382-85 Gemeente Waterland - Accountantsverslag 2021 definitief.pdf
Tekst van het document
Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
2 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Ontwikkelingen voor uw organisatie
Bijlagen
Aan de raad van gemeente Waterland Postbus 1000 1140 BA Monnickendam 7 juli 2022 Referentie: A00870/002/EK/RS/hv
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u het accountantsverslag met betrekking tot onze controle van de jaarrekening van gemeente Waterland voor het boekjaar dat is geëindigd op 31 december 2021. Wij hebben onze controle uitgevoerd in overeenstemming met onze overeenkomst d.d. 3 mei 2021, onze opdrachtbevestiging d.d. 22 juli 2021 en ons controleplan 2021 d.d. 22 november 2021.
Wij realiseren ons dat de toonzetting van het accountantsverslag kritisch kan overkomen. Dit is inherent aan de aard van de rapportage, waarbij wij vooral ingaan op het verbeterpotentieel binnen de gemeente. Wij willen wij graag onze complimenten en waardering overbrengen aan de ambtelijke organisatie. Wij hebben een hele constructieve en fijne samenwerking ervaren, waarbij aan beide zijden ruimte was om onze argumenten te delen en af te wegen.
De komende jaren gaan wij graag samen met u, het college en de organisatie de uitdaging aan om het afsluitproces verder te optimaliseren, de Verbijzonderde Interne Controle (hierna: VIC) nog meer in stelling brengen in verband met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording, meer innovatie te introduceren binnen de werkzaamheden van de VIC, alsmede de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarrekening te verbeteren. De controlebevindingen in deze rapportage zijn besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie. Mocht u in de tussentijd nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Hoogachtend, Q-Concepts Accountancy B.V. Ondertekenaar1
Drs. E.E.T.M. Kalnenek RA
3 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Ontwikkelingen voor uw organisatie
Bijlagen
Onze belangrijkste boodschappen (1/2) 1. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening 2021 op het aspecten getrouwheid en een controleverklaring met beperking op het aspect rechtmatigheid. 2. Inzichtelijkheid en leesbaarheid van de jaarstukken is beperkt De jaarstukken voldoen over het algemeen aan de bepalingen in het BBV. Dit laat onverlet dat er naar onze mening verbeteringen mogelijk zijn in de inzichtelijkheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording en paragrafen.
3. Het resultaat 2021 is fors beter dan verwacht Het resultaat over 2021 na resultaatbestemming bedraagt € 3,8 miljoen. Dit is € 3,9 miljoen hoger dan in de primaire begroting en € 4,2 miljoen hoger dan verwacht werd in de bijgestelde begroting. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat een deel van de begrote activiteiten niet zijn uitgevoerd. Dit heeft een effect gehad van € 2,8 miljoen. Daarnaast zijn de onderhoudsvoorzieningen vrijgevallen ten gunste van het resultaat omdat deze niet voldeden aan de eisen van het BBV, Het effect hiervan is € 2,2 miljoen. 4. Er is een fors tekort ontstaan op de kosten voor de jeugdzorg Binnen de uitvoering van de activiteiten in het ‘nieuwe’ sociaal domein is een significant tekort ontstaan van EUR 1,4 miljoen (20,2%) ten opzichte van de primaire begroting. Een belangrijk deel van dit tekort was reeds bij de tweede bestuursrapportage bekend. De totale zorguitgaven per inwoner zijn significant lager dan bij andere gemeenten.
5. Financiële positie als geheel vraagt aandacht De financiële positie als geheel vraag aandacht, in het bijzonder ten opzichte van andere gemeenten met uw omvang. De belangrijkste reden hiervan is de forse investering in het project Galgeriet. Dit heeft een nadelig effect of zowel de netto-schuldquote als de solvabiliteit. Na de verkoop van de gronden zal de financiële positie een ander beeld geven. 6. Uw VIC-functie is kwetsbaar Voor onze controle gebruiken wij de VIC-functie als belangrijke informatiebron om kennis te verkrijgen van de gemeente en zo richting te geven aan onze controle Wij hebben bij het college aandacht gevraagd voor de kwetsbaarheid van de huidige VIC-functie. 7. Duidelijke visie op interne beheersing binnen Waterland ontbreekt De interne beheersing binnen de gemeente informeel is ingericht. Binnen de organisatie ontbreekt een duidelijke zichtbare visie op interne beheersing en de positie van de (verbijzonderde) interne controle daarin. Naar onze mening is een eenduidige visie op en inrichting van de processen en procedures een voorwaarde voor een interne beheersing die toereikend is om als kleinere organisatie in control te zijn. 8.
Interne beheersing van project Galgeriet dient te worden verbeterd Gezien de omvangrijke financiële risico’s in het project Galgeriet, hebben wij onze grote zorgen geuit over de interne beheersing van het project en de samenwerking binnen de projectgroep. Wij hebben begrepen dat inmiddels maatregelen ter verbetering zijn genomen. Naar onze mening ligt hier een cruciale controlerende rol voor uw raad.
4 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Ontwikkelingen voor uw organisatie
Bijlagen
Onze belangrijkste boodschappen (2/2) 9. Financiële kennis behoeft verbetering De specifieke kennis van het BBV is niet breed in de organisatie aanwezig. Hierdoor hebben tijdens de controle een aantal correcties plaatsgevonden die naar onze mening voorkomen hadden kunnen worden. 10. Prestatielevering van zorg niet volledig vastgesteld Voor een deel van de zorg in natura en voor het gehele bedrag aan pgb uitgaven is niet vastgesteld dat de zorg daadwerkelijk is geleverd. De totale waarde van de zorg in natura waarvoor dit geldt is € 213.000. Dit bedrag hebben wij in onze oordeelsvorming meegenomen als onzekerheid. 11. Onderhoudsvoorzieningen zijn vrijgevallen De beheerplannen die ten grondslag liggen aan de onderhoudsvoorzieningen zijn niet in overeenstemming met het BBV. Derhalve zijn de onderhoudsvoorzieningen in 2021 volledig vrijgevallen ten gunste van het resultaat. Het effect hiervan is € 2,2 miljoen. Overigens wordt het baggeren van de haven niet gezien als onderhoud.
12. Project Galgeriet is als grondexploitatie verantwoord De presentatie van het project Galgeriet is in de jaarrekening gewijzigd naar bouwgronden in exploitatie om te voldoen aan het BBV. Dit houdt onder andere in dat tussentijds winst genomen op het project zodra de eerste gronden zijn geleverd aan marktpartijen. Gezien de complexiteit van het project raden wij u overigens aan om alsnog voor dit project een grondexploitatiecomplex te openen.
13. Wijze van besteding ontvangen subsidie vraagt scherpe aandacht De gemeente heeft een bedrag aan subsidie ontvangen van € 6,4 miljoen. Omdat de voorwaarden die gekoppeld zijn aan deze subsidie zeer specifiek zijn en streng zijn, is de rechtmatigheid van de besteding cruciaal. Hierover heeft in 2022 persoonlijk overleg plaatsgevonden met het ministerie. Wij hebben begrepen dat inmiddels actie is ondernomen om een rechtmatige besteding te waarborgen. Overigens is het gehele bedrag van de ontvangen subsidie in de jaarrekening verantwoord als kortlopende schuld, omdat er nog geen uitgaven gedaan zijn die rechtstreeks verband houden met deze subsidie, 14. Uw woningbouwprojecten zijn anders verantwoord In de jaarrekening 2020 waren uw woningbouwprojecten allemaal verantwoord als onderhanden werk. Gezien de aard en karakter van deze projecten is dat niet volledig in overeenstemming met het BBV. Daarom heeft in de jaarrekening 2021 een correctie plaatsgevonden op de classificatie van deze projecten. Deze correctie heeft echter geen effect gehad op het resultaat. 15. Onrechtmatige aanbesteding leidt tot verklaring met beperking In 2021 is één overeenkomst afgesloten door de organisatie in strijd met de Europese aanbestedingswet. Het college heeft besloten om de totale waarde van deze overeenkomst, zijnde € 465.000 in de jaarrekening op te nemen.
Wij hebben dit bedrag meegenomen in onze oordeelsvorming bij de jaarrekening. 16. Rechtmatigheidsverantwoording wederom uitgesteld De rechtmatigheidsverantwoording is wederom met een jaar uitgesteld. Wij adviseren u om in 2022 proef te draaien zodat er nog voldoende tijd is om, waar nodig, aanpassingen en verbeteringen door te voeren
5 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag
Ons oordeel bij uw jaarstukken 2021 Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2021 op het aspect getrouwheid en een controleverklaring met beperking op het aspect rechtmatigheid. De belangrijkste reden van de beperking is het onrechtmatig verlengen van de samenwerkingsovereenkomst met het Sportfondsenbad.
Een samenvatting van deze fouten en onzekerheden vindt u hier. De reikwijdte van onze controle is ongewijzigd ten opzichte van het auditplan 2021. Voor een nadere toelichting op de bevindingen, klik hier.
Jaarrekening WNT
Getrouwheid
SiSa
Oordeel:
Interne beheersing
Rechtmatigheid
goedkeurend
Oordeel:
beperking
Fraude(risico) 1.314
1.500
Ontwikkelingen voor uw organisatie
1.000 500
Bijlagen
1.314
1.500
1.000 438 213
70
-
500
438
535 213
Fouten Tolerantie
Onzekerheden Bevindingen
x € 1.000
Fouten Tolerantie
Onzekerheden Bevindingen
x € 1.000
6 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen
Reikwijdte van onze controle Reikwijdte van onze controle
Oordeel bij de jaarrekening
De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordtwij verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij ter ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het hebben wij afspraken metin u gemaakt over de Onderstaand reikwijdte van ehebben controle.wij een samenvatting bevestigen dat de definitieve reikwijdte vanauditplan de controle gelijk is aan die het auditplan. Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen. opgenomen.
De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter
Oordeel
.
Jaarverslag Jaarstukken gemeente Waterland
Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bijlagen Programmaverantwoording
Paragrafen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij, op basis van onze kennis over de jaarrekening, vast dat deze in overeenstemming zijn met de jaarrekening
04/07/2022
Balans + toelichting
Overzicht van baten en lasten + toelichting
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
7 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening
De informatiewaarde van uw programmaverantwoording en paragrafen is beperkt Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar
Informatiewaarde is beperkt
Oordeel
Toereikend B e p e r k t
Jaarverslag
Jaarrekening WNT SiSa
G o e d
Interne beheersing
Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses. Dit alles vanuit raadsperspectief. Naar onze mening is de informatiewaarde nog beperkt. U vindt hier een nadere toelichting.
Toereikend B e p e r k t
G o e d
Wij zijn verplicht vast te stellen of wij op grond van de informatie verkregen in onze controle onjuistheden hebben geconstateerd die gebruikers van de jaarrekening zouden kunnen beïnvloeden. Dit is niet het geval.
Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie
Kwaliteit paragrafen verschilt, maar is over het algemeen beperkt tot toereikend
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Bijlagen Toereikend B e p e r k t
G o e d
Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. Daarnaast hebben wij de informatiewaarde van de paragrafen beoordeeld. Deze is naar onze mening overwegend toereikend. Klik hier voor een nadere toelichting.
Toereikend B e p e r k t
G o e d
In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan de minimala eisen die het BBV hieraan stelt.
8 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag
Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
04/07/2022
Reikwijdte van onze controle Inzichtelijkheid van de jaarstukken kan worden verbeterd De definitieve jaarstukken voldoen over het algemeen aan dedat bepalingen • Per programma is een tabel opgenomen met met een omschrijving De reikwijdte van de controle is zo ontworpen er voldoende controle-informatie wordt verkregen betrekkingvan tot uw jaarrekening, ter in het BBV. Dit laat onverlet dat er naar onze mening verbeteringen de beleidsdoelen, welke activiteiten hiervoor zouden worden ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij mogelijk zijn in dedat inzichtelijkheid en informatiewaarde en het wat auditplan. de actuele stand van zaken is. De doelen bevestigen de definitieve reikwijdte vanvan de de controle gelijk isuitgevoerd aan die in Onderstaand hebben wijen een samenvatting opgenomen. programmaverantwoording en paragrafen Dit verbeterpotentieel voorgenomen activiteiten zijn gelijk aan de begroting 2021. De stand hebben wij samengevat op de volgende pagina’s. van zaken bij de jaarrekening 2021 geeft in een aantal programma’s, . bijvoorbeeld programma 1, een getrouw beeld van hetgeen wel is • Aan het begin van ieder programma worden de doelstellingen gedaan. Echter zijn er ook een aantal programma’s, waaronder tekstueel beschreven.
Deze teksten zijn grotendeels direct programma 2, waar een duidelijke relatie tussen beleidsdoel, overgenomen uit de begroting. Het ontbreekt aan een analyse van activiteit en stand van zaken ontbreekt. Naar onze mening ontbreekt de werkelijkheid. De programmaverantwoording vraagt echter om het daarnaast bij een aantal belangrijke activiteiten aan een een terugblik naar wat werkelijk is gerealiseerd. Dit ontbreekt nu in expliciete weergave van hetgeen niet is gedaan, inclusief een veel gevallen. Een voorbeelden hiervan is: “In 2021 leveren wij de oorzaakanalyse. Het komt de informatiewaarde van de woningen op de Kohnstammlocatie op en wordt er druk gebouwd op programmaverantwoording ten goede door ook inzichtelijk te maken het Galgeriet”. Er wordt niet gemeld of dit daadwerkelijk is gebeurd. wat en waarom niet is gerealiseerd, inclusief mogelijke Aangezien er bijvoorbeeld niet gebouwd is op het Galgeriet, zou het consequenties. de informatiewaarde van de programmaverantwoording ten goede • De (beleids)doelstellingen die zijn opgenomen in de komen om dat te vermelden en een analyse te geven van de programmaverantwoording zijn in de meeste gevallen algemeen van oorzaken. Een ander voorbeeld is: “Om dit traject richting te geven aard.
Begrippen als “goed”, “gedegen” en “aantrekkelijk” worden niet wordt in samenwerking met diverse stakeholders gewerkt aan een concreet uitgewerkt in specifieke en meetbare doelstellingen transitievisie warmte die uiterlijk in 2021 wordt vastgesteld.” Ook hier waaraan een norm gekoppeld kan worden. Hierdoor is het voor de wordt een voornemen gegeven, terwijl de gemeenteraad deze visie gebruiker van de programmaverantwoording niet goed mogelijk om in november 2021 heeft aangenomen. Nadat de doelstellingen per een conclusie te trekken of het beleid heeft bijgedragen aan de programma zijn beschreven, wordt er een actuele status per realisatie van de doelstellingen. Naar onze mening is een belangrijke beleidsdoel in tabelvorm opgenomen. Hiermee verliest de tekst oorzaak hiervan dat de beleidsdoelstellingen zijn vertaald in onder het kopje doelstellingen die vanuit de begroting komt zijn activiteiten en (nog) niet naar resultaatgerichte doelstellingen. Wij meerwaarde. Naar onze mening wordt de informatiewaarde en raden u daarom aan om doelstellingen concreet te maken langs het relevantie van de programmaverantwoording verhoogd door de SMART-principe en de voortgang van de realisatie op te nemen in de teksten uit de begroting niet identiek over te nemen in de huidige PDCA cyclus. programmaverantwoording.
9 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen
Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (1/4) De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter
Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag
Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
04/07/2022
Voor de paragrafen geldt dat de inzichtelijkheid en Grondbeleid ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij informatiewaarde verschillen per paragraaf. De paragrafen Deze paragraaf geeft een beperkt beeld van de ontwikkelingen in bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het het grondbeleid van de gemeente. Er wordt wel verwezen naar de opgenomen. onderwerp van de paragraaf, maar naar onze mening ontbreekt het in november 2021 door het college vastgestelde Nota Grondbeleid, aan .een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het maar een zelfstandig leesbare vertaling van deze Nota op beleid en de realisatie gedurende het jaar. Daarnaast ontbreekt de hoofdlijnen in de paragraaf ontbreekt. Op enkele aspecten is de paragraaf Vennootschapsbelasting, terwijl deze volgens de paragraaf ook strijdig met de Nota, waaronder de passage in de financiële verordening wel dient te worden opgenomen. De paragraaf dat er tussentijds geen winst wordt genomen. Op basis paragraaf COVID-19 wordt niet benoemd in het BBV of de van de BBV is dit immers verplicht. financiële verordening, maar is wel opgenomen.
Hieronder hebben wij onze waarnemingen samengevat bij de verplichte paragrafen In artikel 19 van de Financiële verordening wordt aangegeven dat met enkele suggesties voor verbetering. in de paragraaf Grondbeleid ten minste de uitgangspunten voor prijsstelling van de verhuur en verkoop van gemeentelijke Lokale heffingen onroerende zaken, en in het bijzonder de prijzen voor de uitgifte Deze paragraaf voldoet niet helemaal aan de minimale eisen die voor gronden en erfpachtcanons, moet worden opgenomen. Deze het BBV en de Financiële verordening eraan stellen. In de ontbreken in de paragraaf. Daarnaast vindt er in de paragraaf een paragraaf wordt uitsluitend de mate van kostendekkendheid beperkte identificatie van risico’s plaats, zonder vertaling naar een berekend van de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Het BBV en de minimale gewenste omvang van een Reserve Grondbeleid. financiële verordening vragen echter om een berekening van de tarieven van alle heffingen, rechten en leges. Daarnaast ontbreekt het in de paragraaf aan een uiteenzetting van de beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd. Opvallend is dat dit in de begroting 2021 uitgebreider heeft plaatsgevonden.
Een ander onderdeel dat de BBV voorschrijft is dat inzicht wordt gegeven in de lokale lastendruk in vergelijking tot andere vergelijkbare gemeenten. Dit heeft in 2021 niet plaatsgevonden.
10 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen
Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (2/4) De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter
Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag
Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
04/07/2022
Weerstandsvermogen Naar onze mening de paragraaf alleenover voldoende ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij heeft afspraken met uechter gemaakt de reikwijdte van de controle. Wij In deze paragraaf is een confrontatie van risico’s en weerstandsinformatiewaarde actueel inzicht gegeven wordt in de bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die als in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting capaciteit weergegeven. De BBV geeft als definitie van het werkelijkheid, ook als deze afwijkt van hetgeen opgenomen in de opgenomen. weerstandsvermogen de relatie tussen de weerstandscapaciteit en begroting. . de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De paragraaf geeft ook een beeld van de verplichte financiële kengetallen. Het BBV vraagt in deze paragraaf om een beoordeling In de paragraaf Weerstandsvermogen zijn 14 risico’s benoemd die van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de zijn gekwantificeerd op hun maximale financiële risico en de kans financiële positie. Deze beoordeling is naar onze mening niet dat ze zich voordoen. Wij hebben gesignaleerd dat een aantal expliciet opgenomen.
De toegevoegde waarde van de paragraaf kan genoemde risico’s geen materiele betekenis hebben voor de worden verbeterd door meer (grafische) analyses op te nemen van gemeente, mochten zij zich voordoen. Voorbeeld hiervan zijn het het verloop van de (verplichte) kengetallen. In de tekst wordt nu afstoten van gemeentelijke gebouwen en juridische kosten. herhaald wat er cijfermatig in de tabel staat. Wat de achterliggende reden is van bijvoorbeeld de afwijkingen ten opzichte van de Daarnaast blijkt uit de paragraaf niet duidelijk hoe deze risico’s tot verwachting van de netto-schuldquote en solvabiliteit wordt niet stand zijn gekomen, noch hoe het maximale financiële risico en de opgenomen. Hierdoor heeft de tekst beperkte informatiewaarde. kans van voordoen zijn bepaald. Het komt de informatiewaarde van de paragraaf ten goede om inzicht te geven op welke wijze het Verbonden partijen risicomanagementproces heeft plaatsgevonden en hoe de In de paragraaf Verbonden partijen is toereikend en compleet een kwantificering van de risico’s door de organisatie is onderbouwd. lijst opgenomen met alle verbonden partijen, waarbij aan nagenoeg alle eisen van het BBV en Financiële verordening wordt voldaan. Daarnaast hebben wij tijdens onze controle geconstateerd dat in 2021 de risico’s voor een belangrijk deel zijn geactualiseerd.
Deze Bij enkele verbonden partijen, zoals de GGD en de Veiligheidsregio, actualisatie is niet zichtbaar gemaakt in de paragraaf missen wij echter de verplichte analyse van de risico’s die de Weerstandsvermogen, omdat het college ervoor gekozen heeft om verbonden partijen hebben voor de financiële positie van de aansluiting te houden met de paragraaf in de begroting. gemeente. Daarnaast kan de leesbaarheid van de paragraaf worden verbeterd door de tekst in te korten, in het bijzonder bij het Waterlandsarchief.
11 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen
Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (3/4) De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter
Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag
Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
04/07/2022
Financiering Bedrijfsvoering ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij De paragraaf Financiering geeft een toereikend en volledig beeld De paragraaf Bedrijfsvoering geeft op basis van beschrijvende bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting van de financieringspositie per 31 december 2021 en de analyses de belangrijkste beleidsuitgangspunten van de opgenomen. kasstromen gedurende het jaar. bedrijfsvoering. Bij het opstellen van de paragraaf is tevens . invulling gegeven aan de aanvullende eis vanuit de Financiële De informatiewaarde kan worden verbeterd door het toevoegen verordening door het expliciet opnemen van een organogram van van de toekomstige ontwikkeling van de schulden en aan het de gemeentelijke organisatie en de kosten van inhuur van derden. verplichte inzicht in de beleidsvoornemens ten aanzien van (het Het ontbreekt echter aan een weergave van de personeelssterkte risicobeheer van) de financieringsportefeuille. Tevens raden wij u per domein uitgedrukt in fte. Een dergelijk inzicht wordt alleen aan om de berekening van de kasgeldlimiet gedurende het jaar per domeinoverstijgend gegeven. kwartaal weer te geven.
Hiermee wordt inzicht gegeven of aan de bepalingen van de wet wordt voldaan dat de kasgeldlimiet Een punt van aandacht is de wijze waarop de ontwikkeling van de maximaal twee achtereenvolgende kwartalen mag worden (interne) organisatie is beschreven. Wij missen een zelfkritische overschreden. analyse van de verbetermogelijkheden. Uit de waarnemingen uit onze controle, de gesprekken met medewerkers en de rapporten Onderhoud kapitaalgoederen van uw (V)IC blijkt nog voldoende verbeterpotentieel aanwezig in In deze paragraaf is in overeenstemming met het BBV zover als de organisatie. Hiervoor verwijzen wij ook naar onze mogelijk op hoofdlijnen aangegeven wat het beleidskader is ten managementletter en de relevante bevindingen in dit verslag. aanzien van de verschillende categorieën kapitaalgoederen, welke financiële consequenties het beleidskader heeft en hoe deze vertaald zijn in de begroting en exploitatie. Hieruit blijkt tevens dat alle financiële consequenties vanuit de beheerplannen worden verrekend in de voorziening. De toegevoegde waarde van de paragraaf kan worden verbeterd door hierin ook een (grafisch) meerjarenperspectief mee te nemen gezien het structurele karakter van de onderhoudskosten.
12 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen
Reikwijdte van onze controle Kwaliteit van de paragrafen (4/4)
Oordeel bij de jaarrekening
De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij Advies: bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen. • Houdt een duidelijke lijn in de inhoud en onderwerpen van de paragrafen in alle P&C . documenten gedurende het jaar.
Oordeel Jaarverslag
•
Versterk de koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar.
•
Voorzie kwantitatieve analyses van verklarende kwalitatieve analyses.
Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
•
Maak gebruik van grafieken en infographics.
•
Geef niet alleen de positieve ontwikkelingen weer, maar maak ook transparant waar verbeterpotentieel is, zoals in de bedrijfsvoering.
Oordeel per paragraaf Zie onderstaand hoe wij de informatiewaarde per paragraaf beoordelen. Paragraaf
2021 Lokale heffingen
Beperkt
Weerstandsvermogen
Beperkt
Onderhoud kapitaalgoederen
Toereikend
Financiering
Toereikend
Bedrijfsvoering
Beperkt
Verbonden partijen Grondbeleid
04/07/2022
Oordeel
Toereikend Beperkt
13 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Financiële positie
Begrotingsrechtmatigheid
Onze bevindingen bij de jaarrekening Onderstaand hebben wij onze detailbevindingen op de aspecten rechtmatigheid en getrouwheid opgenomen boven de door u gestelde rapporteringstolerantie van € 44.000. Door op de bevinding te klikken krijgt u meer toelichting op de bevinding.
Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa
Rechtmatigheid
Getrouwheid fouten (x €1.000)
onzekerheden (x €1.000)
fouten (x €1.000)
onzekerheden (x €1.000)
1.
Prestatielevering ZIN totaal
0
213
3. Bevindingen bij getrouwheid
70
213
2.
Overige bevindingen
70
0
4. Onrechtmatigheid aanbestedingen
465
0
Totaal
70
213
Goedkeuringstolerantie
438
1.314
Totaal
535
213
Goedkeuringstolerantie
438
1.314
Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
* Bij de controle wordt gebruik gemaakt van steekproeven. Om de bevindingen te vertalen naar de gehele massa die in de steekproef is betrokken, wordt gebruik gemaakt van extrapolatie. Bij fouten is een daadwerkelijke afwijking geconstateerd, bij onzekerheden is er onvoldoende controle-informatie beschikbaar om een conclusie te kunnen trekken.
14 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Er is een significant tekort ontstaan in de uitvoering van de Jeugdwet Binnen de uitvoering van de activiteiten in het ‘nieuwe’ sociaal domein is een significant tekort ontstaan van € 1,4 miljoen (20,2%) ten opzichte van de primaire begroting. Een belangrijk deel van dit tekort was reeds bij de tweede bestuursrapportage bekend. Ten opzichte van de bijgestelde begroting is het tekort € 0,5 miljoen (6,9%).
Jaarrekening WNT
Resultaten bedrijfsvoering
Het tekort wordt voor een deel veroorzaakt door extra opgelegde coronagerelateerde taken vanuit het Ministerie, in het bijzonder ten aanzien van de jeugdzorg. Hiervoor zijn aanvullende uitkeringen ontvangen. Het netto-tekort ten opzichte van de primaire begroting is € 0,9 miljoen en ten opzichte van de bijgestelde begroting € 0,3 miljoen. Daarnaast is er sprake van een hoger aantal indicaties dan verwacht, met name in het langdurige, duurdere zorgsegment. Een deel van dit tekort werd gedurende het jaar al voorzien, wat geleid heeft tot een opwaartse bijstelling van de begroting. Wel valt ons op dat er in iedere rapportage een forse bijstelling noodzakelijk is. Dit is een indicatie dat het voorspellend vermogen binnen dit domein verbeterd dient te worden om verrassingen bij uw gemeente zoveel als mogelijk te voorkomen. Domein
Begroting primair 2021 (x €1.000)
Begroting bijgesteld 2021 (x €1.000)
Realisatie 2021 (x €1.000)
Realisatie 2020 (x €1.000)
Wijkteams
474
545
564
458
Wmo
3.465
3.503
3.684
3.566
Jeugdzorg
2.997
3.752
4.086
3.509
Totaal
6.936
7.800
8.334
7.533
Uw lasten in het sociaal domein geanalyseerd Op de volgende pagina hebben wij een visuele weergave gegeven van uw werkelijke lasten uit de jaarrekening 2020 ten opzichte van andere gemeenten. Hetzelfde hebben wij gedaan voor de lasten in de begroting 2022. Hierbij merken wij op dat de kostentoerekening per gemeente verschillend is omdat daarover in het BBV geen bepalingen zijn opgenomen. Er bestaan echter wel bepalingen in hoeverre overhead en personeelskosten toegerekend dienen te worden aan de taakvelden. Veel gemeenten hebben de functies die bij uw gemeente door de wijkteams worden uitgevoerd, ondergebracht in de eigen organisaties. Dit heeft directe personeelskosten tot gevolg. Daarom hebben wij in onze analyse de totale kosten, inclusief Wijkteams, geanalyseerd. Op basis van deze weergave kan geconcludeerd worden dat uw gemeente een significant lager bedrag per inwoner besteed aan zorgkosten dan gemiddeld in uw regio, maar ook minder dan andere gemeenten in de provincie en in Nederland. Een belangrijke factor hierbij is de beperkte omvang van en demografie in uw gemeente. Dit komt tot uitdrukking in de vergelijking van de zorgkosten ten opzichte van andere gemeenten van uw omvang. Ook hier zijn de gemiddelde zorgkosten per inwoner lager, maar het verschil is veel minder dan met andere gemeenten.
Ten opzichte van andere gemeenten tussen 10.000-20.000 inwoners geeft u vooral minder uit aan de inzet van wijkteams en aan de jeugdzorg. Eenzelfde beeld is zichtbaar voor de begrote uitgaven per inwoner over 2022. Hierbij valt wel op dat de verschillen kleiner worden.
15 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen
Overzicht lasten Wmo en Jeugd per inwoner
Lasten per inwoner
Oordeel bij de jaarrekening
900
Oordeel
800
Jaarverslag
700
Jaarrekening
600
WNT SiSa
500
Interne beheersing
400
Fraude(risico)
300 200
Ontwikkelingen voor uw organisatie
100 0
Wijkteam 2020
Wijkteams 2022
Wmo 2020
Wmo 2022
Jeugd 2020
Jeugd 2022
Totaal 2020
Totaal 2022
Waterland
26
32
205
208
201
209
432
449
Nederland
60
67
394
380
299
290
753
737
Gemeenten 10.000-20.000
49
51
204
206
237
220
490
477
Groot Amsterdam
59
89
478
437
282
256
819
782
Provincie Noord-Holland
58
74
399
364
276
252
733
690
Bijlagen
16 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Prestatielevering binnen het sociaal domein niet in processen verankerd Interne beheersing binnen het Sociaal Domein is goed Wij willen onze complimenten uitspreken voor de wijze waarop de gemeente de interne beheersing heeft ingericht om de recht op zorg vast te stellen binnen het sociaal domein. Op dit aspect hebben wij geen fouten of onzekerheden geconstateerd. Ook de evaluatie van de prestatieverklaringen die verkregen zijn van de zorgverleners om de prestatielevering van zorg in natura achteraf vast te stellen is secuur en gedetailleerd. Onze enige bevindingen ten aanzien van de interne beheersing in dit domein is dat de prestatielevering van de zorg niet is geborgd in de organisatie zelf. Prestatielevering binnen het Sociaal Domein niet geborgd Om de prestatielevering door de zorgverleners vast te stellen wordt tot op heden volledig gesteund op de productieverantwoordingen van deze zorgverleners. Hierdoor bent u voor de rechtmatige uitvoering van de processen binnen het Sociaal Domein, maar ook voor de tijdige afronding van uw jaarrekening, afhankelijk van derde partijen. Deze afhankelijkheid kan worden verminderd door de invoering van (schriftelijke) cliëntervaringsonderzoeken gericht op de kwaliteit en prestatielevering van de zorg. Daarnaast kan de aandacht voor prestatielevering onderdeel vormen van de herbeoordeling van cliënten.
Overigens worden deze methoden al gebruikt om de prestatielevering vast te stellen van zorg die is toegekend door middel van een persoonsgebonden budget.
Om de interne beheersing van uw processen in het Sociaal Domein nog verder te verbeteren hebben wij het college aangeraden om prioriteit te geven aan het inrichten van het zogenaamde 'mandje' aan controlemaatregelen ter borging van de eigen beheersing van het aspect prestatielevering zodat de afhankelijkheid van accountants van aanbieders beperkt kan worden. De maatregelen kunnen daarbij tevens dienen ter verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening. Effect op onze controlebevindingen Voor de prestatielevering van de geleverde zorg in natura wordt gesteund op de prestatieverklaringen die worden ontvangen van de zorgleveranciers. Niet alle zorgleveranciers hebben echter een prestatieverklaring ingediend. De totale waarde van deze zorg is € 213.000. Dit bedrag hebben wij in onze oordeelsvorming meegenomen als onzeker.
17 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Resultaten bedrijfsvoering
Fysiek domein
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Schattingen sociaal domein zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2021 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen met de bijbehorende motivering.
Jaarverslag Jaarrekening WNT
Schattingspost
Nog te betalen zorgkosten
SiSa
Oordeel
Toelichting
De nog te betalen kosten zijn bepaald op basis van de opgaven van de zorgleveranciers en de afloop van de balanspositie in 2021. Het verschil tussen deze opgaven en de reeds in de administratie verantwoorde lasten zijn als kortlopende schuld verantwoord op de balans. Deze schuld wijkt niet materieel af van onze controlebevindingen.
Interne beheersing controleverschil
optimistisch
evenwichtig
Bijlagen
voorzichtig
Ontwikkelingen voor uw organisatie
controleverschil
Fraude(risico)
18 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa
Detailbevindingen jaarrekening
De balanswaarde van een grondexploitatie geeft weer welke kosten de gemeente heeft gemaakt die door verkopen nog moeten worden terugverdiend. Hoe hoger de waarde op de balans, hoe hoger het risico dat er onverwachte verliezen genomen moeten worden. In de grafiek hieronder is het verloop weergegeven van de balanswaarde van het project Galgeriet. Hieruit blijkt dat in twee jaar tijd de uitgaven zijn toegenomen van € 8,0 miljoen naar € 12,6 miljoen. Dit houdt in dat het financiële risicoprofiel dat verband houdt met het project met ruim 50% is toegenomen. Bedragen x EUR 1.000 14.000 12.000
Ontwikkelingen voor uw organisatie
10.000 8.000 6.000
Bijlagen
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Het financiële risicoprofiel van het project Galgeriet is verhoogd
Interne beheersing Fraude(risico)
Sociaal domein
4.000 2.000 2021 2020 2019
Balanswaarde 12.585 10.624 7.985
In de jaarrekening 2020 was het project Galgeriet verantwoord als voorraad onderhanden werk. De reden hiervoor was onder andere dat de raad geen grondexploitatiecomplex had geopend voor dit project en er geen echter transformatiewerkzaamheden aan de grond plaatsvonden door de gemeente. In 2021 is dit echter gewijzigd omdat de gemeente diverse sloopwerkzaamheden heeft verricht. Het BBV schrijft voor dat gronden die door de gemeente worden verkocht na enige transformatie, zoals sloophandelingen of beperkt bouwrijp maken, dienen te worden verantwoord en behandeld in de jaarrekening als bouwgronden in exploitatie. Dit houdt onder andere in dat tussentijds winst genomen op het project zodra de eerste gronden zijn geleverd aan marktpartijen. Operationeel zijn de gemeentelijke activiteiten binnen het project niet ondergebracht in een door de gemeenteraad vastgestelde grondexploitatiecomplex, maar verankerd in een afzonderlijk project binnen de financiële administratie. Wij geven u in overweging om met ingang van het nieuwe boekjaar alsnog een grondexploitatiecomplex vast te stellen. Naar onze mening bevorderen de bepalingen uit het BBV ten aanzien van de interne beheersing van grondexploitatie de informatievoorziening naar de raad, alsmede de algehele financiële beheersing van het project.
19 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Onze bevindingen bij project Galgeriet In december 2019 is gemeente Waterland een realisatieovereenkomst aangegaan met marktpartijen voor de fasen 1 tot en met 4 voor de herontwikkeling van het projectgebied Galgeriet naar een locatie voor wonen en andere functies. In deze realisatieovereenkomst is onder andere bepaald dat de herontwikkeling zal plaatsvinden in de door marktpartijen gezamenlijk opgerichte juridische entiteit Projectontwikkeling Galgeriet B.V. Op basis van de laatste verwachtingen bedragen de totale opbrengsten voor dit project € 29,9 miljoen en de totale kosten ongeveer € 20,0 miljoen, waardoor er een positief projectresultaat verwacht wordt van € 10,0 miljoen. Gezien de omvang, kasritme en samenwerkingsvorm vormt dit project naar onze mening een groot risico voor de financiële stabiliteit van de gemeente. Het is de verwachting dat de eerste opbrengsten niet eerder dan in 2023 zullen worden ontvangen, terwijl nagenoeg alle uitgaven op dat moment al hebben plaatsgevonden. Daarbij komt dat Projectontwikkeling Galgeriet B.V. pas verplicht is om de koopsom te betalen als zij zelf 70% van de woningen heeft verkocht. Dit houdt in dat het leveringsrisico voor een belangrijk deel voor rekening komt van de gemeente.
Ten tijde van onze controle waren er nog geen feitelijke verkoopovereenkomsten hiervoor opgemaakt, mede omdat er een verschil van inzicht bestaat met de marktpartijen. Daarnaast is nog niet bekend welke bovenwijkse voorzieningen gerealiseerd moeten gaan worden, wat de kosten zijn en wat de omvang is van deze kosten.
Samenwerking en cultuur binnen projectgroep moet beter
De interne beheersing van de projectactiviteiten is vormgegeven door middel van een projectorganisatie die bestaat uit een stuurgroep en een projectgroep. In de stuurgroep hebben twee portefeuillehouders van de gemeente zitting, waarvan er één voorzitter is. Deze stuurgroep heeft echter in het kader van de realisatieovereenkomst geen formeel besluitvormend karakter. De projectgroep is verantwoordelijk voor de coördinatie van de uitvoering van de in de realisatieovereenkomst afgesproken werkzaamheden. Onder deze projectgroep fungeren diverse werkgroepen, waaronder de werkgroep Financiën. In deze werkgroep zou de financiële beheersing van het project dienen plaats te vinden. Wij hebben geconstateerd dat deze financiële beheersing gedurende 2021 niet altijd toereikend is geweest. Vanuit de gemeente is tot en met augustus 2021 onvoldoende informatieverstrekking ervaren vanuit de projectgroep. Op basis van gesprekken met verschillende functionarissen van de projectgroep, binnen en buiten de gemeente, hebben wij gesignaleerd dat de samenwerking en cultuur binnen de projectorganisatie en werkgroep Financiën dringend verbetering behoeft. Gezien de omvangrijke financiële risico’s waaraan de gemeente onderhevig is, hebben wij hierover reeds onze grote zorgen geuit bij de portefeuillehouder, gemeentesecretaris en concerncontroller.
Wij hebben begrepen dat inmiddels besloten is om de externe projectleider te vervangen door een externe projectleider met een ander profiel. Dit zou moeten leiden tot een betere samenwerking met de gemeente. Naar onze mening ligt hier een cruciale controlerende rol voor uw raad.
20 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Uw woningbouwlocaties zijn anders verantwoord in de jaarrekening Vooruit ontvangen subsidie Galgeriet verantwoord als schuld Zoals op de voorgaande pagina is aangegeven, heeft de gemeente een bedrag aan subsidie ontvangen van € 6,4 miljoen. De voorwaarden die gekoppeld zijn aan deze subsidie zijn zeer specifiek en streng. Een voorbeeld hiervan is dat de subsidie uitsluitend mag worden ingezet om de publieke onrendabele top te dekken. Dit kan ook het publieke verlies zijn dat door marktpartijen wordt gedragen. Hierdoor is het cruciaal dat de publieke activiteiten stringent worden onderscheiden van de ondernemersactiviteiten om de rechtmatigheid van de besteding te waarborgen. Hierover heeft in 2022 persoonlijk overleg plaatsgevonden met het ministerie. Wij hebben begrepen dat er in een juridisch addendum schriftelijke afspraken zijn gemaakt met marktpartijen om de rechtmatige besteding van de subsidie te waarborgen. Omdat er nog geen uitgaven gedaan zijn die rechtstreeks verband houden met deze subsidie, is het gehele bedrag in de jaarrekening verantwoord als kortlopende schuld.
Bijlagen Er bestaat een risico op staatssteun Bij het doorgeven van de subsidie door gemeenten aan derden kan er sprake zijn van staatssteun. Het is daarom goed om juridisch advies in te winnen of het mogelijk is om (een deel van) de subsidie door te storten naar de marktpartijen. Zoals hierboven reeds aangegeven zijn er in een juridisch addendum schriftelijke afspraken gemaakt met de marktpartijen die moeten waarborgen dat er van staatssteun geen sprake zal zijn.
Uw woningbouwprojecten zijn anders verantwoord In de jaarrekening 2020 waren uw woningbouwprojecten allemaal verantwoord als onderhanden werk. Gezien de aard en karakter van deze projecten is dat niet volledig in overeenstemming met het BBV. Een voorbeeld hiervan is de realisatie van de nieuwe sportvelden voor SV Marken. Dit is geen onderhanden werk, maar een project dat onder de materiële vaste activa verantwoord dient te worden. Daarnaast betroffen de meeste woningbouwprojecten facilitaire ontwikkelingen waar een wettelijk kostenverhaal op van toepassing is. Daarom heeft in de jaarrekening 2021 een correctie plaatsgevonden op de classificatie van deze projecten. Deze correctie heeft echter geen effect gehad op het resultaat. De schattingen binnen het fysieke domein zijn evenwichtig De waardering van het project Galgeriet is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente periodiek managementinformatie op, waarin ook een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld en achten deze evenwichtig. Omdat er nog geen gronden zijn verkocht, is er nog geen sprake van tussentijds winstneming.
Hierdoor hebben de schattingen ten aanzien van toekomstige omzet- en kostenontwikkeling geen invloed op de waardering van het project in de jaarrekening 2021.
21 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Bijna alle controleverschillen zijn in de jaarrekening gecorrigeerd Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld. Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2021 aanvaardbaar zijn en de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria geschikt. Bij onze controle hebben wij een aantal onjuistheden geconstateerd. Deze onjuistheden zijn in het bijzonder veroorzaakt door de onjuiste toepassing van de onderhoudsvoorzieningen, onjuiste classificatie van bedragen in de balans en het niet juist volgen van het BBV, in het bijzonder ten aanzien van uw woningbouwlocaties. Dit geeft een indicatie dat de kennis van het BBV, de financiële verordening en het afsluitingsproces verbetering behoeft. Overigens zijn alle controleverschillen boven onze rapporteringstolerantie van € 44.000 in de jaarrekening gecorrigeerd.
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
22 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Bijzonderheden in uw jaarrekening (1/3) Het resultaat over 2021 is hoger dan verwacht Het resultaat over 2021 na resultaatbestemming bedraagt € 3,8 miljoen. Dit is € 3,9 miljoen hoger dan in de primaire begroting en € 4,2 miljoen hoger dan verwacht werd in de bijgestelde begroting. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat een deel van de begrote activiteiten niet zijn uitgevoerd. Dit heeft een effect gehad van € 2,8 miljoen. Daarnaast zijn de onderhoudsvoorzieningen vrijgevallen ten gunste van het resultaat omdat deze niet voldeden aan de eisen van het BBV, Het effect hiervan is € 2,2 miljoen. Opzet balans is anders dan bij andere gemeenten De jaarrekening 2021 is de eerste jaarrekening die wij voor uw raad hebben gecontroleerd. Hierbij is ons opgevallen dat in de balans eerst de cijfers van het voorgaande jaar worden gepresenteerd en daarna de cijfers van het boekjaar. Hetzelfde geldt voor diverse specificaties in de toelichting op de balans. Dit is anders dan gebruikelijk bij gemeenten. Wij hebben begrepen dat dit met ingang van de jaarrekening 2022 zal worden aangepast. Hoewel het BBV geen dwingende eisen stelt aan de inrichting van de balans, geven wij u in overweging om de inrichting zoals die in de sector gebruikelijk is.
Diverse toelichtingen zijn aangepast om te voldoen aan het BBV Ten opzichte van de jaarrekening 2020 zijn diverse grondslagen en toelichtingen in de jaarrekening 2021 aangepast.om aan de (toelichtings)vereisten van het BBV te voldoen. Voorbeelden is het verplaatsen van de waarderingsgrondslag van de bijdragen aan activa van derden van de financiële vaste activa naar de immateriële vaste activa en het presenteren van het project Galgeriet onder de Bouwgronden in Exploitatie.
23 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Bijzonderheden in uw jaarrekening (2/3) Onderhoudsvoorzieningen zijn vrijgevallen Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht. Een dergelijke onderhoudsvoorziening wordt door de raad gevormd om de lasten van groot onderhoud over meerdere begrotingsjaren te egaliseren. Lasten van groot onderhoud kunnen alleen dan ten laste van een gevormde voorziening worden gebracht indien er een recent beheerplan van het kapitaalgoed aanwezig is.
Tijdens onze controle hebben wij geconstateerd dat de onderhoudsvoorzieningen ook worden gebruikt ter dekking van klein en planmatig onderhoud. Dergelijk onderhoud dient volgens de BBV echter direct ten laste van het resultaat te worden verantwoord. Tevens hebben wij geconstateerd dat de voorzieningen worden geraamd op basis van de looptijd van het beheerplan en niet op basis van de onderhoudscyclus van de kapitaalgoederen. Dit is niet in overeenstemming met het BBV. Omdat de beheerplannen die ten grondslag liggen aan de onderhoudsvoorzieningen niet in overeenstemming zijn met het BBV, is er geen grondslag om de onderhoudslasten te verantwoorden via deze voorzieningen. Daarom zijn de onderhoudsvoorzieningen in 2021 volledig vrijgevallen ten gunste van het resultaat. Het effect hiervan is € 2,2 miljoen. Overigens wordt het baggeren van de haven niet gezien als onderhoud.
Onrechtmatige aanbestedingen tellen op tot € 0,5 miljoen Bij de controle op de rechtmatigheid van de aanbestedingen is geconstateerd dat er in 2021 één overeenkomst is afgesloten door de organisatie in strijd met de Europese aanbestedingswet. Dit betreft de verlenging van de overeenkomst met het Sportfondsenbad. Tijdens het opstellen van deze nieuwe overeenkomst is niet opgemerkt dat vanwege veranderende wetgeving een aanbestedingsverplichting is ontstaan. Het college heeft besloten om de totale waarde van deze overeenkomst, zijnde € 465.000, in de jaarrekening op te nemen. Wij hebben dit bedrag meegenomen in onze oordeelsvorming bij de jaarrekening. Tevens is door de VIC-functie geconstateerd dat de aanbesteding voor de aanleg van het Sportpark in Marken met een verwachte waarde van € 650.000 heeft plaatsgevonden in strijd met het gemeentelijk aanbestedingsbeleid, de ARW en het mandaatbesluit. Omdat het aanbestedingsbeleid niet is opgenomen in het normenkader en het besluit achteraf is goedgekeurd binnen het mandaatbesluit, weegt deze onrechtmatigheid niet mee in ons oordeel.
24 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT SiSa Interne beheersing Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Resultaten bedrijfsvoering
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Bijzonderheden in uw jaarrekening (3/3) Investeringskredieten mogelijk niet meer benut Investeringsbudgetten worden door de raad vastgesteld, hetzij via de vastgestelde begroting, hetzij via een afzonderlijk besluit van de raad. Op basis van de Gemeentewet is er een actieve informatieplicht van het college aan de raad. Wanneer toegekende budgetten (investeringskredieten) niet (kunnen) worden benut, is het aan de raad om te besluiten wat er met de restantkredieten gebeurt. Wij hebben geconstateerd dat op 31 december 2021 sprake was van openstaande investeringskredieten met een waarde van € 23,4 miljoen. Een deel van deze kredieten met een totale waarde van € 1,5 miljoen is één jaar of ouder. In de nieuwe financiële verordening is opgenomen dat het meenemen van niet bestede investeringskredieten in een begrotingsjaar éénmalig mogelijk is. Hierna wordt het krediet afgesloten en dient er, indien van toepassing, een nieuw krediet te worden aangevraagd. In de financiële verordening die nog van toepassing is op de jaarrekening ontbreekt echter een dergelijke bepaling. Derhalve zijn ook de kredieten ouder dan één jaar verantwoord. Voor de jaarrekening 2022 is dit echter een aandachtspunt. Overigens hebben begrepen dat niet voor alle openstaande kredieten op dit moment concrete investeringsplannen aanwezig zijn.
Daarnaast signaleren wij dat de huidige capaciteit in medewerkers en middelen van de organisatie wellicht te beperkt is om alle openstaande kredieten binnen afzienbare tijd te kunnen benutten.
Voorziening riolering onderbouwen in gemeentelijk rioleringsplan In overeenstemming met artikel 229b van de Gemeentewet mogen heffingen maximaal kostendekkend worden vastgesteld. Deze beoordeling vindt plaats op basis van de geraamde baten en lasten. Hierbij is het toegestaan om schommelingen te voorkomen in de tarieven door tariefegalisatie toe te passen. Uw gemeenteraad heeft met de vaststelling van het gemeentelijke rioleringsplan bepaald om in het tarief voor de rioolheffing niet te sparen voor toekomstige lasten, maar om de bijdragen van derden die niet direct in verband staan met achterstallig onderhoud of investeringen aan de riolering in te zetten ten behoeve van tariefegalisatie. De middelen worden dan op begrotingsbasis gedoteerd aan een voorziening. Er moet extracomptabel worden aangetoond dat deze middelen binnen een redelijke termijn ingezet worden ter bestrijding van de lasten waarvoor een heffing is opgelegd. In de jaarrekening 2021 is een voorziening Riolering verantwoord van € 5,1 miljoen. Er is niet inzichtelijk wat de achterliggende oorzaak is van de omvangrijke stand van de voorziening, zoals een te hoog tarief, achterblijvende investeringen of achterblijvend onderhoud, en hoe dit bedrag binnen een redelijke termijn ingezet kan worden ter bestrijding van de lasten aan het riool.
Wij raden u aan om in overleg te treden met het college om de omvang van de voorziening Riolering nader te analyseren op oorzaak en toekomstige inzet.
25 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Resultaten bedrijfsvoering
Fysiek domein
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2021 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen met de bijbehorende motivering. Schattingspost
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Toelichting We hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van de kapitaalverstrekking en (gerelateerde) leningen evenwichtigtot stand zijn gekomen.
SiSa Interne beheersing
Aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa ligt de financiële verordening van de gemeente ten grondslag. De gehanteerde afschrijvingspercentages blijken uit de grondslagen van de jaarrekening. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn afgestemd op de economische levensduur van de (im)materiële vaste activa en daarmee aanvaardbaar. Wij hebben vastgesteld dat de gehanteerde uitgangspunten evenwichtig zijn.
Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Financiële positie
Schattingen domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig
Jaarrekening WNT
Begrotingsrechtmatigheid
Waardering (im)materiële vaste activa
Juistheid en volledigheid pensioenvoorzieningen wethouders
Gemeente Waterland beheert de pensioenen van haar (voormalige) wethouders in eigen beheer. Ter dekking van dit risico is een voorziening voor wethouderpensioenen (APPA) opgenomen. De gehanteerde parameters voor de berekening van deze voorziening sluiten aan bij recente actuariële uitgangspunten. Derhalve achten wij deze parameters evenwichtig.
controleverschil
optimistisch
evenwichtig
voorzichtig
controleverschil
26 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening Oordeel Jaarverslag Jaarrekening WNT
Detailbevindingen jaarrekening
Sociaal domein
Fysiek domein
Fraude(risico) Ontwikkelingen voor uw organisatie Bijlagen
Begrotingsrechtmatigheid
Financiële positie
Begrotingsrechtmatigheid is toereikend toegelicht in de jaarrekening Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Overschrijdingen zijn in sommige gevallen onrechtmatig. Op basis van de Financiële verordening 2019 informeert het college de raad onder meer door middel van voortgangsrapportages als ze verwacht dat de lasten van een programmaonderdeel de geautoriseerde lasten dreigen te overschrijden. Hiervoor is geen ondergrens bepaald.
SiSa Interne beheersing
Resultaten bedrijfsvoering
Op basis van deze analyse is gebleken dat er sprake is van een totale overschrijding van de lasten op programmaonderdeel van € 2,0 miljoen. Voor iedere overschrijding per programmaonderdeel is geanalyseerd of deze op basis van de Kadernota Rechtmatigheid dient mee te tellen voor ons oordeel ten aanzien van de begrotingsonrechtmatigheid. Uit deze analyse is gebleken dat hiervan geen sprake is. Wij kunnen ons vinden in de conclusievorming door het college. U kunt deze analyse vinden op de volgende pagina.
Autorisatie op programmaonderdeel leidt sneller tot onrechtmatigheid In artikel 5 van de Financiële verordening gemeente Waterland 2022 autoriseert de gemeenteraad de baten en de lasten per programmaonderdeel. Dit is een relatief laag niveau van autorisatie. Bij andere gemeenten zien wij dat de begroting uitsluitend wordt geautoriseerd op programmaniveau, en dat het college de vrijheid heeft om binnen het programma kosten te verdelen over de taakvelden en onderdelen zonder expliciete goedkeuring door de raad. Hiermee wordt het risico op begrotingsonrechtmatigheden verminderd. Dit laat onverlet dat de rapportage wel op het niveau van programmaonderdelen kan blijven plaatsvinden.
27 Accountantsverslag 2021 Gemeente Waterland
Belangrijkste boodschappen Oordeel bij de jaarrekening