382-67 Controleprotocol 2021.pdf
Tekst van het document
Controleprotocol 2021
Pagina 1 van 19
Inhoud
Doelstelling ....................................................................................................................................................... 3 Controleobject .................................................................................................................................................. 3 Wettelijk kader.................................................................................................................................................. 3 Communicatie ................................................................................................................................................... 3
Algemeen .......................................................................................................................................................... 5 Goedkeuringstoleranties ................................................................................................................................... 5 Rapporteringstoleranties .................................................................................................................................. 5
Managementletter (interim-controle) .............................................................................................................. 6 Verslag van bevindingen ................................................................................................................................... 6 Uitgangspunten voor de rapportagevorm ........................................................................................................ 7 Controleverklaring ............................................................................................................................................ 7
Subsidiering ..................................................................................................................................................... 16 Sociale zaken ................................................................................................................................................... 16 Onderwijs ........................................................................................................................................................ 17 Personeelszaken ............................................................................................................................................. 17
Pagina 2 van 19
Inleiding Doelstelling Dit controleprotocol heeft als doel nadere aanwijzingen te geven aan de accountant over de reikwijdte van de accountantscontrole, de daarvoor geldende normstellingen en de daarbij verder te hanteren goedkeuring- en rapporteringstoleranties voor de jaarrekening van de gemeente Waterland. De raad kan de accountant alleen nadere aanwijzingen geven voor zover dit uitgaat boven de wettelijke minimumeisen. Controleobject Object van de controle zijn de jaarstukken en daarmede tevens het financiële beheer van het desbetreffende jaar zoals uitgeoefend door of namens het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Waterland. Wettelijk kader Artikel 213 van de Gemeentewet (GW) schrijft voor dat de raad één of meer accountants aanwijst als bedoeld in artikel 393 eerste lid Boek 2 Burgerlijk Wetboek voor de controle van de in artikel 197 GW bedoelde jaarrekening en het daarbij verstrekken van een accountantsverklaring en het uitbrengen van een verslag van bevindingen. In het kader van de opdrachtverstrekking aan de accountant geeft de raad nadere aanwijzingen voor te hanteren goedkeuring- en rapporteringtoleranties. De accountant mag verwachten dat de gemeente inzichtelijk maakt welke wet- en regelgeving van toepassing is.
De raad heeft op 20 november 2003, gelet op artikel 213 GW en het Besluit accountantscontrole gemeenten, de Controleverordening gemeente Waterland vastgesteld. Het bij de controle te hanteren normenkader is als bijlage bij het onderhavige controleprotocol toegevoegd en zal als zodanig worden vastgesteld. Met dit controleprotocol stelt de raad nadere aanwijzingen vast die specifiek van toepassing zijn. Communicatie Ter bevordering van een efficiënte en doeltreffende accountantscontrole vindt periodiek (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant, de auditcommissie, het managementteam, de portefeuillehouder financiën, het financieel management, het college van burgemeester en wethouders en de raad (bijlage 3).
Pagina 3 van 19
Algemene uitgangspunten Zoals in artikel 213 GW is voorgeschreven is de accountantscontrole op de jaarrekening gericht op het afgeven van een oordeel over: de getrouwe weergave van de in de jaarrekening gepresenteerde baten en lasten en de activa en passiva; het rechtmatig tot stand komen van de baten en lasten en balansmutaties in overeenstemming met de begroting en met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen, waaronder gemeentelijke verordeningen; de inrichting van het financiële beheer en de financiële organisatie gericht op de vraag of deze een getrouwe en rechtmatige verantwoording mogelijk maken; het in overeenstemming zijn van de door het college van Burgemeester en Wethouders opgestelde jaarrekening met de bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te stellen regels bedoeld in artikel 186 GW (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten); de verenigbaarheid van het jaarverslag met de jaarrekening. Bij de controle zullen de nadere regels die bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden gesteld op grond van artikel 213, lid 6 GW, alsmede de uitgangspunten en standpunten van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de aanwijzingen en beroepsvoorschriften van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) bepalend zijn voor de uit te voeren werkzaamheden.
Onder rechtmatigheid wordt begrepen de definitie volgens het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) dat de in de rekening verantwoorde lasten, baten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen, dat wil zeggen "in overeenstemming zijn met de begroting en met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen, waaronder gemeentelijke verordeningen".
Pagina 4 van 19
Algemeen De accountant hanteert in de controle bepaalde toleranties en richt de controle daarop in. De accountant controleert niet ieder document of iedere financiële handeling, maar richt de controle zodanig in dat voldoende zekerheid wordt verkregen over het getrouwe beeld van de jaarrekening en de rechtmatigheid van de verantwoorde baten en lasten, balansmutaties en financiële beheershandelingen met een belang groter dan de vastgestelde goedkeuringstolerantie. De accountant richt de controle in op het ontdekken van belangrijke fouten en baseert zich daarbij op risicoanalyse, vastgestelde toleranties en deelwaarnemingen en extrapolaties. Goedkeuringstoleranties De goedkeuringstolerantie is het maximale bedrag dat de som van fouten in de jaarrekening of onzekerheden in de controle aangeeft, zonder dat de bruikbaarheid van de jaarrekening voor de oordeelsvorming door de gebruikers kan worden beïnvloed. De goedkeuringstolerantie is bepalend voor de oordeelsvorming, de strekking van de af te geven controleverklaring. In het hierna opgenomen schema zijn de goedkeuringstoleranties opgenomen zoals deze door de gemeente Waterland worden gehanteerd.
Goedkeuringstolerantie1:
Goedkeurende controleverklar ing
Controleverklarin g met beperking
Fouten in de jaarrekening
≤ 1%
> 1% < 3%
Onzekerheden in de jaarrekening
≤ 3%
> 3% < 10%
Benoeming fouten:
Controleverklaring van oordeelonthoudin g
Van materieel belang
Afkeurende controleverklar ing ≥ 3%
≥ 10% Van wezenlijk belang
De goedkeuringstolerantie komt overeen met het wettelijk minimum en is overeenkomstig de eisen van artikel 2 van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden. Deze toleranties zijn afzonderlijk van toepassing op de aspecten getrouwheid en financiële rechtmatigheid. Van de accountant wordt naast deze kwantitatieve benadering bij de weging van fouten en onzekerheden ook een kwalitatieve beoordeling verwacht (professional judgement). De raad kan de goedkeuringstolerantie lager vaststellen. Dat betreft dan een totale jaarrekening, of een deelverantwoording van een onderdeel, waarover een aparte accountscontrole wordt gevoerd. Het verlagen van de goedkeuringstolerantie zal als consequentie hebben dat de accountant sneller een niet goedkeurende verklaring zal afgeven en dat de hoeveelheid uit te voeren werkzaamheden zullen toenemen. Rapporteringstoleranties Naast de goedkeuringstoleranties wordt de rapporteringstolerantie onderkend. De rapporteringstolerantie(s) is een bedrag dat gelijk is aan of lager is dan de bedragen voortvloeiend uit de goedkeuringstolerantie. Bij overschrijding van dit bedrag vindt rapportering plaats in het verslag van bevindingen. Voor de rapporteringstolerantie is als maatstaf gesteld dat de accountant op het niveau van programma’s in de begroting elke fout of onzekerheid ≥ 10% van de goedkeuringstolerantie rapporteert.
1
De percentages zijn op basis van een % van de lasten, inclusief dotaties aan reserves
Pagina 5 van 19
De accountant maakt voor de controle op rechtmatigheid gebruik van het normenkader dat in dit controle protocol is opgenomen (bijlage 1). Het normenkader omvat de voor de accountantscontrole relevante regelgeving van hogere overheden en van de gemeente Waterland zelf en is limitatief gericht op: de naleving van wettelijke kaders, zoals die in het normenkader van de rechtmatigheidscontrole is opgenomen (bijlage 1). Dit uitsluitend voor zover deze directe financiële beheershandelingen betreffen of kunnen betreffen; de naleving van de volgende kaders: o de begroting; o financiële verordening ex artikel 212 GW; o de controleverordening ex artikel 213 GW; o onderzoeken doelmatigheid- en doeltreffendheid ex artikel 213a GW. overige kaders zoals opgenomen in de kolom het normenkader voor de “rechtmatigheidscontrole” (bijlage 2 van dit controleprotocol). Dit laatste voor zover van toepassing en uitsluitend voor zover deze directe financiële beheershandelingen betreffen of kunnen betreffen. Indien en voor zover bij de accountantscontrole materiële financiële onrechtmatige handelingen worden geconstateerd worden deze in de rapportage en oordeelsweging uitsluitend betrokken indien en voor zover het door de raad of hogere overheden vastgestelde regels betreft. Met andere woorden: interne regels van college naar ambtelijke organisatie c.q. collegebesluiten vallen daar buiten.
Uitzondering hierop vormen aanbesteding- en subsidieregels en mandaat- en delegatiebepalingen voor zover van belang voor de getrouwheidscontrole door de accountant. Voorts kunnen interne regels wel relevant zijn voor de nadere vaststelling van de invulling van “hogere” besluiten, maar deze regels zijn op zich geen object van onderzoek. Het is (over het algemeen) aan het college om een oordeel te vellen over de geconstateerde afwijkingen van lagere interne regels.
Bij de beoordeling van de jaarrekening maakt de accountant gebruik van de werkzaamheden die zijn uitgevoerd met betrekking tot de interne controle. Deze werkzaamheden worden gedeeld met de accountant en indien nodig afgestemd qua selecties en test aantallen. In gezamenlijk overleg met de accountant kan ook de scope en testaanpak van de werkzaamheden bijgesteld worden. De uitvoering van de interne controle werkzaamheden ondersteund zo een efficiënte controleaanpak van de accountant.
In de verordening ex. artikel 213 GW is in artikel 7 de volgende zinsnede opgenomen: “De accountant bespreekt voorafgaand aan de raadsbehandeling van de jaarstukken het verslag van de bevindingen met (een voor dit doel door de raad ingestelde vertegenwoordiging van) de raad”. In bijlage 3 is het communicatietraject nader uitgewerkt.
Tijdens en na afronding van de controlewerkzaamheden rapporteert de accountant hierna in het kort weergegeven als volgt: Managementletter (interim-controle) In de tweede helft van het jaar wordt door de accountant een zogenaamde interim-controle uitgevoerd. Over de uitkomsten van die tussentijdse controle wordt een verslag uitgebracht (managementletter) aan het college van Burgemeester en Wethouders en in afschrift aan de raad. Verslag van bevindingen Overeenkomstig de GW wordt omtrent de controle een verslag van bevindingen uitgebracht aan de raad en in afschrift aan het college van Burgemeester en Wethouders. In het verslag van bevindingen wordt gerapporteerd over de opzet en uitvoering van het financiële beheer en of de beheersorganisatie een getrouw en rechtmatig financieel beheer en een rechtmatige verantwoording daarover waarborgen.
Pagina 6 van 19
Uitgangspunten voor de rapportagevorm Gesignaleerde onrechtmatigheden worden toegelicht gespecificeerd naar de aard van het criterium (begrotingscriterium, voorwaardencriterium, etc.). Fouten of onzekerheden die de rapporteringstolerantie als bedoeld in onderdeel 1 van dit controleprotocol overschrijden, worden weergegeven in een apart overzicht bij het verslag van bevindingen. De accountant rapporteert ook over eventuele bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de door de gemeente gehanteerde geautomatiseerde informatieverzorging. Controleverklaring In de controleverklaring wordt op een gestandaardiseerde wijze, zoals wettelijk voorgeschreven, de uitkomst van de accountantscontrole weergegeven, zowel ten aanzien van de getrouwheid als de rechtmatigheid, uitmondend in een oordeel over de jaarrekening Deze accountantsverklaring is bestemd voor de raad, zodat deze de jaarrekening kan vaststellen die door het college van Burgemeester en Wethouders is opgesteld. In bijlage 4 worden de rapportagemomenten nader vastgelegd.
Pagina 7 van 19
Bijlagen
Pagina 8 van 19
In het navolgende overzicht is een inventarisatie gegeven van de in het kader van de rechtmatigheidscontrole voor de gemeente Waterland relevante algemene wet- en regelgeving. Dit overzicht moet als volgt worden gelezen: 1. in de eerste kolom wordt een algemene omschrijving gegeven die overeenkomt met de indeling van de programmabegroting; 2. in de tweede kolom wordt één en ander nader uitgewerkt naar de specifieke activiteiten welke onder zo’n programma kunnen vallen; 3. in de derde kolom wordt het taakveld beschreven welke dezelfde indeling volgt als van de programmabegroting inclusief de nummering zoals bepaald door de Informatie voor Derden (Iv3)-Informatievoorschrift structuur. 4. in de kolom wetgeving extern wordt de te toetsen algemene wet- en regelgeving aangegeven die direct een relatie heeft met het financieel beheer en de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente. De randvoorwaarden waarbinnen uitgaven (lasten) mogen worden aangegaan worden onder meer ontleend aan de begroting en de beheers verordening; 5. de meest gebruikelijke verordeningen en besluiten zijn in de laatste kolom opgenomen. Op de volgende pagina’s is het normenkader van gemeente Waterland weergegeven.
Pagina 9 van 19
Pagina 10 van 19
Pagina 11 van 19
Pagina 12 van 19
Pagina 13 van 19
Pagina 14 van 19
Pagina 15 van 19
Subsidiering Subsidieverordening oud papier Gedateerde weegbrieven en kwijtscheldingsbewijzen. Subsidieverordening gemeentelijke monumenten (opgenomen in de erfgoedverordening) Definitieve subsidievaststelling nadat de werkzaamheden zijn uitgevoerd, gereed gemeld en akkoord bevonden; Voorgeschreven aanvraagformulier met bijlagen (begroting, werkomschrijving, bouwtekeningen, naam en adres van uitvoerder); Gereed melding onder overleg van afrekeningen en betaalbewijzen; Uitbetaling nadat de werkzaamheden zijn gecontroleerd en akkoord bevonden en de definitieve vaststelling van de subsidie heeft plaatsgevonden. Algemene Subsidieverordening Aanvraag moet zijn voorzien van bijlagen (balans met toelichting, gelieerde rechtspersonen, voorgenomen en doorgevoerde wijzigingen van de statuten, bestuurssamenstelling, opgave van andere subsidiemogelijkheden die nog openstaan, oprichtingsakte, etc.); Termijnen voor aanvragen van de vaststelling (incl. financieel verslag en activiteitenverslag). Sociale zaken Handhavingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Waterland 2015 • Het college stelt periodiek, minimaal eens per 4 jaar, een plan vast voor de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de wet, waaronder de bestrijding van fraude en misbruik. • Het college maakt gebruik van middelen die de wet biedt om misbruik en oneigenlijk gebruik van de wet tegen te gaan.
• Het college vordert de kosten van de uitkering terug in gevallen van fraude, misbruik of oneigenlijk gebruik. • Het college kan aangifte doen bij het Openbaar Ministerie. • Als belanghebbende zijn verplichtingen niet of onvoldoende nakomt, verlaagt het college de uitkeringsnorm conform de afstemmingsverordening, legt hij een boete op bij het niet of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht en vordert de onterechte verstrekte uitkering terug. Het college maakt gebruik van de volgende overige instrumenten: • sociale recherche • verwerking misdragingen in het systeem (recidive) • maatregelgesprekken bij fraude • maatregelgesprekken bij niet verschijnen op afspraak of niet inleveren van PV • periodieke samenloop controle (Inlichtingenbureau) • pilot opsporen van fraude met big data (d.m.v. algoritme) Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Waterland 2015 • Bij gedragingen waardoor verplichtingen niet of onvoldoende worden nagekomen, kan het college een besluit nemen tot het opleggen van een verlaging van de uitkeringsnorm. Deze categorieën van gedragingen, de hoogte en duur van de verlaging zijn beschreven in de verordening. • Bij tekortschietend besef van verantwoordelijkheid, kan het college een besluit nemen tot opleggen van een verlaging van de uitkeringsnorm.
Deze categorieën van gedragingen, de hoogte en duur van de verlaging zijn beschreven in de verordening. • Bij zeer ernstige misdragingen wordt een verlaging opgelegd van de uitkeringsnorm.
Pagina 16 van 19
•
Het college heeft de bevoegdheid om de uitkering o.g.v. de IOAW of IOAZ tijdelijk of blijvend te weigeren, als de belanghebbende inkomen had kunnen verwerven.
Verordening verrekening bestuurlijke boete bij recidive gemeente Waterland 2015 Het college kan besluiten om bij een bestuurlijke boete wegens recidive gedurende een aantal maanden de boete met de beslagvrije voet te verrekenen. Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet gemeente Waterland 2015 • Het verzoek wordt ingediend middels een door het college vastgesteld formulier. • De hoogte van de toeslag wordt beschreven in de verordening. Re-integratieverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Waterland 2015 • Het college kan een voorziening beëindigen om redenen die zijn beschreven in deze verordening. • De soorten voorzieningen, doelgroep, duur en de maximale bedragen zijn beschreven in de verordening. • Het college stelt nadere regels ten aanzien van doelgroep, duur van de subsidie, de hoogte en de verplichtingen van bepaalde voorzieningen. Verordening individuele studietoeslag Participatiewet gemeente Waterland 2015 • De hoogte, periode en betaling van de toeslag staat beschreven in de verordening. Verordening loonkostensubsidie Participatiewet gemeente Waterland 2015 • De doelgroep en de wijze van loonwaarde bepaling staat beschreven in de verordening.
Onderwijs Verordening leerlingenvervoer gemeente Waterland 2014 Ouders zijn verplicht om wijzigingen die van invloed kunnen zijn op de verstrekte bekostiging onverwijld door te geven; Er kan bevestiging gevraagd worden van derden over de fysieke aanwezigheid van de leerling op school welke aangesloten wordt op de declaratie. Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Waterland 2016 Verplicht gesteld aanvraagformulier en bijlagen; Verplichte gegevensverstrekking door bevoegd gezag d.m.v. vastgesteld formulier; Bij de beslissing over de goedkeuring van een bouwplan stellen B&W eveneens vast of de feiten en omstandigheden ten tijde van de vaststelling van het programma, al dan niet ingrijpend zijn gewijzigd; Aanspraak op vergoeding van een voorziening vervalt, indien niet door de aanvrager voor 1 oktober van het jaar volgend op de vaststelling van het programma een bouwopdracht is verleend dan wel een koop-, huur- of erfpachtovereenkomst is gesloten en een afschrift daarvan niet voor 15 oktober daaropvolgend aan B&W is gezonden. Personeelszaken Aan uitbetaling van gelden of bij wijziging in bestaande financiële afspraken ligt een besluit ten grondslag. De vorm van dit besluit kan verschillen. Afhankelijk van de aard van het besluit betreft het een college besluit, een in mandaat genomen besluit of een declaratieformulier.
Pagina 17 van 19
Onderstaand is de overlegstructuur in een communicatiematrix vastgelegd: Overlegstructuur Auditcommissie
Aantal per jaar Minimaal 2
Toelichting Voorafgaand aan de accountantscontrole vindt een afstemmingsoverleg plaats tussen de auditcommissie en de accountant met de mogelijkheid om specifieke aandacht te laten besteden aan bepaalde posten of organisatieonderdelen. Verder bespreekt en evalueert de auditcommissie met de accountant de werkzaamheden en bevindingen van de accountant naar aanleiding van de interim en jaareinde controle en het concept verslag van bevindingen voorafgaand aan de raadsbehandeling van de jaarstukken.
Financieel management
Minimaal 3
Eventuele tussentijdse belangrijke bijstellingen/gebeurtenissen worden tussentijds teruggekoppeld aan de auditscommissie. De gemeentesecretaris en de concerncontroller zijn voor de accountant belangrijke gesprekspartners binnen de gemeentelijke organisatie. Bijeenkomsten: pre-audit gesprek, de bespreking van de bevindingen van interimcontrole (op basis van de concept managementletter) en de jaareinde controle (op basis van het concept rapport van bevindingen).
Management team
PM
Portefeuillehouder Financiën College van burgemeester en wethouders en gemeenteraad
2 PM
Daarnaast kan naar behoefte worden gekozen voor tussentijdse voortgangsgesprekken. Op verzoek zal de accountant nader overleg hebben met de teammanagers als verantwoordelijken voor de relevante primaire processen. Op verzoek zal de accountant verschijnen in het overleg van het directie en managementteam (DMT). Bespreking bevindingen interim-controle en jaareinde controle. Op verzoek zal de accountant verschijnen in de vergaderingen van college en gemeenteraad. De accountantsverklaring en het verslag van bevindingen worden in het college besproken met mogelijkheid om te reageren vóór de behandeling in de gemeenteraad
Pagina 18 van 19
De volgende standaard rapportagevormen worden onderkend: Beschrijving
Tijdstip
Inhoud
Managementletter dan wel verslag van bevindingen interimcontrole, uit te brengen uiterlijk 1 december van het boekjaar Verslag van bevindingen jaarrekening (gelijktijdig met het aanbieden van de jaarrekening aan de raad)
Na afronding van de interimcontrole.
Accountantsverklaring (gelijktijdig met het aanbieden van de jaarrekening aan de raad)
Na afronding van de controle van de jaarrekening.
Mogelijke risico’s, verbeter- en aandachtspunten betreffende de processen en procedures (beheersingsstructuur), beheersing specifieke subsidiestromen evenals overige van belang zijnde onderwerpen. Voortgang groeiproces invoering rechtmatigheid. Het gaat hierbij om bevindingen: fouten, onzekerheden m.b.t. de getrouwheid en rechtmatigheid (in relatie tot de controletoleranties) of de inrichting van het financieel beheer en van de financiële organisatie een getrouwe en rechtmatige verantwoording mogelijk maken. fouten, onzekerheden of verbeteringen op het gebied van verslaglegging rekening houdend met afgesproken rapporteringstoleranties. Het oordeel van de accountant over de mate waarin de gemeenterekening een getrouw beeld geeft i.o.m. verslaggevingsvoorschriften en voldoet aan de eisen van rechtmatigheid.
Na afronding van de controle van de jaarrekening
Gericht aan College
Raad
Raad
Uitgangspunten voor de rapportagevorm Gesignaleerde onrechtmatigheden worden toegelicht gespecificeerd naar de aard van het criterium (begrotingscriterium, voorwaardencriterium, etc.). Fouten of onzekerheden die de rapporteringstolerantie als bedoeld in paragraaf 1 van dit controleprotocol overschrijden, worden weergegeven in een apart overzicht bij het verslag van bevindingen. De accountant rapporteert ook over eventuele bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de door de gemeente gehanteerde geautomatiseerde informatieverzorging.
Pagina 19 van 19