CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

382-75 Bijlage Jaarrekening 2021 OUD.pdf

Raadsvergadering 7 juli 2022, gemeente WaterlandBij agendapunt: Jaarrekening 202128.720 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Het bibliotheekwerk wordt per 1 januari 2023 aanbesteed.

3

Het college vindt woonplezier en specifiek het onderdeel cultuur belangrijk voor inwoners van Waterland. Het college subsidieert diverse lokale culturele initiatieven zoals o.a. Muziekschool Waterland.

Het budget voor cultuur is in 2021 vastgesteld op € 154.028. Dit is verdeeld over een aantal verschillende organisaties waaronder de Muziekschool Waterland, de Kunstkring Waterland en de amateuristische kunstbeoefening. Ook een budget voor Volksfeesten is hierin opgenomen, € 4.764.

1

Het college voert naar aanleiding van het Project Allen voor één een integrale interne structuur Zorg en Veilig in.

Er vindt samenwerking plaats op de terreinen Zorg en Veilig. Het zwaartepunt ligt bij team Samenleving (cluster jeugd). In 2022 wordt gekeken hoe andere clusters beter betrokken kunnen worden bij Zorg en Veilig om zo uiteindelijk te komen tot een integrale interne structuur. Uitgangspunt is om te komen tot een integraal gebiedsteam, waarbij zorg (Wmo, jeugd, SMD, jongerenwerk, schoolmaatschappelijk werk, etc.) en veilig (politie, OOV) integraal samenwerken.

Betere dienstverlening (door samenwerking met ketenpartners) aan zorgcliënten die buiten de zorg dreigen te vallen.

Jaarrekening 2021

Het stimuleringsfonds is ook in 2021 door de Raad vastgesteld op € 20.000. In totaal heeft het college, verdeeld over 6 organisaties, € 10.715 aan subsidie verleend. In 2022 heeft de gemeente hetzelfde budget beschikbaar.

Pagina 31 van 151

Doel

D

Omschrijving Act beleidsdoel Betere dienstver2 lening (door samenwerking met ketenpartners) aan zorgcliënten die buiten de zorg dreigen te vallen.

Omschrijving activiteit

Stand van zaken Jaarrekening 2021

Het college voert het Veiligheidsplan uit.

Het Plan van Aanpak Veilig Thuis is in november 2021 afgerond. Er zijn duidelijke samenwerkingsafspraken gemaakt tussen Veilig Thuis en de lokale teams. Die worden 2x per jaar geëva- lueerd. Na een onderzoek naar de efficientie van werkproces- sen bij VT en een tijdschrijfonderzoek is besloten dat structureel extra formatie nodig is om wachtlijsten bij Veilig Thuis te voorkomen/te verlagen. Vanaf 2022 sluit het college regionaal een nieuw contract af voor de dienstverlening in de komende twee jaar.

3

Het college werkt samen met de Zaanse en Waterlandse gemeenten aan een vaste integrale ambtelijke en bestuurlijke samenwerking tussen de terreinen zorg en veiligheid.

Deze bestuurlijke en ambtelijke samenwerking is geborgd middels een ambtelijk overleg, management overleg met uitvoerende partijen (OM, politie, Blijfgroep, GI's, etc.) en een bestuurlijk overleg.

4

Het college zorgt voor een betere samenwerking met het schoolmaatschappelijk werk en het jongerenwerk.

Dankzij de nieuwe overeenkomst voor het schoolmaatschap- pelijk werk zijn er samenwerkingsafspraken op papier gezet en zijn de verwachtingen over en weer duidelijker. Het school- maatschappelijk werk en het jeugdteam weten elkaar goed te vinden.

5

Het college gaat de samenwerking verbeteren tussen WonenPlus, de SMD en verschillende ouderenorganisaties.

In 2021 zijn er meerdere gesprekken geweest met deze partijen. In 2022 wilt het college deze samenwerking breder gaan oppakken en netwerkbijeenkomsten organiseren rondom bepaalde thema's. Het doel is om organisaties aan elkaar te koppelen op deze thema's en te kijken of ze elkaar vervolgens kunnen ondersteunen om inwoners nog beter van dienst te kunnen zijn.

Jaarrekening 2021

Pagina 32 van 151

Doel

D

Omschrijving Act beleidsdoel Betere dienstver6 lening (door samenwerking met ketenpartners) aan zorgcliënten die buiten de zorg dreigen te vallen.

Omschrijving activiteit

Stand van zaken Jaarrekening 2021

Het college realiseert een betere samenwerking met de huisartsen met betrekking tot de verwijzingen naar de (hoog)specialistische jeugdzorg.

De samenwerking met de huisartsen is in 2021 verbeterd. Huisartsen en het jeugdteam hebben elkaar goed weten te vinden. Het college heeft hierin gemerkt dat veel doorverwijzingen naar specialistische jeugdhulp via het jeugdteam verliepen in plaats van rechtstreeks via de huisarts. Het grote verloop van professionals van het jeugdteam maakt dat wij onze samen- werkingsafspraken opnieuw moeten bekijken in het kader van haalbaarheid. Met de komst van nieuwe professionals is het belang om te blijven investeren in de relatie met huisartsen nog belangrijker.

Jaarrekening 2021

Pagina 33 van 151

Beleidsindicatoren Nummer indicator

Naam Indicator

Taakveld

17

Absoluut verzuim

4. Onderwijs

18

Relatief verzuim

19

Progr

Eenheid

Bron

2019

2020

2021

3

Aantal per 1.000 leerlingen

DUO

2,7

2,7

nb

4. Onderwijs

3

Aantal per 1.000 leerlingen

DUO

25

nb

nb

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

4. Onderwijs

3

DUO

1,6

1,1

nb

21

Banen

6. Sociaal domein

3

LISA

451,5

458,9

nb

22

Jongeren met een delict voor de rechter

6. Sociaal domein

3

% 12 t/m 21 jarigen

CBS

nb

1

nb

23

Kinderen in uitkeringsgezin

6. Sociaal domein

3

% kinderen tot 18 jaar

CBS

3

4

nb

24

Netto arbeidsparticipatie

6. Sociaal domein

3

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

CBS

68,7

67,6

nb

26

Werkloze jongeren

6. Sociaal domein

3

% 16 t/m 22 jarigen

CBS

nb

2

nb

27

Personen met een bijstandsuitkering

6. Sociaal domein

3

Aantal per 10.000 inwoners

CBS

127,1

246,8

232,6

28

Lopende re-integratievoorzieningen

6. Sociaal domein

3

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar

CBS

144,8

96,2

nb

29

Jongeren met jeugdhulp

6. Sociaal domein

3

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

8,5

8,4

9

30

Jongeren met jeugdbescherming

6. Sociaal domein

3

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

0,7

0,6

0,6

31

Jongeren met jeugdreclassering

6. Sociaal domein

3

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar.

CBS

0

0

nb

32

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

6. Sociaal domein

3

Aantal per 10.000 inwoners

GMSD

600

590

580

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar

Toelichting De gepresenteerde informatie over de beleidsindicatoren is afkomstig van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Indien er nb in de tabel is weergegeven is deze informatie niet beschikbaar. Daarnaast betreft sommige informatie van deze site informatie over oudere jaren omdat er geen nieuwe cijfers beschikbaar zijn op de site. Bij een aantal indicatoren zijn doelstellingen geformuleerd. Hieronder treft u deze doelstellingen met de bijbehorende realisatie aan.

Jaarrekening 2021

Pagina 34 van 151

17. Absoluut verzuim: Het verlagen van het aantal leerlingen dat absoluut verzuimt. Realisatie: Absoluut verzuim wordt voornamelijk opgelost door een brede aanpak van leerplicht, school, samenwerkingsverband en hulpverlening. Per leerling is gekeken naar een persoonlijke aanpak om weer deels (online) naar school te gaan. Schooljaar

Aantal

2018-2019 2019-2020 2020-2021

7 7 7

18. Relatief verzuim: Het verlagen van het aantal leerlingen dat relatief verzuimt. Realisatie: De verlaging van het relatief verzuim (bijv. spijbelgedrag of eerder op vakantie) was in 20192020 voornamelijk toe te schrijven aan de sluiting van de scholen en de maatregelen vanwege de COVID-19 crisis. De stijging is dan ook relatief. Maatregelen om het verzuim te verlagen zijn laatste schooldag controles en preventieve gesprekken. Deze controles zijn vanwege de maatregelen en een beperkte bezetting niet doorgegaan. De preventieve gesprekken zijn in 2021 weer opgepakt door de leerplichtambtenaren. Schooljaar

Aantal

2018-2019 2019-2020 2020-2021

74 47 58

19. Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers): Het percentage voortijdig schoolverlaters terugbrengen. Realisatie: In het schooljaar 2019-2020 had de gemeente Waterland 15 voortijdig schoolverlaters tegenover 21 het jaar daarvoor. Begeleiding door de leerplichtambtenaar speelt een belangrijke rol in de verlaging van het percentage vsv’ers. Schooljaar

Landelijk

Waterland

2017-2018 2018-2019 2019-2020

1,82% 1,95% 1,72%

1,25% 1,56% 1,09%

22. Jongeren met een delict voor de rechter: In ieder geval stabiel houden, zo mogelijk het percentage terug brengen. Realisatie: Niet bekend

Jaarrekening 2021

Pagina 35 van 151

24. Netto arbeidsparticipatie: Het realiseren van een stijging van het percentage werkzame beroepsbevolking (ten opzichte van de beroepsbevolking). Realisatie: Niet bekend 26. Werkloze jongeren: Het aantal werkloze jongeren (16 t/m 22 jarigen) verlagen. Realisatie: Niet bekend 27. Personen met een bijstandsuitkering: Het aantal personen met een bijstandsuitkering verlagen. Echter, de COVID-19 crisis heeft veel overhoop gehaald. Als de economische crisis doorzet kijken wij aan tegen een behoorlijke stijging van het aantal uitkeringen. Realisatie: In de cijfers zijn de Tozo-uitkeringen (Tijdelijke overbruggingsuitkering zelfstandig ondernemers) meegenomen. Het aantal uitkeringsgerechtigden begin januari 2021 excl. de Tozo-uitkeringen was 177. Eind december 2021 was dit 163. Er heeft een daling plaats gevonden in het aantal personen met een bijstandsuitkering. 28. Lopende re-integratievoorzieningen: Het aantal lopende re-integratievoorzieningen verhogen om de uitstroom te bevorderen. Realisatie: Door de COVID-19 en sluiting van veel ondernemingen en organisaties hebben wij de verhoging van de re-integratievoorzieningen niet goed kunnen bevorderen. 29. Jongeren met jeugdhulp: Percentage zo stabiel mogelijk houden met het streven onder de 8% te blijven. Realisatie: Er zijn nog geen CBS gegevens beschikbaar over heel 2021, alleen over de eerste helft van 2021.

Het percentage over de 1e helft van 2021 is 9%. Wij hebben daarmee de doelstelling niet gehaald. De toename sluit aan bij de landelijke trend. Wel blijven wij nog onder het landelijke percentage van 10,5%. Uit onze eigen administratie blijkt over het hele jaar een toename van het aantal jeugdigen met (hoog)specialistische jeugdhulp en verblijf ten opzichte van 2020. Veel jeugdigen hebben meervoudige hulpverleningstrajecten nodig. Wij zien een toename van het aantal lokaal ingekochte trajecten en de landelijk ingekochte trajecten. Er is bij allebei sprake van een verdrievoudiging van het aantal trajecten. Daar staat tegenover dat het aantal toegekende persoonsgebonden budgetten (Pgb-jeugd) en het aantal drang- en dwangzaken is afgenomen. De meeste kinderen krijgen regionaal ingekochte jeugdhulp. Daar zien wij een toename van de instroom met 30%.

Jaarrekening 2021

Pagina 36 van 151

Overig

2020

2021

Toe- of afname in %

Lokaal ingekochte jeugdhulp Regionaal ingekochte jeugdhulp Landelijk ingekocht PGB's Drang- en dwangzaken Totaal

4 208 7 38 26 283

13 270 20 28 20 351

225% 30% 186% -26% -23% 24%

Met de nieuwe regionale contracten voor (hoog)specialistische jeugdhulp en verblijf verwachten wij dat het aantal lokaal ingekochte trajecten weer zal afnemen. Dit betrof vooral trajecten die als maatwerk zijn ingekocht omdat er geen regionale voorziening was. Een aantal aanbieders die in de vorige inkoopronde niet gecontracteerd was maar wel regelmatig lokaal is gecontracteerd, is in deze inkoopronde actief benaderd om zo een meer dekkend zorglandschap te kunnen aanbieden. 30. Jongeren met jeugdbescherming: Het streven is dit stabiel te houden of te verlagen. Realisatie: Er zijn nog geen gegevens beschikbaar over de tweede helft van 2021. In de eerste helft van 2021 is het percentage 0,7%. Het aantal jeugdigen met jeugdbescherming lijkt hiermee redelijk stabiel te blijven.

Gerealiseerde baten en lasten Lasten 2021

Baten 2021

Saldo

Nr.

Omschrijving

Begroting na wijziging

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Afwijking t.o.v. begroting

3.01 3.02 3.03

Onderwijs Sociale voorzieningen Volksgezondheid

1.846.923 13.762.000 735.309

1.135.505 15.208.298 732.701

73.183 3.487.540 9.600

74.440 4.606.771 9.600

1.773.740- 1.061.06410.274.460- 10.601.527725.709723.101-

712.676 327.0672.608

Totaal excl. overhevelingen

16.344.232

17.076.504

3.570.323

4.690.812

12.773.909- 12.385.693-

388.216

3.

Overhevelingen

646.665-

Totaal incl. overhevelingen

258.449-

Jaarrekening 2021

Pagina 37 van 151

4. Bestuur Financiën Wij vertellen geen nieuws door te benadrukken dat ook nu de verplichtingen vanuit het Sociaal domein zwaar op de gemeentebegroting drukken. Daar staan we ook niet alleen in. Daarnaast drukt de COVID-19 crisis en de gevolgen daarvan een groot stempel op de financiële situatie van de gemeente Waterland. Die problematiek, incl. de mogelijke gevolgen, is inzichtelijk gemaakt. Het kan ook dit keer niet anders dan dat we lastige, maar noodzakelijke keuzes moeten maken. De begroting moet immers sluiten. Structurele uitgaven dekken door structurele inkomsten, dat is nog steeds het uitgangspunt. Het college heeft om de politieke prioriteiten te kunnen financieren moeten inzetten op bezuinigingen én verhoging van diverse belastingen. Bestuurlijke toekomst/versterking gemeentelijke organisatie Uw gemeenteraad heeft in 2020 een besluit genomen over de bestuurlijke toekomst van onze gemeente. Wij blijven bestendig zelfstandig, en u heeft daar ook middelen voor willen vrijmaken. Deze impuls zal ingezet worden om de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening en de bedrijfsvoering c.a. te kunnen waarborgen en te versterken en om uitvoering te kunnen geven aan het collegeprogramma. De organisatie is ingericht en wordt toegerust om aan die eisen te kunnen voldoen.

Jaarrekening 2021

Pagina 38 van 151

Doel

A

B

C

Omschrijving Act beleidsdoel De gemeentelijke 1 organisatie gereed te maken om als 2 regisserende netwerkorganisatie te kunnen functioneren. Burgerparticipatie bevorderen.

Een gezond financieel meerjarenbeleid voeren.

Omschrijving activiteit

Stand van zaken Jaarrekening 2021

Implementatie van het reorganisatieplan.

De organisatie is per 1 maart 2021 geëffectueerd, het invullen van vacatures blijft op een aantal gebieden lastig.

Organisatie trainen en opleiden.

De organisatie is per 1 maart 2021 geëfectueerd. Er is een strategisch personeelsplan opgesteld. In 2022 zal dit plan verder uitgewerkt worden. Opleidingen en trainingen maken daar deel van uit.

1

Initiatieven van bewoners worden aangemoedigd.

Vanuit het programma Organisatieontwikkeling is als één van de deelprojecten de strategische agenda opgetsteld. Een belangrijk onderdeel van de SA is participatie. Dit wordt als deelproject opgepakt waarmee wordt gestart in 2022. Ook met de komst van de Omgevingswet wordt er nog een Participatieplan opgesteld. De gemeente ondersteunt initiatieven van inwoners die zelf een stukje groen willen adopteren.

2

Het college zal actief aan de gang (blijven) gaan met de verbetering van de participatie. Geen uitgebreide visie, maar een heldere aanpak voor diverse beleidsterreinen en publieke functies.

Zie punt 1 hierboven.

1

Het college biedt een meerjarenbegroting aan met een positief saldo voor de jaren 2021 en volgende.

Het college heeft een meerjarig sluitende begroting aangeleverd.

Jaarrekening 2021

Pagina 39 van 151

Doel

C

D

E

Omschrijving Act beleidsdoel Een gezond financieel 2 meerjarenbeleid voeren. Een kwalitatieve (elektronische) dienstverlening.

Versterken van de grip op verbonden partijen.

Omschrijving activiteit

Stand van zaken Jaarrekening 2021

Structurele uitgaven zullen gedekt worden door structurele inkomsten.

Het college heeft een meerjarig sluitende begroting aangeleverd.

1

Het optimaliseren van de dienstverlening en het uitbreiden van het aantal producten dat via elektronische dienstverlening kan worden aangevraagd. Daarnaast wordt verder gebouwd aan het zaakgericht werken en het -ook voor klantentransparant maken van die gegevens.

Het strategisch IV plan is vastgesteld en wordt verder uitgewerkt in operationele plannen per onderdeel. Hierin zullen de uitbreiding van het aantal producten dat via electronische dienstverlening kan worden verkregen, zaakgericht werken en transparantie naar klanten worden meegenomen. In 2022 wordt het proces elektronische dienstverlening verder opgepakt.

2

Uitvoering geven aan en actualiseren van het Informatiebeleidsplan en het I-projectenplan. Daarbij is ‘beveiliging’ van gegevens en informatie evident.

Het strategisch informatieplan is vastgesteld. Aan de uitvoering van dit plan wordt gewerkt.

3

In alle contacten blijft het college vragen naar verbeteringen van de (al dan niet elektronische) dienstverlening.

Zie bovenstaande acties.

1

Het college faciliteert de raad op het actief grip houden op regionale samenwerking/verbonden partijen samen met de gemeenteraad.

Het college handelt conform de nota verbonden partijen.

Jaarrekening 2021

Pagina 40 van 151

Beleidsindicatoren Nummer indicator

Naam Indicator

1

Formatie

2

Bezetting

3

Apparaatskosten

4

Externe inhuur

Taakveld

progr

0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning

Eenheid

Bron

2019

2020

2021

4

Fte per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

7,3

8,2

8,2

4

Fte per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

7,5

8,2

8,0

4

Kosten per inwoner

Eigen gegevens

780

834

830

4

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

Eigen gegevens

15,6%

12,5%

10,0%

Toelichting De gepresenteerde informatie over de beleidsindicatoren is afkomstig uit onze eigen jaarrekening en is op basis van de werkelijke kosten. Het aandeel externe inhuur is gedaald, doordat er minder personeel is ingehuurd. Gerealiseerde baten en lasten Lasten 2021 Nr.

Omschrijving

4.01

Bestuur

Totaal 4.

Baten 2021

Saldo

Begroting na wijziging

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Afwijking t.o.v. begroting

1.944.946

2.025.635

212.655

409.435

1.732.291-

1.616.200-

116.091

1.944.946

2.025.635

212.655

409.435

1.732.291-

1.616.200-

116.091

Overhevelingen

133.127-

Totaal incl. overhevelingen

17.036-

Jaarrekening 2021

Pagina 41 van 151

5. Algemene dekkingsmiddelen Lasten 2021 Nr.

Omschrijving

5.01

Dividend Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is Algemene uitkering Saldo van financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen

5.02 5.03 5.04 5.05

Totaal excl. overhevelingen 5.

Baten 2021

Saldo

Begroting na wijziging

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Afwijking t.o.v. begroting

226

-

133.379

150.576

133.153

150.576

17.423

289.646 3.412 23.551269.733

257.545

5.058.136

1.290 5.806-

5.121.314 23.338.111 5.683 -

23.944.260 5.806 -

4.831.668 23.338.111 2.271 23.551

4.800.591 23.944.260 4.517 5.806

31.077606.149 2.246 17.745-

253.028

28.598.487

29.158.778

28.328.754

28.905.750

576.996

Overhevelingen

-

Totaal incl. overhevelingen

576.996

Het overzicht van algemene dekkingsmiddelen geeft inzicht in de middelen die gebruikt worden ter dekking van de tekorten die ontstaan in de diverse programma’s. In beginsel zijn immers de baten van een programma lager dan de lasten. De tekorten op de programma’s worden gedekt uit de algemene dekkingsmiddelen, waarvan de algemene uitkering uit het gemeentefonds de belangrijkste is. Hieronder worden de verschillende onderdelen van het overzicht nader toegelicht. Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is In dit overzicht zijn onder de lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, opgenomen: - onroerendezaakbelasting; - belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten; - forensenbelasting; - toeristenbelasting; - parkeerbelasting; - hondenbelasting; - precariobelasting. Lokale heffingen waarvan de besteding wél gebonden is, zoals de riool- en afvalstoffenheffing en de leges, worden niet in dit overzicht verantwoord maar staan vermeld in de desbetreffende programma’s. Algemene uitkeringen Het gemeentefonds is het fonds van waaruit gemeenten jaarlijks een algemene uitkering ontvangen van het Rijk. Deze uitkering komt ten goede aan de algemene middelen van de gemeente en is dus vrij besteedbaar. De verdeling van de gelden over de verschillende gemeenten in Nederland geschiedt middels een ingewikkelde systematiek.

Hierbij worden de volgende verdeelmaatstaven gehanteerd: - belastingcapaciteit OZB van de gemeenten (onderscheiden naar woningen en niet-woningen); - de inwoners van de gemeenten (onderscheiden naar leeftijd, woonplaats, inkomen, recht op uitkering, behorende tot een minderheidsgroep en beroep op voorzieningen in de gemeenten); - het grondgebied van de gemeenten (onderscheiden naar oppervlakte, bodemgeschiktheid en historische kern);

Jaarrekening 2021

Pagina 42 van 151

- de bebouwing in de gemeenten (onderscheiden naar grondoppervlak bebouwing, woonruimten, historisch aantal woonruimten, noodzaak voor vernieuwing van de bebouwing en dichtheid van de bebouwing). Door middel van circulaires informeert het Rijk de gemeenten over de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie kan worden gedefinieerd als het saldo van: - de verwachte te betalen rente over de aangegane leningen en over de aan te trekken middelen; - de verwachte te ontvangen rente over de uitzettingen. Overige algemene dekkingsmiddelen Onder overige algemene dekkingsmiddelen wordt verstaan de berekende rente over de vaste activa.

Jaarrekening 2021

Pagina 43 van 151

6. Overhead Beleidsindicatoren Nummer indicator 5

Naam Indicator

Taakveld

progr

Overhead

0. Bestuur en ondersteuning

6

Eenheid

Bron

2019

2020

2021

% van totale lasten

Eigen gegevens

16,6%

14,2%

15,9%

Toelichting De gepresenteerde informatie over de beleidsindicatoren is afkomstig uit onze eigen jaarrekening en is op basis van de werkelijke kosten. Het aandeel van de kosten voor overhead ten opzichte van de totale lasten is toegenomen, doordat de totale lasten zijn afgenomen t.o.v. 2020.

Gerealiseerde baten en lasten Lasten 2021

Baten 2021

Saldo

Nr.

Omschrijving

Begroting na wijziging

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Afwijking t.o.v. begroting

6.01

Overhead

8.710.358

7.476.782

48.041

527.185

8.662.317-

6.949.597-

1.712.720

Totaal excl. overhevelingen

8.710.358

7.476.782

48.041

527.185

8.662.317-

6.949.597-

1.712.720

6.

Overhevelingen

1.435.365-

Totaal incl. overhevelingen

277.355

Jaarrekening 2021

Pagina 44 van 151

7. Vennootschapsbelasting Met ingang van 1 januari 2016 zijn wij als gemeente belastingplichtig in het kader van de vennootschapsbelasting. De aangiften over de jaren 2016 tot en met 2019 zijn gedaan. Voor 2020 hebben we uitstel tot 1 mei 2022. Voor gemeente Waterland zijn de volgende onderwerpen in de VPB aangifte betrokken: - Parkeren op Marken. Hiervoor doen we aangifte, maar de activiteit is vrijgesteld dus we hoeven geen VPB te betalen. - Potentieel winstgevende activiteiten zijn de grondexploitaties. De grondexploitaties zijn extern getoetst op VPB plicht. Alleen voor het project Galgeriet zijn we ondernemer dus VPB plichtig. In het jaar dat de gronden geleverd worden zijn we VPB plichtig. Dat is voor het eerst in 2023. Inschatting is dat er geen fiscale winst gemaakt wordt. - Reclame inkomsten zijn ook een ondernemers activiteit dus VPB plichtig. Vanaf juli 2020 hebben we een contract gesloten voor reclame op bushaltes. De fiscale winst hierover is nog niet definitief bekend. Indicatie is € 2.340 te betalen VPB per jaar. Voor de jaren 2020 en 2021 een totaal bedrag van € 3.510

Gerealiseerde baten en lasten Lasten 2021 Nr.

Omschrijving

7.01

Vennootschapsbelasting

Totaal excl. overhevelingen

Begroting na wijziging

Baten 2021

Realisatie

Begroting na wijziging

Saldo

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Afwijking t.o.v. begroting

-

3.510

-

-

-

3.510-

3.510-

-

3.510

-

-

-

3.510-

3.510-

Overhevelingen

-

Totaal incl. overhevelingen

3.510-

Jaarrekening 2021

Pagina 45 van 151

8. Onvoorzien Definitie onvoorzien Verplicht te ramen bedrag op de begroting voor het opvangen van onvoorzienbare, onuitstelbare en onvermijdbare uitgaven, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien. Bij het gebruik van onvoorzien dient er een onderscheid gemaakt te worden tussen structurele en incidentele lasten. Gebruik van onvoorzien voor structurele zaken heeft tot gevolg dat in jaar t (het begrotingsjaar) dekking door onvoorzien aanwezig is, maar in jaar t+1 (het volgende begrotingsjaar) deze dekking niet meer aanwezig is. De dekking moet dan worden gevonden in de totale afweging van de begroting. Gesteld kan worden dat de post onvoorzien alleen gebruikt moet worden als dekkingsmiddel voor incidentele zaken. Waarbij het te hanteren criteria alleen voor de incidentele uitgaven is, waarbij uitgegaan moet worden van het ‘drie O’s-scenario’, te weten: onvoorzienbaar, onuitstelbaar en onvermijdbaar. Overigens wordt bij het opstellen van de begroting de post onvoorzien wel als een structurele last aangemerkt, alsmede onderdeel van het weerstandsvermogen.

Gerealiseerde baten en lasten Lasten 2021

Baten 2021

Nr.

Omschrijving

Begroting na wijziging

Realisatie

8.01

Onvoorzien

50.000

-

Totaal excl. overhevelingen

50.000

-

Begroting na wijziging

Saldo

Realisatie

Begroting na wijziging

Realisatie

Afwijking t.o.v. begroting

-

-

50.000-

-

50.000

-

-

50.000-

-

50.000

Overhevelingen

-

Totaal incl. overhevelingen

50.000

Jaarrekening 2021

Pagina 46 van 151

Paragrafen

Jaarrekening 2021

Pagina 47 van 151

§ A Lokale heffingen De gemeentelijke inkomsten bestaan voor een belangrijk deel uit de gemeentelijke heffingen. Enerzijds gaat het daarbij om lokale heffingen waarvan de besteding gebonden is, zoals de riool- en afvalstoffenheffing en de leges. Deze inkomsten moeten specifiek aangewend worden voor het doel waarvoor ze worden geheven en worden verantwoord in de desbetreffende programma’s. Anderzijds zijn er ook lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is, zoals de onroerendezaakbelasting. De hieruit voortvloeiende inkomsten worden verantwoord in het overzicht van algemene dekkingsmiddelen. De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden als waarvan de besteding ongebonden is. In deze paragraaf zijn opgenomen: 1. een overzicht van de ongebonden lokale heffingen; 2. het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; 3. een verantwoording met betrekking tot afvalstoffenheffing; 4. een verantwoording met betrekking tot de rioolheffing; 5. een overzicht van de lokale lastendruk; 6. een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

1. Overzicht ongebonden lokale heffingen In onderstaande tabel is, met betrekking tot de lokale heffingen waarvan de besteding ongebonden is, een overzicht van de gerealiseerde bedragen ten opzichte van de begroting weergegeven. Begroting 2021 Realisatie 2021 na wijziging

Omschrijving

Onroerendezaakbelasting Belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten Forensenbelasting Toeristenbelasting Parkeerbelasting Hondenbelasting Precariobelasting

3.906.043 27.649 35.625 709.672 364.401 63.804 14.120

3.792.962 34.365 30.982 856.400 282.441 60.985 -

Totaal besteding niet gebonden

5.121.314

5.058.136

2. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen In het coalitieakkoord staat dat de gemeentelijke belastingen met niet meer dan de inflatiecorrectie worden verhoogd. Er is uitgegaan van de wijziging van het maandprijsindexcijfer volgens de consumentenprijsindex (CPI), reeks alle huishoudens, gepubliceerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek. Deze inflatiecorrectie bedroeg 2,1%. In 2021 is, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, afgeweken van dit uitgangspunt. De onroerendezaakbelasting en de roerendezaakbelasting zijn met 15% extra verhoogd.

Jaarrekening 2021

Pagina 48 van 151

3. Afvalstoffenheffing Onder de naam afvalstoffenheffing wordt een directe belasting geheven ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan het beheer van huishoudelijke afvalstoffen. De belasting wordt geheven van degene die in de gemeente feitelijk gebruik maakt van een perceel ten aanzien waarvan een verplichting tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen geldt. In de volgende tabel is in een samenvattend overzicht de vergelijking gemaakt tussen de begroting en de realisatie. Afvalstoffenheffing

2021 Begroot

Realisatie

Opbrengsten Opbrengst afvalstoffenheffing Bijdragen derden Totaal opbrengst afvalstoffenheffing

1.832.934 114.333 1.947.267

1.853.478 277.871 2.131.349

Toe te rekenen kosten Kosten Toerekening overhead BTW Totaal kosten afval incl. BTW

1.652.613 180.094 185.459 2.018.166

1.615.491 200.406 185.549 2.001.447

Resultaat afvalstoffenheffing

70.899-

129.903

Ontwikkeling voorziening Stand voorziening 01-01-2021 Resultaat afvalstoffenheffing Stand voorziening 31-12-2021

295.147 129.903 425.050

Toelichting afwijking In 2021 bleek vanuit een herberekening van het Afval Energie Bedrijf, dat ons restafval verwerkt, een voordeel. Tevens is in 2021 de oud papierprijs grotendeels hersteld. Dit heeft een positief effect t.o.v. de begroting.

4. Rioolheffing Onder de naam rioolheffing wordt een belasting geheven van de gebruiker van een perceel van waaruit water direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. Aangezien de rioolheffing kostendekkend wordt opgelegd en verschillen via een egalisatievoorziening worden verwerkt, is er per saldo geen effect op de exploitatierekening. In de volgende tabel is in een samenvattend overzicht de vergelijking gemaakt tussen de begroting en de realisatie.

Jaarrekening 2021

Pagina 49 van 151

2021

Rioolheffing

Begroot

Opbrengsten Opbrengst rioolheffing Bijdragen derden Totaal opbrengst rioolheffing

1.222.430 2.560

1.209.362 21.869

1.224.990

1.231.232

891.292 135.390 91.050

1.021.372 247.228 122.589

1.117.732

1.391.188

107.258

159.957-

Toe te rekenen kosten Kosten Toerekening overhead BTW Totaal kosten riolering incl. BTW

Realisatie

Resultaat rioolheffing Ontwikkeling voorziening Stand voorziening 01-01-2021 Resultaat rioolheffing Stand voorziening 31-12-2021

5.256.138 159.9575.096.182

Toelichting afwijking Het beheer en onderhoud uit het GRP loopt op schema. Er is in 2021 meer uitgegeven dan begroot. Dat komt grotendeels doordat de beheerkosten van riolering sterk afhankelijk zijn van de omstandigheden die de beheerder in het veld aantreft. Zo hebben meer of minder storingen aan de riolering grote invloed op de totaalkosten.

5. Lokale lastendruk In onderstaande tabel is het totaal van de onroerendezaakbelasting, belasting op roerende woon- en bedrijfsruimte, afvalstoffenheffing en rioolheffing per inwoner weergegeven. Lokale heffing

2016

2017

2018

2019

2020

2021

OZB+RZB Rioolheffing Afvalstoffenheffing

155,97 86,67 102,83

167,97 75,01 108,12

170,12 66,65 109,86

178,23 67,03 101,67

188,65 68,49 104,01

220,77 69,76 106,91

Totaal

345,47

351,10

346,63

346,93

361,15

397,44

Op basis van deze tabel wordt het meerjarenperspectief als volgt weergeven:

Jaarrekening 2021

Pagina 50 van 151

Lokale lastendruk 400 390 380 370 360 350 340 330 320 310 300 2016

2017

2018

2019

2020

2021

6. Kwijtscheldingsbeleid Voor huishoudens en zelfstandigen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting. Verwezen wordt naar de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Waterland 2010 (inclusief wijzigingsverordening 2017 ingangsdatum 1 januari 2018). Kwijtschelding hoeft slechts één keer te worden aangevraagd. Voor de daaropvolgende jaren hoeft, indien er geen wijzigingen in de inkomens- en/of vermogenssituatie zijn opgetreden geen nieuwe aanvraag ingediend te worden. Toetsing voor de daaropvolgende jaren geschiedt vervolgens door het Inlichtingenbureau via bestandsvergelijkingen.

Jaarrekening 2021

Pagina 51 van 151

§ B Weerstandsvermogen Deze paragraaf geeft antwoord op de vraag hoe robuust de financiën zijn. Dit antwoord is van belang wanneer er zich een financiële tegenvaller voordoet. Het weerstandsvermogen is gedefinieerd als het vermogen van de gemeente Waterland om niet-structurele financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde de taken te kunnen voortzetten. Door aandacht te hebben voor het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigingen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit (zijnde de middelen waarover de gemeente beschikt/kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het verslaggevingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming.

1. Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van de gemeente Waterland wordt als volgt berekend: Weerstandscapaciteit exploitatie Weerstandscapaciteit exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien

1.867.091 50.000 1.917.091

Weerstandscapaciteit vermogen Algemene reserve Stille reserves onroerende zaken

6.769.902 2.555.932 9.325.834

Totale weerstandscapaciteit

11.242.925

Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is gedefinieerd als het bedrag dat in redelijkheid nog aan extra inkomsten gegenereerd kan worden voor het geval zich tegenvallers voordoen. Aangezien de tarieven van de onroerendezaakbelasting (OZB) in beginsel niet gebonden zijn aan een bepaald maximum, zou theoretisch gezien sprake zijn van een onbeperkte onbenutte belastingcapaciteit. Om toch een reëel bedrag te kunnen noemen is berekend hoeveel OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing de gemeente Waterland zou moeten heffen indien zij onder financiële curatele zou komen te staan (de zogenoemde artikel 12-status). Aangezien de rioolheffing en de afvalstoffenheffing reeds overeenkomen met de artikel 12-norm van 100% kostendekkendheid, is er alleen bij de OZB sprake van onbenutte belastingcapaciteit. Het percentage van de WOZ-waarde voor toelating tot de artikel 12-status is voor 2021 vastgesteld op 0,1809% van de WOZ-waarde. Het effect voor 2021 bedraagt € 1.867.091. Onvoorzien Bij het opstellen van de Voorjaarsnota is een budget van € 50.000 opgenomen voor onverwachte uitgaven.

Jaarrekening 2021

Pagina 52 van 151

Algemene reserves De algemene reserve bedraagt ultimo 2021 € 6.769.902. De algemene reserve heeft tot doel te dienen als buffervermogen om onvoorziene en onafwendbare incidentele tegenvallers op te kunnen vangen. Dit doel is met betreffende hoogte van de reserve gewaarborgd. Stille reserves Onder stille reserves zijn opgenomen de meerwaarden van de gemeentelijke onroerende zaken die direct verkoopbaar zijn zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. De hoogte van deze stille reserves is voornamelijk bepaald door de WOZ-waarde van gemeentelijke onroerende zaken te verminderen met de boekwaarde. Hieronder een overzicht van de stille reserves gemeente Waterland: Omvang stille reserve

Bedrag

Leeteinde 16, Broek in Waterland (Broekerhuis + woning) Buurterstraat 43, Marken (Medisch Centrum) Noordeinde 4, Monnickendam (De Speeltoren) Weilanden

444.000 760.000 97.000 1.254.932

Totaal

2.555.932

2. Inventarisatie risico’s Lopende risico's zijn risico's die aan de orde zijn en die niet (geheel) worden gedekt door beheersmaatregelen. In veel gevallen kunnen we de exacte waarde van een risico niet bepalen, dan wordt er een zo goed mogelijke inschatting gemaakt. Omdat niet alle risico’s zich altijd gelijktijdig zullen voordoen werken we met een percentage welke de kans weergeeft dat het risico zich voordoet. Middels dit percentage wordt het totaal gewogen risico berekend. Bij het opstellen van de begroting 2021 heeft het college onderstaande risico’s onderkend. Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

Risico Aanspreken verleende garanties Lagere ontwikkeling gemeentefonds Hogere uitgaven Sociale voorzieningen Wachtgeld betalingen politieke ambtsdragers Tegenvallende ontwikkeling uitkeringsgerechtigden Garantstelling voor het personeel van het zwembad BTW op parkeeropbrengsten Juridische kosen Project Galgeriet Onderhoud openbare ruimte Afstoten gemeentelijke gebouwen Duurder uitvallen van aanbestedingen Hogere lasten inhuur ICT

Totaal

Maximaal fin. risico

Kans

Gewogen risico

1.000.000 860.000 300.000 200.000 400.000 150.000 160.000 100.000 6.000.000 200.000 25.000 150.000 200.000 200.000

5% 25% 50% 50% 50% 10% 5% 20% 37,5% 30% 50% 50% 50% 50%

50.000 215.000 150.000 100.000 200.000 15.000 8.000 20.000 2.250.000 60.000 12.500 75.000 100.000 100.000

9.945.000

Jaarrekening 2021

3.355.500

Pagina 53 van 151

In onderstaande toelichting wordt met betrekking tot deze risico’s allereerst de tekst uit de begroting weergegeven. Vervolgens wordt toegelicht wat de stand van zaken per risico is. Toelichting 1.

Aanspreken verleende garanties De door banken en andere financiers aan woningbouwcorporaties verstrekte leningen inzake sociale woningbouw worden door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) gegarandeerd. De gemeente en het Rijk hebben een achtervangfunctie voor het WSW. In het geval dat het WSW niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen, moeten wij renteloze leningen ter beschikking stellen. Het risico dat wij daarbij lopen wordt gesteld op de rentelasten over het bedrag van de ter beschikking te stellen renteloze leningen ad € 1.000.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op minder dan 5%. Toelichting In 2021 is geen aanspraak gemaakt op de verleende garanties. Om die reden heeft dit risico zich niet voorgedaan.

2.

Lagere ontwikkeling gemeentefonds Ontwikkelingen in het gemeentefonds kunnen altijd tot gevolg hebben dat de inkomsten tegenvallen. Het financiële risico schatten wij in op € 860.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op 25%. Toelichting Dit risico heeft zich niet voorgedaan.

3.

Hogere uitgaven Sociale voorzieningen De uitgaven voor Jeugd en Wmo in het sub-programma Sociale voorzieningen zijn afhankelijk van de aanvragen die wij ontvangen. Voor enig jaar is het niet uitgesloten dat er aanzienlijk meer uitgaven moeten plaatsvinden dan begroot. Het risico van hogere uitgaven voor de jeugd en Wmo wordt daarom opgenomen in deze risico paragraaf. Het financiële risico schatten wij in op € 300.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op 50%. Toelichting Dit risico heeft zich voorgedaan. De lasten van de Jeugd en de Wmo zijn hoger dan geraamd. Bij de Jeugd met name doordat er voor een aantal cliënten specifieke trajecten ingekocht zijn die niet beschikbaar waren in het regionaal en landelijk ingekochte aanbod. Daarnaast zijn ook de kosten per begeleidingstraject gestegen. Bij de Wmo doordat het aantal cliënten dat gebruik maakt van begeleiding, dagbesteding en respijtzorg is toegenomen.

4.

Wachtgeld betalingen politieke ambtsdragers Er zijn geen voorzieningen getroffen voor het tussentijds vertrekken van wethouders. Het risico stellen wij op € 200.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op ongeveer 50%. Toelichting Dit risico heeft zich voorgedaan. In mei en augustus zijn er wethouders vertrokken. 1 van de wethouders heeft recht op een deel van het wachtgeld vanwege lagere inkomsten.

Jaarrekening 2021

Pagina 54 van 151

5.

Tegenvallende ontwikkeling uitkeringsgerechtigden In de begroting zijn inschattingen gemaakt met betrekking tot het aantal uitkeringsgerechtigden en de ontwikkelingen daarvan. De kans bestaat dat de ontwikkelingen te optimistisch zijn. Het risico op een te hoge inschatting stellen wij op € 400.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op ongeveer 50%. Toelichting Dit risico heeft zich niet voorgedaan er is minder aan uitkeringen uitgegeven dan begroot doordat het aantal uitkeringsgerechtigden is gedaald.

6.

Garantstelling voor het personeel van het zwembad De gemeente heeft zich garant gesteld voor de ontslaguitkering van het personeel van het zwembad. Het bedrag van dit risico is ingeschat op € 150.000. De kans dat zich dit voordoet schatten wij in op 10%. Toelichting Dit risico heeft zich niet voorgedaan.

7.

BTW op parkeeropbrengsten De belastingdienst heeft voor de Hoge Raad aangevoerd dat over parkeergelden BTW verschuldigd zou zijn, er ligt een advies voor waarin wordt gesteld hiermee in te stemmen. Indien de Hoge Raad in deze besluit dat dit het geval is, zal dit naar verwachting landelijk gaan spelen. Dan zal ook de gemeente Waterland met een dergelijke aanslag geconfronteerd gaan worden. De hoogte van de aanslag schatten wij in op 21% van de opbrengst parkeergeleden (€ 388.000) voor de jaren 2017 en 2018, circa € 160.000. De kans dat dit zich voordoet schatten wij in op 5%. Toelichting Dit risico heeft zich niet voorgedaan omdat er een besluit is dat straatparkeren een overheidstaak is waarvan de opbrengst niet BTW plichtig is.

8.

Juridische kosten In de begroting is budget opgenomen voor de standaard juridische procedures zoals deze jaarlijks voorkomen. Er is echter geen budget opgenomen voor uitzonderlijke specialistische procedures. De hoogte van deze juridische kosten schatten wij op € 100.000. De kans dat dit zich voordoet schatten wij in op 20%. Toelichting Dit risico heeft zich voorgedaan. In 2021 zijn er diverse juridische procedures gevoerd deze hebben geleid tot schadevergoedingen vanuit de gemeente.

9.

Project Galgeriet In de begroting zijn opbrengsten van verkopen van onroerend goed in het gebied Galgeriet opgenomen. Daarbij is uitgegaan van de verwachting ten aanzien van het moment van verkoop. Vertragingen in de diverse procedures kunnen tot verschuiving van deze verkoopdatum leiden. Het gaat om een bedrag van € 6.000.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op 37,5%. Toelichting De verkoop van de gronden Galgeriet heeft in 2021 nog niet plaatsgevonden.

Jaarrekening 2021

Pagina 55 van 151

10. Onderhoud openbare ruimte In de begroting is bij het onderhoud van de openbare ruimte rekening gehouden met het inzetten van medewerkers die voortkomen uit ons participatiebestand. Indien bij vertrek van de huidige medewerkers geen vervangende medewerkers in het participatiebestand kunnen worden gevonden zal hieraan een andere invulling moeten worden gegeven. De extra lasten bedragen dan € 200.000. De kans schatten wij in op 30%. Toelichting Dit risico heeft zich niet voorgedaan. 11. Afstoten gemeentelijke gebouwen In de begroting 2021 is rekening gehouden met het afstoten van een aantal gemeentelijke gebouwen die niet nodig zijn voor het uitoefenen van de primaire gemeentelijke functies. Indien dit afstoten niet doorgaat of later zal plaatsvinden leidt dit tot lagere besparingen. Het structurele risico voor de begroting is € 25.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op 50%. Toelichting Dit risico heeft zich niet voorgedaan. 12. Duurder uitvallen van aanbestedingen Ook voor de begroting 2021 en volgende jaren moeten er weer een aantal aanbestedingen plaatsvinden. Het risico bestaat dat deze duurder uitvallen dan thans in de begroting is opgenomen. Het risico voor de begroting is € 150.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op 50%. Toelichting Dit risico heeft zich niet voorgedaan. 13.

Hogere lasten inhuur Ontwikkelingen binnen de organisatie en de omgeving kunnen leiden tot extra verloop en uitval van personeel. Dit zou extra inhuurlasten tot gevolg kunnen hebben. Het risico voor de begroting is € 200.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op 50%. Toelichting De lasten van de inhuur zijn hoger dan begroot echter er staan ook tegenover deze hogere uitgaven inkomsten van het UWV voor medewerkers die zwangerschapsverlof hebben gehad. 14. ICT Onvoorziene en/of vereiste ontwikkelingen en problemen in de ICT omgeving kunnen leiden tot extra lasten in de begroting. Het risico voor de begroting is € 200.000. De kans dat dit risico zich voordoet schatten wij in op 50%. Toelichting De ICT kosten zijn structureel hoger dan geraamd. Dit effect zal in de Voorjaarsnota worden verwerkt. Weerstandscapaciteit versus inventarisatie risico’s De exploitatie kent een weerstandscapaciteit van € 1.917.091 daarnaast beschikt de gemeente over een weerstandscapaciteit in het vermogen van € 9.325.834. Totaal is er een weerstandscapaciteit van € 11.242.925 beschikbaar. Jaarrekening 2021

Pagina 56 van 151

Deze weerstandscapaciteit is voldoende om het geïnventariseerde risico van € 3.355.500 op te vangen. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Ratio weerstandsvermogen

Beschikbare weerstandscapaciteit

11.242.925

Benodigde weerstandscapaciteit

3.355.500

3,35

De hieronder opgenomen normentabel is ontwikkeld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Normenkader Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A B C D E F

> 2.0 1.4 - 2.0 1.0 - 1.4 0.8- 1.0 0.6 - 0.8 < 0.6

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De ratio van de gemeente Waterland valt in klasse A. Gemeente Waterland streeft naar minimaal factor 2.

3. Kengetallen Een deugdelijke en transparante jaarrekening is in het belang van de horizontale controle door de provinciale staten en de raad op de financiële positie van gemeenten. Welke informatie daarvoor nodig is, is een onderwerp dat al geruime tijd de nodige aandacht heeft. In de afgelopen jaren zijn vervolgens verschillende wijzigingen doorgevoerd met als doel de horizontale verantwoording en het verticale toezicht te versterken door de financiële informatie inzichtelijker en transparanter te maken. Het opnemen van kengetallen in de jaarrekening past in het streven naar meer transparantie en omdat daarmee wordt beoogd provinciale staten en de raad in staat te stellen gemakkelijker inzicht te krijgen in de financiële positie en de baten en de lasten van de gemeenten. De kengetallen vormen een verbinding tussen de verschillende aspecten die de raad en provinciale staten in hun beoordeling van de financiële positie moeten betrekken om daar een verantwoord oordeel over te kunnen geven. Kengetallen ter ondersteuning van de beoordeling van de financiële positie Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de jaarrekening of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van een gemeente.

Om dit te bereiken wordt voorgeschreven dat de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing de volgende kengetallen bevat: netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit. Deze kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de

Jaarrekening 2021

Pagina 57 van 151

financiële weerbaar- en wendbaarheid. Voor de beoordeling van de financiële positie is het belangrijk dat zowel naar de balans als naar de exploitatie wordt gekeken. In de kengetallen structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit komt tot uitdrukking of een gemeente over voldoende structurele baten beschikt, en welke mogelijkheid er is om de structurele baten op korte termijn te vergroten. De kengetallen netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio en grondexploitatie hebben betrekking op de balans. Hieronder wordt per kengetal weergegeven welke verhouding wordt uitgedrukt. - Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. - Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. - Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten.

- Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. - Belastingcapaciteit De OZB is voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomsten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. Kengetallen gemeente Waterland Gemeente Waterland

Signaleringskader

Omschrijving

Realisatie Begroting Realisatie 2020 2021 2021

Categorie A Categorie C Categorie B Minst Meest Neutraal risicovol risicovol

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

46,30% 45,13% 22,11% 0,50% nvt 101,54%

13,94% 12,67% 48,26% -0,85% nvt 102,76%

43,02% 40,75% 22,95% 3,27% 28,31% 106,70%

<90% <90% >50% >0% <20% <95%

90-130% 90-130% 20-50% 0,00% 20-35% 95-105%

>130% >130% <20% <0% >35% >105%

Hieronder de volgende analyse per kengetal: - Netto schuldquote De netto schuldquote is afgenomen ten opzichte van 2020. Dit wordt veroorzaakt door de volgende effecten: ▪ er zijn meer eigen middelen beschikbaar; ▪ er is verder afgelost op de lopende leningen. Daarentegen zijn er in 2021 nieuwe leningen aangetrokken. De netto schuldquote blijft binnen de grens van categorie A, minst risicovol. Jaarrekening 2021

Pagina 58 van 151

- Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Dit is voor gemeente Waterland bijna niet van toepassing. - Solvabiliteitsratio Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid. De solvabiliteitsratio drukt immers het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen. Dit komt voor gemeente Waterland uit op circa 23%. De solvabiliteitsratio blijft binnen de grenzen van categorie B, neutraal. - Structurele exploitatieruimte Een positief percentage betekent dat structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Dit is bij gemeente Waterland voor 2021 het geval. - Grondexploitatie In het algemeen geldt: hoe lager dit percentage hoe beter. Het kengetal voor de grondexploitatie blijft binnen de grenzen van categorie B, neutraal. - Belastingcapaciteit Allereest wat achtergrond informatie. Om deze ruimte weer te kunnen geven is een ijkpunt nodig. Op voorstel van de stuurgroep BBV die naar aanleiding van het advies door de Commissie vernieuwing BBV is ingesteld is ervoor gekozen om de belastingcapaciteit te relateren aan landelijk gemiddelde tarieven.

In de eerste plaats is voor een landelijk gemiddelde gekozen, omdat over het algemeen geen maximum is gesteld aan belastingtarieven. Daarnaast geeft een gemiddelde meer inzicht in de betekenis van de belastingcapaciteit voor de financiële positie dan wanneer het gerelateerd wordt aan een maximaal te heffen tarief. De hoogte van belastingtarieven komen dus niet in een vacuüm tot stand, er wordt daarbij rekenschap gegeven hoe de “eigen” lastendruk (via tarifering) zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. Zo publiceert het Coelo de “Atlas van de Lokale Lasten”, een macro- en micro-overzicht van opbrengsten van de hoogte en ontwikkeling van tarieven, heffingen en woonlasten dat mede daarvoor wordt gebruikt. Voor de gemeenten wordt de belastingcapaciteit gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, rioolheffing en reinigingsheffing). Voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing geldt dat er kostendekkende tarieven worden gehanteerd. Deze tarieven kunnen hoger zijn dan de landelijk gemiddelde tarieven omdat bijvoorbeeld de kosten van het riool hoger kunnen zijn voor de gemeente Waterland ten opzichte van de landelijk gemiddelde kosten. Gesteld kan worden dat ten opzichte van de landelijk gemiddelde woonlasten, de berekende ratio belastingcapaciteit voor de gemeente Waterland niets zegt over welke ruimte er is ten opzichte van het maximaal te heffen tarief.

Echter er kan wel gesteld worden wanneer men alleen kijkt naar de onbenutte belastingcapaciteit van de gemeente Waterland (zie tabel, paragraaf B) er nog circa € 1.867.091 ruimte beschikbaar is, in vergelijking met een situatie van een gemeente waarvoor de artikel 12 status zou gelden. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie Uit de beschrijving van de verschillende kengetallen hierboven blijkt dat een afzonderlijk kengetal nog weinig zegt over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk van wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staan en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Noch hoeft een tegenvallende ontwikkeling van de grondprijs een negatieve invloed te hebben indien de structurele exploitatieruimte groot is of men over voldoende ruimte in belastingcapaciJaarrekening 2021

Pagina 59 van 151

teit beschikt, omdat er dan ruimte is om tegenvallers op te vangen. Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie. De kengetallen zijn daarom gezamenlijk opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Jaarrekening 2021

Pagina 60 van 151

§ C Onderhoud kapitaalgoederen Ook de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen geeft een dwarsdoorsnede van de begroting. Lasten van onderhoud kunnen voorkomen in diverse programma’s. Met onderhoud van kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. Een helder en volledig overzicht is daarom van belang voor een goed inzicht in de financiële positie. Onder kapitaalgoederen wordt verstaan het geheel aan zaken die onder het beheer van de gemeente vallen en al dan niet publiekrechtelijk kunnen worden gebruikt. Hierbij kan gedacht worden aan wegen, riolering, kunstwerken, groen, openbare verlichting, waterwegen, gebouwen en beschoeiingen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. De lasten van dit onderhoud vormen jaarlijks een aanzienlijk deel van de begroting. Het beleid voor onderhoud van deze kapitaalgoederen is opgenomen in diverse beheerplannen. Hieronder wordt per onderdeel ingegaan op de feitelijke situatie. Aan het einde van deze paragraaf wordt een samenvattend overzicht gepresenteerd mede op verzoek van de provincie.

1. Wegen In 2018 is het nieuwe wegenbeheerplan 2019 - 2023 vastgesteld. Met het nieuwe wegenbeheerplan zijn de benodigde middelen voor het (dagelijks) onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de wegen gewaarborgd. Hieronder een overzicht van het verloop van de voorziening: Voorziening Wegen Omschrijving Stand voorziening 1 januari Toevoeging aan voorziening Kosten ten laste van voorziening Stand voorziening 31 december

Realisatie 2020

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

57.081 686.598 740.195-

3.483 744.598 744.406-

3.483 744.598 563.072-

3.483

3.675

185.009

Toelichting Uit het jaarplan 2021 zijn twee relatief grote projecten doorgeschoven naar het 1e kwartaal 2022. Het betreft het project “Her-bestraten Noordeinde, Monnickendam” en het project “Herinrichting Pierebaan (Kohnstamm), Monnickendam”. Wel heeft het college, vanwege deze uitgestelde projecten, twee kleine projecten (Zonnepad en Lindegracht in Monnickendam) naar voren kunnen schuiven en uitgevoerd in 2021. Doordat de twee grote projecten zijn uitgesteld hebben wij ca. €181.000 minder uitgegeven dan begroot.

2. Riolering In juli 2018 is het (regionale) Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) vastgesteld door de raad. Het rioleringsplan geeft aan hoe de gemeente omgaat met de zorgtaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Hieronder een overzicht van het verloop van de voorziening:

Jaarrekening 2021

Pagina 61 van 151

Voorziening Riolering Omschrijving Stand voorziening 1 januari Toevoeging aan voorziening Kosten ten laste van voorziening Vrijval Stand voorziening 31 december

Realisatie 2020 5.401.737 1.186.225

Begroting 2021 na wijziging 5.256.138 107.258

1.331.8245.256.138

5.363.396

Realisatie 2021 5.256.138 159.9575.096.182

Toelichting Het beheer en onderhoud uit het GRP loopt op schema. Er is in 2021 meer uitgegeven dan begroot. Dat komt grotendeels doordat de beheerkosten van riolering sterk afhankelijk zijn van de omstandigheden die de beheerder in het veld aantreft. Zo hebben meer of minder storingen aan de riolering grote invloed op de totaalkosten.

3. Gebouwen In december 2017 is het geactualiseerde gebouwenbeheerplan voor de periode 2018 - 2037 vastgesteld door de raad. In dit plan is het onderhoudsniveau vastgesteld op basis van de technische levensduur van materialen en onderdelen van een gebouw. Uitgangspunt hierin is dat het onderhoud wordt aangevuld met duurzaamheidsmaatregelen waarmee de gemeentelijke gebouwen verder verduurzaamd worden. De financiële dekking van het plan loopt via een voorziening. Hieronder een overzicht van het verloop van de voorziening: Voorziening Gebouwen Omschrijving Stand voorziening 1 januari Toevoeging aan voorziening Kosten ten laste van voorziening Stand voorziening 31 december

Realisatie 2020

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

922.534 473.667 295.889-

1.100.311 427.957 260.556-

1.100.311 427.957 307.199-

1.100.311

1.267.712

1.221.069

Toelichting Elk jaar kijken we naar de werkzaamheden zoals deze in het beheerplan 2018 - 2037 zijn opgenomen. In 2020 zijn minder werkzaamheden uitgevoerd dan opgenomen in het gebouwenbeheerplan deze werkzaamheden zijn in 2021 alsnog uitgevoerd. De klimaatinstallatie van De Bolder is door onvoorziene omstandigheden defect geraakt, ook waren aanpassingen in het gebouwbeheersysteem noodzakelijk om de klimaatinstallatie optimaal te laten functioneren.

4. Civiele kunstwerken In juli 2017 is het nieuwe beheerplan Civiele kunstwerken 2017 - 2026 vastgesteld door de raad. Hiermee zijn de benodigde middelen voor het (dagelijks) onderhoud verankerd en blijft de veiligheid en bruikbaarheid van de civiele kunstwerken gewaarborgd. Hieronder een overzicht van het verloop van de voorziening:

Jaarrekening 2021

Pagina 62 van 151

Voorziening Civiele kunstwerken Omschrijving Stand voorziening 1 januari Toevoeging aan voorziening Kosten ten laste van voorziening Stand voorziening 31 december

Realisatie 2020

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

15.668 286.000 298.644-

3.024 286.000 230.309-

3.024 297.476 300.500-

3.024

58.715

-

Toelichting In 2021 zijn de kosten hoger geweest door onverwachte extra uitgaven: - er is achterstallig schilderwerk uitgevoerd om de levensduur van de bruggen te verlengen; - er zijn een aantal duikers ingestort welke hersteld moesten worden. Deze werkzaamheden zijn niet opgenomen in het prestatiecontract waardoor dit apart afgerekend wordt; - er zijn leuningen toegevoegd bij bruggen om de verkeersveiligheid te garanderen.

5. Openbare verlichting In december 2020 heeft het college het beheerplan Openbare verlichting Waterland 2021 - 2025 vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe het college omgaat met de openbare verlichting binnen de gemeente en op welke wijze wij deze verduurzamen. Hieronder een overzicht van het verloop van de voorziening: Voorziening Openbare verlichting Omschrijving Stand voorziening 1 januari Toevoeging aan voorziening Kosten ten laste van voorziening Stand voorziening 31 december

Realisatie 2020

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

43.748 123.500 96.659-

70.588 132.693 123.500-

70.588 132.693 114.157-

70.588

79.781

89.125

Toelichting In 2021 zijn de kosten lager geweest doordat de herinrichting van de Pierebaan bij de nieuwbouw vertraging heeft opgelopen. Deze werkzaamheden zijn inmiddels in uitvoering. De overige werkzaamheden zijn volgens planning uitgevoerd.

6. Oevers (kades en beschoeiingen) In april 2020 is het nieuwe Oeverbeheerplan 2020 - 2024 vastgesteld. Elke vijf jaar worden de oeververdedigingen geïnspecteerd op basis waarvan de noodzakelijke onderhoudsmaatregelen voor de komende periode worden vastgesteld. Deze werkzaamheden worden vertaald in het Oeverbeheerplan. Hieronder een overzicht van het verloop van de voorziening:

Jaarrekening 2021

Pagina 63 van 151

Voorziening Oevers Omschrijving Stand voorziening 1 januari Toevoeging aan voorziening Kosten ten laste van voorziening Stand voorziening 31 december

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Waterland&id=b4ab989d-21c7-4478-b6e1-8e1abc4b43e8