CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

414-3 Bijlage 1 Ruimtelijke onderbouwing bijlagen

Raadsvergadering 11 juli 2024, gemeente WaterlandBij agendapunt: Verklaring van geen bedenkingen realisatie 6 appartementen Groote Noord Monnickendam (TvN)12.987 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Met name in de kleilagen binnen dit pakket zijn fragmenten baksteen, mortel, bot en aardewerk aangetroffen. Dit pakket was minstens 2,90 m dik, de onderkant van het pakket is niet aangeboord (Van der Zee 2006).

Periode

Verwachting Diepte

Prehistorie

Laag

n.v.t.

Vroege middeleeuwen

Laag

n.v.t.

Romeinse tijd

Laag

Late middeleeuwen Hoog en nieuwe tijd

n.v.t.

Omschrijving van de te verwachte resten n.v.t. n.v.t. n.v.t.

Tabel 2. Samenvatting van de archeologische verwachtingen

per periode met de mogelijke dieptes en aard van de te verwachten waarden.

Nederzettingssporen (muurwerk, Direct onder het houten en stenen funderingen, kelmaaiveld. ders, vloeren, uitbraaksleuven, paalkuilen), beer- en waterputten, sloten, aanplempingslagen, ophogingslagen, kuilen, greppels, aardewerk, botmateriaal, glas, metaal, natuursteen, bouwmateriaal, leer, gewei, been, textiel, hout, archeobotanisch materiaal.

Het plangebied bevindt zich binnen de historische kern van Monnickendam, een handelsnederzetting die teruggaat tot in de 13e eeuw. Deze kern is een archeologisch monument van hoge archeologische waarde, waarbinnen bewoningsresten aangetroffen kunnen worden uit de perioden late middeleeuwen en nieuwe tijd. De resultaten van verscheidene archeologische onderzoeken in de directe omgeving van het plangebied hebben aangetoond dat er ook voor onderhavig plangebied een (zeer) hoge verwachting geldt op het aantreffen van archeologische waarden uit deze perioden. Voor de oudere archeologische perioden, het laat-paleolithicum tot en met de vroege middeleeuwen geldt vooralsnog een lage archeologische verwachting op grond van de landschapsgenese. Op basis van de analyse van historisch kaartmateriaal uit de 16e tot en met de 20e eeuw is vastgesteld dat het plangebied reeds in de 16e eeuw bebouwd was. Het archeologisch relevante niveau wordt gevormd door een pakket opgebracht materiaal (binnenstedelijk ophogingspakket), dat zich direct onder het huidige maaiveld zal bevinden en tot aanzienlijke diepte kan doorlopen (zie het onderzoek bij het Noordeinde 4 en de Speeltoren waar de onderkant van de stedelijke ophogingslagen op 3,75 m -NAP/5,95 m -mv nog niet was bereikt). In dit pakket kunnen archeologische resten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd worden aangetroffen.

De mogelijkheid bestaat wel dat de bodem geroerd is door de bouw van bijvoorbeeld de huidige bebouwing, maar de exacte omvang en diepgang hiervan is op basis van enkel dit bureauonderzoek niet vast te stellen. Voor wat betreft de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd worden nederzettingsterreinen (huisplaatsen) en sporen van landgebruik verwacht. Nederzettingsterreinen kenmerken zich hier door de aanwezigheid van funderingsresten en paalsporen. Bewoning uit de late middeleeuwen zal naar verwachting sporen van houtbouw in de bodem hebben achtergelaten, terwijl bebouwing in de nieuwe tijd vaak uit steen bestaat. Sporen van landgebruik uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd betreffen hier met name zaken die te relateren zijn aan een huisplaats en achtererf in een binnenstad (zaken als afvalkuilen, beer- en waterputten, sporen van nijverheid).

27

9

C O NC LU S I E EN A DV I ES In januari 2024 heeft Hollandia Archeologen, in opdracht van dhr. G. Roos van Aannemersbedrijf Leguit + Roos, een archeologisch bureauonderzoek opgesteld voor een plangebied aan de Groote Noord 6 in Monnickendam, gemeente Waterland (NH). Binnen het plangebied zal nieuwbouw worden gerealiseerd en hiervoor is een omgevingsvergunning noodzakelijk. Het plangebied bevindt zich binnen de historische kern van Monnickendam, een handelsnederzetting die teruggaat tot in de 13e eeuw. Deze kern is een archeologisch monument van hoge archeologische waarde, waarbinnen bewoningsresten aangetroffen kunnen worden uit de perioden late middeleeuwen en nieuwe tijd. De resultaten van verscheidene archeologische onderzoeken in de directe omgeving van het plangebied hebben aangetoond dat er ook voor onderhavig plangebied een (zeer) hoge verwachting geldt op het aantreffen van archeologische waarden uit deze perioden. Voor de oudere archeologische perioden, het laat-paleolithicum tot en met de vroege middeleeuwen geldt vooralsnog een lage archeologische verwachting op grond van de landschapsgenese. Op basis van de analyse van historisch kaartmateriaal uit de 16e tot en met de 20e eeuw is vastgesteld dat het plangebied reeds in de 16e eeuw bebouwd was.

28

Het archeologisch relevante niveau wordt gevormd door een binnenstedelijk ophogingspakket, dat zich direct onder het huidige maaiveld zal bevinden en tot aanzienlijke diepte kan doorlopen (zie het onderzoek bij het Noordeinde 4 en de Speeltoren waar de onderkant van de stedelijke ophogingslagen op 3,75 m -NAP/5,95 m -mv nog niet was bereikt). De mogelijkheid bestaat wel dat de bodem geroerd is door de bouw van bijvoorbeeld de huidige bebouwing.

29

Voor wat betreft de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd worden nederzettingsterreinen (huisplaatsen) en sporen van landgebruik verwacht. Bewoning uit de late middeleeuwen zal naar verwachting sporen van houtbouw in de bodem hebben achtergelaten, terwijl bebouwing in de nieuwe tijd vaak uit steen bestaat. Sporen van landgebruik uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd betreffen hier met name zaken die te relateren zijn aan een huisplaats en achtererf in een binnenstad (zaken als afvalkuilen, beer- en waterputten, sporen van nijverheid). Advies Gezien de hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd wordt geadviseerd om een inventariserend veldonderzoek middels verkennende boringen (IVO-O) uit te voeren binnen het plangebied. Het doel van het inventariserend veldonderzoek middels verkennende boringen (IVO-O) is om de bodemopbouw en eventuele (sub)recente vergravingen in kaart te brengen en de archeologische verwachting, zoals geschetst in het bureauonderzoek, te toetsen en eventueel aan te vullen. Bovenstaande vormt een advies. Op grond van de resultaten van dit rapport en het advies zal het bevoegd gezag, de gemeente Waterland, een selectiebesluit nemen over de daadwerkelijke omgang met eventueel aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied.

Indien er archeologische resten worden aangetroffen tijdens de werkzaamheden, dan geldt er altijd de verplichting om dit te melden bij het bevoegd gezag, de gemeente Waterland. A A NVULLENDE I NFO R MATI E

O P W W W. H O L L AN D I A-ARC H E O LO G I E . N L

LIT E R AT U URLIJST Berendsen, H.J.A. (2004). De vorming van het land. Inleiding in de geologie en de geomorfologie, Assen. Berendsen, H.J.A. (2005). Landschappelijk Nederland, Assen. Gerritsen, S. (2007). Inventariserend veldonderzoek (proefsleuven) aan ‘T Prooyen, Monnickendam, gemeente Waterland, Hollandia reeks nr. 169, Zaandijk.

Inhoudsopgave

BIJL AGEN

Bijlage 1: Archeologische perioden Bijlage 2: Archeologisch stappenplan

Heidinga, H.A. (1977). Historie en Archeologie van Waterland, overdruk uit ‘‘Waterland’’, IPP publicatie 15. Mol, E. (2016). Monnickendam, Groote Noord 5, gemeente Waterland (Noord-Holland). Archeologische Begeleiding conform protocol Opgraven, Transect-rapport 843, Utrecht. Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff & T.E. Wong (2003). De ondergrond van Nederland, Groningen. Overbeeke, A.P. van (1988). Monnickendam in Waterland. Rappol, M. & C.M. Soonius (1994). In de bodem van Noord-Holland, geologie en archeologie, Amsterdam.

30

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.

(2016).

Kwaliteitsnorm

Verduin, J.T. (2011). Archeologisch onderzoek (IVO-P en AO) aan het Noordeinde 4 en een archeologische begeleiding (AB) bij de Speeltoren te Monnickendam, gemeente Waterland, Hollandia reeks nr. 388, Zaandijk. Voogel, H., P. van ‘t Hof & C. Lagrand (2004). Het ontstaan en de geschiedenis van Waterland en Monnickendam. Cursus ten behoeve van de stadsgidsen van de Vereniging Oud Monnickendam, Monnickendam. Vos, P. (2015). Origin of the Dutch Coastal Landscape: Long-term landscape evolution of the Netherlands during the Holocene, described and visualized in national, regional and local palaeogeographical map series, Barkhuis. Zee, van der R.M. (2006). Locatie ‘Gooische Kaai 16’ te Monnickendam, gemeente Waterland. Een inventariserend veldonderzoek, STAR rapport 124, Amsterdam. Websites

www.AHN.nl ARCHIS3 https://bagviewer.kadaster.nl www.dinoloket.nl PDOK www.ruimtelijkeplannen.nl www.topotijdreis.nl

31

Late-Middeleeuwen

B 1.250-1.500

Late-Middeleeuwen

A 1.050-1.250

Vroege-Middeleeuwen

D

900-1.050

C

725-900

B

525-725

A Laat-Romeinse tijd

Miden-Romeinse tijd

32

Vroeg-Romeinse tijd

450-525 B

350-450

A

270-350

B

150-270

A

70-150

B

25-70

A

12-25

Late-IJzertijd

12 na Chr.250 v. Chr.

Midden-IJzertijd

500-250

Vroege-IJzertijd

800-500

Late-Bronstijd

1.100-800

Midden-Bronstijd

B 1.500-1.100 A 1.800-1.500

Vroege-Bronstijd

2.000-1.800

Midden-Neolithicum

Vroeg-Neolithicum

B

2.450-2.000

A

2.850-2.450

B

3.400-2.850

A

4.200-3.400

B

4.900-4.200

A

5.300-4.900

Laat-Mesolithicum

6.450-4.900

Midden-Mesolithicum

7.100-6.450

Vroeg-Mesolithicum

8.800-7.100

Laat-Paleolithicum

B 18.000-8.800

MESOLITHICUM NEOLITHICUM

A 1.500-1.650

Laat-Neolithicum

B I J L AG E 2: A RC HEO LO G I SC HE STA P P ENP L A N In het “stappenplan archeologie” wordt aangegeven welk traject bij planvorming bewandeld moet worden als het gaat om het inpassen van archeologische waarden en verwachtingen. Het is van groot belang om in een zo vroeg mogelijk stadium van de planvorming rekening te houden met de archeologische waarden en verwachtingen en wel voordat men aanvangt met de globale invulling van een plangebied. Het stappenplan gaat uit van een brede inventarisatie van wat er bekend is over de archeologische waarden. Op basis daarvan wordt zeer gericht ingezoomd op voor het plan(gebied) relevante archeologische informatie. Na iedere stap wordt beredeneerd gekozen voor meer diepgaand onderzoek op specifieke plekken, zodat uiteindelijk voldoende bekend is over aanwezige vindplaatsen om gemotiveerde afweging in het ruimtelijke-ordeningsproces te kunnen maken. I. Bureauonderzoek Het doel van bureauonderzoek is het verwerven van informatie - aan de hand van bestaande bronnen - over bekende of verwachte archeologische waarden binnen of relevant voor het plangebied. Daarnaast moet het bureauonderzoek inzicht bieden in eventueel benodigd inventariserend onderzoek (stap II, zie onder).

Een bureauonderzoek bestaat uit een archief- en literatuuronderzoek van archeologische en bodemkundige gegevens die bij RCE, provincie, gemeente en/of andere instanties (b.v. universiteiten, musea) bekend zijn over het betreffende gebied. Het Bureauonderzoek dient de volgende aspecten te behandelen: •

A 35.000-18.000

• •

Midden-Paleolithicum

Vroeg-Paleolithicum

• • • •

300.000-35.000

-300.000

PALEOLITHICUM

Nieuwe tijd

MIDDELEEUWEN

B 1.650-1.850

ROMEINSE TIJD

Nieuwe tijd

IJZERTIJD

C 1.850-heden

BRONSTIJD

Nieuwe tijd

NIEUWE TIJD

BIJ L AGE 1 : ARCH EOLOGISC H E PERIODEN

•

• •

• •

Aangeven wat de aanleiding is voor het bureauonderzoek en om welk gebied het gaat in verband met het bepalen van het onderzoekskader. Beschrijven van het huidige gebruik van de locatie op basis van beschikbare relevante gegevens. Beschrijven van het historische grondgebruik of de historische ontwikkeling van het gebied op basis van geofysische, fysische en historisch geografische gegevens. Een korte impressie over de onstaansgeschiedenis van het landschap. Een impressie van de bewoningsgeschiedenis. Beschrijven bekende archeologische waarden. Archeologisch waardevolle terreinen zoals deze zijn opgenomen in het Centraal Monumenten Archief (CMA) van de RCE. Dezelfde terreinen zijn tevens opgenomen op de Archeologische Monumentenkaarten (AMK) van de provincies. Archeologisch waardevolle terreinen genieten wettelijke bescherming (ex artikel 3 en 6 van de Monumentenwet) of dienen een planologische bescherming te krijgen binnen het bestemmingsplan. Archeologische vindplaatsen zoals deze in het Centraal Archeologisch Archief (CAA) van de RCE aanwezig zijn. Clustering van vindplaatsen kan wijzen op de aanwezigheid van bewoningssporen uit het verleden. Beschrijven van de archeologische verwachtingen en opstellen van een gespecificeerd en onderbouwd verwachtingsmodel van de verwachte archeologische waarden.

Aan de hand van de door de RCE ontwikkelde Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden. Gebieden met een hoge of middelhoge archeologische verwachtingswaarde of trefkans komen in ieder geval voor een nader archeologisch onderzoek in aanmerking. Aan de hand van een meer gedetailleerde provinciale c.q. gemeentelijke verwachtingskaart. Rapportage met daarin advisering ten behoeve van het vervolgtraject gerelateerd aan de verschillende stadia van het planvormingsproces.

33

II. Inventariserend veldonderzoek (IVO) Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het zeer gericht aanvullen en toetsen van de uitkomsten van het bureauonderzoek. Stapsgewijs wordt bekeken óf er archeologische waarden aanwezig zijn en zo ja, wat dan de aard, karakter, omvang, datering, gaafheid, conservering en relatieve kwaliteit is. Ten behoeve van een IVO dient een Programma van Eisen (PvE) opgesteld te worden. In principe wordt het IVO uitgevoerd op basis van een Plan van Aanpak (PvA). Het onderzoek kan bestaan uit de volgende methoden: • non-destructieve methoden: geofysische methoden; • weinig destructieve methoden: oppervlaktekartering, booronderzoek, sondering (putjes van maximaal een vierkante meter); • destructieve methoden: proefsleuven. Welke methoden (kunnen) worden ingezet hangt af van de locatie en vraagstelling. De onderbouwing voor de in te zetten methoden is in het bureauonderzoek gegeven. Een inventariserend veldonderzoek moet leiden tot een waardering en een archeologisch inhoudelijk selectieadvies. Nadere toelichting onderzoeksmethoden: 1 en 2: Bij non-destructieve methoden moet men denken aan elektrische, magnetische en elektromagnetische methoden, eventueel in combinatie met remote sensing technieken.

34

Bij weinig destructieve methoden gaat het om oppervlaktekartering en booronderzoek. Dit houdt in dat het plangebied wordt gekarteerd door middel van het “belopen” van akkers en weilanden, waarbij gezocht wordt naar aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische waarden. Daarnaast wordt door middel van boringen onderzocht hoe het staat met de bodemopbouw, en of er archeologische lagen of indicatoren te onderscheiden zijn. De aangetroffen vindplaatsen kunnen vervolgens nader bekeken worden met een meer diepgaand booronderzoek . Dit levert nadere informatie over de omvang en waardering op. Soms is het nodig om in dit stadium proefputjes te graven. Een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd indien uit de minder destructieve onderzoeksmethoden is gebleken dat er in een plangebied waardevolle archeologische vindplaatsen aanwezig zijn. Door middel van het graven van een aantal proefsleuven kunnen de exacte begrenzing, de datering en de graad van conservering van een vindplaats worden onderzocht. Uit het proefsleuvenonderzoek moet blijken of een vindplaats behoudenswaardig of zelfs beschermenswaardig is. Is dit het geval, dan zal bekeken moeten worden of de vindplaats ingepast kan worden in het plan. Het rijks- en ook het provinciaal archeologiebeleid gaat in eerste instantie uit van behoud van het bodemarchief in situ (ter plekke in de bodem).

Bijlage 4 Quickscan Natuur

6

Bijlage 5 Bodemonderzoek

7

BACK MILIEU-ADVIES EN ONDERZOEK BV

-

· · · · · · ·

· · · · ·

· · · ·

·

· · · ·

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Waterland&id=e5b92630-9767-406a-b856-887933d890e7