CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

417-31 Voorjaarsnota 2026

Oordeelsvormende vergadering 25 juni 2026, gemeente WaterlandBij agendapunt: Raadsvoorstel Voorjaarsnota 202618.229 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Voorjaarsnota 2026 2 Inhoudsopgave Hoofdlijnen ............................................................................................................................................. 3 Inleiding ............................................................................................................................................... 4 Overhevelingen jaarrekening 2025 ..................................................................................................... 6 Samenvattend overzicht ................................................................................................................... 10 Programma's......................................................................................................................................... 12 Ruimtelijk domein ............................................................................................................................. 13 Openbaar domein ............................................................................................................................. 20 Sociaal domein .................................................................................................................................. 25 Bestuur ..............................................................................................................................................

33 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................ 39 Overhead........................................................................................................................................... 42 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................... 45 Onvoorzien ........................................................................................................................................ 47 Reserves ............................................................................................................................................ 48 Financiële begroting ............................................................................................................................. 49 Begroting 2026 - 2029 ....................................................................................................................... 50 Investeringskredieten ....................................................................................................................... 55 Bijlagen .................................................................................................................................................

72 Kaders voor de begroting 2027 ......................................................................................................... 73 Begrotingswijziging Voorjaarsnota 2026 .......................................................................................... 75 Afkortingenlijst ..................................................................................................................................... 85 Voorjaarsnota 2026 3 Hoofdlijnen Voorjaarsnota 2026 Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2026 van de gemeente Waterland. Dit document vormt het eerste kaderstellend product in de jaarlijkse Planning & Control-cyclus en bevat een actualisatie van zowel de beleidsmatige als de financiële stand van zaken ten opzichte van de vastgestelde begroting. De Voorjaarsnota geeft een doorkijk naar de komende jaren, vormt de opmaat naar de begroting 2027 en biedt ruimte om tussentijds bij te sturen op actuele ontwikkelingen. In deze Voorjaarsnota wordt per programma inzichtelijk gemaakt wat we willen bereiken, wat we daarvoor doen en hoe de uitvoering van het beleid ervoor staat. Daarnaast zijn in deze nota de financiële afwijkingen per programma opgenomen, met een toelichting op de mutaties. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen technische correcties en autonome ontwikkelingen.

Vanwege het vormen van een nieuw college is er dit jaar voor gekozen om geen mutaties op te nemen voor nieuw beleid. De wijzigingen betreffende nieuw beleid worden meegenomen in de meerjarenbegroting 2027. Hieronder treft u een overzicht aan van de wijzigingen in deze Voorjaarsnota die groter zijn dan € 100.000: • | Hogere inkomsten van het gemeentefonds € 340.000 (2026) • | Hogere inkomsten in verband met de opvang in Katwoude € 200.000 (2026) • | Hogere inkomsten dan uitgaven door de opvang van Oekrainers € 2.200.000 (2026) • | Hogere inkomsten door diverse woningbouwprojecten € 109.000 (2026) • | Lagere | inkomsten | voor | de | omgevingsvergunning | omdat | de | leges | van Markgouw | niet meerjarig zijn € 200.000 (2026) • | Lagere inkomsten OZB door lagere stijging WOZ-waarde dan verwacht € 215.000 (2026) • | Hogere lasten jeugd door een uithuisplaatsing en duurdere verblijfplekken voor jongeren €1.700.000 (2026) • | Hogere lasten door de uitvoering van de mobiliteitsagenda verkeersmaatregelen € 116.000 (2026) • | Hogere lasten om het ambitieniveau voor lokale weerbaarheid op te stellen en het invoeren van noodsteunpunten € 100.000 (2026) • | Lagere lasten voor uitbestede werkzaamheden betreffende ruimtelijke plannen € 50.000 (2026) € 100.000 vanaf 2027 • | Lagere lasten door actualisering van de kapitaallasten doordat diverse investeringen zijn uitgesteld.

4 Voorjaarsnota 2026 5 Voorjaarsnota 2026 Overhevelingen jaarrekening 2025 Een aantal werkzaamheden die gepland waren voor 2025, zijn doorgeschoven naar 2026. Hieronder staat een overzicht met daaronder de uitleg bij de verschillende overhevelingen. Bedragen x € 1.000 Meerjarige | Incidentele budgetten | Totaal projectbudgetten 1. Ruimtelijk domein | 98 | 23 | 121 Project | 91 | 0 | 91 Omgevingsplan Waterland Omgevingsvisie | 6 | 0 | 6 Brandkranen | 0 | 23 | 23 2. Openbaar domein | 153 | 539 | 692 Subsidie zwerfafval | 0 | 73 | 73 Laadpalen | 0 | 15 | 15 Opslag accu's en | 0 | 20 | 20 batterijen Recreatiefonds | 0 | 130 | 130 Verkeersmaatregelen | 153 | 0 | 153 Bibliotheekwerk | 0 | 31 | 31 beleid Cultuurfonds | 0 | 130 | 130 Sportfonds | 0 | 140 | 140 3. Sociaal domein | 0 | 117 | 117 Huisvesting | 0 | 36 | 36 basisonderwijs Toegang Jeugd | 0 | 35 | 35 Kwartiermaker | 0 | 29 | 29 regionale samenwerking Wmo | 0 | 7 | 7 uitvoeringskosten 6 Voorjaarsnota 2026 Meerjarige | Incidentele budgetten | Totaal projectbudgetten Compensatieregeling | 0 | 10 | 10 alleenverdieners 6. Overhead | 101 | 136 | 237 Arbobudget | 0 | 58 | 58 Wetgeving NIS2 | 0 | 78 | 78 Programma | 14 | 0 | 14 dienstverlening Strategisch | 87 | 0 | 87 personeelsplan Totaal | 352 | 815 | 1.167 Project Omgevingsplan Waterland Er wordt momenteel gewerkt aan het opstellen van een nieuw omgevingsplan Waterland.

Door beperkte capaciteit bij de externe partij die verantwoordelijk is voor het opstellen van dit plan is er echter vertraging ontstaan in het proces. Als gevolg hiervan zijn de uitgaven in 2025 lager uitgevallen dan oorspronkelijk begroot. Het volledige budget blijft echter noodzakelijk voor de verdere uitwerking van het omgevingsplan Waterland. Daarom wordt voorgesteld het resterende budget over te hevelen naar een volgend begrotingsjaar. Omgevingsvisie Door een meerwerkopdracht voor de meerwaardetool wordt het beschikbare budget nagenoeg volledig benut. Daarom wordt voorgesteld om het resterende budget over te hevelen naar een volgend begrotingsjaar. Brandkranen Bij de VJN 2025 is incidenteel budget beschikbaar gesteld voor het onderhoud van brandkranen. De werkzaamheden zijn in 2025 gestart en nog niet volledig afgerond. Om die reden wordt het gereserveerde budget doorgeschoven naar 2026. Subsidie zwerfafval In Q4 2025 is een eenmalige subsidie ontvangen op grond van de Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik. In 2026 zal een plan worden gemaakt voor de besteding van deze subsidie. Laadpalen Bij de VJN 2025 is budget beschikbaar gesteld voor de aanschaf van laadpalen. Uitvoering heeft plaatsgevonden in januari 2026. Opslag accu's en batterijen Bij de VJN 2025 is budget beschikbaar gesteld voor de aanschaf van een opslag voor accu’s en batterijen.

Uitvoering vindt plaats in 2026. 7 Voorjaarsnota 2026 8 Recreatiefonds Dit budget is in 2025 incidenteel beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het recreatiefonds. Uitvoering vindt plaats in 2026, omdat er eerst een regeling voor moest worden opgesteld. Verkeersmaatregelen Dit budget is incidenteel toegekend voor verkeersmaatregelen. Het restant wordt in 2026 uitgegeven aan nog te realiseren maatregelen. Bibliotheekwerk beleid Dit budget is incidenteel toegekend. Het resterende bedrag wordt in 2026 gebruikt voor ruimere openingstijden. Daarnaast wordt onderzocht of het ingezet kan worden voor het realiseren van openingspoortjes en/of studieplekken. Cultuurfonds Dit budget is in 2025 incidenteel beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het cultuurfonds. Uitvoering vindt plaats in 2026, omdat er eerst een regeling voor moest worden opgesteld. Sportfonds Dit budget is in 2025 incidenteel beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het sportfonds. Uitvoering vindt plaats in 2026, omdat er eerst een regeling voor moest worden opgesteld. Huisvesting basisonderwijs Het incidentele budget voor het opstellen van het Integraal huisvestingsplan is nodig om dit proces in 2026 af te kunnen ronden.

Toegang Jeugd De inzet van meer uren in de jeugdhulp om regie te voeren en zelf jeugdbeschermingstaken uit te voeren is in 2025 incidenteel toegekend voor tijdelijke inhuur personeel, maar is nog niet ingezet. Deze inzet zal in 2026 plaatsvinden. Kwartiermaker regionale samenwerking In 2025 is door de portefeuillehouders Zorg en Veiligheid, Wmo, Jeugd en Participatie van de regio Zaanstreek-Waterland opdracht gegeven om de regionale samenwerking binnen deze beleidsterreinen op elkaar af te stemmen (governance). Dit project is later gestart dan gepland, omdat het lang duurde voor er een geschikte kwartiermaker gevonden was. Het project loopt door in 2026. Wmo uitvoeringskosten Voorjaarsnota 2026 9 Voor de voorbereiding van het project Boeglijn is ook in 2026 personele inzet nodig. Hiervoor was budget geraamd bij de Uitvoeringskosten Wmo. Het overgebleven budget wordt ingezet voor personele kosten in 2026. Compensatieregeling alleenverdieners De uitvoering van de Wet Tijdelijke Regeling Alleenverdieners. Dit bedrag is begroot voor werkende alleenverdieners met een laag inkomen die in aanmerking komen voor deze regeling. Hier is in 2025 nog geen gebruik van gemaakt door inwoners, maar rechthebbenden kunnen zich t/m 2027 melden. Arbobudget In de afgelopen periode is het Arbobeleid opgesteld en zijn er RI&E’s voor het gemeentehuis, de gemeentewerf en De Bolder uitgevoerd.

Naar aanleiding hiervan is een plan van aanpak opgesteld. De uitwerking hiervan zal de komende periode opgepakt en uitgevoerd worden. Wetgeving NIS2 De invoering van de Cyberbeveiligingswet is in Nederland uitgesteld. Wij zijn reeds gestart met de implementatie en deze loopt door in 2026. Programma dienstverlening Voorbereiding voor twee trainingen is gestart in 2025 en de uitvoering vindt plaats in 2026. Strategisch personeelsplan SPP is een meerjarig programma. Diverse projecten lopen door in 2026 en 2027. Voorjaarsnota 2026 Samenvattend overzicht Hieronder vindt u voor het jaar 2026 een overzicht van de saldi van de eerder vastgestelde Begroting 2026, de begrotingswijzigingen die vervolgens door de raad zijn goedgekeurd en de begrotingswijzigingen die in deze Voorjaarsnota worden voorgesteld per programma. Het saldo na de vaststelling van deze Voorjaarsnota wordt weergegeven in de laatste kolommen. Bedragen x € 1.000 Program | Primitieve | Vastgeste | Nog vast | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo ma | begroting | lde | te stellen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 begroting | begroting swijziging | swijziging en | en VJN 1. | -4.991 | -111 | -461 | -5.563 | -4.947 | -4.958 | -4.657 Ruimtelijk domein 2. | -6.810 | -310 | -559 | -7.679 | -7.415 | -7.227 | -7.981 Openbaar domein 3. Sociaal | -18.134 | -30 | 217 | -17.947 | -18.245 | -17.955 | -18.169 domein 4.

| -2.209 | 0 | -43 | -2.252 | -2.232 | -2.232 | -2.232 Bestuur 5. | 41.150 | -7 | 618 | 41.762 | 41.569 | 40.828 | 41.525 Algemene dekkings middelen 6. | -9.720 | -23 | 253 | -9.491 | -9.683 | -9.430 | -9.383 Overhead 7. | -3 | 0 | 0 | -3 | -3 | -3 | -3 Vennoots chapsbela sting 10 Voorjaarsnota 2026 Program | Primitieve | Vastgeste | Nog vast | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo ma | begroting | lde | te stellen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 begroting | begroting swijziging | swijziging en | en VJN 8. | -50 | 0 | 0 | -50 | -50 | -50 | -50 Onvoorzi en 9. | 1.650 | 0 | 1.067 | 2.717 | 1.324 | 1.106 | 977 Reserves Totaal | 883 | -481 | 1.092 | 1.495 | 318 | 80 | 28 In onderstaand overzicht worden de begrotingswijzigingen die in deze Voorjaarsnota worden voorgesteld uitgesplitst naar soort mutatie per programma. Deze mutaties betreffen 2026. Meer inzicht in de overige jaren is opgenomen in de bijlage. Bedragen x € 1.000 Autonome | Technische correcties | Totaal ontwikkelingen 1. Ruimtelijk domein | -349 | 9 | -341 2. Openbaar domein | 142 | -9 | 133 3. Sociaal domein | 334 | 0 | 334 4. Bestuur | -54 | -54 5. Algemene | 955 | 955 dekkingsmiddelen 6. Overhead | 491 | 491 9.

Reserves | -100 | -100 Totaal | 1.419 | 0 | 1.419 11 Voorjaarsnota 2026 12 Programma's Voorjaarsnota 2026 13 Ruimtelijk domein Het programma Ruimtelijk domein richt zich op verschillende thema's, namelijk: bouwen en wonen, duurzaamheid, energietransitie, klimaatadaptatie, economie, toerisme, landschap en recreatie, markten, standplaatsen en evenementen. Elk van deze thema's is van belang voor de ontwikkeling en kwaliteit van de ruimtelijke omgeving. Doelstellingen Wat willen wij bereiken? Het gewenste maatschappelijke effect is het faciliteren van een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving waarin iedereen kan wonen, werken, recreëren en verblijven. 1.1 Betaalbare woningen Voldoende betaalbare woningen voor doelgroepen (jongeren en ouderen) realiseren. Het college heeft plannen gemaakt voor de bouw van ongeveer 2000 woningen, van welke woningen de betaalbaarheid op voorhand gewaarborgd dient te zijn. In huidige bouwplannen is een keuze gemaakt voor een gemeentelijke rol en de inzet van het grondbeleidsinstrumentarium. Voor de nog te maken bouwplannen kan het wenselijk zijn om te kiezen voor een actieve(re) gemeentelijke rol. In het grondbeleid zijn tevens nieuwe maatregelen opgenomen om de betaalbaarheid van woningen beter te waarborgen en de huidige verdeling van sociale-, betaalbare- en vrijesectorwoningen te reguleren (30-30-40).

Deze nieuwe maatregelen hebben financiële consequenties. Als niet wordt voldaan aan de eis om sociale en betaalbare woningen te realiseren, dient ter compensatie een vergoeding aan de gemeente te worden betaald. Wat gaan wij daarvoor doen? 1.1.1 Nieuwbouwwoningen Wij geven uitvoering aan het Meerjarenprogramma Woningbouw , met plannen voor ca. 2.000 woningen. Hierbij staat centraal het ruimtelijke faciliteren van de projecten met de daarvoor beschikbare en meest doelmatige instrumenten. Daarbij is tevens aandacht voor kansen die zich aandienen voor locaties die niet in het meerjarenprogramma staan. Deze worden per locatie integraal beoordeeld op mogelijkheden en kansen.

Voorjaarsnota 2026 14 Stand van zaken De uitvoering van het Meerjarenprogramma Woningbouw verloopt naar verwachting. Veel project met een substantiële bijdrage aan de doelstelling van 2.000 woningen is in uitvoering. Ten aanzien van de kansrijke projecten zijn de projecten die voor dit jaar op de planning stonden opgepakt. 1.1.2 30-30-40 verdeling Conform de Nota Grondbeleid hanteren wij bij nieuwbouwprojecten de volgende verdeling in het programma: • 30% sociaal (huur) • 30% betaalbaar (huur of koop) • 40% vrije sector Stand van zaken Dit uitgangspunt hanteren wij als uitgangspunt in de gesprekken met initiatiefnemers en is leidend in de contractvorming. 1.1.3 Tijdelijke woningen Op basis van de in 2023 uitgevoerde locatie analyse en opgestelde businesscase blijft het streven om zo mogelijk 100 tijdelijke woningen te realiseren. Stand van zaken Tijdelijke woningen worden nog steeds gezien als een middel om op de korte termijn woningen te realiseren om de lokale druk op de woningmarkt te verlagen in aanloop naar structurele woningen. Echter ontbreekt het aan financiële middelen. Dat is onveranderd. 1.1.4 Alternatieve woonvormen Op basis van de in 2023 opgestelde woonzorgvisie worden specifieke locaties aangewezen waar alternatieve woonvormen voor ouderen gestimuleerd en gefaciliteerd worden.

Stand van zaken Voor kleinschalige alternatieve woonvormen wordt op dit moment ingezet op de locaties ’t Spil, Garage Boom en Hoogkamplaan. Hier wordt met name ingezet op drie kamer appartementen welke levensloopbestendig wordt ingericht. Voor complexe alternatieve woonvormen wordt met name in de regio ingezet op locaties. Dit heeft ook specifieke aandacht in de regiodeal. Ook binnen de gemeente blijven we kijken naar mogelijkheden, als die zich voordoen. 1.2 Energietransitie In het Uitvoeringsprogramma 2025-2027 zijn drie thema's benoemd: Isoleren en besparen, Duurzame energie opwekken en Duurzaam verwarmen. Hieronder staan de activiteiten waar in 2026 aan zal worden gewerkt. Een volledige beschrijving van alle activiteiten en doelstellingen staat in het Uitvoeringsprogramma. Wat gaan wij daarvoor doen? 1.2.1 Isoleren en besparen 1. Aanbieden isolatiesubsidies (Isolatie-aanpak, Duurzaamheidsfonds). Voorjaarsnota 2026 15 2. Organiseren collectieve inkoopacties. 3. Communicatieplan opzetten en uitvoeren voor bewustwording van mogelijkheden tot energiebesparing woning en gedrag. 4. Compensatiemaatregelen treffen voor vleermuizen zodat o.a. spouwmuurisolatie en dakisolatie aan de buitenzijde bij woningen weer volop mogelijk is. 5. Energieadviezen geven aan minder vermogende woningeigenaren (onderdeel Isolatieprogramma) en aan overige groep woningeigenaren. 6.

Aanbod energiebesparende maatregelen en diensten energiearmoede, waaronder het opzetten van een energieklusteam. 7. Aansluiten bij energiecoachdiensten van Energiek Zeedam. Stand van zaken 1. In 2025 is er goed gebruik gemaakt van de subsidiemogelijkheden voor (extra) woningisolatie. De pot voor isolatiesubsidie van woningen van € 390.000 - € 450.000 is vergeven. Voor woningen tot € 390.000 is er nog voldoende subsidie beschikbaar. Ook hebben we speciaal voor de moeilijk te verduurzamen monumenten een bijdrage voor specifiek kostbaar monumentenglas en huurders van corporatiewoningen voor het elektrificeren van hun kooktoestel. 2. Naast en bij de subsidiemogelijkheden worden er ook inkoopacties georganiseerd voor verdere ontzorging van bewoners. 3. Periodiek worden berichten gedeeld om bewoners van de mogelijkheden tot energiebesparing te informeren. 4. Er wordt gewerkt aan een aanbesteding voor het in beeld krijgen en behouden van beschermde gebouwbewonende diersoorten om vrijstelling voor werkzaamheden aan gebouwen te verzorgen voor bewoners en beheerders. 5. Als onderdeel van de isolatiecampagne is het mogelijk om een huisbezoek met persoonlijk bespaarplan voor de woning aan te laten maken. Dit is geheel gratis voor de doelgroep met de laagste woningwaarde en tegen fors gereduceerd tarief voor alle overige eigenaar- bewoners. 6.

In 2025 is er een actie geweest voor energiebesparende maatregelen aangebracht door energiefixers. Hiermee hebben we al bijna onze doelstelling behaald voor 2025-2027. Om nog meer bewoners een kans te geven gebruik te maken van deze diensten gaan we eenzelfde campagne herhalen in 2026. Uiteindelijk is gekozen dit extern te beleggen en geen eigen energieklusteam op te zetten. 7. Door capaciteit is het (momenteel) helaas niet mogelijk aan te sluiten bij de vrijwillige groep coaches van buurgemeente Edam-Volendam "Energiek Zeedam". Door de energiefixers en de aangeboden huisbezoeken bieden we bewo0ners en huurders wel campagnematig de mogelijkheid tot energie coaching. Ook is het mogelijk om tegen gereduceerd tarief een lokale energieadviseur te laten langskomen en een adviesrapport te laten schrijven. 1.2.2 Duurzame energie opwekken 1. Voorlichten agrariërs en ondernemers over mogelijkheden kleine windturbines. 2. Meewerken aan initiatieven voor zonnepanelen boven parkeerplaatsen. 3. Ondersteunen kleinschalige buurtinitiatieven zoals Uitdammer Energie. 4. Kennis delen en begeleiding bieden aan sportaccommodaties en ander maatschappelijke vastgoedeigenaren voor plaatsen van zonnepanelen voor elektriciteit en thermiek/warmte. 5. Verkennen mogelijkheden initiatieven samen met Waterlandse energiecoöperaties. 6.

Bijwerken prestatieafspraken woningcorporaties met betrekking tot zonnepanelen. 7. Communiceren over voordelen (direct) gebruik van eigen elektriciteitsopwekking. Stand van zaken Er wordt momenteel (vervolg)onderzoek gedaan naar de kansen voor het realiseren van zonnepanelen boven parkeerplaatsen op de centrale parkeerplaats van Marken. De uitkomsten van Voorjaarsnota 2026 16 dit onderzoek worden voor de zomer verwacht. Daarna wordt gekeken of en hoe dit initiatief een vervolg krijgt. Met energiecoöperaties zijn we de mogelijkheden voor energiedelen aan het verkennen en in welke rol de gemeente hieraan kan bijdragen. De gemeente gaat door met het ondersteunen van buurtinitiatieven zoals Uitdammer Energie. Een uitgebreidere terugkoppeling van de voortgang volgt in de tweede Voortgangsrapportage van het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid. Deze wordt uiterlijk juni 2026 naar de gemeenteraad gestuurd. 1. In 2026 wordt de verordening op de webpagina van gemeente Waterland gedeeld en zullen de betreffende ondernemers worden geïnformeerd. 2. Extern wordt er een analyse gedaan over de uitvoering en locaties voor zonnepanelen boven parkeerplaatsen. Wij blijven samen met de energiecoöperaties kijken naar de mogelijkheden. 3.

Uitdammer energie kijkt samen met bewoners, het vakantiepark en de energiecoöperatie van windpark de Nes waarin en hoe zij samen kunnen optrekken om decentraal en mogelijk collectief het regionale net te ontlasten en tegelijk verder te elektrificeren. 4. Er zijn verschillende berekeningen gemaakt voor het eigen verbruik en mogelijk energiedelen van opwek van sportaccommodaties. In 2026 wordt gekeken hoe dit het best integraal kan worden opgepakt om de businesscase financieel beter uit te laten komen. 5. Samen met energiecoöperaties wordt gekeken naar de mogelijkheden om gemeentelijk vastgoed, leegstaande daken en braakliggende stukjes restgrond te voorzien van energieopwekkende installaties. 6. In de jaarlijkse jaarschijf wordt samen met woningcorporaties gestuurd op meer energieopwekking en benutting van daken van corporatiewoningen. 7. Op onze eigen website is een pagina toegewijd aan het effectiever benutten van elektriciteitsopwekking door eigen verbruik. 1.2.3 Duurzaam verwarmen 1. Opstellen Warmteprogramma (Transitievisie Warmte 2.0), met daarin de definitieve warmteoplossing per wijk in de gemeente. 2. Wijkuitvoeringsplannen maken voor alle wijken in Waterland. 3. Bedrijven en maatschappelijke organisaties ondersteunen die duurzaam willen verwarmen, onder andere door afstemming met netbeheerder Liander. 4.

Ondersteunen verschillende bewonersinitiatieven die bijdragen aan het aardgasvrij maken van straten, wijken of gebieden in de gemeente. 5. Communiceren over overtollig (woninggebonden) opgewekte duurzame elektriciteit omzetten naar warmte. 6. Opzetten ontzorgingstraject voor bewoners die aardgasvrij willen verwarmen. 7. Organiseren collectieve inkoopacties voor warmte-installaties. Stand van zaken 1. Door de grootschalige wetwijzigingen van de nationale energiewet, de wet collectieve warmte en de wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie heeft de Rijksoverheid besloten dat de warmteprogramma's meer tijd tot uitwerking nodig hebben en is de deadline verzet naar 31-12-2027. Het warmteprogramma van Waterland wordt momenteel uitgewerkt en naar verwachting kan deze voor eind 2026 voorgelegd worden. 2. Het is niet gelukt deze uitvoeringsplannen allemaal geheel uit te werken. Enkele worden in 2026 uitgewerkt en met participatie de bewoners, netbeheerder en andere stakeholders geraadpleegd. 3. Eind 2024 is er met een aanpassing in de nota uiterlijk bouwwerken vastgelegd dat het ook mogelijk is om in beschermd gezicht en zelfs op monumentale panden zonnepanelen te Voorjaarsnota 2026 17 plaatsen. Dit maakt het ook voor bedrijven en maatschappelijk vastgoed mogelijk oom (een deel) van het eigen energieverbruik op te wekken.

In 2025 zijn enkele ondernemers aangesloten bij het ontzorgingsprogramma voor het MKB van provincie Noord-Holland. In 2026 gaan we gezamenlijk een campagne uitvoeren om MKB in Waterland met een eigen bedrijfspand te helpen met energiebesparing en elektrificeren van apparatuur en verwarming. 4. Eind 2025 is een voorstel aangenomen om een uitvoeringsregeling te maken voor het financieel ondersteunen van bewonersinitiatieven. Deze zal in 2026 openbaar aan te vragen zijn. 5. Er is een webpagina op de eigen website van de gemeente Waterland aangemaakt waar meerdere mogelijkheden tot elektriciteit naar warmte bufferen worden uitgelegd. 6. Samen met een extern bureau wordt geanalyseerd welke oplossingen voor aardgasvij verwarmen het best passen bij verschillende woontypologieën. De uitkomsten zullen worden gedeeld met de bewoners. 7. In navolging van de uitkomsten van de analyse per woningtypen zullen er collectieve inkoopacties worden aangeboden met daarin passende warmteoplossingen. 1.3 Toerisme en recreatie Het toerisme en de recreatie, ook in regionaal verband, verder ontwikkelen, met oog voor de balans tussen inwoners en toerisme en focus op spreiding van bezoekers.

Wat gaan wij daarvoor doen? 1.3.1 Convenant groepsrondleiding Marken Het convenant bevat afspraken, waarmee een eerste stap naar (meer) onderling begrip tussen bewoners, toeristen en de betrokken ondernemers is gezet. De afspraken in dit convenant zijn te monitoren door feiten te verzamelen en op basis daarvan kunnen wij evalueren en/of afspraken aanpassen. Daarbij geldt ook de vraag op welke wijze - wellicht anders dan of aanvullend op een convenant - alle belangen samengebracht kunnen worden. De gemeente en de Eilandraad zijn en blijven hierover in gesprek, ook in 2026, waarin we opnieuw de werking van het convenant zullen monitoren. Stand van zaken De evaluatie is gepland in Q3 van 2026. 1.3.2 Registratie particuliere vakantieverhuur Er is een registratiesysteem voor particuliere vakantieverhuur ingevoerd. Het registratiesysteem ziet erop toe dat particuliere aanbieders hun (gedeeltelijke) woonruimte alleen met een registratienummer mogen adverteren op de bekende boekingsplatformen. Hiermee willen we voorkomen dat particuliere aanbieders illegaal woonruimte (of een gedeelte daarvan) aanbieden. Stand van zaken De overeenkomsten voor de uitvoering van het registratiesysteem zijn gesloten en het systeem is inmiddels ingevoerd. 1.3.3 Regionale samenwerking Wij continueren voor toerisme de regionale samenwerking tussen Purmerend, Edam-Volendam, OVER-gemeenten en Landsmeer.

Daarnaast zetten we de regionale samenwerking met Bureau Voorjaarsnota 2026 18 Toerisme Laag Holland (BTLH) voort en zetten we in op een efficiëntere samenwerking tussen de lokale promotie organisaties, BTLH en de samenwerkende gemeenten. Stand van zaken De regionale samenwerking verloopt goed. Op Zaanstreek-Waterland niveau wordt gewerkt aan een nieuw uitvoeringsprogramma op gebied van economie en toerisme. Naar verwachting zal dit programma in Q3 uitgewerkt zijn. Bureau Toerisme Laag Holland wordt nog steeds ingezet als regionale promotie organisatie voor de gemeenten in Waterland. In het eerste kwartaal van 2026 hebben bestuurders overeenstemming bereikt over de doorontwikkeling van BTLH naar een DMO (Destinatie Marketing Organisatie). 1.4 Klimaatadaptatie De gevolgen van klimaatverandering zijn steeds vaker merkbaar. Denk bijvoorbeeld aan wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen, enz. Om de negatieve gevolgen van de klimaatverandering te minimaliseren werken we samen aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van Nederland. Om dit te bereiken neemt de gemeente Waterland deel aan het samenwerkingsverband ruimtelijke adaptatie Noorderkwartier 2024 - 2030.

Wat gaan wij daarvoor doen? 1.4.1 Actievere deelname Verkennen hoe de passieve deelname in de afgelopen jaren (als gevolg van beperkte middelen/capaciteit) kan worden omgezet in een meer actieve deelname, met als doel om lokaal beleid te ontwikkelen dat aansluit op en bijdraagt aan de doelen in de samenwerking. Stand van zaken De gemeente maakt deel uit van de regionale samenwerking wat betreft klimaatadaptatie. In 2026 wordt een nieuwe strategie en uitvoeringsagenda opgesteld. In de openbare ruimte blijft klimaatadaptie een continu aandachtspunt bijvoorbeeld bij herinrichtingen. 1.5 Dijkversterking tussen Monnickendam en de Nes Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en de financiering van dijkversterkingen (bestuur van het Hoogwaterbeschermingsprogramma) zijn momenteel in gesprek over de noodzaak om de dijk tussen Monnickendam - De Nes te versterken. De noodzaak voor versterking staat nog niet vast. Blijkt een versterking van dit dijktracé nodig te zijn dan wil het college laten onderzoeken of de aanleg van een breder fietspad in het nieuwe dijkontwerp mogelijk is. Wat gaan wij daarvoor doen? 1.5.1 Onderzoek verbreding fietspad dijk Als blijkt dat de dijkversterking nodig is en gerealiseerd gaat worden, dan zal als meekoppelkans het onderzoek naar de verbreding van het fietspad worden geïnitieerd.

Stand van zaken Voorjaarsnota 2026 Er is nader onderzoek nodig in het kader van een dijkversterking op dit traject. Landelijk werken betrokken partijen aan een aanvulling op de beoordelingsmethode voor dijken langs grote meren. Zodra deze methode klaar en toepasbaar is, wordt de dijk opnieuw beoordeeld. Op basis van de uitgangspunten die op dat moment gelden wordt onderzocht of, en op welke wijze het fietspad als meekoppelkans kan worden meegenomen in het project. Financiële ontwikkelingen In onderstaande tabel zijn de mutaties die in deze Voorjaarsnota worden voorgesteld weergegeven in de kolom ''Nog vast te stellen begrotingswijzigingen VJN'' op het niveau van programmaonderdeel. De uitsplitsing naar soort mutatie is te vinden in de bijlage .

Bedragen x € 1.000 Program | Primitieve | Vastgeste | Nog vast | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo maonder | begroting | lde | te stellen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 deel | begroting | begroting swijziging | swijziging en | en VJN 1.01 | -3.420 | -37 | -126 | -3.583 | -3.465 | -3.464 | -3.463 Veiligheid 1.02 | -320 | 19 | 0 | -301 | -298 | -298 | -298 Economie en toerisme 1.03 | -1.251 | -92 | -335 | -1.678 | -1.183 | -1.195 | -895 Ruimtelijk e ordening en wonen Totaal | -4.991 | -111 | -461 | -5.563 | -4.947 | -4.958 | -4.657 19 Voorjaarsnota 2026 20 Openbaar domein Omschrijving programma Het programma Openbaar domein richt zich op een openbare ruimte die er goed uitziet, veilig is en een gezonde balans tussen natuur (zoals planten en bomen) en bestrating heeft. In dit programma besteden we aandacht aan zaken zoals groen, wegen, civiele kunstwerken, afvalbeheer, rioleringssystemen, vastgoed en accommodaties. Doelstellingen Wat willen wij bereiken? De gewenste maatschappelijke effecten zijn: • Het zorgen voor een veilige openbare ruimte, dag en nacht voor iedereen. Daarnaast wordt gezorgd voor een prettige, duurzame leefomgeving en infrastructuur waarbij bij de vormgeving hiervan rekening wordt gehouden met de veranderende weersinvloeden; • Een openbare ruimte die bijdraagt aan een goede dienstverlening voor de inwoners en ondernemers van Waterland.

2.1 Openbare ruimte Klimaatbewust inrichten en netjes onderhouden van de openbare ruimte met extra aandacht voor verkeer en groen. Wat gaan wij daarvoor doen? 2.1.1 Voorbeeldfunctie klimaatbewuste inrichting Een voorbeeldfunctie vervullen waar het gaat om klimaatbewuste inrichting. Hier is aandacht nodig voor de inrichting van de openbare ruimte bij nieuwbouwprojecten en bij herinrichting van de bestaande openbare ruimte. Stand van zaken De samenwerking in de regio Zaanstreek-Waterland geldt ook voor 2026, samen werken we aan het klimaatbestendig maken van onze regio. Bij het uitvoeren van projecten in de openbare ruimte wordt klimaatadaptatie waar mogelijk en relevant meegenomen.

Voorjaarsnota 2026 21 2.1.2 Bomen planten: 11 voor 10 bosjes Bomen planten: 11 voor 10 bosjes. Er worden locaties aangewezen waar ruimte is voor extra aanplant van bomen. En bij de uitval van bomen door bijvoorbeeld storm of ziekte worden bomen herplant. Stand van zaken Dit is een doorlopend proces, waar bomen verdwijnen worden deze gecompenseerd op dezelfde of op een andere locatie. Dit is ook opgenomen in het omgevingsprogramma groen. 2.1.3 Openbaar groen Het openbaar groen in stand houden en waar mogelijk uitbreiden. Bij herinrichtingsplannen wordt dit meegenomen in de ontwerpen. Stand van zaken Hier is continu aandacht voor, dit heeft veel raakvlakken met activiteit 1: klimaatadaptatie. Waar mogelijk wordt bij herinrichting meer groen gerealiseerd. Ook dit is onderdeel in het omgevingsprogramma groen. 2.1.4 Afname insecten voorkomen De afname van insecten zoveel mogelijk voorkomen. Bij de keuze voor beplanting bij het herplanten/herinrichten van plantvakken wordt gekozen voor diversiteit in plantsoorten om zo de afname van insecten te voorkomen. Minder maaien op geschikte locaties die niet worden gebruikt voor spelen/recreatie. Stand van zaken Bij beplantingsplannen wordt waar mogelijk gekozen voor planten die insecten aantrekken. Door op geschikte locaties minder te maaien ontstaat ruimte voor inheemse kruiden.

We kiezen waar mogelijk voor inheemse (bloeiende) bomen (bijv. Hemmeland), insecten krijgen hierdoor meer voedsel ter beschikking. 2.1.5 Openbare ruimte netjes en toegankelijk De openbare ruimte netjes en toegankelijk houden. Daartoe worden de onderhoudsplannen geactualiseerd, uitgevoerd en meldingen opgepakt. Stand van zaken Doorlopend besteden wij hier aandacht aan. 2.1.6 Rollator- en rolstoelvriendelijk Een rollator- en rolstoelvriendelijke openbare ruimte realiseren. Bij herinrichting van openbare ruimte wordt dit meegenomen en bij meldingen wordt dit opgepakt. Stand van zaken Doorlopend besteden wij hier aandacht aan. 2.1.7 Groenonderhoud kernen optimaliseren Voorjaarsnota 2026 22 Het groenonderhoud in de kernen optimaliseren, waarbij extra aandacht is voor onkruid in groenvlakken en op bestrating. Hier wordt ook aandacht aan besteed bij het uitvoeren van het in 2025 nieuw op te stellen groenplan. Stand van zaken Door meer op kern en wijkniveau aan te sturen willen we de kwaliteit verder verhogen. Dit is meegenomen het omgevingsprogramma groen. Het omgevingsplan groen is in 2025 opgesteld en in december 2025 door het college vastgesteld. 2.1.8 Verkeersproblematiek kernen Verkeersproblematiek in de verschillende kernen helder krijgen via consultatie van de inwoners en de problemen aanpakken.

De betreffende werkgroep van de gemeenteraad heeft het college een handreiking gedaan. Hieruit is het uitvoeringsplan mobiliteit 2025-2030 opgesteld. Stand van zaken Inventarisatie van de verkeersknelpunten is inmiddels gereed. Dit is verwerkt in de uitvoeringsagenda mobiliteit 2025-2028. Per project wordt dit in uitvoering gebracht. De uitvoeringsagenda mobiliteit is in januari 2025 door het college vastgesteld. 2.1.9 Realistische aanpassingen openbare ruimte Realistische aanpassingen in de openbare ruimte vanuit meldingen en/of gesprekken met inwoners en ondernemers uitwerken en waar mogelijk uitvoering aan geven. Stand van zaken Doorlopend besteden wij hier aandacht aan. 2.1.10 Huurovereenkomst Alliantie De huurovereenkomst Alliantie jaarlijks beoordelen vanuit de vraag of verlengen opportuun is. Stand van zaken Waarschijnlijk wordt de overeenkomst eind 2027 beëindigd. 2.2 Afvalinzameling Mogelijkheden onderzoeken optimalisatie afvalinzameling en nieuw afvalbeleid opstellen en implementeren. Hierbij meenemen de mogelijkheden voor het uitbreiden van afvalstromen Wat gaan wij daarvoor doen? 2.2.1 Pilot kleine milieupunten Op basis van ervaringen vanuit de lopende pilot kleine milieu punten wordt voor verschillende afvalstromen de dienstverlening verder voortgezet. Voor groenafval wordt een overeenkomstige actie opgetuigd.

Dit wordt ook meegenomen in de actualisatie van het afvalbeleid. Stand van zaken Voorjaarsnota 2026 23 De pilot uit 2024 wordt vanaf 2025 structureel uitgevoerd. Deze is in april 2025 aangevuld met de inzameling van groenafval. Voor 2026 is het nu structureel opgenomen. Het nieuwe afvalbeleid staat gepland voor eind 2026/begin 2027. 2.3 Toegankelijkheid sport Toegankelijkheid van sport voor zoveel mogelijk inwoners. Wat gaan wij daarvoor doen? 2.3.1 Multifunctioneel gebruik sportvoorzieningen Stimuleren van multifunctioneel gebruik van de sportvoorzieningen. Stand van zaken In 2025 is het actieplan sport en het sportaccommodatiebeleid vastgesteld. In 2026 wordt exploitatie van de sportaccommodaties verder onderzocht. In 2025 is het actieplan sport en het sportaccommodatiebeleid vastgesteld. In 2026 wordt exploitatie van de sportaccommodaties verder onderzocht. Ook wordt een verdere uitwerking gemaakt voor een herindeling van sportpark Markgouw voor de herplaatsing van de handbalvereniging. 2.3.2 Bouwen duurzame sporthal Een duurzame sporthal bouwen die voldoet aan de normen voor spelen van volwaardige competities. Stand van zaken De start van de bouw van de nieuwe sporthal is gepland in 2027/2028. De voorbereiding hiervoor wordt, net als in 2025, in 2026 verder voortgezet.

2.3.3 Ontwikkeling duurzame sporthal Bij de ontwikkeling van de sporthal worden de bewoners verder betrokken. Er zijn al informatiebijeenkomsten geweest. De ontwikkeling wordt voortgezet. Stand van zaken Omwonenden en andere belanghebbenden zijn medio 2025 nader geïnformeerd over de te volgen ruimtelijke procedure voor de sporthal en de mogelijkheden tot participatie. Hieraan voorafgaand is uw raad begin juni 2025 geïnformeerd over de voortgang en het vervolg op de participatie. 2.3.4 Ontsluiting duurzame sporthal Ontsluiting sporthal via de Pierebaan realiseren. Dit wordt meegenomen in de uitwerking van de plannen voor de realisatie van een sporthal. Stand van zaken In alle modellen en studies is de Pierebaan als hoofdontsluiting gehanteerd. Vanuit de VrZW is inmiddels aangegeven dat het wenselijk is een alternatieve blusroute vanuit de Marijkestraat beschikbaar te hebben. Dit betreft slechts het benutten van het bestaande fietspad langs het Gouwzeecomplex, welke is afgezet met een uitneembare paal. Dit heeft verder geen gevolgen voor de verkeersbewegingen in de Marijkestraat. Voorjaarsnota 2026 Financiële ontwikkelingen In onderstaande tabel zijn de mutaties die in deze Voorjaarsnota worden voorgesteld weergegeven in de kolom ''Nog vast te stellen begrotingswijzigingen VJN'' op het niveau van programmaonderdeel. De uitsplitsing naar soort mutatie is te vinden in de bijlage.

Bedragen x € 1.000 Program | Primitieve | Vastgeste | Nog vast | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo maonder | begroting | lde | te stellen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 deel | begroting | begroting swijziging | swijziging en | en VJN 2.01 | -3.598 | -29 | -260 | -3.887 | -3.860 | -3.848 | -3.843 Verkeer, vervoer en waterstaa t 2.02 | -3.793 | -281 | -501 | -4.575 | -4.213 | -4.134 | -4.941 Sport, cultuur en recreatie 2.03 | 582 | 0 | 202 | 783 | 658 | 755 | 803 Milieu Totaal | -6.810 | -310 | -559 | -7.679 | -7.415 | -7.227 | -7.981 24 Voorjaarsnota 2026 25 Sociaal domein Omschrijving programma Binnen het programma Sociaal Domein hebben Waterlanders aandacht voor een gezonde levensstijl en ontwikkelen zij zich tot actieve en weerbare inwoners. Kinderen kunnen veilig, gezond en in geborgenheid opgroeien. De Waterlandse samenleving is inclusief en iedereen kan meedoen. Waterlanders staan samen voor de gemeenschap. Zij ondersteunen elkaar en zetten zich actief in voor de samenleving. Waterlanders zelfstandig wonen of zo thuisnabij als mogelijk is.

Het programma Sociaal Domein richt zich op Jeugd(hulp), Wmo (inclusief vrijwilligerswerk en mantelzorg), Participatie (inclusief arbeidsmarkt), Schuldhulpverlening, (Passend) onderwijs en voorschoolse voorzieningen (Kinderopvang en VVE), Volksgezondheid (inclusief preventie en handhaving alcohol), Welzijnswerk en voorliggende voorzieningen (inclusief sport en bibliotheek). Doelstellingen Wat willen wij bereiken? De gewenste maatschappelijke effecten zijn uitgewerkt in vier pijlers. De pijlers zijn meerjarig. De pijlers zijn aansluitend onderverdeeld in opgaven. 3.1 Gezond opgroeien en leven Inwoners van Waterland hebben aandacht voor een gezonde levensstijl en ontwikkelen zich tot actieve en weerbare inwoners. Waterlandse kinderen en jongeren groeien gezond en veilig op en ontwikkelen zich, op basis van hun eigen talenten en interesses. 3.2 Meedoen We streven naar een samenleving waarin iedereen meetelt, meedoet en zelfredzaam is. We willen dat Waterlanders hun kansen, talenten en mogelijkheden benutten. We ondersteunen hen hierbij waar nodig. Zij kunnen die ondersteuning makkelijk vinden en ondervinden geen drempels bij het organiseren van hun dagelijks leven. Wij houden daarbij in beeld dat er grenzen zijn aan de mogelijkheden van informele hulp die mantelzorgers en een sociaal netwerk kunnen geven. Ook weten we dat vragen om hulp moeilijk is en inwoners soms zorg mijden.

We proberen daarom ook de vraag achter de vraag te zien en ondersteuning op maat te bieden.

Voorjaarsnota 2026 26 3.3 Samen voor de gemeenschap We streven naar een gemeente waarin inwoners elkaar kennen en op elkaar terug kunnen vallen. We willen dat Waterlanders elkaar kunnen ondersteunen. We willen ook dat inwoners met elkaar hun omgeving leefbaar houden door verbinding in de kernen. De gemeente Waterland communiceert helder over het sociaal domein. Waterlanders voelen zich gehoord door de gemeente in het sociaal domein. 3.4 Kwetsbare inwoners voldoende beschermd We willen dat Waterlanders zich veilig voelen in de buurt, op school, op hun werk en in hun thuissituatie. Dit betekent dat we overlast en criminaliteit willen voorkomen en aanpakken. En dat wij willen dat inwoners huiselijk geweld, kindermishandeling en oudermishandeling herkennen en hulp vragen. Voor kwetsbare inwoners moet er een plek zijn waar ze zich thuis voelen. Voor ouderen kan dit bijvoorbeeld ook hun eigen (aangepaste) huis zijn. Voor kinderen en jongeren, die niet thuis kunnen wonen, kan het ook een pleeggezin of een beschermde woonvorm zijn. Uit deze pijlers volgen de volgende opgaven: 3.1.1 Gezonde inwoners Gezondheid verbeteren om beter met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te kunnen gaan.

Uitgangspunten hierbij zijn: • Bevorderen van een gezonde leefstijl • Gezond opgroeien met een kansrijke start • Mentale gezondheid in alle levensfasen • Gezonde leefomgeving • Vitaal en waardig ouder worden Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen die doorlopen in 2026: • Actieplan Sport en Bewegen Actieprogramma Sport en Bewegen vastgesteld | Waterland • Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) • Plan van Aanpak Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) • IZA Regioplan Zaanstreek-Waterland Regiobeelden en regioplannen Stand van zaken • Voor 2026 heeft de Adviesraad Sport en bewegen geadviseerd de accenten te leggen op *stimuleren en bewegen 0 - 6-jarigen en 12 - 18-jarigen, *vergroten gezondheidsbewustzijn ouderen (zie ook activiteiten GALA hieronder), * minder valide inwoners laten bewegen, *verbreding en afstemming van het sportaanbod en * het verbinden en behouden van vrijwilligers. • De Sportaccommodaties, inclusief eigendomssituaties in gemeente Waterland, zijn in kaart gebracht. Consequenties voor de huurtarieven volgen hieruit. • Er is een actueel overzicht verzameld van sportverenigingen in Waterland. Hierdoor krijgen we een beter beeld van o.a. ledenaantal, opbouw ledenbestand, contributiekosten, Voorjaarsnota 2026 27 knelpunten, status rondom vrijwilligers etc.

Deze input gebruiken we voor het uitwerken van de voorgaande twee punten. • Vanuit het plan van aanpak GALA vinden diverse activiteiten plaats. Zo wordt er ingezet op de ketenaanpak Valpreventie. Inwoners kunnen deelnemen aan valrisicotesten en bij matig of hoog valrisico kunnen zij meedoen aan cursussen Valpreventie. Deze vinden plaats in het voorjaar en in het najaar in Monnickendam en Ilpendam. Er is een Beweegmakelaar actief, die eerste aanspreekpunt is voor inwoners en deelnemers aan de cursussen toe leidt naar passend beweegaanbod, zodat zij na afloop van de cursus blijven bewegen. Er worden cursussen Cognitieve Fitness georganiseerd, onder meer in Broek in Waterland. Op Marken en in Ilpendam wordt vervolg gegeven aan pilotprojecten Welzijn op Recept. Huisartsen verwijzen inwoners naar een welzijnsconsulent voor vragen die te maken hebben met bijvoorbeeld eenzaamheid of rouw. Er wordt gewerkt aan de ketenaanpakken GLI (gecombineerde leefstijlinterventie voor inwoners met overgewicht) en Kansrijke Start. Daarbij worden bijvoorbeeld voorlichtingsbijeenkomsten voor jonge ouders georganiseerd door een leefstijlcoach. Ook wordt ingezet op Respijtzorg, door middel van Coffee and Care in het Buitenhuis, om mantelzorgers te ondersteunen.

De Wegwijzer Waterland is bedoeld om inwoners zelf de weg te laten vinden naar activiteiten en voorzieningen binnen de gemeente, ook op gebied van sport en cultuur. • Binnen gemeente Waterland richt JOGG zich op 0-12-jarigen, met een focus op de pijler beweging. Onlangs is een nieuwe JOGG-regisseur gestart voor 8 uur per week. JOGG organiseert diverse activiteiten (zie kopje 'Optimaal Opgroeien'). • Vanuit het IZA Regioplan zetten we met partners in de regio en lokaal in op de prioritaire opgaven op de beweging te maken van zorg naar gezondheid en de zorg toegankelijk te houden. Enkele voorbeelden van lopende activiteiten. Opgave Ouder worden (G'oud Zaanstreek Waterland): de pilot Community Care op Marken is afgesloten en heeft onder meer geleid tot een brochure voor senioren en gesprekken over ouder worden op Marken. Met regionale partners is gewerkt aan een de voorbereiding van een wijkgerichte aanpak om met professionals en inwoners gericht aan de slag te gaan met passende activiteiten en interventies om de vergrijzingsopgave aan te pakken. Binnenkort wordt gestart met de uitvoering met de lokale partners, zoals WelzijnWonenPlus en de wijkcoördinator van HZW. Daarbij wordt gekeken naar wat al goed gaat en wat nog verbeterd kan worden. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van kennis en expertise uit de regio, zoals de sociale benadering dementie, of reablement.

Hierbij zal ook aandacht zijn voor bewustwording over ouder worden en wonen. Opgave Wonen en Zorg: regionaal zijn bestuurlijke afspraken gemaakt, vastgesteld door de colleges van alle 7 gemeenten. Deze gaan onder meer over de realisatie van Lang Leve Thuis Flats voor ouderen. Opgave Gezonde Leefstijl: er is een coördinator lokale ketenaanpakken voor de kleine gemeenten die voor Waterland, Landsmeer en OVER- gemeenten de ketenaanpakken Welzijn op Recept, Valpreventie en GLI coördineert. Er is een klein onderzoek gedaan in Waterland door een leefstijlcoach over mogelijkheden voor ouder- en kindsporten, om gezinnen te stimuleren meer gezamenlijk te sporten en bewegen. Het Leefstijlzorgloket in het Dijklander Ziekenhuis is gestart. De specialist leidt patiënten hierheen, het loket leidt hen toe naar passend lokaal aanbod om aan een gezonde leefstijl te werken. Dit kan ook gaan om welbevinden. Opgave Mentale Gezondheid: er worden gatekeepers trainingen georganiseerd rondom het signaleren en bespreekbaar maken van suïcidegedachten. • In het najaar 2026 moet de regionale werkagenda AZWA worden ingediend bij het Rijk. Het AZWA is het aanvullend zorg- en welzijnsakkoord. We werken met de gemeenten in Zaanstreek-Waterland aan de ontwikkeling van deze regionale werkagenda. Basisfunctionaliteiten, zoals de lokale ketenaanpakken uit het GALA worden hierin structureel.

Daarnaast wordt vanuit het AZWA toegewerkt naar een basisinfrastructuur met stevige lokale teams en inlooppunten sociaal en gezond 0-100 jaar. Voorjaarsnota 2026 3.1.2 Optimaal opgroeien Alle kinderen en jeugdigen in Waterland krijgen een goede basis met kansen. Ze kunnen zich veilig, gezond en in een rijke leeromgeving ontwikkelen. Uitgangspunten hierbij zijn: • | Waterlandse gezinnen kunnen ontlast worden bij het opvoeden en opgroeien. • | Kwetsbare gezinnen worden extra ondersteund voor-, tijdens en na de geboorte. • | Er is een optimale samenwerking tussen alle betrokken partijen rondom het jonge kind (0-6 jaar) in het kader van een doorlopende leerlijn. • | We willen (school)uitval voorkomen. Iedere jongere doet mee naar vermogen. Jongeren worden actief ondersteund naar werk of een participatiebaan.

Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen die doorlopen in 2026: • | Regionale ontwikkelagenda Passend Onderwijs en Jeugdhulp (onderdeel beleidsplan Sociaal Domein) • | Herijking Onderwijsvisie 2020-2025 (onderdeel beleidsplan Sociaal Domein) • | Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven 2023 – 2026 (GALA) • | Uitvoeringsplan Jongerenwerk 2025-2026 Jeugdbeleid Waterland - iBabs Publieksportaal • | Plan van Aanpak Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) • | IZA Regioplan Zaanstreek-Waterland Regiobeelden en regioplannen Stand van zaken • | De regionale ontwikkelagenda is een dynamisch uitvoeringsplan van de gemeenten in de regio Waterland en de Samenwerkingsverbanden van de Zorg op school Primair Onderwijs (PO) en Voortgezet Onderwijs (VO). De agenda is als onderdeel van de Ondersteuningsplannen PO en VO besproken in het OOGO passend onderwijs in maart 2026. Relevante onderdelen zijn o.a. inclusief onderwijs, schoolaanwezig, doorgaande leer- en ontwikkellijnen. • | Doorgaande ontwikkellijn het jonge kind 0-6 jaar voorbereidingen zijn gaande de jaarlijkse regionale bijeenkomst zal op 19 mei 2026 in Waterland worden georganiseerd. • | Voor Sport en Bewegen: zie het kopje 'Gezonde inwoners'. • | Vanuit GALA/IZA wordt gewerkt aan de ketenaanpak Kansrijke Start. Hierbij wordt ingezet op bijvoorbeeld Boekstart in de Kinderopvang.

Ook zijn vanuit IZA groepscursussen rondom opvoeden en opgroeien voor nieuwkomers georganiseerd. • | In het Uitvoeringsplan jongerenwerk 2025-2026 zijn een viertal speerpunten vastgesteld die gekoppeld zijn aan de 4 hoofddoelen van het jongerenwerk. Zit zijn: Verbinden- sportactiviteiten, Ontwikkelen – Themabijeenkomsten, Signaleren – Eenzaamheid en Voorkomen – Achttien en nu?. Deze speerpunten worden halfjaarlijks geëvalueerd. Een voorbeeld van een themabijeenkomst is de Politiek & Pizza avond waarin alle beginnende kiezers uitgenodigd zijn om de stemwijzer van omroep PIM in te vullen en met elkaar in gesprek te gaan ter voorbereiding op de gemeenteraadverkiezingen. In de komende periode zullen voorbereidingen gestart worden voor de herijking van het huidige Beleidsplan Jongerenwerk 2023-2026 en een nieuw Uitvoeringsplan jongerenwerk 2026-2027. • | Er is een nieuwe JOGG-regisseur gestart in de regio Waterland voor 8 uur per week. Zij geeft uitvoering aan het JOGG-uitvoeringsplan dat loopt van 2025 tot en met 2027. Op 10 april 2026 vond de Peuterinstuif plaats in Sporthal 't Spil. In de week van 8 tot 12 juni vindt de 28 Voorjaarsnota 2026 29 Week voor de Gezonde Jeugd plaats waarin de Peuter4Daagse en de Nationale Buitenspeeldag worden georganiseerd.

De Trommel zonder Rommel campagne wordt gestart: bij consultatiebureaus zal een boekje worden uitgedeeld aan ouders van kinderen van 3 jaar en 9 maanden waarin staat wat gezonde producten zijn om mee te geven aan schoolgaande kinderen. De campagne Groentehapjes in 10 stapjes zal worden gestart waarin boekjes worden meegegeven aan ouders van kinderen van 4 maanden. Deze boekjes zijn gericht op het stimuleren van groentehapjes. 3.2.1 Meedoen 1. Gelijke kansen op ontwikkeling en meedoen in de samenleving. 2. Inwoners kunnen eenvoudig terecht op een centrale plek voor hulpvragen over zorg, welzijn, werk en inkomen. Op deze plek zorgen wij voor professionals die samen met de inwoner de hulpvraag en verwijzen naar de juiste organisatie of hulpverlener (al dan niet voorliggend) door. 3. We bieden laagdrempelig, snel en tijdelijk ondersteuning aan inwoners. Zo nodig ondersteunen we inwoners meer langdurig en/of intensief om weer zelfredzaam te worden. Uitgangspunten hierbij zijn: • Focus op meedoen, bij voorkeur via een opleiding of via betaald werk • Iedere jongere doet mee naar vermogen. Jongeren worden actief ondersteund naar werk of een participatiebaan.

• Ondersteuning is zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig • Er is een sterke sociale basis en een passend aanbod van voorliggende voorzieningen • De centrale plek voor onze inwoners is in lijn met de wettelijke eisen die gesteld worden aan een stevig lokaal team volgend uit de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028, het landelijke Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming en de leidraad Werken aan veiligheid. Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn of worden verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen: • Regionale ontwikkelagenda Passend Onderwijs en Jeugdhulp (bijlage beleidsplan) • Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning (verwacht 2026) • Verordening Zorg voor de Jeugd (verwacht Q4 2025) • Participatiewet in Balans (verwacht in 2026) • Nota financiële bestaanszekerheid en schuldhulpverlening (verwacht Q4 2025) • Nog op te stellen Uitvoeringsplan Stevig Lokaal Team (verwacht Q1 2026) Stand van zaken • In lijn met de regionale ontwikkelagenda Passend Onderwijs en Jeugdhulp werken wij samen met de scholen en de Samenwerkingsverbanden voor de zorg op school in de regio Waterland samen aan de ontwikkelpunten inclusief onderwijs, schoolaanwezigheid, onderwijs en zorg en doorgaande ontwikkellijnen. • De aanbesteding maatwerkvoorzieningen Wmo heeft vertraging opgelopen en is opnieuw uitgesteld (2027).

• De vernieuwde verordening Wmo is in voorbereiding en zal naar verwachting eind 2026 vastgesteld worden. • Begin maart 2026 is de Verordening Jeugdhulp vastgesteld. In het najaar worden de consequenties van de nieuwe inkoop jeugdhulp verwerkt in de verordening middels een Wijzigingsverordening. • Herprioritering implementatie van de Participatiewet in Balans naar later dit jaar Voorjaarsnota 2026 30 • De Nota financiële bestaanszekerheid en schuldhulpverlening is in oktober 2025 vastgesteld. De nota continueert het beleid van de afgelopen vier jaar. Er is een communicatiecampagne ingezet om het bereik van de minimaregelingen te vergroten. Er is eind 2025 geconstateerd dat de kwaliteit van de schuldhulpverleningstrajecten (geleverd door een externe partij) tekort heeft geschoten. Dit staat onder verscherpt toezicht, mogelijke vervolgstappen worden onderzocht. • Er is in februari 2026 een start gemaakt met het project Stevig Lokaal Team. Er wordt op dit moment gewerkt aan een Uitvoeringsplan Stevig Lokaal Team dat: o In geval van geen of zeer beperkte financiële consequenties na vaststelling door het college ter informatie aan de gemeenteraad voorgelegd zal worden; of o Ter besluitvorming aan de gemeenteraad wordt voorgelegd met verschillende scenario's met bijbehorende (financiële) impact.

3.3.1 Samen voor de gemeenschap Voldoende sociaal culturele activiteiten mogelijk dicht bij huis en makkelijk vindbaar Uitgangspunten hierbij zijn: • Fysieke ontmoetingsplaatsen in alle kernen • Laagdrempelige maatschappelijke activiteiten in alle kernen, met lokale verenigingen • Aanbod is makkelijk vindbaar op één plek Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn of worden verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen: • Uitvoeringsregeling ondersteuning dorpshuizen (Q4 2025) • Wegwijzer Waterland Hulpwijzer - Waterland Stand van zaken In december 2025 is de Kadernota subsidiering dorpshuizen vastgesteld. In het eerste kwartaal zijn de gesprekken gestart voor de eerste subsidieaanvragen van de dorpshuizen (voor 2026 en 2027) en is per dorpshuis geïnventariseerd wat er nodig is om de bijdrage voor de huur om te bouwen naar een bijdrage voor activiteiten. De Wegwijzer Waterland bouwen wij samen met de sport- en cultuurpartners uit naar de digitale vindplaats voor alle activiteiten in Waterland. 3.4.1 Kwetsbare inwoners voldoende beschermd 1. Inwoners voelen zich veilig in de buurt, op school, op het werk en in de thuissituatie. 2. Inwoners ondersteunen met een tijdelijk verblijf in een instelling om (weer) zelfredzaam te worden. 3. Een eenvoudige gezinsgerichte aanpak voor kinderen die bescherming nodig hebben.

Uitgangspunten hierbij zijn: • Lokaal wat kan en regionaal of bovenregionaal bij meer complexe doelgroepen/vragen • Voldoende mogelijkheden wonen en zorg in Waterland • Voldoende mogelijkheden 24 uurs zorg in Noord-Holland Wat gaan wij daarvoor doen? Deze uitgangspunten zijn of worden verwerkt in de volgende (uitvoerings)plannen: Voorjaarsnota 2026 • | Regionale Woonzorganalyse Zaanstreek-Waterland Woonzorganalyse-Zaanstreek- Waterland-2024.pdf • | Regionale woonzorgvisie Regiobeelden en regioplannen • | Woonzorgvisie Waterland 2023 | Waterland • | Uitvoeringsplan • | Thuis voor Noordje – Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland • | Deelname Waterland aan proeftuin Toekomstscenario kind en gezinsbescherming Stand van zaken In 2026 werkt regio Waterland samen aan het hernieuwen van de regiovisie en aanpak 2022-2027 Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang. Voorbereidende gesprekken vinden reeds plaats. Het college heeft in maart de bestuurlijke afspraken Wonen, Welzijn en Zorg in Zaanstreek- Waterland getiteld: "Samenwonen, samen zorgen in Zaanstreek-Waterland" vastgesteld. Vanuit het Uitvoeringsplan Thuis voor Noordje werken we in Noord-Holland samen om jongeren met zware problematiek zo thuisnabij mogelijk te laten opgroeien. Het is een lange termijnplan waarbij het wonen, de zorg en het onderwijs voor deze jongeren beter op elkaar moeten aansluiten.

Bijvoorbeeld door jongeren niet te dwingen bij 18 jaar te verhuizen (want jeugdzorg stopt), maar onvoorwaardelijk wonen en een toekomstplan opstellen bij 16 jaar. Waterland neemt als voorloper deel aan de proeftuin Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming waarbij gezinnen met zwaardere problematiek niet steeds doorgeschoven worden, maar vanaf de start een vaste regisseur lokaal hebben met ondersteuning van een regionaal team van experts. Met ingang van dit jaar wordt deze werkwijze zoals beproefd in Zaanstad en Waterland ook uitgerold in de andere gemeenten in de regio. Dit zal stapsgewijs plaatsvinden. Financiële ontwikkelingen In onderstaande tabel zijn de mutaties die in deze Najaarsnota worden voorgesteld weergegeven in de kolom Nog vast te stellen begrotingswijzigingen NJN op het niveau van programmaonderdeel. De uitsplitsing naar soort mutatie is te vinden in de bijlage.

Bedragen x €1.000 Program | Primitieve | Vastgeste | Nog vast | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo maonder | begroting | lde | te stellen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 deel | begroting | begroting swijziging | swijziging en | en VJN 3.01 | -1.778 | -30 | -42 | -1.850 | -1.785 | -1.817 | -1.991 Onderwijs 3.02 | -16.071 | 0 | 218 | -15.853 | -16.173 | -15.849 | -15.890 Sociale voorzieni ngen 31 Voorjaarsnota 2026 Program | Primitieve | Vastgeste | Nog vast | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo maonder | begroting | lde | te stellen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 deel | begroting | begroting swijziging | swijziging en | en VJN 3.03 | -284 | 0 | 41 | -243 | -288 | -288 | -288 Volksgezo ndheid Totaal | -18.134 | -30 | 217 | -17.947 | -18.245 | -17.955 | -18.169 32 Voorjaarsnota 2026 33 Bestuur Omschrijving programma Het programma Bestuur richt zich op het democratisch proces. Daarnaast gaat dit programma over de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers, het laten participeren van onze inwoners, de speerpunten voor de organisatie en het financieel beleid. Doelstellingen Wat willen wij bereiken? Het gewenste maatschappelijke effect is ervoor te zorgen dat beslissingen op een eerlijke en duidelijke manier worden genomen. Daarnaast streven wij naar een goede dienstverlening aan onze inwoners, instellingen, ondernemers en bezoekers.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/6d1f7fc6-6643-4625-8889-73606234faac?agendaItemId=ef98141e-0874-4926-9941-64c989b194e1