuimpreventie Nummer 4.01.1.4 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 94 Doel behaald? Nee Omschrijving We houden het ziekteverzuim onder 6%, zodat afdelingen stabiel bezet blijven en werkzaamheden continu doorgaan en kunnen meebewegen met veranderingen. We versterken de uitvoering van het arbobeleid door het aanstellen van een arbocoördinator, waardoor arbotaken structureel en doelgericht worden opgepakt en de samenhang in de aanpak toeneemt. We zetten nadrukkelijk in op vroegsignalering van (dreigend) verzuim en ondersteunen leidinggevenden actief in het tijdig herkennen en bespreekbaar maken van signalen. Daarbij analyseren we periodiek verzuimdata en sturen we actief op trends en risicogroepen. Op basis van de uitkomsten van het PSA-onderzoek voeren we gerichte interventies uit op onder andere werkdruk en psychosociale belasting.

Daarnaast maken we inzetbaarheid, vitaliteit en werkdruk structureel onderdeel van het gesprek tussen leidinggevende en werknemer. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Open en transparante bestuurscultuur Nummer 4.01.1.5 Doel behaald? Nee Omschrijving Minstens eenmaal per jaar bespreken raad, college en MT de heersende bestuurscultuur. Onderdeel van deze bespreking is de onderlinge informatievoorziening. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status  Nog niet gestart Wat willen we bereiken? Burgerparticipatie We willen inwoners op een duidelijke en passende manier betrekken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid en projecten, zodat hun kennis en inbreng bijdragen aan beter beleid en meer draagvlak, met helderheid over de mate van invloed.

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Nummer | Wat gaan we | Prioritering collegeperiode | Status daarvoor doen? | 2026-2030 Burgerparticipatie 4.01.2.1 | Bewonersinitiatie | Nee |  | In uitvoering ven 4.01.2.2 | Integrale aanpak | Nee |  | In uitvoering burgerparticipatie 4.01.2.3 | Verbeteren | Ja |  | Nog niet verbinding met | gestart de kernen Wat gaan we daarvoor doen? Bewonersinitiatieven Nummer 4.01.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden bewonersinitiatieven actief gefaciliteerd, waarbij voor initiatieven duidelijk is hoe deze ingediend en behandeld worden en inwoners gebruik kunnen maken van het uitdaagrecht. De bewonersinitiatieven worden zichtbaar gemaakt op het participatieplatform dat we in 2026 hebben gelanceerd. Prioritering collegeperiode 2026 | -2030 Nee Status  In uitvoering Integrale aanpak burgerparticipatie Nummer 4.01.2.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden participatietrajecten uitgevoerd volgens de vastgestelde integrale aanpak, waarbij alle trajecten met participatie beschikken over een participatieplan en een participatieverslag. Prioritering collegeperiode 2026 | -2030 Nee Status  In uitvoering 95 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 96 Verbeteren verbinding met de kernen Nummer 4.01.2.3 Doel behaald? Nee Omschrijving We gaan het bestuurlijk convenant met de kernraden evalueren.

Bij de evaluatie wordt meegenomen, het onderzoek naar de wenselijkheid van een kernregisseur. We komen dan tot een voorstel hoe de kernen beter bediend kunnen worden. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status  Nog niet gestart Wat willen we bereiken? Financieel beleid Het financieel beleid richt zich op het versterken van de financiële beheersing binnen de organisatie. In 2027 zetten we in op kostenbeheersing, professioneel opdrachtgeverschap en de verdere ontwikkeling van contractmanagement. Door meer grip te krijgen op contracten, uitgaven en prestaties vergroten we de doelmatigheid van onze dienstverlening en verbeteren we de voorspelbaarheid van financiële resultaten. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Financieel beleid 4.01.3.1 Kostenbeheersing Nee  In uitvoering 4.01.3.2 Versterken rol als opdrachtgever Nee  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Kostenbeheersing Nummer 4.01.3.1 Doel behaald? Nee Omschrijving De komende vier jaar zetten wij de ingezette lijn van realistisch begroten voort. Door middel van dashboards, managementrapportages en periodieke monitoring vergroten wij het inzicht in de Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 97 ontwikkeling van kosten, budgetten en afwijkingen. Hierdoor kunnen budgethouders en management tijdig signaleren, bijsturen en waar nodig maatregelen treffen.

Deze aanpak draagt bij aan een betere financiële beheersing, een hogere voorspelbaarheid van de begrotingsuitvoering en een transparante sturing op gemeentelijke middelen. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Versterken rol als opdrachtgever Nummer 4.01.3.2 Doel behaald? Nee Omschrijving De komende bestuursperiode wordt ingezet op het versterken van professioneel opdrachtgeverschap. Een structurele en integrale aanpak van contractmanagement draagt bij aan betere beheersing van kosten, risico's en contractuele verplichtingen. Door meer inzicht te creëren in lopende contracten en de prestaties van leveranciers kan tijdig worden bijgestuurd en wordt de doelmatige inzet van gemeentelijke middelen bevorderd. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Dienstverlening We willen dienstverlening bieden die duidelijk, betrouwbaar en inwonergericht is, waarbij inwoners snel antwoord krijgen en weten waar zij aan toe zijn.

Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Dienstverlening 4.01.4.1 Tijdige en duidelijke dienstverlening Ja  In uitvoering 4.01.4.2 In één keer goed en samenhangend afhandelen Nee  In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 98 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status 4.01.4.3 Continu verbeteren op basis van signalen Nee  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Tijdige en duidelijke dienstverlening Nummer 4.01.4.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 ontvangen inwoners tijdig een reactie op hun vraag of verzoek, waarbij minimaal 90% van de vragen binnen drie werkdagen een reactie of update krijgt en de communicatie als duidelijker wordt ervaren. - We zorgen ervoor dat inwoners snel een reactie krijgen op hun vraag, melding of verzoek. - We communiceren helder en begrijpelijk, zodat inwoners weten waar zij aan toe zijn. - We werken volgens eenduidige afspraken voor inwonerscontact. - Daar waar mogelijk zal de regeldruk voor inwoners en ondernemers verminderd worden.

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status  In uitvoering In één keer goed en samenhangend afhandelen Nummer 4.01.4.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden vragen van inwoners zoveel mogelijk in één keer goed afgehandeld, waarbij processen zijn ingericht op eigenaarschap en samenwerking en het aantal overdrachtsmomenten aantoonbaar is afgenomen ten opzichte van 2026. - We verbeteren processen en samenwerking tussen afdelingen, zodat vragen niet blijven liggen of worden doorverwezen. - We zorgen voor duidelijk eigenaarschap op vragen en dossiers. - We richten dienstverlening zo in dat inwoners zoveel mogelijk in één keer goed geholpen worden. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 99 Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Continu verbeteren op basis van signalen Nummer 4.01.4.3 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden signalen van inwoners, waaronder meldingen openbare ruimte, aantoonbaar gebruikt om de dienstverlening te verbeteren, waarbij meldingen structureel worden opgepakt en leiden tot concrete verbeteracties ten opzichte van 2026. - We gebruiken signalen uit inwonerstevredenheidsonderzoeken, klantreizen en inwonerscontact om de dienstverlening te verbeteren. - We stimuleren inwoners om meldingen over de openbare ruimte actief te doen via de FIXI‑app, zodat we beter zicht hebben op wat er speelt in de gemeente.

- We zorgen dat meldingen serieus worden opgepakt en benutten deze als waardevolle input voor verbetering van processen en beleid. - We vertalen signalen naar concrete verbeteracties en monitoren de effecten hiervan. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Bereikbaarheid gemeente We willen goed bereikbaar zijn voor inwoners, zodat zij eenvoudig contact met de gemeente kunnen opnemen en snel een reactie of afspraak krijgen. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Bereikbaarheid gemeente 4.01.5.1 Bereikbaarheid gemeente Nee  In uitvoering 4.01.5.2 Kortere responsetijden Nee  In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 100 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status 4.01.5.3 Openstelling gemeentehuis Nee  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Bereikbaarheid gemeente Nummer 4.01.5.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is de gemeente goed bereikbaar via alle kanalen, waarbij inwoners eenvoudig contact kunnen opnemen en de ervaren bereikbaarheid aantoonbaar is verbeterd ten opzichte van 2026.

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Kortere responsetijden Nummer 4.01.5.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 ontvangen inwoners tijdig een reactie op hun vraag, waarbij minimaal 90% van de vragen binnen 3 werkdagen een reactie of update krijgt en terugbelverzoeken betrouwbaar worden nagekomen. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Openstelling gemeentehuis Nummer 4.01.5.3 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 101 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 sluiten de openingstijden van het gemeentehuis aantoonbaar aan op de behoeften van inwoners, waarbij inwoners op passende momenten terecht kunnen en de tevredenheid over bereikbaarheid is verbeterd ten opzichte van 2026. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Verbinding inwoners met bestuur en organisatie We willen de verbinding tussen inwoners en bestuur versterken, zodat inwoners zich gehoord voelen en vertrouwen hebben in de gemeente en het bestuur.

Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Verbinding inwoners met bestuur en organisatie 4.01.6.1 Optimaliseren inhoud website Nee  Nog niet gestart 4.01.6.2 Onderzoeken aansluiting nieuwsbrief bij inwoners Nee  Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? Optimaliseren inhoud website Nummer 4.01.6.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is de inhoud van de gemeentelijke website aantoonbaar verbeterd, waarbij door de inzet van een webredactie de informatie actueel en beheerd is en de website voldoet aan de eisen voor digitale toegankelijkheid. - We richten een webredactie in met medewerkers vanuit verschillende beleidsterreinen die verantwoordelijk zijn voor de inhoud van de website, zodat informatie beter aansluit op de praktijk en sneller wordt geactualiseerd. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 102 - We zorgen dat de informatie op de website actueel, duidelijk en volledig is, zodat inwoners de juiste informatie kunnen vinden en minder afhankelijk zijn van direct contact met de gemeente. - We verbeteren de website op het gebied van digitale toegankelijkheid, zodat alle inwoners de informatie goed kunnen gebruiken, conform geldende toegankelijkheidseisen.

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  Nog niet gestart Onderzoeken aansluiting nieuwsbrief bij inwoners Nummer 4.01.6.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 is onderzocht in hoeverre de nieuwsbrief aansluit bij de behoeften van inwoners en zijn op basis van deze inzichten aantoonbare verbeteringen doorgevoerd in de inhoud en opzet van de nieuwsbrief. - We onderzoeken in hoeverre de gemeentelijke nieuwsbrief aansluit bij de behoeften en interesses van inwoners. - We passen de inhoud en opzet van de nieuwsbrief aan op basis van de uitkomsten, zodat deze beter aansluit bij de doelgroep. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  Nog niet gestart Wat willen we bereiken? Regionale samenwerking (MRA/ZaWa) De gemeente Waterland is deelnemer in de bestuurlijke netwerkorganisaties MRA en ZaWa. ZaWa vormt één van de zeven deelregio's van het MRA-netwerk. De samenwerkingen in de MRA en ZaWa richten zich op thema’s van de fysieke leefomgeving. Bestuurders uit ZaWa vertegenwoordigen de regio en daarmee de gemeenten aan de MRA-overlegtafels. Portefeuillehouders van Waterland zitten alleen aan de bestuurstafels van ZaWa. De raad en het college van Waterland hebben zich aan de samenwerkingsafspraken van de MRA en ZaWa gecommitteerd. De MRA hanteert abstracte kaders en de thematiek is vaak “hoog over”.

Beperkte capaciteit dwingt ons tot een voortdurende afweging tussen de inbreng in uren en de concrete meerwaarde die dat heeft voor onze inwoners. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 103 Zowel in de MRA als de ZaWa-samenwerking blijven we actief deelnemen, met dien verstande dat daarin verantwoorde afwegingen blijven worden gemaakt. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Regionale samenwerking (MRA/ZaWa) 4.01.7.1 Activiteiten regionale samenwerking Nee  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Activiteiten regionale samenwerking Nummer 4.01.7.1 Nee Omschrijving De activiteiten bestaan uit of hebben tot doel: - opbouwen van inhoudelijke kennis van (boven)regionale beleidsdossiers en het op basis daarvan eventueel identificeren van strategische vraagstukken die voor de regio en Waterland betekenis hebben; - (voorbereiding) van (boven) regionaal overleg; - procedurele aspecten van samenwerking en governance; - P&C-cyclus regionale samenwerking (jaarplan, tussen- en eindrapportage, etc.); - besluitvormingscyclus Waterland i.v.m. regionale aspecten. De praktijk wijst uit dat de tijd en ruimte veelal ontbreekt voor regionale activiteiten. De beperkte uitvoeringscapaciteit dwingt tot het maken van keuzes over waar wel en waar niet of minder wordt ingezet.

Verhouding tijd, capaciteit, maatschappelijke relevantie en aantoonbare meerwaarde voor de inwoners van Waterland bepalen in het algemeen de inzet. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 4.01 Bestuur | -2.782 | 466 | -2.317 Bestuur | -1.607 | 0 | -1.607 Burgerzaken | -1.175 | 466 | -710 Totaal | -2.782 | 466 | -2.317 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Indicator 1 | Formatie | FTE per | Eigen | 8,7 | 8,8 | 9,1 | 9,7 1.000 | gegevens inwoners 2 | Bezetting | FTE per | Eigen | 8,8 | 8,3 | 8,2 | 9,1* 1.000 | gegevens inwoners 3 | Apparaats | Kosten | Eigen | 1.066,10 | 1.133,00 | 1.267,56 | 1.288,00 kosten | per | gegevens inwoner 4 | Externe | Kosten als | Eigen | 4,30% | 4,10% | 4,30% | 4,40% inhuur | percentag | gegevens e van totale loonsom + totale inhuur externen *De indicator Bezetting is een momentopname van de werkelijke bezetting (formatie excl. de vacatureruimte) op peildatum 19-8-2026 Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen. 104 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 105 Algemene dekkingsmiddelen Omschrijving programma Het programma Algemene dekkingsmiddelen richt zich op alle middelen die vrij inzetbaar zijn.

De niet vrij inzetbare middelen zijn ondergebracht in de diverse overige programma's. Zie hiervoor ook paragraaf A Lokale heffingen onder Toelichting. In dit programma besteden we aandacht aan dividend, lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, de algemene uitkering, het saldo van de financieringsfunctie en de overige dekkingsmiddelen. Het gewenste maatschappelijke effect is dat de gemeente voldoende en stabiele inkomsten heeft om de voorzieningen voor inwoners te kunnen blijven betalen. Dit zorgt ervoor dat de gemeente kan investeren in een fijne, veilige en gezonde leefomgeving voor iedereen. Doelstellingen Nummer Wat willen we bereiken? Prioritering collegeperiode 2026- 2030 Status Saldo van financieringsfunctie 5.04.1 Een sluitende en doelmatige financieringsfunctie Nee  In uitvoering Overige algemene dekkingsmiddelen 5.05.1 Stabiele inkomsten Ja  In uitvoering

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 106 Programmaonderdelen Saldo van financieringsfunctie Wat willen we bereiken? Een sluitende en doelmatige financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie is het saldo van: - de verwachte te betalen rente over de aangegane leningen en over de aan te trekken middelen; - de verwachte te ontvangen rente over de uitzettingen. Het realiseren van een sluitende en doelmatige financieringsfunctie door het minimaliseren van financieringskosten en -risico's, met behoud van voldoende liquiditeit en in overeenstemming met de wettelijke kaders. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Een sluitende en doelmatige financieringsfunctie 5.04.1.1 Treasury Nee  In uitvoering 5.04.1.2 Renteopbrengste n Nee  In uitvoering 5.04.1.3 Renteresultaat Nee  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Treasury Nummer 5.04.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Wij streven ernaar om de leningenportefeuille aan te laten sluiten bij de investeringsbehoefte. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Renteopbrengsten Nummer 5.04.1.2 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 107 Omschrijving Voor uitstaande leningen hanteren wij een marktconform rentetarief.

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Renteresultaat Nummer 5.04.1.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Het doel is om op grond van landelijke wetgeving een maximaal renteresultaat van 25% te hanteren. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Overige algemene dekkingsmiddelen Wat willen we bereiken? Stabiele inkomsten De gemeente streeft naar voldoende en stabiele inkomsten om de plannen en uitgaven van de gemeente te kunnen betalen, zowel nu als in de toekomst. Nummer Naam Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Stabiele inkomsten 5.05.1.1 Lokale lasten Ja  In uitvoering 5.05.1.2 Dividend Nee  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Lokale lasten Nummer 5.05.1.1 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Omschrijving De lokale lasten en retributies niet meer laten stijgen dan met een inflatiecorrectie. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status  In uitvoering Dividend Nummer 5.05.1.2 Doel behaald? Nee Omschrijving De gemeente ontvangt dividend van de BNG, Alliander | en HVC. Zie voor een verdere toelichting hierop Paragraaf F, Verbonden partijen. Deze opbrengsten worden gebruikt om de begroting rond te krijgen.

Prioritering collegeperiode 2026 | -2030 Nee Status  In uitvoering Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 5.01 Dividend | -12 | 220 | 208 Treasury | -12 | 220 | 208 5.02 Lokale heffingen | -418 | 6.977 | 6.559 waarvan de besteding niet gebonden is OZB woningen | -313 | 4.037 | 3.724 OZB niet-woningen | -79 | 1.205 | 1.127 Parkeerbelasting | -2 | 465 | 463 Belastingen overig | -18 | 133 | 115 Economische | -6 | 1.138 | 1.132 promotie 5.03 Algemene | 0 | 36.773 | 36.773 uitkering Algemene uitkeringen | 0 | 36.773 | 36.773 en overige uitkeringen gemeentefonds 108 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 5.04 Saldo van | -892 | 278 | -614 financieringsfunctie Treasury | -892 | 278 | -614 5.05 Overige | 931 | 0 | 931 algemene dekkingsmiddelen Treasury | 931 | 0 | 931 Totaal | -391 | 44.249 | 43.857 Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen. 109 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 110 Overhead Omschrijving programma Het programma Overhead is gericht op de kosten die gemaakt worden in het primaire proces van de gemeente. Hieronder vallen bijvoorbeeld de kosten voor ondersteunend personeel en facilitaire voorzieningen.

Doelstellingen Nummer Wat willen we bereiken? Prioritering collegeperiode 2026- 2030 Status Overhead 6.01.1 Informatievoorziening Nee  In uitvoering 6.01.2 Verbonden partijen Nee  Gepland 6.01.3 Informatiebeveiliging Nee  In uitvoering 6.01.4 Grip op kosten Sociaal Domein Ja  Gepland 6.01.5 Een financieel gezonde begroting Ja  In uitvoering Programmaonderdeel Overhead Wat willen we bereiken? Informatievoorziening In 2026 is, als onderdeel van Organisatieontwikkeling, een nieuwe werkplek en een nieuw zaaksysteem in gebruik genomen en is er veel aandacht geweest voor het verbeteren van de kwaliteit van onze gegevens. Ook op het gebied van informatiebeheer en archief hebben we grote stappen gezet: Waterland “staat weer op groen” voor wat betreft het Interbestuurlijk Toezicht op ons archief door de provincie. We hebben de basis van onze informatievoorziening hiermee een stuk beter op orde.

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 111 Vanuit de pijler “Datagedreven werken binnen de digitale transformatie” is de volgende logische stap dat we de data die we hebben gebruiksvriendelijk en veilig ter beschikking gaan stellen via dashboards met daarin inzicht in onder andere budgetten, bezetting en werkvoorraden. Uiteindelijk willen we toe naar het gebruik maken van voorspellende modellen. Team informatievoorziening werkt hierbij nauw samen met de informatiebeveiligingsfunctionaris (Chief Information Security Officer, CISO). Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Informatievoorziening 6.01.1.1 Dienstverlening en Strategisch Plan Nee  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Dienstverlening en Strategisch Plan Nummer 6.01.1.1 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 wordt steeds meer informatie openbaar gemaakt voor onze inwoners en ondernemers in het kader van de Wet open overheid (Woo). We gebruiken het Gemeentelijk Publicatieplatform om openbare gemeentelijke informatie centraal toegankelijk maken. Dit draagt bij aan een transparante overheid. We investeren in de verdere verbetering van de kwaliteit van het informatiebeheer en daarmee van onze informatiehuishouding. Daarmee ondersteunen wij een efficiënte uitvoering van onze taken en een betere dienstverlening aan inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden.

In 2027 gaan we onze gegevens gebruiksvriendelijk en veilig ter beschikking stellen middels dashboards die medewerkers en bestuurders inzicht geven in oa budgetten, bezetting en werkvoorraden. We gaan toewerken naar het gebruik maken van voorspellende modellen, waardoor we beter kunnen inspelen op toekomstige ontwikkelingen. Dit pakken we in 2027 op in het programma. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Verbonden partijen - We voeren effectief en efficiënt regie over de verbonden partijen. De basis hiervoor is de Nota verbonden partijen gemeente Waterland 2024. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 112 - Eind 2023 is er een overzicht gemaakt van alle samenwerkingsvormen. Elke vier jaar beoordelen we deze samenwerkingsvormen intern. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Verbonden partijen 6.01.2.1 Actualiseren nota Verbonden Partijen Nee  Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? Actualiseren nota Verbonden Partijen Nummer 6.01.2.1 Doel behaald? Nee Omschrijving De volgende beoordeling van de interne samenwerkingsvormen vindt plaats in het derde of vierde kwartaal van 2027.

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  Nog niet gestart Wat willen we bereiken? Informatiebeveiliging Als gemeente vinden wij het belangrijk dat inwoners en ondernemers erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens veilig zijn. Hiervoor moeten wij voldoen aan de nieuwe Cyberbeveiligingswet en aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2), het landelijke normenkader voor alle overheden. Daarbij komt er een managementsysteem waarmee informatiebeveiliging een vast onderdeel wordt van onze bedrijfsvoering: doorlopend risico's beoordelen, maatregelen treffen en bijsturen waar nodig. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Informatiebeveiliging 6.01.3.1 Risicogestuurd werken Nee  In uitvoering 6.01.3.2 Implementatie Baseline Informatiebeveili Nee  In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 113 Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status ging Overheid 2 (BIO) 6.01.3.3 Bedrijfscontinuïte itsmanagement Nee  In uitvoering 6.01.3.4 Implementatie managementsyst eem voor informatiebeveili ging Nee  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Risicogestuurd werken Nummer 6.01.3.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Risicogestuurd werken m.b.t.

informatiebeveiliging betekent dat beveiligingsmaatregelen worden geprioriteerd op basis van de waarschijnlijkheid en impact van risico's, zodat beschikbare middelen doelgericht worden ingezet waar de grootste bedreigingen liggen. In 2027 voert de gemeente risicoanalyses uit op alle kritische processen en brengt de algemene informatiebeveiligingsrisico's in kaart. Op basis van deze risico's worden er keuzes gemaakt welke risico's pakken we op en welke risico's (dan al niet tijdelijk) worden er geaccepteerd. Verder wordt er bij de aanschaf van nieuwe IT- systemen worden vooraf risicoanalyses uitgevoerd zodat beveiligingseisen vanaf het begin worden meegenomen. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Implementatie Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO) Nummer 6.01.3.2 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 doorloopt de gemeente voor twee van de tien kritische processen alle eisen van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2). Waar mogelijk pakt de gemeente maatregelen waar niet aan voldaan is meteen op. Eind 2027 is daarmee helder welke aanvullende maatregelen de organisatie Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 114 nog moet treffen om aan het landelijke normenkader te voldoen. met deze aanpak volgt de gemeente het advies vanuit de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) onderdeel van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Bedrijfscontinuïteitsmanagement Nummer 6.01.3.3 Doel behaald? Nee Omschrijving Naar aanleiding van de Rekenkamerrapportage over bedrijfscontinuïteitsmanagement stelt de gemeente in 2027 voor twee van de tien kritische processen vast hoe deze bij een verstoring zo snel mogelijk doorgang kunnen vinden. Dit volgens de aanbevelingen vanuit de rekenkamer. Hiermee wordt geborgd dat essentiële dienstverlening aan inwoners en ondernemers ook bij onvoorziene omstandigheden zo veel mogelijk doorloopt. Dit zal gebeuren volgens het plan van aanpak dat in 2026 nog wordt opgeleverd. Met deze aanpak volgt de gemeente het advies op vanuit de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) onderdeel van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de rekenkamer. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Implementatie managementsysteem voor informatiebeveiliging Nummer 6.01.3.4 Doel behaald? Nee Omschrijving In 2027 worden alle kritische processen opgenomen in het managementsysteem voor informatiebeveiliging. Daarmee wordt informatiebeveiliging structureel verankerd in de bedrijfsvoering en beschikt de gemeente over een doorlopend proces om risico's te signaleren, eventueel waar nodig maatregelen te treffen en de effectiviteit daarvan te bewaken.

Dit managementsysteem is ook wel Information Security Management Systeem genoemd (ISMS) en dit is één van de vereiste uit de Cyberbeveiligingswet. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 115 Prioritering collegeperiode 2026-2030 Nee Status  In uitvoering Wat willen we bereiken? Grip op kosten Sociaal Domein We willen real time inzicht in de kosten van het Sociaal Domein zodat wij kunnen anticiperen op actuele ontwikkelingen. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Grip op kosten Sociaal Domein 6.01.4.1 Integratie financiële administratie Sociaal Domein Ja  Nog niet gestart 6.01.4.2 Rapportage aan de raad Ja  Nog niet gestart Wat gaan we daarvoor doen? Integratie financiële administratie Sociaal Domein Nummer 6.01.4.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Om grip te krijgen op de kosten van het Sociaal Domein moet de administratie van het Sociaal Domein aansluiten op de financiële administratie van de gemeente. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status  Nog niet gestart Rapportage aan de raad Nummer 6.01.4.2 Doel behaald? Nee Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 116 Omschrijving Frequente rapportage aan de raad via de P&C-cyclus waarbij ingegaan wordt op de effectiviteit en efficiency van de uitvoering van het Sociaal Domein.

Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status  Nog niet gestart Wat willen we bereiken? Een financieel gezonde begroting Een structureel financieel gezonde gemeente en versterken van de financiële weerbaarheid. Nummer Wat gaan we daarvoor doen? Prioritering collegeperiode 2026-2030 Status Een financieel gezonde begroting 6.01.5.1 Structureel sluitende meerjarenbegroti ng Ja  In uitvoering Wat gaan we daarvoor doen? Structureel sluitende meerjarenbegroting Nummer 6.01.5.1 Doel behaald? Nee Omschrijving Aanbieden van een structurele meerjarenbegroting waarbij reserves niet meer worden gebruikt om structurele lasten te dekken. Prioritering collegeperiode 2026-2030 Ja Status  In uitvoering Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 6.01 Overhead | -10.030 | 199 | -9.831 Overhead | -10.030 | 199 | -9.831 Totaal | -10.030 | 199 | -9.831 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Indicator 5 | Overhead | Percentag | Eigen | 18,30% | 17,80% | 17,80% | 16,70% e van | gegevens totale lasten Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd.

Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdrage (door de verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. Waterlands Archief De publieke taak van het archief komt voort uit de Archiefwet, die overheidsorganisaties oplegt om archieven publiek toegankelijk te maken. Het Waterlands Archief (WA) is een hiervoor opgericht samenwerkingsverband met als belangrijkste doelstelling het duurzaam beheren en beschikbaar stellen van proces gebonden overheidsinformatie die als zodanig is gewaardeerd. Deze wettelijke taken van de deelnemende gemeenten zijn gedelegeerd aan het Waterlands Archief en vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling. 117 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 118 Vennootschapsbelasting Omschrijving programma Met ingang van 1 januari 2016 zijn wij als gemeente belastingplichtig in het kader van de vennootschapsbelasting. Voor gemeente Waterland zijn de volgende onderwerpen in de VPB aangifte betrokken: • Parkeren op Marken. Hiervoor wordt aangifte gedaan, maar de activiteit is vrijgesteld dus hoeft er geen VPB te worden betaald. • Potentieel winstgevende activiteiten zijn de grondexploitaties. De grondexploitaties zijn extern getoetst op VPB plicht.

Alleen voor het project Galgeriet is de gemeente Waterland ondernemer dus VPB plichtig in het jaar dat de gronden geleverd worden. Dat is voor het eerst in 2024. Inschatting is dat er geen fiscale winst gemaakt wordt. • Reclame-inkomsten zijn een ondernemersactiviteit dus VPB plichtig. Vanaf juli 2020 is een contract gesloten voor reclame op bushaltes. • Reststromen opbrengst uit afval. We ontvangen vergoedingen voor oud papier, metaal, vet, etc. De kosten voor het inzamelen van deze materialen zijn 99% van de opbrengst. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 Baten 2027 Saldo 2027 7.01 Vennootschapsbelasti ng -3 0 -3 Vennootschapsbelasti ng (VpB) -3 0 -3 Totaal -3 0 -3

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Onvoorzien Omschrijving programma Verplicht te ramen bedrag op de begroting voor het opvangen van onvoorzienbare, onuitstelbare en onvermijdbare uitgaven die bij het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten 2027 | Baten 2027 | Saldo 2027 8.01 Onvoorzien | -50 | 0 | -50 Overige baten en | -50 | 0 | -50 lasten Totaal | -50 | 0 | -50 119 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 120 Paragrafen Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 121 Leeswijzer De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Alle baten en lasten die vermeld worden in de paragrafen zijn ook verwerkt in de verschillende programma’s. In deze begroting worden de volgende verplichte paragrafen opgenomen: • § A Lokale heffingen • § B Weerstandsvermogen • § C Onderhoud kapitaalgoederen • § D Financiering • § E Bedrijfsvoering • § F Verbonden partijen • § G Grondbeleid • § H Wet Open Overheid De gemeenteraad kan ervoor kiezen extra paragrafen toe te voegen wanneer een onderwerp om extra aandacht vraagt. Deze extra paragrafen zijn: • § I Subsidies • § J Duurzaamheid

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 122 § A Lokale heffingen Een groot deel van het geld dat de gemeente krijgt, komt uit gemeentelijke heffingen en belastingen. Een deel van dit geld moet worden gebruikt voor specifieke zaken, zoals de riool- en afvalstoffenheffing en de leges. Er zijn ook belastingen waarvan de gemeente zelf mag bepalen waaraan ze het geld besteedt, zoals de onroerendezaakbelasting. Deze inkomsten worden verantwoord in het overzicht van algemene dekkingsmiddelen. In de paragraaf lokale heffingen staat informatie over de heffingen waar het geld voor een bepaald doel wordt gebruikt en de heffingen waar dat niet hoeft. In deze paragraaf zijn opgenomen: • het beleid over de lokale heffingen • uitleg over het kwijtscheldingsbeleid • de verwachte inkomsten • de kostendekkendheid van de verschillende heffingen • de lokale lastendruk Beleid Algemeen beleid We houden vast aan een sluitende meerjarenbegroting. Daarnaast verhogen we de gemeentelijke belastingen niet meer dan het inflatiepercentage. Inflatie betekent dat de prijzen in het algemeen stijgen. Elk jaar bekijken we de kosten voor loon en investeringen. Zo bepalen we hoeveel de belastingen stijgen. Hiervoor gebruiken wij de CPB index loonvoet sector overheid en de CPB index bruto overheidsinvesteringen.

Voor de begroting 2027 gaan we uit van een percentage van 2,9%, zoals vastgesteld in de Voorjaarsnota 2026. Belastingen zijn kosten die iedereen moet betalen en dat niet aan een specifiek doel is gekoppeld. Voorbeelden van belastingen zijn de onroerendezaakbelasting, hondenbelasting, toeristenbelasting en forensenbelasting. De gemeente mag dit geld vrij gebruiken voor verschillende zaken. Retributies zijn kosten die je betaalt voor een dienst die de gemeente levert. Bijvoorbeeld voor het aanvragen van een vergunning. De gemeente mag met deze diensten geen winst maken. Dit betekent dat de opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de kosten die de gemeente maakt. Dit staat in artikel 229b van de Gemeentewet.

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Kwijtscheldingsbeleid Voor huishoudens en zelfstandigen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting. Verwezen wordt naar de Verordening Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Waterland 2023 . Inkomsten Hieronder ziet u een overzicht met de niet gebonden (vrij besteedbare) en gebonden (niet vrij besteedbare) belastinginkomsten. Bedragen x € 1.000 Belastingsoort | Begroot 2026 | Begroot 2027 Niet vrij besteedbaar | 6.295 | 6.290 Afvalstoffenheffing | 2.853 | 2.944 Haven-, kade- en liggelden | 101 | 105 Leges | 1.281 | 1.095 Lijkbezorgingsrechten | 308 | 342 Markten | 25 | 29 Reinigingsheffing | 16 | 16 Rioolheffing | 1.710 | 1.759 Vrij besteedbaar | 6.425 | 6.977 Forensenbelasting | 31 | 32 Hondenbelasting | 68 | 70 Onroerendezaakbelastingen | 4.734 | 5.242 Parkeerbelastingen | 452 | 465 Precariobelasting | 25 | 26 Roerendezaakbelastingen | 36 | 37 Toeristenbelastingen | 1.080 | 1.106 Totaal | 12.720 | 13.267 Zoals onder het algemeen beleid is vermeld zijn wij voor de begroting 2027 uitgegaan van een stijging van 2,9%. Een aantal belastingen en heffingen wijkt hiervan af: • | Er worden minder inkomsten vanuit omgevingsvergunningen verwacht, waardoor de inkomsten vanuit de leges lager zijn.

• | In de Begroting 2025 is afgesproken dat de heffingen m.b.t. de haven-, kade- en liggelden, de lijkbezorgingsrechten en de markt- en standplaatsgelden in de jaren tot en met 2028 stapsgewijs kostendekkend worden gemaakt. • | De inkomsten voor de onroerendezaakbelastingen zijn in de Voorjaarsnota 2026 incidenteel naar beneden bijgesteld. Hierdoor is de stijging in 2027 procentueel hoger. • | De bijdrage van het COA ter compensatie van het mislopen van toeristenbelastingen is niet geïndexeerd, waardoor de totale verhoging van de toeristenbelastingen lager is dan 2,9%. Toelichting Hieronder wordt uitgelegd wat de verschillende belastingen en heffingen betekenen. De tarieven voor 2027 worden in december 2026 vastgesteld in verschillende verordeningen. 123 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 124 Onroerendezaakbelasting (OZB) De onroerendezaakbelasting (OZB) bestaat uit twee soorten belastingen: • een gebruikersbelasting voor onroerende zaken die niet als woning worden gebruikt, en • een eigenarenbelasting voor alle onroerende zaken. Maatstaf van heffing is de WOZ-waarde van de onroerende zaak. De WOZ-waarde is de geschatte waarde van een huis of gebouw. Bij het bepalen van de WOZ-waarde van woningen wordt de vergelijkingsmethode gehanteerd. De gemeente kijkt naar vergelijkbare woningen die recent zijn verkocht.

Van die woningen is bekend welke verkoopprijzen er rond de waarde-peildatum zijn gerealiseerd. Tussen de woning en de woningen waarmee wordt vergeleken, kunnen verschillen bestaan in grootte, bouwkundige staat of ligging. Met die verschillen moet de gemeente rekening houden als deze feitelijk gezien de waarde beïnvloeden. Voor objecten anders dan woningen wordt de waarde afgeleid van de huurwaarde of de vervangingswaarde. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Roerendezaakbelasting (RZB) De roerendezaakbelasting (RZB) bestaat uit twee soorten belastingen: • een gebruikersbelasting voor roerende zaken die worden gebruikt als bedrijfsruimte, en • een eigenarenbelasting voor alle roerende zaken. Maatstaf van heffing is de waarde die aan de roerende zaak kan worden toegekend. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Forensenbelasting Forensenbelasting is een belasting die wordt gevraagd aan mensen die niet in deze gemeente wonen, maar hier: • minimaal 90 keer overnachten, of • een woning met meubels beschikbaar hebben. De gemeente vraagt deze belasting, omdat zij geen geld krijgt voor deze mensen vanuit het rijk, maar wel kosten maakt voor diensten en voorzieningen die zij gebruiken.

Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Toeristenbelasting Voor het overnachten binnen de gemeente door mensen die niet als inwoner in de gemeente staan geregistreerd, moet nachttoeristenbelasting worden betaald. Ook wordt watertoeristenbelasting gevraagd voor verblijf binnen de gemeente op vaartuigen door personen die niet als inwoner in de gemeente staan geregistreerd. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 125 Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Parkeerbelasting Onder de naam parkeerbelasting verstaan we: • een belasting voor het parkeren van een voertuig op een bepaalde plaats (op dit moment is alleen op Marken sprake van betaald parkeren) • een belasting voor een vergunning van de gemeente om te parkeren op de aangewezen plek en manier. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Hondenbelasting Onder de naam hondenbelasting wordt een belasting gevraagd voor het hebben van één of meerdere honden binnen de gemeente. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is.

Precariobelasting Precariobelasting wordt gevraagd voor voorwerpen die onder, op of boven de grond van de gemeente zijn geplaatst en bedoeld zijn voor openbaar gebruik. Deze belasting wordt berekend op basis van het aantal m² en de gebruiksduur. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 5.02 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. Rioolheffing Rioolheffing wordt gevraagd aan gebruikers van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.03 Milieu. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een belasting die de gemeente vraagt om de kosten te betalen voor het verzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Deze belasting moet worden betaald door iedereen die in de gemeente een huis of ander gebouw gebruikt waar afval wordt opgehaald. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.03 Milieu. Reinigingsheffing De reinigingsheffing is een belasting die de gemeente vraagt aan bedrijven met afval dat lijkt op huishoudelijk afval. Als deze bedrijven geen geldig contract hebben met een afvalinzamelaar, moeten zij deze heffing betalen. Bedrijven worden ingedeeld in groepen, afhankelijk van het aantal Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 126 werknemers en de branche waarin ze werken.

Bedrijven in de horeca en industrie horen vaak bij een hogere groep, omdat zij meestal meer afval hebben dan andere bedrijven. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.03 Milieu. Haven-, kade- en liggelden • Havengeld is een heffing die wordt gevraagd voor het gebruik van gemeentelijke vaarwegen. Deze vaarwegen zijn open voor iedereen en dit heet ook wel het passantentarief. • Liggeld wordt gevraagd als regelmatig gebruik wordt gemaakt van een vaste ligplaats in de gemeentelijke haven. • Kadegeld wordt gevraagd voor het gebruik van gemeentegrond langs de kaden of wallen van de haven. Deze grond is bedoeld voor het openbaar gebruik. Bijvoorbeeld voor het opslaan van spullen of als plek voor bedrijven zoals scheepswerven en bedrijven die zich richten op toerisme en recreatie. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.01 Verkeer, vervoer en waterstaat. Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden gevraagd voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats. Ook wordt dit gevraagd voor het verzorgen van een begrafenis. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 2.01 Verkeer, vervoer en waterstaat. Markt- en standplaatsgelden • Marktgelden worden gevraagd voor het mogen innemen van een plek op de markt. Dit geldt ook voor het gebruik van gemeentelijke plekken, zoals marktpleinen en gebouwen.

Deze marktgelden kunnen alleen worden gevraagd op de dagen dat de markt open is. • Standplaatsgelden worden gevraagd voor het gebruiken van gemeentegrond om spullen te verkopen. Dit kan vanuit wagens, tenten, kramen of andere verkoopplekken. Hiervoor is toestemming van de gemeente nodig. Deze inkomsten zijn opgenomen onder programmaonderdeel 1.02 Economie en toerisme. Leges Leges worden gevraagd voor bepaalde diensten die de gemeente levert. Deze inkomsten zijn opgenomen onder diverse programmaonderdelen. Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Kostendekkendheid De gemeente mag met sommige heffingen en belastingen niet meer geld ophalen dan wat het kost om deze te regelen. Dit noemen we kostendekkendheid. Hieronder ziet u een overzicht van de kostendekkendheid voor 2027.

Bedragen x € 1.000 Soort | Directe | Overhead | Btw | Totale kosten | Opbrengsten | Kosten heffing | kosten | dekke /recht | ndheid Rioolh | 1.940 | 419 | 261 | 2.620 | 1.759 | 67,15 effing | % Afvalst | 2.371 | 248 | 397 | 3.016 | 2.960 | 98,15 offenh | % effing Haven- | 190 | 87 | 0 | 277 | 105 | 37,89 , kade- | % en liggeld en Markt- | 38 | 23 | 0 | 61 | 29 | 47,25 en | % standp laatsge lden Lijkbez | 260 | 101 | 31 | 391 | 342 | 87,31 orging | % srecht en Leges | 422 | 201 | 0 | 623 | 528 | 84,77 algem | % ene dienst verleni ng Leges | 642 | 436 | 0 | 1.078 | 497 | 46,08 omgev | % ingswe t Leges | 31 | 28 | 0 | 59 | 36 | 61,26 Europ | % ese dienst enricht lijn 127 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 Lokale lastendruk Hieronder ziet u een overzicht van de tarieven in de gemeente Waterland. Deze tarieven worden vergeleken met die in de andere gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland. De informatie is afkomstig van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/ . De andere gemeenten zijn: Edam- Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Wormerland en Zaanstad.

Afvalstoffe | Afvalstoffe | Onroerend | Onroerend | Rioolheffin | Rioolheffin nheffing (€) | nheffing (€) | ezaakbelast | ezaakbelast | g (€) | g (€) Overige | Waterland | ing (%) | ing (%) | Overige | Waterland gemeenten | Overige | Waterland | gemeenten gemeenten 2023 | 360 | 302 | 0,0788 | 0,0902 | 255 | 183 2024 | 369 | 311 | 0,079 | 0,0894 | 270 | 188 2025 | 378 | 371 | 0,083 | 0,0965 | 284 | 213 2026 | 389 | 438 | 0,0814 | 0,0894 | 300 | 246 Hieronder ziet u het verloop van de tarieven in de gemeente Waterland over afgelopen jaren. Afvalstoffenheffing € 500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2023 | 2024 | 2025 | 2026 128 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 129 Onroerendezaakbelasting % Rioolheffing € 0,084 0,086 0,088 0,09 0,092 0,094 0,096 0,098 2023 2024 2025 2026 0 50 100 150 200 250 300 2023 2024 2025 2026 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 130 § B Weerstandsvermogen Deze paragraaf legt uit hoe goed de begroting tegen financiële tegenvallers kan. Dit is belangrijk als er onverwachte kosten komen. Het weerstandsvermogen is het vermogen om deze extra kosten op te vangen. Door aandacht te hebben voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat bij een financiële tegenvaller meteen bezuinigd moet worden.

Hoe goed we tegenvallers kunnen opvangen, hangt af van het geld dat beschikbaar is en de risico’s waarvoor geen speciale maatregelen zijn getroffen, zoals een voorziening of verzekering. Het weerstandsvermogen helpt om te zien hoe gezond de gemeente financieel is voor het komende jaar en de toekomst. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van de gemeente Waterland wordt als volgt berekend: Bedrag (x € 1.000) Algemene reserve 16.764 Post Onvoorzien 50 Totale weerstandscapaciteit 16.814 Toelichting De budgetten per programmaonderdeel zijn zo goed mogelijk begroot. Om snel te kunnen handelen is in de begroting een budget van € 50.000 voor onvoorzien opgenomen. Het college kan dit extra budget gebruiken als dat nodig is. Risico's De volgende risico's zijn opgenomen in deze paragraaf. Risico's: • die kunnen zorgen voor financiële problemen; • die niet (helemaal) gedekt worden door genomen maatregelen; en • waar geen voorziening voor is opgenomen.

Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 We hebben gekeken naar hoe groot het mogelijke effect van elk risico is en hoe waarschijnlijk het is dat het gebeurt. De belangrijkste risico’s zijn op een rij gezet en staan in de tabel hieronder. Inventarisatie risico's Bedragen x € 1.000 Nr | Omschrijving | Maximum | Bruto kans effect 1 | Cyberveiligheid | 3.000 | 15% 2 | Hogere uitgaven sociale voorzieningen | - | 800 | 30% Uitzonderlijk maatwerk Hogere uitgaven sociale voorzieningen | 400 | 50% 3 | Hogere lasten inhuur of externe adviseurs | 300 | 50% 4 | Project Gouwhaven | 14.389 | 1% 5 | ICT ontwikkelingen | 250 | 50% 6 | Bestuurlijke boete en aansprakelijkheid bij het | 600 | 15% niet voldoen aan privacy wetgeving 7 | Extreme weersomstandigheden | 300 | 25% 8 | Duurder uitvallen van aanbestedingen | 150 | 50% 9 | Deelname Regionale Ontwikkelingsmaatschappij | 293 | 15% (ROM) InWest 10 | Garantstelling leningen HVC | 3.112 | 1% 11 | Lagere ontwikkeling gemeentefonds | 250 | 10% 12 | Wachtgeld betalingen politieke ambtsdragers | 100 | 25% 13 | Juridische kosten | 100 | 20% 14 | Garantstelling medewerkers zwembad | 180 | 10% 15 | Falen kritische infrastructuur | 150 | 10% Totaal | 24.374 Toelichting risico's Door de Monte-Carlo methodiek toe te passen en ongeveer 90% van de mogelijke onfortuinlijke scenario’s het vereiste weerstandsvermogen te hanteren wordt met het opmaken van deze

jaarstukken de benodigde weerstandscapaciteit geschat op ongeveer € 1.855.000. Dit is een stijging ten opzichte van het laatste moment dat deze risico inschatting is gemaakt (Jaarrekening 2025: € 1.561.000). Cyberveiligheid De gemeente verwerkt grote hoeveelheden persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie. De nadruk van het dreigingsbeeld is de afgelopen jaren verschoven: waar cyberaanvallen eerder vooral systemen versleutelden en de beschikbaarheid raakten, ligt dit nu op het stelen en openbaar maken van gegevens. Dit gaat vaak gepaard met afpersing. Een succesvolle aanval leidt daarmee in de eerste plaats tot een omvangrijk datalek, en kan daarnaast de beschikbaarheid van systemen en de continuïteit van de dienstverlening verstoren. De schade zit bij een incident vooral in onderzoek en afhandeling. Bijvoorbeeld: · | forensisch onderzoek naar de aanval en zwaktes in de verdedigingslinies; 131 Begroting 2027 | versie 9 oktober 2026 132 · onderzoek naar welke gegevens zijn buitgemaakt; · het melden en afhandelen van het datalek richting de Autoriteit Persoonsgegevens en de betrokkenen; · crisismanagement en communicatie; · herstel- en verbetermaatregelen; · een versnelde verhoging van de informatiebeveiligingsvolwassenheid incl. implementatie van aanpassingen aan de beheersmaatregelen. Daarbovenop komen mogelijk boetes, claims en bestuurlijke en reputatieschade.

Door de snelle ontwikkelingen in o.a. AI zijn de middelen die kwaadwillenden tot hun beschikking hebben, aanzienlijk vergroot. Deze ontwikkelingen zullen naar verwachting ook in de toekomst dreigingen vergroten maar bieden ook kansen voor een organisatie om de beheersmaatregelen te toetsen en adequater in te spelen op het beperken van risico's. Hogere uitgaven sociale voorzieningen De uitgaven voor Jeugd en Wmo in het sub-programma Sociale voorzieningen zijn afhankelijk van aanvragen die worden ontvangen. Het risico zit in autonome ontwikkeling van aantallen en uitzonderlijke, individuele gevallen waarbij zeer specialistisch maatwerk nodig is. Voor enig jaar is het niet uitgesloten dat er aanzienlijk meer uitgaven moeten plaatsvinden dan begroot. Voor uitzonderlijke gevallen waarbij zeer specialistisch maatwerk noodzakelijk is, is er een apart risicobedrag opgenomen. Deze gevallen zijn qua aard minder frequent en zodoende is de bruto kans lager maar zijn de kosten aanzienlijk hoger. Voor de maatwerkvoorzieningen Wmo is er bovendien een redelijke kans dat kosten niet alleen stijgen door aantallen, maar ook door een wijziging van resultaatgericht naar p x q-systematiek. Verder is er een risico dat gemeenten de opdracht krijgen doorstroomvoorzieningen te realiseren voor statushouders per 2027.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d59ee6fc-35d7-4ebb-9e8b-c6f9b13ad7c2?agendaItemId=df6a7aaa-5f56-4c02-9560-da633d7f73f0