416-79 Bijlage Jaarrekening 2025
Tekst van het document
3.2.5 (School)uitval In 2025 maken wij afspraken met de samenwerkingsverbanden voor de zorg op school om onderzoek te doen naar schoolaanwezigheid (als indicator voor later schooluitval). Realisatie Naast de al lopende ambtelijke en bestuurlijke maatregelen om de schoolaanwezigheid te vergroten is er in de regio Waterland een Ontwikkelagenda Passend en Inclusief Onderwijs, waarin schoolaanwezigheid een van de aandachtsgebieden is. Dit wordt geagendeerd op het OOGO (Op Overeenstemming Gericht Overleg) met de wethouders en de schoolbesturen. Voor 2026 zijn er schijfsessies vanuit het Samenwerkingsverband voor het nieuwe ondersteuningsplan ingepland met de regio gemeenten. Hierbij wordt een gezamenlijke Uitvoeringsagenda opgesteld. Schoolafwezigheid is daar een onderdeel van. 3.3 Iedereen doet mee In deze actielijn brengen wij in beeld hoe wij de bestaanszekerheid willen handhaven dan wel verbeteren middels lokale en landelijk ontwikkelingen op het gebied van de participatiewet, de schuldhulpverlening en bestaanszekerheid regelingen. • Wij ondersteunen Waterlanders richting bestaanszekerheid door vroegtijdige screening op de financiën. • Onderzoek naar de geschiktheid van de huidige minimaregelingen voor bestaanszekerheid.
• Voor Waterlanders is het duidelijk op welke sociale voorzieningen zij recht hebben en waar zij terecht kunnen met hun (hulp)vragen over zorg, welzijn, werk en inkomen. • We ondersteunen Waterlanders die aan hun basisvaardigheden willen werken. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 3.3.1 Screening op financiën In 2025 hebben wij de vroegsignalering en het hulpaanbod volledig ingericht. Realisatie In 2025 hebben wij de uitvoering van de vroegsignalering door de SMD, het opvolgen van de signalen en de doorverwijzingen ingericht. We zien dat de signalen inmiddels goed doorkomen en er een breder pallet aan signalen wordt opgepakt. De effecten hiervan moeten in het komende jaar gaan blijken. 3.3.2 Minimaregelingen In 2025 hebben wij de minimaregelingen behouden of aangepast. Jaarrekening 2025 42 Realisatie In oktober 2025 is het minimabeleid door de gemeenteraad opnieuw vastgesteld (305-86 en 306- 87). We hebben de samenwerking met het Jeugdfonds Sport en Cultuur bestendigd. We zijn begonnen met een proef om o.a. de toekenning van de computerregeling voor jongeren te versimpelen. De eerste materialen voor de communicatiecampagne (digitaal) zijn ingezet; de fysieke campagne begint in het eerste kwartaal van 2026. 3.3.3 Toegang In 2025 starten wij met de inrichting van de toegang voor Waterlanders die (hulp-)vragen hebben over zorg, welzijn, werk en inkomen.
Realisatie Het Sociaal Plein, inmiddels omgedoopt tot Sociaal Team, zit sinds december 2025 wekelijks in De Bolder voor vragen van inwoners. 3.3.4 Ondersteuning basisvaardigheden In 2025 stellen wij een nieuw plan op voor volwasseneneducatie in de regio. Realisatie In 2025 is het regionaal meerjarenplan Basisvaardigheden in Zaanstreek-Waterland 2026-2030 vastgesteld. Op basis hiervan worden in Q1 van 2026 de regionale- en lokale uitvoeringsagenda opgesteld. 3.4 Ondersteuning op maat In deze actielijn werken wij de integrale toegang uit naar de zorg op maat die de gemeente kan bieden vanuit de Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet. • Inwoners met een psychische kwetsbaarheid kunnen zelfstandig blijven wonen met passende ondersteuning thuis. • Intensiever begeleiden van statushouders naar werk en opleiding. • Zorg en ondersteuning wordt zoveel mogelijk gezamenlijk (regionaal) efficiënt ingekocht. • Waterlanders vroegtijdig en middels maatwerk ondersteunen bij financiële problemen. • We bieden integrale en stimulerende ondersteuning zodat Waterlanders naar vermogen kunnen participeren in de samenleving en op de arbeidsmarkt. In aansluiting hierop willen wij dat alle inwoners over een toereikend en zeker bestaansminimum beschikken.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? 3.4.1 Psychisch kwetsbare inwoners In 2025 blijven we ambulante ondersteuning bieden ter voorkoming van plaatsing in een beschermd wonen voorziening. Realisatie Naast de geboden ondersteuning zijn er in 2025 regionale gesprekken gevoerd met aanbieders over mogelijke preventiemaatregelen voor deze doelgroep. Jaarrekening 2025 43 3.4.2 Statushouders • In 2025 worden statushouders in samenwerking met NewBees al tijdens de inburgering intensief begeleid bij hun participatie in de samenleving. • Regionale samenwerking voor het effectief begeleiden van statushouders naar werk middels een regionaal verbinder. Deze verbinder maakt de behoeften van de doelgroep en werkgevers inzichtelijk, en legt contacten met de belanghebbenden. Realisatie • NewBees begeleidt alle inburgeraars in de Z-route (zelfredzaamheidsroute) bij hun participatie. Participatie is voor deze groep een verplichting vanuit de wet inburgering 2021. • De regionaal verbinder statushouders voor Zaanstreek-Waterland is in oktober 2025 begonnen. Zij is begonnen met het in kaart brengen van de huidige situatie in onze regio met betrekking tot het begeleiden van statushouders naar werk. Hierin kijkt ze naar behoeften, obstakels en kansen, en gaat ze in gesprek met de doelgroep, werkgevers, en gemeenten. Uit de situatieschets zullen adviezen en producten volgen.
3.4.3 Gezamenlijke inkoop zorg • In 2025 sluiten wij nieuwe overeenkomsten met zorgaanbieders voor het leveren van Wmo zorg en ondersteuning vanaf 2026. • In 2025 sluiten we nieuwe overeenkomsten met zorgaanbieders voor het leveren van specialistische jeugdzorg in het kader van de Jeugdwet vanaf 2026. • In 2025 nemen wij deel aan de regionale werkgroep wijziging GR in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd. Realisatie De regionale aanbestedingen voor sociaal recreatief vervoer (voorheen AOV) hulpmiddelen en trapliften zijn in 2025 afgerond en geïmplementeerd. De regionale aanbesteding voor Wmo maatwerkvoorzieningen Huishoudelijke ondersteuning, Dagbesteding, Begeleiding Kortdurend verblijf en Respijtzorg is uitgesteld. De verwachte ingangsdatum van de nieuwe contracten is 1 januari 2027. De aanbesteding voor specialistische jeugdhulp is op koers. De aanbesteding is in december 2025 gepubliceerd op Tenderned. De contracten moeten per 1 januari 2027 ingaan. De regionale projectgroep voor de wijziging GR in het kader van de Hervormingsagenda is in januari 2026 gestart. 3.4.4 Financiële problemen In 2025 bieden wij meer maatwerk schuldhulpverlening aan inwoners die middels de vroegsignalering in beeld worden gebracht. Realisatie De vroegsignalering is in 2025 opnieuw ingericht om het beeld op de schuldenproblematiek te versterken en om schulden klein te houden.
De schuldhulpverlening heeft in 2025 enkele maanden gehaperd door personele uitval. Hierop hebben we onze uitvoerende partij samen met omliggende gemeenten die hetzelfde probleem ondervonden aangesproken. Inmiddels is dit probleem opgelost. In 2026 houden we verscherpt toezicht op de uitvoering van de schuldhulpverlening. Jaarrekening 2025 44 3.4.5 Participatie • In 2025 bereiden wij ons voor op de invoering van de ‘Participatiewet in Balans’ en de maatregelen die hieruit voortkomen. • Daarnaast zetten wij in 2025 een structuur op om integrale ondersteuning aan inwoners te bieden. Realisatie We hebben beperkte voortgang gemaakt in het voorbereiden op de invoering van de Participatiewet in Balans. Door de val van het kabinet is de Participatiewet in Balans in 2025 aanzienlijk vertraagd en met een jaar uitgesteld. Het wordt en blijft een grote uitdaging om de wijzigingen adequaat door te voeren. We hebben aanzienlijke inzet geleverd op de realisatie van het (regionale) Werkcentrum als integrale toegangspoort naar dienstverlening en ondersteuning naar werk voor inwoners en werknemers voor werkgevers. Hiervoor is de basis op 1 januari 2026 live gegaan. In 2026 moet dit verder vorm en invulling krijgen. 3.5 Leefbare kernen In deze actielijn werken we uit hoe wij samenwerken met partners in de verschillende kernen en welke ondersteuningsmogelijkheden wij daarbij kunnen bieden.
• Waterlanders kunnen makkelijk informatie vinden over het complete cultuur- en welzijnsaanbod. • We versterken het voorliggend veld op het gebied van het sociaal-cultureel werk. • We hebben een volwaardige bibliotheek met een brede maatschappelijke functie in iedere kern. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 3.5.1 Cultuur- en welzijnsaanbod In 2025 is er een wegwijzer waar het cultuur- en welzijnsaanbod in meegenomen wordt. Realisatie De Wegwijzer Waterland staat online en wordt gebruikt. 3.5.2 Sociaal-cultureel werk • In 2025 gaan wij van start met het opzetten van een duurzame samenwerking met verschillende partijen in het voorliggend veld als onderdeel van de uitvoering van het heroriëntatieplan van het sociaal cultureel werk. • Voortkomend uit het plan starten wij ook met de voorbereidingen voor het opzetten van een dorpshuisfonds. Realisatie In november 2025 is het dorpshuisfonds door de gemeenteraad goedgekeurd. Alle dorpshuizen in Waterland krijgen een individuele subsidieregeling via maatwerk en worden in de gemeentelijke begroting opgenomen. In het voorjaar van 2026 zijn inmiddels gesprekken gestart met partijen uit de verschillende kernen in de gemeente voor het uitvoeren van het sociaal cultureel werk.
Jaarrekening 2025 45 3.5.3 Bibliotheek In 2025 wordt het aanbod van de bibliotheek uitgebreid en voldoen we aan de wettelijke zorgplicht van gemeenten voor volwaardige bibliotheken die in 2025 in gaat. Realisatie In 2025 is het aanbod van de bibliotheek uitgebreid. Hier wordt veel gebruik van gemaakt door onze inwoners. De wettelijke zorgplicht van gemeenten voor volwaardige bibliotheken is uitgesteld. Deze wordt in 2026 behandeld in de Kamer. 3.6 Gehoord worden In deze actielijn werken wij uit hoe wij inwoners structureel willen betrekken bij het ontwikkelen van beleid en de uitvoering daarvan. Wij willen gebruik maken van de ervaringsdeskundigheid van onze inwoners. • We onderzoeken manieren van inspraak voor inwoners. • We gebruiken feedback van inwoners om onze dienstverlening te verbeteren. • De expertise van de adviesraad sociaal domein benutten wij bij het opstellen van beleid. • We communiceren met onze inwoners op taalniveau B1. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 3.6.1 Inspraak inwoners In 2025 is er een handreiking hoe wij inwoners structureel betrekken bij beleid. Realisatie Dit onderwerp is niet binnen het sociaal domein opgepakt, maar gemeentebreed. Zie toelichting bij Bestuur/Burgerparticipatie.
3.6.2 Feedback inwoners In 2025 wordt er binnen de WMO en Jeugd door middel van continumeten de ervaringen rondom de ondersteuning van ons lokale team in kaart gebracht om de ondersteuning vanuit de gemeente te kunnen verbeteren. Realisatie Het omzetten van het cliëntervaringsonderzoek van een keer per jaar naar continumeten is nog niet ingevoerd. Er zijn een aantal technische vragen die nog opgelost moeten worden. In 2026 wordt hier verder aan gewerkt. 3.6.3 Adviesraad Sociaal Domein Alle beleidsstukken Sociaal Domein zijn ingebracht bij de Adviesraad Sociaal Domein. Realisatie Er zijn korte lijnen met de Adviesraad Sociaal Domein. De Adviesraad is o.a. betrokken bij de uitgangspunten voor de inkoop van specialistische jeugdhulp en Wmo, de toelichting op de Verordening Zorg voor de Jeugd. Jaarrekening 2025 46 3.6.4 Taalniveau In 2025 zijn de brieven vanuit Sociaal Domein zoveel mogelijk op taalniveau B1. Realisatie Er is een begin gemaakt in het herschrijven van de brieven op taalniveau B1. Ook is er gewerkt aan bewustwording voor het schrijven in begrijpelijke taal. Dit moet in 2026 verder worden opgepakt. 3.7 Sociale veiligheid In deze actielijn gaan wij onder andere in op de ontwikkelingen in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
• Wij werken de nieuwe werkwijze voor onze lokale teams conform het Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming verder uit (voor inwoners van 0-100 waarbij er sprake is van onveiligheid in huiselijke kring). • We zorgen voor een goed lokaal opleidingsplan en intern protocol in het kader van het Kwaliteitskader Sociaal Domein, welke landelijk herijkt wordt. Daarnaast werken we regionaal goed samen met betrekking tot het onderwerp Huiselijk Geweld. • Wij implementeren de WAMS (Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein), met als doel om knelpunten bij uitwisselen van persoonsgegevens weg te nemen in complexe situaties. • Sportverenigingen committeren zich aan sociale veiligheid en versterken hiermee de laagdrempeligheid. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 3.7.1 Toekomstscenario Jeugd- en gezinsbescherming In 2025 hebben we de Leidraad Samenwerken aan veiligheid vertaald naar onze lokale situatie en zijn er bijbehorende werkprocessen gemaakt. Realisatie Als er sprake is van huiselijk geweld, kindermishandeling, oudermishandeling etc. zijn er veel partijen betrokken. Gemeenten hebben hier een belangrijke rol in, maar consulenten hebben niet altijd genoeg kennis en kunde om inwoners direct te kunnen ondersteunen.
Samen met bijvoorbeeld Veilig Thuis en het Zorg- en Veiligheidshuis is een regionaal programma ontwikkeld met opleiding en coaching om dit te verbeteren, zodat er vanuit een (stevig) lokaal team direct ondersteund kan worden met hulp van experts uit een regionaal ondersteuningsteam. Waterland is hier al langer mee bezig samen met Zaanstad. De andere gemeenten in de regio gaan hier de komende jaren bij aansluiten. 3.7.2 Kwaliteit en veiligheid Medewerkers in uitvoering, beleid en management worden getraind in de meldcode Huiselijk Geweld. Er wordt een intern (opleidings-)protocol uitgewerkt. Dit protocol voldoet aan de eisen van het kwaliteitskader Samen werken aan veiligheid. Realisatie In 2025 hebben een aantal medewerkers de opleiding Aandachtsfunctionaris Huiselijk geweld gevolgd. In het eerste kwartaal van 2026 is er opnieuw een mogelijkheid om de training meldcode te volgen. Jaarrekening 2025 47 3.7.3 Wet aanpak meerv. problematiek soc. domein Na meer duidelijkheid over de inwerkingtreding bereiden wij ons voor op de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams). Realisatie De wet is nog niet behandeld in de Tweede Kamer. Er is nog geen duidelijkheid over de inwerkingtreding. 3.7.4 Sportverenigingen Alle verenigingen laten bestuurders en trainers meedoen aan een cursus sociale veiligheid en alle verenigingen hebben een vertrouwenspersoon.
Realisatie In het najaar zijn door het NOC*NSF opfrisdagen voor vertrouwenspersonen georganiseerd. Verschillende verenigingen hebben zich hiervoor ingeschreven. 3.8 Een thuis voor kwetsbare inwoners In deze actielijn brengen wij de ontwikkelingen rondom wonen en zorg samen voor specifieke doelgroepen. We denken daarbij aan regionale plannen rondom het Integraal Zorg Akkoord en de verplichte regionale Woonzorgvisie en het convenant Beschermd Wonen. Daarnaast hangt deze actielijn ook samen met de lokale Woon zorg visie en de doorontwikkeling van Beschermd Thuis. Voor de jeugd werken we in Noord-Holland samen aan een Thuis voor Noordje. Tot slot richt deze actielijn zich op het passend huisvesten van nieuwkomers in de gemeente Waterland, van Oekraïense ontheemden tot asielzoekers. • Wij werken regionaal samen om de uitstroom uit intramurale woonvoorzieningen te bevorderen. • Wij geven uitvoering aan de lokale woon-zorgvisie. • Wij zijn betrokken bij het regionale woon-zorgoverleg. • Wij zorgen voor passende en veilige huisvesting voor nieuwkomers. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 3.8.1 Intramurale woonvoorzieningen In 2025 zijn er afspraken gemaakt tussen gemeenten en wooncorporaties over de uitstromers van intramurale woonvoorzieningen in de regio Waterland.
Realisatie Op het niveau van Zaanstreek-Waterland is een inventarisatie gedaan naar de mogelijkheid van een regionale uitstroom-/urgentieregeling die de doorstoom vanuit intramurale woonvoorzieningen moet bevorderen. De uitvoering hiervan wordt als een van de acties opgenomen in het regionale Actieplan Dakloosheid, dat in 2026 aangeboden zal worden. 3.8.2 Woonzorgvisie Wij geven uitvoering aan de acties 2024-2025 opgenomen is het actieplan van de lokale woonzorgvisie. Jaarrekening 2025 Realisatie Er is een focusnotitie opgesteld om de uitdagingen die vanuit de ontwikkelingen op dit beleidsterrein op ons af komen te kunnen oppakken. 3.8.3 Woonzorgoverleg In 2025 inventariseren we aan de hand van de regionale woonzorg analyse welke regionale uitdagingen er zijn op het gebied van wonen en zorg. Realisatie In Q1 2026 is er een regionale bijeenkomst waarbij iedere gemeente concrete gegevens per doelgroep aanlevert. Met deze gegevens kunnen regionale afspraken gemaakt worden over gezamenlijke inzet voor specifieke doelgroepen. 3.8.4 Huisvesting nieuwkomers Door goede en regelmatige afstemming met interne en externe partijen zorgen wij voor passende en veilige huisvesting van nieuwkomers. Realisatie In 2025 liep de afstemming rondom huisvesting voor vergunninghouders goed.
De taakstelling voor huisvesting vergunninghouders 2025 van 28 personen is in de eerste week van januari 2026 afgerond. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 Program | Begroot | Begroot | Begroot | Realisati | Realisati | Realisati | Overhev | Afwijkin maonde | lasten | baten | 2025 | e lasten | e baten | e 2025 | elingen | g na rdeel | 2025 | 2025 | 2025 | 2025 | overhev elingen 3.01 | -1.749 | 123 | -1.627 | -1.917 | 52 | -1.865 | -36 | -274 Onderwi js 3.02 | -24.206 | 10.814 | -13.391 | -24.679 | 10.398 | -14.281 | -81 | -970 Sociale voorzien ingen 3.03 | -460 | 164 | -296 | -531 | 215 | -316 | 0 | -20 Volksgez ondheid Totaal | -26.415 | 11.101 | -15.314 | -27.127 | 10.665 | -16.462 | -117 | -1.264 48 Jaarrekening 2025 Beleidsindicatoren Nu | Naam Indicator | Eenheid | Bron | 202 | 202 | 202 | 202 mm | 2 | 3 | 4 | 5 er 17 | Absoluut verzuim | per 1.000 | DUO | Nb | Nb | 2,4 | Nb leerlingen 18 | Relatief verzuim | per 1.000 | DUO | 43 | 37 | 22 | Nb leerlingen 19 | Vroegtijdig | % | Ingrado | 1,9 | 2,7 | 2 | Nb schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) 21 | Banen | per 1.000 | LISA | 471, | 481, | 488, | Nb inwoners van | 9 | 6 | 7 15-64 jaar 22 | Jongeren met een | % | CBS | 1 | 0 | Nb | Nb delict voor de rechter 23 | Kinderen in | % | CBS | 4 | 4 | 4 | Nb uitkeringsgezin 24 | Netto | % | CBS | 71,7 | 72,9 | 72,6 | 72,8 arbeidsparticipatie 26 | Werkloze jongeren
| % | CBS | 1 | Nb | 1 | Nb 27 | Personen met een | per 10.000 | CBS | 138, | 132, | 142, | 136, bijstandsuitkering | inwoners | 4 | 4 | 7 | 7 28 | Lopende re- | per 10.000 | CBS | 127, | 106, | 116, | Nb integratievoorzieni | inwoners van | 5 | 4 | 8 ngen | 15-64 jaar 29 | Jongeren met | % | CBS | 13 | 11,5 | 12 | Nb jeugdhulp (aandeel jongeren tot 18 jaar) 30 | Jongeren met | % | CBS | 0,5 | 0,4 | 0,3 | Nb jeugdbescherming (aandeel jongeren tot 18 jaar) 31 | Jongeren met | % | CBS | Nb | Nb | Nb | Nb jeugdreclassering (aandeel jongeren van 12 tot 23 jaar) 32 | Cliënten met een | per 10.000 | GMSD | 660 | 680 | 690 | 660 maatwerkarrangem | inwoners ent WMO 49 Jaarrekening 2025 Prestatieindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Indicator 1a | Cursus | Aantal | Jaarverslag | 0 | 0 | 60 | 86 valpreventie | Waterlanders | fysiopraktijk dat gaat deelnemen 1b | Cursus fysieke | Aantal | Jaarverslag | 0 | 0 | 4 | 3 en cognitieve | gestarte | team vitaliteit | cursussen | Sportservice 6b | Tevredenheid | Percentage | Factsheet | 65 | 75% | geen | geen ondersteuning | van inwoners | CEO WMO | Wmo/ lokaal team | dat aangeeft | en Jeugd | 77% snel te zijn | Jeugd geholpen 6b | Tevredenheid | Percentage | Factsheet | 83 | 94% | geen | geen ondersteuning | van inwoners | CEO WMO | Wmo/ lokaal team | dat aangeeft | en Jeugd | 77% dat de hulp | Jeugd aansluit
bij de behoefte 7b | Training | Aantal | Intern | 0 | 1 | 5 | 0*) meldcode | medewerkers huiselijk geweld *) alle noodzakelijke trainingen hebben in 2024 plaatsgevonden Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdragen (door de betreffende verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. GGD Zaanstreek-Waterland De Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) is de belangenbehartiger van de regio Zaanstreek-Waterland op het gebied van collectieve preventie en andere gemeentelijke activiteiten in het kader van de gezondheidszorg. 50 Jaarrekening 2025 51 Bestuur Omschrijving programma Het programma Bestuur richt zich op het democratisch proces en de dienstverlening richting de inwoners van de gemeente Waterland. In dit programma besteden we aandacht aan formatie, apparaatskosten, externe inhuur, dienstverlening, burgerparticipatie en een gezond financieel meerjarenbeleid.
Doelstellingen Wat wilden wij bereiken? Het gewenste maatschappelijke effect is het borgen van democratische en transparante besluitvorming alsmede goede dienstverlening aan inwoners, instellingen, ondernemers en bezoekers. 4.1 Gemeentelijke organisatie De gemeentelijke organisatie gereed te maken om als regisserende netwerkorganisatie te kunnen functioneren. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 4.1.1 Strategische personeelsplanning Het implementeren van een strategische personeelsplanning zodat de organisatie toekomstbestendig en weerbaar is. Hierdoor kunnen we tijdig anticiperen op ontwikkelingen in de samenleving. Realisatie De te hanteren Kritische Prestatie Indicatoren en de getallen zijn gepresenteerd tijdens de raadsinformatieavond van 13 mei 2025. De verdere implementatie van de strategische personeelsplanning loopt vertraging op. De reden hiervoor is dat de leverancier van ons HR-systeem overgegaan is naar een nieuwe versie van de applicatie. De rapportages werken helaas nog niet optimaal. Daarom hebben we in het vierde kwartaal van 2025 besloten over te gaan naar een nieuw HR-systeem per 1 januari 2027. De aanbestedingsprocedure loopt momenteel.
Jaarrekening 2025 52 4.1.2 Medewerkers tevredenheidsonderzoek Het benutten van de uitkomsten van het Medewerkers tevredenheidsonderzoek (MTO). Realisatie De uitkomsten van het MTO zijn in de organisatie besproken. Een aantal van de uitkomsten uit het MTO is (al) onderdeel van de Risico, Inventarisatie en Evaluaties (RI&E). Momenteel zijn we bezig met het opstellen van een plan van aanpak naar aanleiding van deze RI&E's. Op basis van dit plan van aanpak maken we concreet welke acties we gaan ondernemen en wanneer. 4.2 Burgerparticipatie Burgerparticipatie bevorderen met passend verwachtingsmanagement en een accent op consultatie. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 4.2.1 Bewonersinitiatieven Initiatieven van bewoners worden aangemoedigd, wij faciliteren daar waar mogelijk dan wel wenselijk is. Realisatie Dankzij initiatieven van bewoners zijn in 2025 een aantal verbeteringen uitgevoerd aan de buitenruimte. Hieronder volgen een aantal voorbeelden: Trintel (Monnickendam): het plantsoen is opgeknapt in samenspraak met bewoners. De Buitenweeren (Broek in Waterland): in samenspraak met bewoners is een oude speelplek opgeknapt en zijn nieuwe speeltoestellen geplaatst. Wendelmoet Claesdochter (Monnickendam): de gemeente heeft beplanting geleverd voor een plantvak. Dit vak wordt onderhouden door de bewoners.
4.2.2 Verbetering participatie Op basis van het in 2024 uitgevoerde onderzoek en de uitwerking hiervan voert het college de verbetering van de participatie door. Hier geen uitgebreide visie, maar een heldere aanpak op diverse beleidsterreinen en publieke functies. Realisatie In 2025 heeft het college het projectplan voor een integrale aanpak van burgerparticipatie vastgesteld, waarin onderdelen uit het onderzoek van 2024 zijn opgenomen. Dit betreft het vastleggen van formele participatieprocedures, het aanstellen van een participatiemedewerker en het oprichten van een (online) participatieplatform. De participatieverordening is opgesteld en wordt in het eerste kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarnaast is binnen de organisatie 0,5 fte vrijgemaakt voor een participatiemedewerker en is het wervingsproces hiervoor gestart. Tevens wordt gewerkt aan de ontwikkeling van verplichte formats voor het participatieplan en het eindverslag, een integrale werkwijze en een handboek burgerparticipatie, in samenwerking met de interne klankbordgroep burgerparticipatie. Jaarrekening 2025 53 4.2.3 Burgerparticipatie Zorg dragen dat wij bij burgerparticipatie steeds duidelijkheid bieden over de reikwijdte (kaders), dit wordt gedaan aan de hand van de kaders die in de uitwerking van dit onderwerp in 2024 zijn beschreven.
Realisatie De participatieverordening is in concept opgesteld en wordt in het eerste kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Deze verordening beschrijft de regels voor de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden worden betrokken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. 4.3 Financieel beleid Een gezond financieel meerjarenbeleid. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 4.3.1 Sluitende meerjarenbegroting Het college streeft ernaar de raad jaarlijks een structureel sluitende meerjarenbegroting aan te bieden. Realisatie Ook dit jaar heeft het college een sluitende meerjarenbegroting aangeleverd. 4.3.2 Structureel evenwicht Structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. Realisatie Zie activiteit 6. 4.4 Dienstverlening Een hoogwaardige dienstverlening: digitaal waar het kan, persoonlijk als het moet. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 4.4.1 Optimale dienstverlening Wij zorgen voor een optimale dienstverlening. Vanuit het programma Dienstverlening en het Strategisch Plan Informatievoorziening worden verschillende acties uitgevoerd: • De implementatie van Zaakgericht/procesmatig werken en de Moderne Digitale werkplek. De focus ligt op een gebruiksvriendelijke en veilige informatievoorziening. Hiermee hebben onze inwoners/ondernemers en de organisatie snel toegang tot informatie én kan informatie efficiënt worden uitgewisseld.
• De digitale kanalen voor onze aanvragen en bezwaarschriften aanpassen zodat we voldoen aan de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). • Werkafspraken maken over telefonische bereikbaarheid. • Optimaliseren van de elektronische dienstverlening en uitbreiden van het aantal producten dat via (e-)dienstverlening kan worden aangevraagd. Jaarrekening 2025 54 • Zorgdragen dat de website voldoet aan de vereisten, zoals gesteld in het Besluit digitale toegankelijkheid overheid en dat de informatie op de website actueel is. • Registreren en monitoren van onze dienstverlening. Realisatie • In 2025 is het nieuwe zaaksysteem geïmplementeerd. Op een enkel proces na zijn alle gemeentelijk processen overgezet van het oude naar het nieuwe zaaksysteem. Trainingen om zaakgericht/ procesmatig werken een stevig component in onze organisatie te laten worden, volgen in 2026. • Wij voldoen aan de Wet modernisering elektronisch verkeer. • In 2025 is de telefonische bereikbaarheid actief gemonitord via maandelijkse rapportages. Daarbij is inzicht verkregen in het aantal telefoontjes, de rol van het KCC als eerste aanspreekpunt en de bereikbaarheid van taakafdelingen. Deze inzichten zijn gebruikt als basis voor aangescherpte afspraken over telefonische bereikbaarheid. • Het streven was om nog in 2025 e-diensten voor Werk & Inkomen aan te schaffen.
De aanschaf en functionele implementatie van deze diensten staat gepland in het eerste kwartaal van 2026. • Onderdeel van de klantreizen is aandacht voor digitale toegankelijkheid en actuele informatie op de website. Dit wordt in 2026 opgepakt. • In het nieuwe zaaksysteem wordt onze dienstverlening geregistreerd. in 2026 wordt bepaald op welke variabelen de organisatie wil sturen. 4.4.2 Informatiebeveiliging Informatiebeveiliging doen we als gemeente vanuit het standpunt dat we veilig om willen gaan met gegevens die er worden beheerd binnen de gemeente. Dit gebeurt vanuit het informatiebeveiligingsbeleid dat jaarlijks wordt omgezet naar een informatiebeveiligingsplan. Hierin worden de activiteiten op het gebied van informatiebeveiliging beschreven en hierover word periodiek gerapporteerd over de voortgang. Het belangrijkste onderdeel van het jaarplan 2025 was de implementatie van de nieuwe werkplek intern. De gemeente wil hiermee voldoen aan de huidige en toekomstige wet- en regelgeving zoals de Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO2) en de Cyberbeveiligingswetgeving. Realisatie • In 2025 is de nieuwe werkplek uitgerold naar alle medewerkers. Op enkele functionaliteiten na is de werkplek volledig in gebruik en werken we als gemeente niet langer op Citrix.
• In 2025 zijn alle medewerkers getraind in het gebruik van de moderne werkplek, hierbij is ook meteen meegenomen hoe medewerkers veilig (moeten) werken binnen de gemeente. • Er is een GAP-analyse opgesteld voor de BIO2. Hiermee weet de gemeente waar die staat t.o.v. deze nieuwe regelgeving en wat er nog moet gebeuren. • In 2025 heeft de gemeente een zo genoemd, mobiele device management uitgerold waarmee alle apparaten vanuit de gemeente nu onder het beheer van de gemeente vallen. 4.4.3 Regionale samenwerking Het college faciliteert de raad op het actief grip houden op regionale samenwerking/verbonden partijen. De opgeleverde inventarisatie en het daaropvolgende Raadsinformatiedocument geeft ons daarbij houvast. Jaarrekening 2025 Realisatie Dit is een doorlopend proces. We zorgen ervoor dat er steeds aandacht is voor het overzicht houden op de regionale partijen en samenwerkingen.
Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 Program | Begroot | Begroot | Begroot | Realisati | Realisati | Realisati | Overhev | Afwijkin maonde | lasten | baten | 2025 | e lasten | e baten | e 2025 | elingen | g na rdeel | 2025 | 2025 | 2025 | 2025 | overhev elingen 4.01 | -2.715 | 402 | -2.313 | -3.053 | 413 | -2.640 | 0 | -327 Bestuur Totaal | -2.715 | 402 | -2.313 | -3.053 | 413 | -2.640 | 0 | -327 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Indicator 1 | Formatie | FTE per | Eigen | 8,3 | 8,9 | 8,9 | 9,1 1.000 | gegevens inwoners 2 | Bezetting | FTE per | Eigen | 8 | 8,2 | 8,2 | 8,5 1.000 | gegevens inwoners 3 | Apparaats | Kosten | Eigen | 889 | 1035 | 1.059,00 | 1.180,00 kosten | per | gegevens inwoner 4 | Externe | Kosten als | Eigen | 14,60% | 19,50% | 20,70% | 21,70% inhuur | percentag | gegevens e van totale loonsom + totale inhuur externen Verbonden partijen Bij dit programma zijn geen verbonden partijen. 55 Jaarrekening 2025 Algemene dekkingsmiddelen Omschrijving programma Het programma Algemene dekkingsmiddelen richt zich op alle middelen die vrij inzetbaar zijn. In dit programma besteden we aandacht aan dividend, lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, de algemene uitkering, het saldo van de financieringsfunctie en de overige dekkingsmiddelen.
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Program | Begroot | Begroot | Begroot | Realisati | Realisati | Realisati | Overhev | Afwijkin maonde | lasten | baten | 2025 | e lasten | e baten | e 2025 | elingen | g na rdeel | 2025 | 2025 | 2025 | 2025 | overhev elingen 5.01 | -4 | 220 | 216 | -10 | 159 | 149 | 0 | -66 Dividen d 5.02 | -371 | 6.213 | 5.843 | -305 | 6.352 | 6.048 | 0 | 205 Lokale heffinge n waarvan de bestedin g niet gebonde n is 5.03 | 0 | 35.003 | 35.003 | 0 | 35.626 | 35.626 | 0 | 623 Algeme ne uitkerin g 56 Jaarrekening 2025 Program | Begroot | Begroot | Begroot | Realisati | Realisati | Realisati | Overhev | Afwijkin maonde | lasten | baten | 2025 | e lasten | e baten | e 2025 | elingen | g na rdeel | 2025 | 2025 | 2025 | 2025 | overhev elingen 5.04 | -1.011 | 78 | -933 | -1.008 | 76 | -933 | 0 | 0 Saldo van financier ingsfunc tie 5.05 | 348 | 0 | 348 | 960 | 0 | 960 | 0 | 613 Overige algemen e dekkings middele n Totaal | -1.039 | 41.515 | 40.476 | -362 | 42.213 | 41.851 | 0 | 1.374 57 Jaarrekening 2025 58 Overhead Omschrijving programma Het programma Overhead is gericht op de kosten die gemaakt worden in het primaire proces van de gemeente. Hieronder vallen bijvoorbeeld de kosten voor ondersteunend personeel en facilitaire voorzieningen.
Doelstellingen Wat wilden wij bereiken? Het gewenste maatschappelijk effect is een faciliterende gemeentelijke organisatie, dichtbij en toegankelijk, passend bij onze schaal. Opgaven worden waar nodig integraal aangepakt. Onze medewerkers, ondernemers én inwoners voelen en tonen meer en meer eigenaarschap. 6.1 Informatievoorziening Informatie is betrouwbaar, beschikbaar en toegankelijk. Onze inwoners en ondernemers weten wat Waterland voor hen kan betekenen en krijgen overzicht in de status van lopende (aan)vragen en verzoeken. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 6.1.1 Dienstverlening en Strategisch Plan Vanuit het programma Dienstverlening en het Strategisch Plan Informatievoorziening worden zaakgericht/procesmatig werken en de Moderne Digitale Werkplek geïmplementeerd. De focus ligt op een gebruiksvriendelijke en veilige informatievoorziening. Hiermee hebben onze inwoners/ondernemers en de organisatie snel toegang tot informatie én kan informatie efficiënt worden uitgewisseld. Realisatie Met de implementatie van het nieuwe zaaksysteem is een eerste stap gezet in zaakgericht/ procesmatig werken. Op een enkel proces na zijn alle gemeentelijke processen overgezet van het oude naar het nieuwe zaaksysteem. In 2026 wordt aandacht besteed aan procesmatig werken binnen de organisatie door middel van trainingen aan medewerkers.
Jaarrekening 2025 59 6.2 Werving en selectie Het werven en selecteren van de meest geschikte kandidaten voor onze gemeente. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 6.2.1 Werving- en selectiebeleid en - proces Het realiseren van een efficiënt en modern werving- en selectiebeleid en -proces. Realisatie Beleid omtrent Werving en selectie en -proces is vastgesteld. Dit beleid is tevens voorgelegd aan de Ondernemingsraad. Ondernemingsraad heeft hier mee ingestemd. Daarnaast is een recruiter aangesteld. 6.2.2 On-boarding Nieuwe medewerkers krijgen bij de on-boarding vaste trainingen zodat zij leren hoe een gemeente werkt en competenties kunnen door ontwikkelen (bestuurlijke advisering, projectmatig werken). Realisatie De trainingen worden structureel gegeven. Momenteel onderzoeken we de mogelijkheden om deze trainingen als e-learnings aan te bieden. Op deze wijze kunnen nieuwe medewerkers tijdens hun eerste werkweek gelijk aan de slag met de trainingen. In hun eerste week maken nieuwe medewerkers ook kennis met het college van B&W. 6.3 Vergroten vaardigheden en kennis Het vergroten van vaardigheden en kennis van medewerkers, waardoor zij effectiever kunnen bijdragen aan de organisatie en hun carrièrepotentieel volledig kunnen benutten.
Wat hebben wij daarvoor gedaan? 6.3.1 Integraal lesaanbod Het uitbreiden en aanbieden van een integraal lesaanbod met behulp van een geschikt Learning & Development (L&D) Platform. Realisatie Dit wordt in 2026 verder opgepakt. 6.4 Verbonden partijen Het versterken van de grip op verbonden partijen. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 6.4.1 Actualiseren nota Verbonden Partijen Het actualiseren van de nota Verbonden Partijen waarbij de vier criteria voor samenwerking, als genoemd in het coalitieakkoord verwerkt zijn. Jaarrekening 2025 Realisatie De nota verbonden partijen is geactualiseerd. De criteria voor samenwerking zijn hierin verwerkt. 6.5 Dienstbare overheid Iedereen mag rekenen op een dienstbare overheid die oog heeft voor de menselijke maat conform de 'Wet versterking waarborgfunctie Awb'. Wat hebben wij daarvoor gedaan? 6.5.1 Dienstverlening en communicatie Bewustwordingsstappen zetten als het gaat om dienstverlening/communicatie in het kader van de Wet versterking waarborgfunctie Awb. Realisatie In 2025 is de nieuwe schrijfwijzer opgesteld en vastgesteld. Hierin staat hoe wij met inwoners en ondernemers communiceren: de belangrijkste informatie zo hoog mogelijk in de brief of mail, gebruik van duidelijke alinea's, in begrijpelijke zinnen en met actief taalgebruik. We gebruiken eigentijdse taal en zijn terughoudend in het gebruik van vakjargon.
De kernboodschap staat in de brief, uitgebreide toelichtingen nemen we, waar mogelijk, op in de bijlagen. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 Program | Begroot | Begroot | Begroot | Realisati | Realisati | Realisati | Overhev | Afwijkin maonde | lasten | baten | 2025 | e lasten | e baten | e 2025 | elingen | g na rdeel | 2025 | 2025 | 2025 | 2025 | overhev elingen 6.01 | -9.930 | 57 | -9.873 | -9.366 | 467 | -8.898 | -237 | 737 Overhea d Totaal | -9.930 | 57 | -9.873 | -9.366 | 467 | -8.898 | -237 | 737 Beleidsindicatoren Nummer | Naam | Eenheid | Bron | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Indicator 5 | Overhead | Percentag | Eigen | 16,00% | 13,90% | 12,90% | 13,80% e van | gegevens totale lasten Verbonden partijen Een deel van de beleidsdoelstellingen van dit programma wordt gerealiseerd door samenwerking met andere partijen, volgens de begrotingsvoorschriften (BBV) Verbonden partijen genoemd. Naast de paragraaf Verbonden partijen waarin de bestuurlijke en financiële belangen worden vermeld, worden onderstaand de bijdrage (door de verbonden partij) aan de gemeentelijke doelstelling vermeld. 60 Jaarrekening 2025 61 Waterlands Archief De publieke taak van het archief komt voort uit de Archiefwet, die overheidsorganisaties oplegt om archieven publiek toegankelijk te maken.
Het Waterlands Archief (WA) is een hiervoor opgericht samenwerkingsverband met als belangrijkste doelstelling het duurzaam beheren en beschikbaar stellen van proces gebonden overheidsinformatie die als zodanig is gewaardeerd. Deze wettelijke taken van de deelnemende gemeenten zijn gedelegeerd aan het Waterlands Archief en vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling. Jaarrekening 2025 62 Vennootschapsbelasting Omschrijving programma Met ingang van 1 januari 2016 zijn wij als gemeente belastingplichtig in het kader van de vennootschapsbelasting. Voor gemeente Waterland zijn de volgende onderwerpen in de VPB-aangifte betrokken: • Parkeren op Marken. Hiervoor wordt aangifte gedaan, maar de activiteit is vrijgesteld dus hoeft er geen VPB te worden betaald. • Potentieel winstgevende activiteiten zijn de grondexploitaties. De grondexploitaties zijn extern getoetst op VPB plicht. Alleen voor het project Galgeriet is de gemeente Waterland ondernemer dus VPB-plichtig in het jaar dat de gronden geleverd worden. Dat is voor het eerst in 2024. Inschatting is dat er geen fiscale winst gemaakt wordt. • Reclame-inkomsten zijn een ondernemersactiviteit dus VPB-plichtig. Vanaf juli 2020 is een contract gesloten voor reclame op bushaltes. • Reststromen opbrengst uit afval. We ontvangen vergoedingen voor oud papier, metaal, vet, etc.
De kosten voor het inzamelen van deze materialen zijn 99% van de opbrengst. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 Program maonde rdeel Begroot lasten 2025 Begroot baten 2025 Begroot 2025 Realisati e lasten 2025 Realisati e baten 2025 Realisati e 2025 Overhev elingen Afwijkin g na overhev elingen 7.01 Vennoot schapsb elasting -7 0 -7 -7 0 -7 0 0 Totaal -7 0 -7 -7 0 -7 0 0
Jaarrekening 2025 Onvoorzien Omschrijving programma Verplicht te ramen bedrag voor het opvangen van onvoorzienbare, on-uitstelbare en onvermijdbare uitgaven die gedurende het jaar optreden. In 2025 was het begrote bedrag voor onvoorziene uitgaven € 50.000. Hiervan is € 39.000 ingezet inzake overnamekosten van De Bolder. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 Program | Begroot | Begroot | Begroot | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Overheve | Afwijking maonder | lasten | baten | 2025 | lasten | baten | 2025 | lingen | na deel | 2025 | 2025 | 2025 | 2025 | overheve lingen 8.01 | -11 | 0 | -11 | 0 | 0 | 0 | 0 | 11 Onvoorzi en Totaal | -11 | 0 | -11 | 0 | 0 | 0 | 0 | 11 63 Jaarrekening 2025 64 Paragrafen Jaarrekening 2025 65 Leeswijzer paragrafen De paragrafen geven inzicht in de jaarrekening per onderwerp. Alle baten en lasten die vermeld worden in de paragrafen zijn ook verwerkt in de verschillende programma’s. In deze jaarrekening zijn de volgende verplichte paragrafen opgenomen: • § A Lokale heffingen • § B Weerstandsvermogen • § C Onderhoud kapitaalgoederen • § D Financiering • § E Bedrijfsvoering • § F Verbonden partijen • § G Grondbeleid • § H Openbaarheid De gemeenteraad kan ervoor kiezen extra paragrafen toe te voegen wanneer een onderwerp om extra aandacht vraagt. Deze extra paragraaf is: • § I Subsidies
Jaarrekening 2025 66 § A Lokale heffingen Lokale heffingen Een groot deel van het geld dat de gemeente binnenkrijgt, komt van gemeentelijke heffingen en belastingen. Een deel van deze inkomsten moet worden gebruikt voor specifieke doeleinden, zoals de riool- en afvalstoffenheffing en de leges. Er zijn ook lokale belastingen waarvan de inkomsten vrij besteedbaar zijn, zoals de onroerendezaakbelasting. Deze inkomsten worden verantwoord in het overzicht van algemene dekkingsmiddelen. De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding gebonden is als de heffingen waarvan de besteding niet gebonden is. In deze paragraaf zijn opgenomen: • het beleid ten aanzien van de lokale heffingen • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid • de werkelijke inkomsten ten opzichte van de begrote inkomsten • de kostendekkendheid van de verschillende heffingen, zoals voorgeschreven in het BBV • de lokale lastendruk Beleid Algemeen beleid In het coalitieakkoord staat dat de gemeentelijke belastingen, als het kan, niet meer dan de inflatie omhoog gaan. Inflatie betekent dat alles in het algemeen duurder wordt. De gemeente gebruikt een speciale berekening van het Centraal Planbureau (CPB) om te bepalen hoeveel de prijzen stijgen. Volgens deze berekening is de inflatie 2,9%. CPB-index loonvoet sector overheid en de CPB-index materiële overheidsconsumptie.
Naast deze verhoging gaat de gemeente de belasting op huizen, grond en afval ook extra verhogen. Dit komt omdat de gemeente minder geld krijgt van het Rijk. Van 2025 tot en met 2028 worden de tarieven van sommige belastingen stap voor stap aangepast, zodat ze ongeveer de kosten dekken. Dit geldt voor belastingen zoals die voor havens, kades, ligplaatsen, markten, begrafenissen en bepaalde vergunningen.
Jaarrekening 2025 Kwijtscheldingsbeleid Voor huishoudens en zelfstandigen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting. Verwezen wordt naar de Verordening Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Waterland 2023 . Inkomsten Onderstaand zijn de gebonden (niet vrij besteedbare) en niet gebonden (vrij besteedbare) belastinginkomsten weergegeven. Bedragen x € 1.000 Belastingsoort | Begroot 2025 | Realisatie 2025 Niet vrij besteedbaar | 5.533 | 5.175 Afvalstoffenheffing | 2.362 | 2.414 Haven-, kade- en liggelden | 94 | 97 Leges | 1.295 | 845 Lijkbezorgingsrechten | 269 | 284 Markten | 21 | 18 Reinigingsheffing | 15 | 14 Rioolheffing | 1.477 | 1.503 Vrij besteedbaar | 6.213 | 6.352 Forensenbelasting | 34 | 26 Hondenbelasting | 71 | 64 Onroerendezaakbelastingen | 4.786 | 4.732 Parkeerbelastingen | 410 | 334 Precariobelasting | 48 | 25 Roerendezaakbelastingen | 34 | 39 Toeristenbelastingen | 832 | 1.132 Totaal | 11.746 | 11.527 Toelichting Onderstaand vindt u een toelichting op de verschillende belastingen en heffingen en waar deze voor bedoeld zijn. De tarieven voor 2025 zijn in december 2024 vastgesteld in diverse verordeningen.
Onroerendezaakbelasting (OZB) Onder de naam onroerendezaakbelasting (OZB) worden de volgende twee belastingen geheven: • | een gebruikersbelasting voor onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot woning dienen, en • | een eigenarenbelasting voor alle onroerende zaken (woningen én niet-woningen). Maatstaf van heffing is de WOZ-waarde van de desbetreffende onroerende zaak. Bij het bepalen van de WOZ-waarde van woningen wordt de zogeheten vergelijkingsmethode gehanteerd. Dit wil zeggen dat de waarde is afgeleid van vergelijkbare woningen die recent zijn verkocht. Van die woningen is bekend welke verkoopprijzen er rond de waardepeildatum zijn gerealiseerd. Tussen de woning en de woningen waarmee wordt vergeleken, kunnen verschillen bestaan in grootte, bouwkundige staat, ligging en dergelijke. Met die verschillen moet de gemeente rekening 67 Jaarrekening 2025 68 houden voor zover ze objectief gezien de waarde beïnvloeden. Voor objecten anders dan woningen wordt de waarde afgeleid van de huurwaarde of de vervangingswaarde. Roerendezaakbelasting (RZB) Onder de naam belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten worden de volgende twee belastingen geheven: • een gebruikersbelasting voor roerende zaken die dienen als bedrijfsruimte, en • een eigenarenbelasting voor alle roerende zaken (woningen én niet-woningen).
Maatstaf van heffing is de waarde die aan de roerende zaak kan worden toegekend. Forensenbelasting Onder de naam forensenbelasting wordt een belasting geheven van natuurlijke personen die, niet in deze gemeente wonen, maar hier minimaal 90 keer overnachten of een gemeubileerde woning beschikbaar hebben. Deze belasting is ingesteld omdat de gemeente geen geld ontvangt voor deze mensen vanuit het gemeentefonds, maar wel kosten maakt voor diensten en voorzieningen die zij gebruiken. Toeristenbelasting Voor het overnachten binnen de gemeente door personen die niet als inwoner in de gemeentelijke basisregistratie zijn ingeschreven, moet nachttoeristenbelasting worden betaald. Ook wordt watertoeristenbelasting geheven voor verblijf binnen de gemeente op vaartuigen door personen die niet als inwoner in de BRP van de gemeente zijn ingeschreven. Parkeerbelasting Onder de naam parkeerbelasting wordt geheven: • een belasting voor het parkeren van een voertuig op een bepaalde plaats, tijdstip en manier (op dit moment is alleen op Marken sprake van betaald parkeren) • een belasting voor een vergunning van de gemeente om te parkeren op de aangewezen plek en manier. Hondenbelasting Onder de naam hondenbelasting wordt een belasting geheven voor het houden van één of meerdere honden binnen de gemeente.
Precariobelasting Onder de naam precariobelasting wordt voor voorwerpen die zich onder, op of boven de grond van de gemeente bevinden en bestemd zijn voor openbaar gebruik, belasting geheven. Deze belasting wordt berekend op basis van het aantal m² en de gebruiksduur. Jaarrekening 2025 69 Rioolheffing Onder de naam rioolheffing wordt een belasting geheven van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. Afvalstoffenheffing Onder de naam afvalstoffenheffing wordt een directe belasting geheven ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan het beheer van huishoudelijke afvalstoffen. De belasting wordt geheven van degene die in de gemeente daadwerkelijk gebruik maakt van een perceel waarvoor een verplichting geldt tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen. Reinigingsheffing De hiervoor genoemde afvalstoffenheffing wordt uitsluitend geheven van particuliere huishoudens. In 2009 is voor bedrijven de reinigingsheffing ingevoerd. Dit is voor bedrijven met bedrijfsafval dat qua samenstelling overeenkomt met huishoudelijk afval. Als deze bedrijven voor de verwijdering van bedrijfsafval geen geldig contract met een particuliere inzamelaar hebben afgesloten, worden zij aangeslagen voor het reinigingsrecht.
Voor de heffing wordt gebruik gemaakt van een indeling van de bedrijven in categorieën. Deze indeling is gebaseerd op het aantal werkzame personen en de branche. Horeca en industrie komen standaard één categorie hoger omdat zij gemiddeld meer afval produceren dan andere bedrijven. Haven-, kade- en liggelden • Onder de naam havengelden wordt een heffing opgelegd voor het gebruik van gemeentelijke vaarwaters die bestemd zijn voor openbare dienst (zogenaamde passantentarief). • Onder de naam kadegelden wordt een recht geheven voor het gebruik van langs de kaden of wallen van de haven gelegen gemeentegrond die voor de openbare dienst bestemd is. Bijvoorbeeld voor opslag van goederen of het gebruik door scheepswerven en bedrijven voor toerisme en recreatie. • Onder de naam liggelden wordt een recht geheven voor het geregeld gebruik van een aangewezen ligplaats in de gemeentelijke haven Lijkbezorgingsrechten Onder de naam lijkbezorgingsrechten worden rechten geheven voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de algemene begraafplaats, overige begraafplaatsen of de lijkbezorging. Markt- en standplaatsgelden • Onder de naam marktgelden worden rechten geheven voor het hebben van een standplaats op de markt en het gebruik van gemeentebezittingen, zoals marktpleinen en gebouwen.
Deze marktgelden gelden alleen op de specifieke marktdagen die voor elke markt zijn vastgesteld. • Onder de naam standplaatsgelden worden rechten geheven voor het gebruiken van gemeentegrond om spullen te verkopen vanuit wagens, tenten, kramen en andere verkoopinrichtingen waarvoor toestemming is verleend door de gemeente. Jaarrekening 2025 Leges Onder de naam leges worden rechten geheven voor bepaalde diensten die door het gemeentebestuur worden verstrekt. Kostendekkendheid De kostendekkendheid 2025 van de heffingen en rechten ziet er als volgt uit: Bedragen x € 1.000 Soort heffing/recht | Directe | Loonkosten | Overhead | Btw | Totale | Opbrengsten | Kostendekkenheid kosten | kosten Rioolheffing | 1.335 | 308 | 296 | 250 | 2.190 | 1.440 | 65,17% Afvalstoffenheffing | 1.930 | 303 | 292 | 363 | 2.889 | 2.430 | 84,11% Haven-, kade- en | 81 | 40 | 38 | 18 | 177 | 97 | 54,54% liggelden Markt- en | 18 | 0 | 0 | 4 | 22 | 21 | 98,02% standplaatsgelden Lijkbezorgingsrecht | 96 | 111 | 107 | 20 | 335 | 284 | 84,80% en Leges algemene | 259 | 191 | 184 | 0 | 635 | 450 | 70,92% dienstverlening Leges | 178 | 304 | 293 | 0 | 775 | 314 | 40,46% omgevingswet Leges Europese | 0 | 6 | 6 | 0 | 12 | 8 | 69,68% dienstenrichtlijn 70 Jaarrekening 2025 Lokale lastendruk In onderstaande overzichten wordt een vergelijking gemaakt tussen de tarieven die gelden binnen de gemeente Waterland en de overige
gemeenten van de regio Zaanstreek-Waterland. De gepresenteerde informatie is afkomstig van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/ . De overige gemeenten bestaan uit: Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Wormerland en Zaanstad. Afvalstoffe | Afvalstoffe | Onroerend | Onroerend | Rioolheffin | Rioolheffin nheffing (€) | nheffing (€) | ezaakbelast | ezaakbelast | g (€) | g (€) Overige | Waterland | ing (%) | ing (%) | Overige | Waterland gemeenten | Overige | Waterland | gemeenten gemeenten 2022 | 351 | 294 | 0,0887 | 0,0997 | 248 | 178 2023 | 360 | 302 | 0,0788 | 0,0902 | 255 | 183 2024 | 369 | 311 | 0,079 | 0,0894 | 270 | 188 2025 | 378 | 371 | 0,0831 | 0,0965 | 284 | 213 Onderstaand is het verloop van de tarieven voor de gemeente Waterland weergegeven. Afvalstoffenheffing € 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2022 | 2023 | 2024 | 2025 71 Jaarrekening 2025 72 Onroerendezaakbelasting % 0,084 0,086 0,088 0,09 0,092 0,094 0,096 0,098 0,1 0,102 2022 2023 2024 2025 Jaarrekening 2025 73 Rioolheffing € 160 170 180 190 200 210 220 2022 2023 2024 2025 Jaarrekening 2025 74 § B Weerstandsvermogen Deze paragraaf geeft antwoord op de vraag hoe goed de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen. Het weerstandsvermogen is het vermogen financiële tegenvallers op te vangen.
Door aandacht te hebben voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat bij een financiële tegenvaller meteen bezuinigd moet worden. Het vermogen om financiële tegenvallers op te vangen, hangt af van de beschikbare middelen en de risico's waarvoor geen speciale regelingen zijn getroffen, zoals een voorziening of verzekering. Het weerstandsvermogen helpt bij het beoordelen van de financiële gezondheid van de gemeente voor het verslaggevingsjaar, maar ook voor toekomstige plannen. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van de gemeente Waterland wordt als volgt berekend: Bedrag (x € 1.000) Algemene reserve 15.138 Post Onvoorzien 11 Totale weerstandscapaciteit 15.149 Toelichting De algemene reserve bedraagt eind 2025 € 15.138.000. Deze reserve is bedoeld als buffer om onverwachte uitgaven of tegenvallers op te vangen. In de begroting is een budget van € 11.000 opgenomen voor onverwachte uitgaven. Risico's De risico’s relevant voor deze paragraaf zijn die: • een negatieve financiële impact kunnen hebben; • niet (geheel) gedekt worden door beheersmaatregelen; en • waar geen voorziening voor is opgenomen. Hierbij is een inschatting gemaakt van het maximale effect en de kans dat een risico zich voordoet. De belangrijkste risico’s zijn geïnventariseerd en dit resulteert in het overzicht zoals gepresenteerd in de volgende tabel.
Jaarrekening 2025 Inventarisatie risico's Bedragen x € 1.000 Nr | Omschrijving | Maximum | Bruto kans effect 1 | Hogere uitgaven sociale voorzieningen | - | 800 | 30% Uitzonderlijk maatwerk Hogere uitgaven sociale voorzieningen | 400 | 50% 2 | Cyberveiligheid | 2.200 | 15% 3 | Hogere lasten inhuur of externe adviseurs | 300 | 50% 4 | Project Gouwhaven | 14.389 | 1% 5 | ICT ontwikkelingen | 250 | 50% 6 | Bestuurlijke boete en aansprakelijkheid bij het | 600 | 15% niet voldoen aan privacy wetgeving 7 | Extreme weersomstandigheden | 300 | 25% 8 | Duurder uitvallen van aanbestedingen | 150 | 50% 9 | Deelname Regionale Ontwikkelingsmaatschappij | 256 | 15% (ROM) InWest 10 | Garantstelling leningen HVC | 3.112 | 1% 11 | Lagere ontwikkeling gemeentefonds | 250 | 10% 12 | Wachtgeld betalingen politieke ambtsdragers | 100 | 25% 13 | Juridische kosten | 100 | 20% 14 | Garantstelling medewerkers zwembad | 180 | 10% 15 | Falen kritische infrastructuur | 150 | 10% Totaal | 23.537 Toelichting risico's Door de Monte-Carlo methodiek toe te passen en ongeveer 90% van de mogelijke onfortuinlijke scenario’s het vereiste weerstandsvermogen te hanteren wordt met het opmaken van deze jaarstukken de benodigde weerstandscapaciteit geschat op ongeveer € 1.567.000. Dit is een stijging ten opzichte van het laatste moment dat deze risico inschatting is gemaakt (Begroting 2026: € 1.426.000).
Hogere uitgaven sociale voorzieningen De uitgaven voor Jeugd en Wmo in het sub-programma Sociale voorzieningen zijn afhankelijk van aanvragen die worden ontvangen. Het risico zit in autonome ontwikkeling van aantallen en uitzonderlijke, individuele gevallen waarbij zeer specialistisch maatwerk nodig is. Voor enig jaar is het niet uitgesloten dat er aanzienlijk meer uitgaven moeten plaatsvinden dan begroot. Voor uitzonderlijke gevallen waarbij zeer specialistisch maatwerk noodzakelijk is, is er een apart risicobedrag opgenomen. Deze gevallen zijn qua aard minder frequent en zodoende is de bruto kans lager maar zijn de kosten aanzienlijk hoger. Voor de maatwerkvoorzieningen Wmo is er bovendien een redelijke kans dat kosten niet alleen stijgen door aantallen, maar ook door een wijziging van resultaatgericht naar pxq-systematiek. Verder is er een risico dat gemeenten de opdracht krijgen doorstroomvoorzieningen te realiseren voor statushouders per 2027. Voor 2026 vraagt dit dan mensen en middelen waarbij niet zeker is welke compensatie vanuit het Rijk komt. Een positief risico zit in inkomsten van het Aanvullend Zorg 75 Jaarrekening 2025 76 en Welzijnsakkoord (AZWA). Activiteiten die nu gedekt worden vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gaan zeer waarschijnlijk over in het AZWA akkoord.
Het is echter bij het opstellen van de begroting nog niet duidelijk welke activiteiten onder AZWA door blijven gaan, welke aanvullende taken vanuit AZWA komen en welke financiële compensatie ertegenover staat. Deze gelden zijn bedoeld om de zorg toekomstbestendig te maken en de verwachting is niet dat de risico's van een hoger aantal aanvragen voor maatwerkvoorzieningen daarmee direct vermindert. Cyberveiligheid Met het steeds verder digitaliseren van processen en gegevens wordt cybercrime of een digitale oorlog als bedreiging steeds relevanter. Organisaties worden steeds meer afhankelijk van de beschikbaarheid van data en continuïteit van systemen. Zo ook voor de gemeentelijke organisatie is dit relevant. Helaas zal een waterdicht systeem een utopie blijven. In het afgelopen paar jaar is duidelijk geworden dat het voor criminelen niet uitmaakt in welke organisatie ze binnenkomen, zo lang ze maar binnen kunnen komen en losgeld kunnen eisen. De impact van een ‘aanval’ kan enorm zijn op vrijwel de volledige organisatie. Naast dat gemeente continue bezig is om de weerbaarheid te verhogen is de organisatie ook druk bezig de processen en systemen zo in te richten om ervoor te zorgen dat de impact bij een dergelijke aanval zo beperkt mogelijk blijft.
Hogere lasten inhuur of externe adviseurs Ontwikkelingen binnen de organisatie en de omgeving kunnen leiden tot extra verloop en uitval van personeel. Dit zou extra inhuurlasten of inzet van externe adviseurs tot gevolg kunnen hebben. Het risico wordt geschat op € 300.000. Het huidige klimaat op de arbeidsmarkt rechtvaardigt nog steeds een aanzienlijke inschatting van dit risico, met een kans van 50%. Project Gouwhaven Voor dit project zijn grote investeringen gedaan en er is op 8 juli 2022 met de ontwikkelaar een koopovereenkomst gesloten. Als zich een probleem voordoet waardoor het project deels of in zijn geheel niet gerealiseerd gaat worden en dit tot gevolg heeft dat de investeringen niet meer terugverdiend kunnen worden, dan zou de investeringen afgeschreven moeten worden waardoor het in de lasten van het lopende boekjaar terecht zal komen. Bij dit soort projecten valt er niet met zekerheid te zeggen vanuit welke hoek een risico zich kan vormen dat de totale investering kan schaden. Hoewel woningen altijd noodzakelijk zullen zijn, is het niet uit te sluiten dat bijvoorbeeld macro-economische ontwikkelingen de voortgang van het project ondermijnen. De kans hierop wordt als zeer klein ingeschat, maar de belangen zijn voor de gemeente enorm. Zodoende kan dit risico niet buiten beeld gelaten worden in deze paragraaf.
Het maximale risico wordt geschat op het geïnvesteerde bedrag op de balans van de gemeente. De kans dat de totale investering in de huidige markt niet tot een positief resultaat kan leiden of zelfs in zijn volledigheid afgeschreven moet worden, wordt als zeer gering geschat: 1% of kleiner. ICT ontwikkelingen De digitalisering van processen binnen de organisatie gaat in hoog tempo door. Dit brengt veel voordelen met zich mee, zoals efficiëntere werkprocessen en betere dienstverlening aan inwoners. Tegelijkertijd brengt dit ook risico’s met zich mee. De organisatie is afhankelijk van softwareleveranciers en externe partijen, die op elk moment kunnen besluiten om bepaalde systemen niet langer te ondersteunen of aanpassingen te eisen. Dit kan betekenen dat de Jaarrekening 2025 77 organisatie plotseling grote investeringen moet doen in nieuwe software of dat bestaande applicaties niet langer aan wet- en regelgeving voldoen. Daarnaast kunnen interne ontwikkelingen, zoals veranderende werkprocessen, ervoor zorgen dat systemen niet meer optimaal functioneren en nieuwe oplossingen nodig zijn. Dit alles kan leiden tot onverwachte kosten en in sommige gevallen zelfs verstoring van belangrijke gemeentelijke processen.
Niet voldoen aan privacy wetgeving De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kan een bestuurlijke boete opleggen wanneer de gemeente als verwerkingsverantwoordelijke de privacyregels onvoldoende naleeft. Ook kunnen er claims vanuit betrokkenen ontstaan. Denk hierbij aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) maar zo is de AP ook verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van Wet politiegegevens (Wpg) bij o.a. gemeentes. Dit risico is moeilijk in te schatten omdat de hoogte van boetes en dwangsommen behoorlijk uiteenlopen. Extreme weersomstandigheden In de afgelopen jaren is gebleken dat er vaker overlast en schade is door extreme weersomstandigheden. Door een hogere frequentie van stormen met harde windstoten, hogere waterstanden of extreme droogte, wordt het risico groter dat de begroting niet toereikend is om uitschieters in de lasten te dekken van bijvoorbeeld een overstroming of omgewaaide bomen. Duurder uitvallen van aanbestedingen Aanbestedingen zijn voor de organisatie een continu proces. Het risico bestaat dat deze duurder uitvallen dan verwacht. Indien dat het geval is, zal of een opdracht niet gegund worden of zal een aanvullend krediet aangevraagd moeten worden. Deelname (ROM) InWest Er is 70% van het toegezegde bedrag opgevraagd en geïnvesteerd in het ROM InWest.