416-82 Jaarrekening 2025 met controleverklaring
Tekst van het document
77 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Lagere ontwikkeling gemeentefonds Gemeenten zijn voor een groot deel afhankelijk van het gemeentefonds als inkomstenbron. Dit fonds wordt landelijk bepaald en aangepast. Hierbij spelen politieke en economische ontwikkelingen een belangrijke rol. Invloed van stijgende kosten: Wanneer de kosten voor gemeenten stijgen, maar de bijdragen vanuit het Rijk niet meegroeien, kan dit gevolgen hebben, zoals: • Een lagere resultaatontwikkeling in de jaarrekening • Een groter beroep op de reserves Gevolgen voor het weerstandsvermogen: Door deze ontwikkelingen kan er extra druk ontstaan op het weerstandsvermogen van gemeenten.
Wachtgeld betalingen politieke ambtsdragers In de gemeentepolitiek kunnen bestuurders op elk moment wisselen. Wanneer een wethouder tussentijds vertrekt, heeft hij of zij soms recht op een wachtgeldregeling. Deze regelingen brengen onverwachte kosten met zich mee, omdat ze voor langere tijd doorlopen en afhangen van de arbeidspositie van de vertrekkende bestuurder. Het is lastig om vooraf te voorspellen hoe hoog deze betalingen zijn en hoe lang ze duren. Vertrekken meerdere bestuurders binnen korte tijd, dan heeft dat duidelijke gevolgen voor het resultaat en werkt dat door in de jaarrekening. Zo ontstaat er een onvoorzien financieel risico.
Juridische kosten De organisatie heeft jaarlijks te maken met juridische procedures, zoals bezwaar- en beroepszaken, contractuele geschillen en handhavingskwesties. Hoewel hier in de planning rekening mee wordt gehouden, kunnen zich onverwachte juridische trajecten voordoen die hogere kosten met zich meebrengen. Denk aan complexe dossiers waarvoor externe juridische bijstand nodig is, langlopende gerechtelijke procedures of schadeclaims. Het risico hierbij is dat de geraamde kosten onvoldoende blijken en dat dit van invloed is op het resultaat en doorwerkt in de jaarrekening.
Garantstelling medewerkers zwembad De organisatie heeft zich garant gesteld voor een eventuele transitievergoeding van het personeel van het zwembad in het geval deze wordt gesloten.
Falen kritische infrastructuur Door onvoorziene achterstanden van onderhoud in het onderhouden van de infrastructuur (bijvoorbeeld bruggen e.d.) in de openbare ruimte kan het risico op falen en calamiteiten ontstaan. Dit heeft doorgaans niet direct een effect, maar op termijn kunnen hierdoor periodiek in de lasten zich grotere uitschieters voordoen. Zo kan het voorkomen dat een brug of doorgang met spoed gerepareerd moet worden wanneer dit in het belang is van het verminderen van risico’s, zoals bijvoorbeeld de veiligheid. Doordat dit een landelijke trend betreft kan dit ook kostenverhogend werken i.v.m. de capaciteit in de markt.
78 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Overige risico's De pensioenvoorziening voor de (ex)wethouders staat nu nog op de balans van de gemeente. Uiterlijk 1 januari 2028 moet deze voorziening zijn overgedragen aan het ABP. Dit gebeurt vanwege de Wet toekomst pensioenen (Wtp). We noemen deze overdracht 'invaren'. Dit moet gebeuren tegen dezelfde dekkingsgraad als de huidige deelnemers bij het ABP. Er zijn nog een aantal onzekere factoren bij het bepalen van het bedrag benodigd voor het invaren: • Het exacte moment van invaren is nog niet vastgesteld. • De hoogte van de dekkingsgraad kan veranderen. • Er kunnen wijzigingen zijn in de rekenrente. • De gebruikte sterftetafel kan worden aangepast. • Het deelnemersbestand kan veranderen. De benodigde som geld om in te varen bij het ABP zal afwijken van de huidige voorziening. Dit kan een positief of negatief effect hebben op het resultaat. Onze inschatting is dat negatieve afwijkingen voldoende klein zullen zijn om niet een restrisico op te nemen in de tabel van de risicoinventarisatie. Echter valt dit niet volledig uit te sluiten. Daarom wordt dit als een kwalitatief risico toegelicht.
Weerstandsvermogen De exploitatie kent een weerstandscapaciteit van € 11.000, daarnaast beschikt de gemeente over een weerstandscapaciteit in het vermogen van € 15.138.000. Totaal is er een weerstandscapaciteit van € 15.149.000 beschikbaar. Deze weerstandscapaciteit is vol-doen-de om het geïnventariseerde risico van € 1.567.000 op te vangen. De benodigde weerstandscapaciteit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit (A) Risico's (B) Weerstandsvermogen ratio (A/B)
15.149 1.567 9,7
De hieronder opgenomen normentabel is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement.
Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio > 2.0 1.4 - 2.0 1.0 - 1.4 0.8- 1.0 0.6 - 0.8 < 0.6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Kengetallen Een goede en duidelijke begroting is belangrijk zodat de gemeenteraad goed kan controleren hoe het financieel gaat met de gemeente. Welke informatie daarvoor nodig is, is een onderwerp dat landelijk al een aantal jaren de aandacht heeft. In de afgelopen jaren zijn veranderingen doorgevoerd om de verantwoording naar de gemeenteraad en het toezicht te verbeteren. Dit wordt gedaan door de financiële informatie overzichtelijker en duidelijker te maken. Het opnemen van
79 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 kengetallen in de jaarrekening past hierbij. Deze cijfers moeten ervoor zorgen dat de gemeenteraad meer inzicht heeft in de financiële situatie van de gemeente. De cijfers verbinden verschillende aspecten die de gemeenteraad kan gebruiken om een goed oordeel te vellen over de financiële situatie.
Beoordeling van de financiële positie Kengetallen geven inzicht in hoe financieel stabiel en flexibel de gemeente is. Ze laten zien hoeveel geld de gemeente heeft om uitgaven te doen en risico's op te vangen. Er zijn verschillende kengetallen die dit inzichtelijk maken. Hieronder wordt per kengetal uitgelegd wat het precies betekent: •
• • • •
Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Deze kengetallen laten zien hoeveel schulden er zijn ten opzichte van het eigen vermogen, en hoe zwaar de rente en aflossingen op de begroting drukken. De netto gecorrigeerde schuldquote houdt rekening met de door de gemeente doorgeleende gelden aan derden. Solvabiliteitsratio. Dit kengetal laat zien of de gemeente aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Structurele exploitatieruimte. Dit kengetal vergelijkt de vaste inkomsten en uitgaven met het totaal aan inkomsten. Grondexploitatie. Dit kengetal laat zien hoe de waarde van de grond van de gemeente zicht verhoudt tot de totale inkomsten. Belastingcapaciteit. Dit kengetal laat zien of er genoeg geld is om onverwachte kosten op te vangen en nieuwe plannen te financieren.
Kengetallen gemeente Waterland Omschrijving Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Realisatie 2023 57,35% 55,57%
Begroting 2024 69,06% 66,87%
Realisatie 2024 41,05% 39,50%
Begroting 2025 31,28% 29,02%
Realisatie 2025 43,77% 42,14%
24,51% 1,39%
23,69% 2,18%
32,97% -0,95%
38,39% 1,90%
35,08% 3,08%
30,50% 99,33%
18,34% 101,14%
17,91% 97,86%
n.v.t. 105,13%
20,45% 105,69%
80 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 Omschrijving Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Categorie A Minst risicovol <90% <90%
Categorie B Neutraal 90-130% 90-130%
Categorie C Meest risicovol >130% >130%
>50% Begr >0%
20-50% Begr = 0%
<20% Begr <0%
<20% <95%
20-35% 95-105%
>35% >105%
Hieronder de volgende analyse per kengetal: •
Netto schuldquote. De stijging van de netto schuldquote in 2025 ten opzichte van 2024 wordt met name veroorzaakt doordat het saldo van de schulden procentueel gezien minder sterk is afgenomen dan de gerealiseerde baten. • Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Dit is voor gemeente Waterland bijna niet van toepassing. • Solvabiliteitsratio. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid. De solvabiliteitsratio drukt namelijk het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Dit komt in 2025 voor de gemeente Waterland uit in de categorie 20-50%, neutraal. • Structurele exploitatieruimte. Een positief percentage betekent dat structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Dit is in 2025 het geval. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat de woonlasten zien ten opzichte van het gemiddelde in Nederland (rioolheffing, afvalstoffenheffing en onroerendezaakbelasting). De Commissie BBV heeft geadviseerd aan het ministerie van BZK om dit kengetal te laten vervallen gezien de beperkte toegevoegde waarde. Beoordeling financiële positie De kengetallen moeten in samenhang worden beoordeeld.
Op basis van het totaalbeeld kan worden geconcludeerd dat de financiële positie van de gemeente Waterland in 2025 stabiel en in balans is.
81 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
§ C Onderhoud kapitaalgoederen
Het onderhoud van kapitaalgoederen komt in verschillende programmaonderdelen voor en kost veel geld. Daarom is het belangrijk om hier een duidelijk en compleet overzicht van te hebben. Met kapitaalgoederen bedoelen we alle zaken in de openbare ruimte die de gemeente beheert. Denk bijvoorbeeld aan wegen, riolering, bruggen, groen, straatverlichting, waterwegen, gebouwen en kades. De kwaliteit van deze kapitaalgoederen en het onderhoud ervan bepalen hoe goed de voorzieningen zijn en hoeveel het onderhoud kost. Het onderhoud van deze kapitaalgoederen kost elk jaar veel geld. Het beleid voor het onderhoud staat beschreven in verschillende beheerplannen. In deze paragraaf wordt per onderdeel uitgelegd hoe het er nu voor staat. Aan het einde van de paragraaf staat een samenvattend overzicht.
Wegen In 2024 is het huidige wegenbeheerplan 2025 - 2034 vastgesteld. Met het wegenbeheerplan zijn de benodigde middelen voor het dagelijks- en groot onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de wegen gewaarborgd. Onderstaand overzicht geeft de kosten weer. Bedragen x € 1.000
Omschrijving Saldo 1-1 Toevoeging Onttrekking Saldo 31-12
Begroot 2025 0 866 -866 0
Realisatie 2025 0 866 -201 665
De kosten in 2024 waren € 478.000.
Toelichting In 2025 zijn in verband met aanleg glasvezel minder projecten in uitvoering gebracht dan gepland.
82 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Riolering In december 2024 is het (regionale) Gemeentelijke Riolerings- en Waterprogramma (GRWP) vastgesteld door de raad. Het rioleringsplan geeft aan hoe de gemeente omgaat met de zorgtaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. Bedragen x € 1.000
Omschrijving Saldo 1-1 Toevoeging Onttrekking Saldo 31-12
Realisatie 2024 3.240 0 -1.064 2.176
Begroot 2025 2.176 0 -441 1.735
Realisatie 2025 2.176 0 -779 1.397
De werkzaamheden zijn volgens het beheerplan gerealiseerd. Bij het project Fuutstraat zijn de kosten hoger dan begroot als gevolg van onvoorziene omstandigheden.
Groen In december 2019 heeft het college ingestemd met de Groenvisie 2020 - 2024. In de visie staat op welke manier gemeente Waterland zich inzet om groen in de openbare ruimte te onderhouden en verder te verbeteren. In 2025 wordt deze visie geactualiseerd, deze actualisatie wordt voorgelegd aan de raad en na vaststelling wordt deze verwerkt. Onderstaand overzicht geeft de kosten weer.
Bedragen x € 1.000
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
Begroot lasten 2025 -1.862
Realisatie lasten 2025 -1.642
De kosten in 2024 waren € 1.480.000.
Toelichting In het coalitieakkoord 2022 is afgesproken om € 100.000 extra te besteden aan openbaar groen. Dit budget is onder andere ingezet voor de aanschaf van extra beplanting, waaronder bomen (incl. grondverbetering). Daarnaast is de groenploeg extra versterkt.
Gebouwen Gebouwen In januari 2026 is het geactualiseerde gebouwenbeheerplan voor de periode 2026 - 2035 vastgesteld door de raad. In dit plan is het onderhoudsniveau vastgesteld op basis van de technische levensduur van materialen en onderdelen van een gebouw. Uitgangspunt hierin is dat het onderhoud wordt aangevuld met duurzaamheidsmaatregelen waarmee de gemeentelijke gebouwen verder verduurzaamd worden. Onderstaand overzicht geeft de kosten weer.
83 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 Bedragen x € 1.000
Klein onderhoud Gebouwen Huisvesting brandweer Gebouw Toilet/douche Marken Gebouw Toilet parkeerterrein Marken Gebouw Medisch Centrum Marken Gebouw Voormalig werkplaats Marken Gebouw vm werkplaats Ilpendam Gebouw bibliotheek Gebouw De Bolder Gebouw Begraven Gebouw toiletten Hemmeland Gebouw Toilet/douche Monnickendam Gebouw Sporthal 't Spil Gebouw Sportzaal Marijkestraat Gebouw Gymzaal Broek in Waterland (Nieuwland) Gebouw Gymzaal Marken (Buurterstraat) Gebouw Gymzaal Ilpendam Gebouw Zwembad Monnickendam (instructiebad) Gebouw Muziektent Ilpendam Gebouw Toren NH kerk Monnickendam (grote kerk) Gebouw Toren NH kerk Ilpendam Gebouw Toren NH kerk Broek in Waterland Gebouw Toren NH kerk Watergang Gebouw Speeltoren Monnickendam Gebouw Gemeentehuis (binnendienst) Gebouw Gemeentewerf Katwoude (buitendienst)
Begroot lasten 2025 -278 -47
Realisatie lasten 2025 -214 -16
-29
-2
0
-5
-9
-7
0
0
-2
-1
0 0 0 0 -5
-2 -4 -2 -2 -2
0 0
-28 -6
0
-10
-25
-11
-16 -12
-19 -1
-2 -9
0 -5
-3
-2
-5
-6
-3
-2
-5
-6
-72
-44
-36
-28
De kosten in 2024 waren € 268.000.
84 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Toelichting De noodzakelijke werkzaamheden zijn uitgevoerd. In afwachting van het nieuwe beheerplan zijn er geen groot onderhoud projecten uitgevoerd in 2025.
Civiele kunstwerken In 2025 is het nieuwe beheerplan Civiele kunstwerken 2025 - 2034 vastgesteld door de raad. Hiermee zijn de benodigde middelen voor het (dagelijks) onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de civiele kunstwerken gewaarborgd. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer: Bedragen x € 1.000
Saldo 1-1 Toevoeging Onttrekking Saldo 31-12
Begroot 2025 0 619 -439 180
Realisatie 2025 0 619 -214 405
De kosten in 2024 waren € 356.000.
Toelichting Er zijn minder projecten uitgevoerd in 2025 omdat het een raamovereenkomst moest worden aanbesteed en de meeste projecten daar in onder zijn gebracht. In 2026 gaat dit contract lopen en worden de projecten gerealiseerd.
Openbare verlichting In januari 2021 heeft het college het beleidsplan Openbare verlichting Waterland 2021 - 2025 vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe wordt omgegaan met de openbare verlichting binnen de gemeente en op welke wijze deze wordt verduurzaamd. In 2026 wordt het beleidsplan Openbare verlichting Waterland geactualiseerd. Na vaststelling van het geactualiseerde plan worden de bedragen in de begroting verwerkt. Onderstaand overzicht geeft de kosten weer. Bedragen x € 1.000
Openbare verlichting Uitbestede werkzaamheden Klein onderhoud Groot onderhoud Totaal
Begroot lasten 2025 -128 0 -51 -76 -128
Realisatie lasten 2025 -110 -3 -43 -64 -110
De kosten in 2024 waren € 134.000.
Toelichting In afwachting van het geactualiseerde beheerplan zijn minder werkzaamheden uitgevoerd in 2025.
85 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Oevers In 2025 is het nieuwe Oeverbeheerplan 2025 - 2034 vastgesteld. Elke vijf jaar worden de oeververdedigingen geïnspecteerd op basis waarvan de noodzakelijke onderhoudsmaatregelen voor de komende periode worden vastgesteld. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer: Bedragen x € 1.000
Begroot 2025 0 310 -177 132
Saldo 1-1 Toevoeging Onttrekking Saldo 31-12
Realisatie 2025 0 310 -56 254
De kosten in 2024 waren € 217.000.
Toelichting Er zijn minder projecten uitgevoerd in 2025 omdat er een raamovereenkomst moest worden aanbesteed en de meeste projecten daar in onder zijn gebracht. In 2026 gaat dit contract lopen en worden de projecten gerealiseerd.
Sportvelden In 2022 is het Beheerplan buitensport vastgesteld. Eens per drie jaar wordt door het Instituut voor Sportaccommodaties (Kiwa ISA Sport) een renovatieadvies voor alle natuurgrasvelden gegeven. Voor kunstgrasvelden geldt dat deze eens per acht jaar worden gekeurd. Op basis van de keuringen wordt het beheerplan indien nodig bijgesteld. Ook wordt in 2025 het sportaccommodatiebeleid geactualiseerd. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de voorziening weer. Bedragen x € 1.000
Omschrijving Saldo 1-1 Toevoeging Onttrekking Saldo 31-12
Realisatie 2024 247 50 -128 169
Begroot 2025 169 0 0 169
Realisatie 2025 169 0 0 169
Toelichting Het beheerplan buitensport wordt volgens planning uitgevoerd. In 2025 waren geen werkzaamheden gepland.
Gemeentehaven In 2016 is voor de gemeentehaven een voorziening voor het uitvoeren van baggerwerkzaamheden in de gemeentelijke haven opgericht. Met deze voorziening wordt gespaard om eens in de tien jaar baggerwerkzaamheden te kunnen uitvoeren. Aanvullend op deze voorziening is in 2025 een beheerplan voor de gemeentehaven opgesteld. Onderstaand overzicht geeft het verloop van de huidige voorziening weer.
86 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 Bedragen x € 1.000
Realisatie 2024 80 13 0 93
Saldo 1-1 Toevoeging Onttrekking Saldo 31-12
Begroot 2025 93 13 0 105
Realisatie 2025 93 13 0 105
Toelichting Het havenbeheerplan wordt conform het beheerplan uitgevoerd. In 2025 zijn geen werkzaamheden geweest.
Samenvattend overzicht onderhoud kapitaalgoederen Categorie
1
Wegen
2 3
Riolering Groen
4
Gebouwen
5
Civiele kunstwerken (bruggen en tunnels) Openbare verlichting Oevers (kades en beschoeiingen) Renovatie sportvelden Baggeren gemeentehaven Monnickendam
6 7
8 9
Beleidskaders Gewenst Beheers- en Financiële kwaliteitsniveau onderhoudsplannen consequenties / Looptijdplannen conform plannen Ja max 16% 2025 - 2035 Ja onveilig Ja Conform GWRP 2025 - 2035 Ja Ja Conform 2020 - 2024 Ja beheerplan Ja Conform 2018 - 2037 Nee beheerplan Ja Conform 2025 - 2035 Ja beheerplan
Ja
Conform beheerplan Conform beheerplan
2021 - 2025
Ja
2025 - 2035
Ja
Ja
NOC*NSF norm
2022 - 2042
Ja
1x in de tien jaar baggeren
Minimale diepgang conform keuring
2017 - 2027
Ja
Ja
87 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
1 2 3 4 5
6 7
8 9
Categorie
Ramingen tlv Ramingen exploitatie / volledig voorzieningen en reëel in begroting?
Wegen Riolering Groen Gebouwen Civiele kunstwerken (bruggen en tunnels) Openbare verlichting Oevers (kades en beschoeiingen) Renovatie sportvelden Baggeren gemeentehaven Monnickendam
Voorziening Voorziening Exploitatie Exploitatie Voorziening
Ja Ja Ja Nee Ja
Is er sprake van achterstallig onderhoud (AOH)? Nee Nee Nee Nee Nee
Zo ja, zijn er toereikende voorzieningen/reserves voor AOH?
Exploitatie
Ja
Nee
-
Voorziening
Ja
Nee
-
Voorziening
Ja
Nee
-
Voorziening
Ja
Nee
-
-
88 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
§ D Financiering
Beleidsvoornemens
Beleidsvoornemens De kasgeldlimiet gaat over leningen die binnen een jaar moeten worden terugbetaald, terwijl de renterisiconorm geldt voor leningen met een langere looptijd. Deze regels zijn er om te voorkomen dat de gemeente grote schommelingen in rentekosten krijgt bij het vernieuwen van leningen. Zo worden financiële risico's beperkt. De kasgeldlimiet mag niet hoger zijn dan 8,5% van de begroting. Op 31 december 2025 mag de netto vlottende schuld, maximaal € 4 miljoen zijn. Hieronder ziet u de berekening van de kasgeldlimiet. Kasgeldlimiet (bedragen 1e kwartaal x € 1.000) Omvang begroting per 1 52.045 januari (= grondslag)
1.
2.
Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag in bedrag Omvang vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekeningcourant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen, niet zijnde vaste schuld Totale omvang van de vlottende schuld
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
8,5%
8,5%
8,5%
8,5%
4.424
4.424
4.424
4.424
-
-
-
467
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
467
89 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 Kasgeldlimiet (bedragen 1e kwartaal x € 1.000) 3.
4.
Vlottende middelen Contante gelden in kas Tegoeden in rekeningcourant Overige uitstaande gelden < 1 jaar Totale omvang van de vlottende midden Toets kasgeldlimiet Totaal netto-vlottende schulden (2-3) Toegestane kasgeldlimiet Ruimte ( + ) c.q. overschrijding ( - )
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
7 1.587
7 1.408
8 2.533
10 5.204
-
-
-
-
1.594
1.415
2.541
5.214
-1.594
-1.415
-2.541
-4.748
4.424
4.424
4.424
4.424
6.017
5.839
6.964
9.171
De rente-risiconorm houdt in dat de jaarlijkse verplichte aflossing en renteherzieningen niet meer dan 20% van de begroting mogen bedragen. De norm beoogt een evenwichtige opbouw van de leningen in de tijd. De renterisiconorm is in 2025 overschreden. De toezichthouder heeft ontheffing verleend voor 2025. Onderstaand treft u de berekening van de rente-risiconorm aan. Begroting
Werkelijk
-
-
2.
Rente-risiconorm (bedragen x € 1.000) Renteherzieningen op leningen o/g Betaalde aflossingen
20.100
22.000
3.
Renterisico (1+2)
20.100
22.000
4. 5.
Begrotingstotaal 2025 Percentage regeling Rente-risiconorm
52.045 20% 10.409
52.045 20% 10.409
-9.691
-11.591
1.
Toets renterisiconorm (5 - 3) Ruimte ( + ) c.q. overschrijding (-)
90 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Rentelasten Lening (Bedragen x 1.000) BNG BNG BNG BNG BNG BNG BNG BNG BNG BNG Totaal
Rente %
Aflossing
0,657% 3,070% 3,270% 3,714% 3,020% 2,895% 3,240% 2,300% 2,750% 2,600%
2025 2025 2033 2028 2029 2029 2045 2026 2025 2025
Stand per 0101-2025 7.000 3.000 4.500 2.400 2.500 2.500 3.000 6.000 30.900
Opgenomen Rente 2025 2025
Aflossing 2025
24.000 1.400 25.400
7.000 3.000 500 600 500 500 900 3.000 6.000 22.000
11 6 147 89 76 72 576 2 5 10 994
Stand per 3112-2025 4.000 1.800 2.000 2.000 23.100 1.400 34.300
Rentebaten In de begroting 2025 is een bedrag van € 50.000 rentebaten begroot ten aanzien van de rekeningcourant. De daadwerkelijke rentebaten in rekening-courant bedroegen over 2025 € 51.000. Dit betreft het uitstaand saldo in 's Rijks schatkist. Ook zijn er rentebaten van diverse verstrekte leningen opgenomen voor een totaalbedrag van € 24.000.
Ontwikkelingen In 2025 heeft de gemeente Waterland actief gestuurd op liquiditeitsbeheer en financiering. Lopende leningen zijn voor een totaalbedrag van € 19 miljoen geherstructureerd om de lening portefeuille beter beheersbaar te houden. Tegelijkertijd is een liquiditeitslening afgesloten van € 5 miljoen om aan lopende verplichtingen te voldoen. Daarnaast is er een projectfinanciering van € 1,4 miljoen aangetrokken ten behoeve van project Hoogkamplaan. Deze leningen zorgden ervoor dat de gemeente over voldoende middelen beschikte om financiële stabiliteit te waarborgen. Door zorgvuldig liquiditeitsmanagement en het inspelen op marktomstandigheden heeft de gemeente financiële ruimte gecreëerd en rentelasten beheersbaar gehouden. De gemeente blijft zich inzetten voor een solide financiële positie door middel van verantwoord financieel beleid en actief liquiditeitsbeheer.
91 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Renteresultaat op taakveld Treasury Het BBV schrijft voor dat er inzicht in het renteresultaat wordt gegeven op het taakveld Treasury. Hieronder de specificatie: Omschrijving De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten over de korte en lange financiering Saldo rentelasten en rentebaten
Bedragen (x € 1.000) 994
De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van door verstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-
Aan taakveld toe te rekenen externe rente
907
Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen
-
Totaal aan taakveld toe te rekenen rente De aan taakveld toegerekende rente (renteomslag)
907 946
Renteresultaat op het taakveld Treasury
39
76 918
12
-
Aan de diverse taakvelden wordt 1,5% rente over de boekwaarde van de vaste activa en de huurvooruitbetaling aan Wooncompagnie inzake de Brede School Ilpendam toegerekend. Dit percentage is gebaseerd op de huidige rentelasten afgezet tegen de totale boekwaarde van de vaste activa.
92 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
§ E Bedrijfsvoering
Duidelijkheid en snelheid voor inwoners en ondernemers Vanuit het Programma Dienstverlening is in 2025 een inwonerstevredenheidsonderzoek opgesteld. Hierin vragen we naar de ervaringen van onze inwoners en ondernemers in het contact met Gemeente Waterland. De vragenlijst wordt in januari 2026 verstuurd naar alle adressen in Waterland. De resultaten van deze vragenlijst worden gebruikt om acties vast te stellen voor 2026 en verder die bijdragen aan het doel 'Dienstverlening realiseren dicht bij de mensen en zoveel mogelijk in hun eigen leefomgeving'.
Samen zijn we sterker Om actieve samenwerking met inwoners te bevorderen, zijn stappen gezet op het gebied van burgerparticipatie. Er is een projectplan voor een integrale aanpak van burgerparticipatie vastgesteld en zijn formele participatieprocedures vastgelegd. Daarnaast is de werving voor een participatiemedewerker gestart. In 2026 wordt het (online) participatieplatform gelanceerd en wordt burgerparticipatie structureler ingezet.
Organisatieontwikkeling Binnen de organisatieontwikkeling vallen de projecten onder de programma’s Dienstverlening, Strategisch Plan Informatievoorziening en Strategisch Personeelsplan. Deze projecten zijn toegelicht tijdens de raadsinformatieavond Organisatieontwikkeling van 13 mei 2025. De volgende projecten zijn gestart/gerealiseerd: Procesmatig Werken, Digitale Moderne Werkplek, Contractbeheer- en management en Werving en Selectie. De stand van zaken van deze projecten worden nader toegelicht onder de programma's Bestuur en Overhead.
Manier van werken De gemeentelijke organisatie is in 2025 overgestapt op een nieuwe digitale werkplek. Naast het volledig plaats onafhankelijk kunnen werken (bijvoorbeeld ook bij 'keukentafelgesprekken') is ook aandacht gegeven aan het verbeteren van het samenwerken tussen medewerkers én met ketenpartners en inwoners. Deze ontwikkeling krijgt in 2026 een vervolg. Onder andere door organisatiebreed over te gaan op het gestructureerd, transparant gestandaardiseerd afhandelen van werkzaamheden. Hiervoor is een degelijke veranderaanpak vereist. Dat wordt binnen het programma Dienstverlening opgepakt.
93 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Cultuur en structuur Het managementteam (MT) heeft met de organisatie gesproken over eigenaarschap. Het doel van dit gesprek was om samen duidelijk te maken wat eigenaarschap betekent binnen de organisatie. Op basis daarvan heeft het MT een aantal acties afgesproken om het eigenaarschap te versterken. Het nieuwe zaaksysteem helpt de organisatie om beter samen te werken en te denken. Ook volgde het MT een training om het team sterker te maken. Een sterk MT is een motor voor de groei van de organisatie.
Onze medewerkers Er is gewerkt aan het opstellen van een Strategische Personeelsplanning. De te hanteren Kritische Prestatie Indicatoren en de getallen zijn gepresenteerd tijdens de raadsinformatieavond van 13 mei 2025. De verdere implementatie van de strategische personeelsplanning loopt vertraging op. De reden hiervoor is dat de leverancier van ons HR-systeem overgegaan is naar een nieuwe versie van de applicatie. De werkwijzer Werving en Selectie is vastgesteld. De Ondernemingsraad heeft met deze werkwijzer ingestemd. De uitkomsten van het MTO zijn in de organisatie besproken. Een aantal van de uitkomsten uit het MTO is (al) onderdeel van de Risico, Inventarisatie en Evaluaties (RI&E). De plannen van aanpak RI&E voor het gemeentehuis, de gemeentewerf zijn opgesteld. Dit geldt ook voor het Arbobeleid.
Versterken ambtelijke organisatie In 2025 is er € 320.000 beschikbaar gesteld voor het versterken van de ambtelijke organisatie. Door inzet van een recruiter is het ons gelukt om veel vacatures in te vullen. Hierdoor is onze organisatie versterkt. Er is vooral ingezet op het versterken van de uitvoering van Sociaal Domein.
Informatievoorziening Werkplek We hebben in 2025 een flinke verbetering gerealiseerd op het gebied van informatievoorziening. Na een langdurige en complexe voorbereiding is eind november de nieuwe digitale moderne werkplek in gebruik genomen. Deze werkplek is gebruiksvriendelijk, toekomstbestendig en veilig. In tegenstelling tot de oude werkplek voldoet de nieuwe aan de eisen die gesteld worden door de in 2026 in werking tredende Cyberbeveiligingswet. Bij het inrichten van de nieuwe werkplek is heel veel nieuwe technologie ingericht. Waar mogelijk hebben we dat "op de achtergrond" gedaan. We hebben echter ook evenveel tijd gestoken in het betrekken, mee laten doen en trainen van medewerkers, management en college. Het resultaat is een werkplek die werkt voor álle medewerkers en daarmee bijdraagt aan onze dienstverlening.
Data Onze geo-data (onder andere BAG, WOZ en BGT) voldoet niet aan de eisen die vanuit de respectievelijke wetten aan die data gesteld worden. In 2025 hebben we serieus doorgepakt op het verbeteren hiervan. Ten eerste door de data op basis van bronnen als gedetailleerde luchtfoto's en 360 graden foto's "op te werken". Dit is een grote klus, maar nog niet eens de belangrijkste: het is namelijk nog belangrijker dat de data goed blijft. Daarom is ook gestart met het verbeteren van het
94 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 vastleggen van deze data. Dit wordt gedaan door de medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de totstandkoming van deze data hierbij te betrekken. In 2026 wordt dit verder opgepakt.
Woo De Wet open overheid (Woo) is inmiddels in werking getreden. Een grote uitdaging daarbij is onze openbare informatie op een betrouwbare, klantgerichte, gebruiksvriendelijke én veilige manier te publiceren. Toen na onderzoek bleek dat er geen applicaties bestonden waarmee we dat publiceren op een goede manier kunnen doen, is samen met onder andere Zaanstad, Haarlemmermeer en Rotterdam een publicatieplatform gebouwd op basis van Open Source en Common Ground. We gaan dit platform dat de naam "GPP-Woo" heeft in de eerste helft van 2026 in gebruik nemen. Met dit platform (in de praktijk een website die onderdeel wordt waterland.nl) gaan efficiënt en transparant alle openbare informatie actief publiceren.
Contractbeheer en -Management Degelijk contactbeheer en -management is voor veel organisaties een uitdaging. Wij zijn daar geen uitzondering in. In 2025 is onderzocht hoe we dit het beste kunnen verbeteren. Daar kwam uit dat het uitbesteden hiervan aan andere gemeenten niet mogelijk is: zowel Purmerend, Zaanstad, Velsen en Hoorn zijn zelf nog lang niet klaar met het op orde krijgen van contractbeheer en -management, laat staan dat ze dit voor ons kunnen gaan doen. Hierop is besloten van onze eigen kracht uit te gaan voor het verbeteren hiervan. Naar verwachting wordt in 2026 een voorstel gedaan voor het opzetten van een centraal contractbeheer en -management.
Sturing In het organisatiemodel is de aansturing versterkt. De afdelingsmanagers richten zich vooral op de strategische en personele taken, terwijl elk team een coördinator heeft die de rol heeft als inhoudelijk eerste aanspreekpunt: zowel voor medewerkers als de managers. Daardoor is aansturing door de afdelingsmanagers meer in balans. Zorg over en aandacht voor de kwaliteit en ontwikkeling van onze organisatie en haar medewerkers staan immers hoog op de MT-agenda. Alle coördinatoren zijn aangesteld. Het MT en de coördinatoren werken aan het versterken van de samenwerking door de ontwikkeling ervan periodiek onderling te agenderen.
Bestuurskracht De samenwerkingsverbanden zijn in beeld. Daar waar nodig werken we effectief samen. Op het gebied van Interbestuurlijk Toezicht (IBT heeft Waterland in 2025 de volgende resultaten geboekt: - Gemeentelijke financiën en huisvesting statushouders: beoordeeld als ‘goed’. Voor wat betreft informatie- en archiefbeheer en omgevingsrecht heeft in 2025 geen beoordeling door de provincie plaatsgevonden; de huidige ontwikkelingen op deze twee gebieden geven overigens een positief verwachtingsbeeld.
95 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
Organisatiestructuur
Organogram gemeente Waterland
Toelichting organisatiestructuur • • • •
•
De raad bestaat uit 17 raadsleden; De functie griffier is 1 fulltime-equivalent (fte) en een griffiemedewerker/raadsadviseur van 0,89 fte. Deze maken geen onderdeel uit van de formatie binnen de organisatie; Het college bestaat uit de burgemeester (1 fte), vier parttime wethouders (totaal 2,8 fte) en de gemeentesecretaris/algemeen directeur; De organisatie wordt geleid door de gemeentesecretaris/ algemeen directeur onder wie vijf afdelingen en twee teams vallen. De formatie van de organisatie telt 165,97 fte. Dit is inclusief de formatie die wordt ingezet voor het uitvoeren van taken voor regionale partners (4,5 fte). De bezetting bedraagt 159,78 fte. De afdeling Bedrijfsvoering bestaat uit drie teams, elk met het gemeenschappelijke doel: de organisatie zo goed mogelijk te ondersteunen. Die teams zijn: Informatievoorziening/
96 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 Facilitair (IV), Financiën (Fin) en Juridische zaken/ Inkoopondersteuning (JZI). De teams Control en Human Resources (HR) vallen rechtstreeks onder verantwoordelijkheid van de algemeen directeur/ gemeentesecretaris. De indeling van de formatie is per afdeling als volgt: Afdeling Bedrijfsvoering Buitendienst Samenleving Realisatie Ruimte Management HRM Control
Aantal fte 32,99 33,11 32,50 28,21 21,89 7,00 4,94 5,33
Inhuur tijdelijke krachten In de begroting 2025 is een budget opgenomen van € 644.000 (inclusief de vastgestelde begrotingswijziging) voor inhuur van tijdelijke arbeidskrachten. Dit budget wordt in de begroting niet over de programma's verdeeld maar centraal beschikbaar. Het kan specifiek worden aangewend bij zwangerschap, uitval door ziekte, andere bijzondere verlofsoorten of knelpunten. De totale werkelijke uitgaven ten laste van het budget zijn € 817.000. Tegenover deze uitgaven staan ook inkomsten die wij ontvangen van het UWV.
Informatieveiligheid Informatieveiligheid In de gemeentelijke resolutie ‘Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente’ (een norm vanuit de VNG) is afgesproken dat het college van burgemeester en wethouders de gemeenteraad jaarlijks informeert over informatieveiligheid. Op deze wijze kan de gemeenteraad haar toezichthoudende functie vervullen. Het college legt dus ook over het jaar 2025 verantwoording af over de status van informatiebeveiliging door middel van de separate ‘Jaarrapportage informatiebeveiliging 2025 gemeente Waterland’. In dit rapportage worden de resultaten uit de ENSIA-audit besproken en in zicht gegeven in de status van implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO).
Afwijkingen rechtmatigheidsverantwoording De geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen blijven onder de verantwoordingsgrens zoals vastgesteld door de raad. Omwille van de transparantie is hieronder de afwijking welke als nietacceptabel is geclassificeerd, nader toegelicht.
Begrotingsoverschrijdingen afschrijvingslasten Binnen de programmaonderdelen 3.01 Onderwijs en 3.02 Sociale voorzieningen is een lastenoverschrijding op de afschrijvingen ontstaan van in totaal circa € 552.000. Deze overschrijding betreft een afwijking van de door de raad geautoriseerde budgetten. Tijdens het jaarafsluitingsproces is gebleken dat de aansluiting tussen de vaste activa administratie en de budgetten van de investeringskredieten en bijbehorende afschrijvingslasten onvoldoende actueel was. Met name de afstemming tussen de registratie van (in gebruik gemelde) investeringen en de vertaling naar structurele afschrijvingslasten in de exploitatie heeft niet tijdig plaatsgevonden. De oorzaak ligt daarmee in de inrichting en uitvoering van het proces rondom activa-administratie en budgetbewaking. Deze afwijking had in het lopende jaar eerder gesignaleerd en verwerkt kunnen 97 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 worden. Om herhaling te voorkomen wordt het proces aangescherpt. De afdeling Financiën stelt een aangepast protocol op waarbij periodiek de stand van investeringskredieten, activeringen en de daaruit voortvloeiende afschrijvingslasten adequaat wordt afgestemd met de budgetbeheerders. Op basis hiervan worden ramingen tijdig geactualiseerd en, indien nodig, via de P&C-cyclus aan de raad voorgelegd. Deze werkwijze wordt geïmplementeerd bij het opmaken van het eerstvolgende P&Cproduct (Begroting 2027) en structureel/meerjarig verwerkt. Ook in de Najaarsnota 2026, welke later in het jaar wordt opgemaakt.
Afvalinzameling en -verwerking Binnen programma-onderdeel 2.03 Milieu is een lastenoverschrijding ontstaan van circa € 236.000 ten opzichte van de door de raad geautoriseerde budgetten. Deze overschrijding hangt samen met hogere kosten voor zowel inzameling als verwerking van afval dan vooraf begroot. Dit is mede het gevolg van de complexiteit van de onderliggende contracten, het werken met meerdere dienstverleners en personele wisselingen binnen de organisatie. Hierdoor is de ontwikkeling van de kosten niet tijdig en integraal in beeld gebracht en vertaald naar een actuele financiële prognose. De overschrijding is in de loop van het jaar gesignaleerd en is aanleiding geweest tot een begrotingsbijstelling via de P&C-cyclus. Doordat dit niet afdoende is gebleken, is sprake van een afwijking ten opzichte van de geautoriseerde budgetten. Om herhaling te voorkomen worden maatregelen genomen om de beheersing te verbeteren. Het contractbeheer en de uitvoering van dit proces zijn inmiddels ondergebracht bij HVC, waarmee de complexiteit in de uitvoering wordt verminderd. Daarnaast wordt het proces van monitoring en budgettering aangescherpt, zodat kostenontwikkelingen tijdig worden gesignaleerd en vertaald naar de financiële prognoses.
Niet-financiële onrechtmatigheden Renterisiconorm overschrijding In 2025 heeft de gemeente de renterisiconorm overschreden. De oorzaak hiervan is dat eerder aangetrokken leningen in 2025 zijn afgelost. Hierdoor is het aandeel betaalde aflossingen toegenomen. Genoemde leningen zijn aangetrokken, omdat de kasstromen uit het project Gouwhaven later binnenkomen dan voorheen was ingeschat. De verwachting is dat de renterisiconorm vanaf 2026 weer binnen de toegestane limiet blijft.
Inkopenrechtmatigheid overtredingen Wij hebben een intern inkoopbeleid dat nadere regels stelt voor de organisatie. Deze interne regels vallen buiten het normenkader dat relevant is voor de rechtmatigheidsverantwoording in deze jaarstukken. Hierin zijn alleen de Europese wet en regelgeving opgenomen. Echter zijn deze regels onverminderd van kracht en gericht op het beperken van de risico's waar de organisatie aan is blootgesteld vanuit de wet- en regelgeving op het vlak van inkopen en aanbesteden in de bredere zin. Als belangrijk element hierbinnen is het vereiste van een inkoopadvies boven een bepaald grensbedrag dat afhankelijk is van het type inkoop (werken, diensten en leveringen) en de periode (incidentele of structurele inkopen). De interne controle wijst uit dat medewerkers deze regels onvoldoende volgen. Omdat er in onvoldoende mate een inkoopadvies is ingewonnen valt er niet te concluderen of bijvoorbeeld de gids proportionaliteit voldoende is gevolgd. Maar er kan in kwalitatieve zin wel geconcludeerd worden dat we moeten verbeteren om aan het interne inkoopbeleid te kunnen voldoen en risico's zichtbaar tot een aanvaardbaar niveau te brengen. Het fundament van de risicobeheersing en inbedding van dit element in de organisatie, ligt in de voorbeeldfunctie van het management en aansturing van het personeel.
Daarom wordt er, naast de al bestaande beheersmaatregelen, extra inzet gegeven vanuit het management om aandacht te
98 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025 vragen voor het interne inkoopbeleid. Daarnaast is er een proces ingericht in het nieuwe zaaksysteem om het aanvragen van een inkoopadvies te vergemakkelijken. De verwachting is dat hiermee de inkopenrechtmatigheid voldoende wordt verbeterd.
99 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden
Jaarrekening 2025
§ F Verbonden partijen
Algemeen
Algemeen Een verbonden partij is een organisatie waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft. Van een bestuurlijk belang is sprake wanneer de gemeente invloed heeft, bijvoorbeeld via vertegenwoordiging in het bestuur of stemrecht. Een financieel belang bestaat wanneer de gemeente financiële risico's loopt, zoals het niet volledig kunnen terugvorderen van verstrekte middelen of mogelijke aansprakelijkheid. Deelname in een NV, BV, VOF, CV of Gemeenschappelijke Regeling (GR) betekent altijd dat sprake is van een verbonden partij. Ook stichtingen en verenigingen kunnen verbonden partijen zijn, mits de gemeente bestuurlijk invloed heeft en financiële risico's loopt. Organisaties die uitsluitend subsidie ontvangen, zonder verdere financiële verplichtingen voor de gemeente, zijn geen verbonden partij. Eventuele financiële risico's die hieruit kunnen ontstaan worden opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen. Verbonden partijen zijn vaak samenwerkingsverbanden waarin taken en bevoegdheden zijn ondergebracht. De gemeente levert hiervoor jaarlijks een financiële bijdrage en houdt toezicht op het gebruik van middelen. De financiële gegevens zijn opgenomen in de begroting en de jaarrekening.
100 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden