CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

366-65 Memo splitsen stolp met behoud agrarische bestemming

Raadsvergadering 10 april 2025, gemeente WaterlandBij agendapunt: Eventuele moties n.a.v. debat WaterlandNatuurlijk-fractie over de splitsing van een stolpboerderij2.495 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

MEMO Aan

:

De gemeenteraad

Van

:

Wethouder Ton van Nieuwkerk

Datum

:

18 februari 2025

Betreft

:

Splitsen stolp met behoud agrarische bestemming

Aanleiding Tijdens de raadsvergadering van 30 januari 2025 is, naar aanleiding van een ingezonden brief (366-63), verzocht om een toelichting op de regelgeving omtrent de splitsing van stolpen. Hierbij is specifiek gevraagd naar de gemeentelijke en provinciale regelgeving en de juridische mogelijkheden om splitsing van stolpen toe te staan, met behoud van de agrarische bestemming. Deze memo biedt een overzicht van de relevante beleidskaders, juridische opties en sluit af met een conclusie en vervolgstappen om de gemeentelijke regelgeving omtrent het splitsen van agrarische stolpen te versoepelen. Beleidskader Vergunningsvrij - Mantelzorgwoning Indien sprake is van een zorgbehoefte, biedt het tijdelijk deel van het omgevingsplan regels voor mantelzorgwoningen. Het gebruik van een deel van een bestaande woning, een uitbouw of een bijgebouw voor mantelzorg is vergunningvrij (artikel 22.36, Bruidsschat). Bij het toelaten wordt door de gemeente beoordeelt of de mantelzorgwoning voldoet aan de bouwregels. Na het beëindigen van de mantelzorgsituatie dient het gebouw te worden teruggebracht naar de oorspronkelijke staat. Hoewel hiermee een tweede huishouden tijdelijk binnen de agrarische bestemming kan worden toegestaan, betreft dit geen formele planologische splitsing van de stolp.

Gemeentelijk beleid Gronden met de bestemming ‘agrarisch’ zijn primair bedoeld voor agrarische bedrijfsvoering. Wonen binnen deze bestemming is uitsluitend toegestaan in de vorm van een bedrijfswoning, die noodzakelijk is voor het functioneren van het agrarische bedrijf. Het splitsen van een stolp, die als bedrijfswoning fungeert, zou resulteren in de toevoeging van een tweede bedrijfswoning of een burgerwoning binnen agrarisch gebied. Dit is in strijd met de geldende bestemming. Het toevoegen van een burgerwoning kan de agrarische bedrijfsactiviteiten beperken omdat sprake moet zijn van een gezond woon- en leefklimaat voor de bewoners van de burgerwoning (voorbeeld: geluid- en geurnormen). Binnen huidig beleid is het echter wel mogelijk een aanvraag in te dienen voor de splitsing van een stolp met behoud van de agrarische bestemming, mits de milieuaspecten goed onderbouwd worden. Het college kan hiermee instemmen, op voorwaarde dat wordt aangetoond dat er sprake is van een aanvaardbaar milieu- en leefklimaat en dat omliggende agrariërs niet in hun bedrijfsvoering worden beperkt. In dit proces geldt verplichte participatie en heeft de raad een bindend adviesrecht. Mogelijkheden binnen het tijdelijke omgevingsplan (voorheen: het bestemmingsplan) A. Generatiewonen In het tijdelijk omgevingsplan wordt 'generatiewonen' toegestaan.

Generatiewonen betekent dat één of meer generaties samenwonen in een bestaande (bedrijfs)woning of woonschip en/of in de bijbehorende bouwwerken. Dit maakt het mogelijk om (zorg)taken binnen de familie te delen. Onder generaties verstaan we (over)grootouders, ouders, kinderen, kleinkinderen, broers en zussen. De bestaande (bedrijfs)woning of het woonschip wordt hierbij niet (planologisch) gesplitst. Deze regeling is bedoeld om in sociale en maatschappelijke behoeften te voorzien, zonder extra burgerwoningen in het buitengebied toe te laten. B. Inwoning Het tijdelijk omgevingsplan staat ‘inwoning’ toe. Er is sprake van inwoning als er ten behoeve van de bedrijfsvoering meer dan één huishouding woont in een woonhuis. De inwoning moet noodzakelijk zijn ten behoeve van de bedrijfsvoering en moet plaatsvinden binnen de bestaande bedrijfswoning. Inwoning is uitsluitend toegestaan na het verlenen van een omgevingsvergunning.

C. Meerdere woningen binnen één stolp Binnen de bestemming ‘agrarisch’ is een wijzigingsbevoegdheid opgenomen die specifiek voor locaties met de aanduiding 'specifieke bouwaanduiding – stolp' het onder bepaalde voorwaarden toestaat om binnen één stolp twee woningen te realiseren. Een voorwaarde is dat er geen sprake mag zijn van een onevenredige beperking van de ontwikkelingsmogelijkheden van aangrenzende bedrijven. Deze regeling is opgenomen ten behoeve van het behoud van stolpen. D. Wijzing t.b.v. een tweede bedrijfswoning Voor agrarische bedrijven met een omvang van meer dan 100 NGE, waar permanent toezicht noodzakelijk is, kan een aanvraag worden ingediend voor een tweede bedrijfswoning. De noodzaak hiervan voor de agrarische bedrijfsvoering moet worden aangetoond. De agrarische bestemming blijft hiermee behouden, en het betreft daarnaast een (planologische) splitsing. E. Wijziging naar wonen Bij beëindiging van de agrarische functie kan het agrarische bouwperceel en de bedrijfswoning worden gewijzigd naar een woonfunctie. Indien de bedrijfswoning zich in een stolp bevindt, wordt de agrarische bestemming gewijzigd naar ‘Wonen - Stolp’.

Voorwaarden hierbij zijn dat omliggende agrarische bedrijven niet mogen worden beperkt in hun bedrijfsvoering en daarnaast zijn de voorwaarden en criteria uit het Afsprakenkader Ontwikkeling Landbouw en Landschap Waterland-Oost (31 juli 2012) van toepassing. Er is dan geen sprake van behoud van de agrarische bestemming, maar wel van een (planologische) splitsing. Provinciaal beleid Sinds 1 januari 2025 is de omgevingsverordening op enkele onderdelen gewijzigd. De belangrijkste wijziging voor het landelijk gebied is het vervallen van het verbod op kleinschalige woningbouw in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Daarnaast is bepaald dat in een Beschermd Landschap maximaal 25 woningen per ontwikkeling mogen worden gerealiseerd. Op grond van artikel 6.18a van de OVNH2022 moet nieuwe woningbouw in of aan een kern of dorplint liggen. Daarnaast mag het plan de kernkwaliteiten van het Beschermd landschap (artikel 6.59a) niet aantasten. Voor stolpen in het landelijk gebied geldt zodoende geen verbod op splitsing, mits deze zich binnen of aan een kern of dorplint bevinden en de kernkwaliteiten van het Beschermd Landschap niet worden aangetast.

Juridische mogelijkheden Referentiecasus - regeling plattelandswoningen (Wabo) Tijdens de raadsvergadering op 30 januari 2025 werd een casus uit de gemeente Wormerland genoemd, waarbij een stolpboerderij is gesplitst in een bedrijfswoning en een plattelandswoning, terwijl de agrarische bestemming behouden bleef. Op deze locatie werd gebruikgemaakt van de regeling plattelandswoningen, die gebaseerd is op de ‘Wet plattelandswoningen’ die in 2013 in werking is getreden. In de Wabo was een plattelandswoning omschreven als een bedrijfswoning die bij een (voormalige) landbouwinrichting hoorde en wordt bewoond door een “derde” die niet bij de bedrijfsvoering is betrokken (artikel 1.1a Wabo). Het gaat dan om een landbouwinrichting waar uitsluitend of in hoofdzaak agrarische activiteiten plaatsvonden. Deze agrarische activiteiten konden bestaan uit het telen of kweken van landbouwgewassen. Maar ook het fokken, mesten, houden of verhandelen van landbouwhuisdieren of activiteiten die daarmee verband hielden vielen hieronder (artikel 1.1a, tweede lid Wabo). In het bestemmingsplan bleef de bestemming van de woning agrarisch. De woning kreeg wel een aanduiding als 'specifieke vorm van agrarisch: plattelandswoning'. Of de bestemming werd wel wonen, maar dan met een aanduiding als ´specifieke vorm van wonen - plattelandswoning’.

Het college kon bepalen dat een bedrijfswoning die voorheen tot een landbouwinrichting behoorde, door een derde mocht worden bewoond, ondanks de agrarische bestemming. Het instrument plattelandswoning (voormalige bedrijfswoning) gaat uit van de fictie dat de woning nog bij het bedrijf hoort, terwijl het door mensen wordt bewoond die niet langer met dit bedrijf verbonden zijn. Het bedrijf wordt daardoor niet belemmerd in zijn bedrijfsvoering en de bewoners hebben rechtszekerheid van legale bewoning en de mogelijkheid om hun woning te verkopen. Als een voormalige agrarische bedrijfswoning bestemd werd als plattelandswoning, maakte de woning in planologisch opzicht nog steeds deel uit van het agrarisch bedrijf, waardoor de plattelandswoning niet werd beschermd tegen de milieuemissie van deze inrichting. Het college moest wel nog steeds beoordelen of sprake was van een aanvaardbaar woon-en leefklimaat. Maar bij een plattelandswoning mocht het college sneller oordelen dat sprake was van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat dan bij een normale burgerwoning.

Regeling voormalige bedrijfswoning (Omgevingswet) De Omgevingswet bevat geen beschrijving meer van de plattelandswoning. Er is echter wel een regeling voor de voormalige bedrijfswoning, die van toepassing is op agrarische bedrijven maar ook op bedrijventerreinen en horecabedrijven (artikel 5.62 Besluit kwaliteit leefomgeving verder als Bkl). Hierin staat opgenomen dat als een omgevingsplan regels bevat over het geluid door een activiteit in de agrarische sector, een activiteit die plaatsvindt op een bedrijventerrein of in de horecasector, het omgevingsplan kan bepalen dat die regels niet gelden op het geluid door die activiteit op een geluidgevoelig gebouw dat eerder functioneel verbonden was met die activiteit. Artikel 5.85 Bkl regelt hetzelfde voor trillingen, artikel 5.89e Bkl voor slagschaduw en artikel 5.96 Bkl voor geur. De regeling is onder de Omgevingswet dus uitgebreider, omdat nu ook bedrijventerreinen en horecabedrijven eronder vallen. In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staat dat voor voormalige bedrijfswoningen andere regels kunnen gelden in relatie tot normale woningen. Omgevingsplan - voormalige bedrijfswoning Het omgevingsplan moet voorzien in een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, op basis van een integrale belangenafweging. In het omgevingsplan kunnen regels gesteld worden voor voormalige bedrijfswoningen.

Dit kan bijvoorbeeld door de voormalige bedrijfswoning in het omgevingsplan aan te duiden en hier regels aan te koppelen. Zo kan het omgevingsplan bepalen dat de waarden voor het geluid door een activiteit niet van toepassing zijn op het geluid door die activiteit op de voormalige bedrijfswoning (artikel 5.62 Bkl). Het is niet toegestaan om af te wijken van de omgevingswaarden voor luchtkwaliteit, dit in verband met de Europese richtlijn 2008/50/EG. Deze omgevingswaarden voor luchtkwaliteit zijn van toepassing op zowel reguliere woningen als op de voormalige bedrijfswoningen. Op basis van de regels van het omgevingsplan kunnen voormalige bedrijfswoningen ten opzichte van reguliere woningen dus minder bescherming krijgen in relatie tot het bedrijf waartoe ze voorheen behoorden. Wel moet in ieder geval bij en in de voormalige bedrijfswoning nog sprake zijn van een acceptabel woon- en leefklimaat. Het aanwijzen van een voormalige bedrijfswoning waarvoor de bescherming is uitgesloten of verminderd, gebeurt per specifiek geval na een belangenafweging. In het omgevingsplan worden de voormalige bedrijfswoningen dus afzonderlijk aangewezen. De gemeente kan beleid opstellen waarin aangegeven wordt wat aanvaardbaar is voor geluid, geur, trillingen en slagschaduw.

Tijdelijk deel omgevingsplan – voormalige bedrijfswoning In de overgangsfase tot 2032 moet de gemeente kiezen of het wel, niet of in aangepaste vorm de bruidsschatregels van het Rijk opneemt in het definitieve omgevingsplan. Deze bruidsschatregels kunnen themagewijs en gebiedsgericht worden gewijzigd. Op deze manier worden regels toegesneden op de lokale situatie. In de bruidsschat staan gebruiksregels opgenomen voor agrarische bedrijven in relatie tot hun voormalige bedrijfswoning. Dit is voor de onderdelen geluid, trillingen, geur en slagschaduw (artikelen 22.59, 22.87, 22.94 en 22.218 bruidsschat). Deze gebruiksregels zijn van toepassing als de voormalige bedrijfswoning geregeld is in het omgevingsplan of een omgevingsvergunning verleend is. Deze regels uit de bruidsschat gelden overigens niet voor bedrijven met een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit. Voor deze bedrijven staan de gebruiksregels in zowel de omgevingsvergunning als het (nu nog) tijdelijke omgevingsplan. Omgevingsvisie - voormalige bedrijfswoning In de gemeentelijke omgevingsvisie kan worden aangegeven wat het beleid in hoofdlijnen is voor voormalige bedrijfswoningen. Zo kan er in hoofdlijnen bijvoorbeeld worden aangegeven welke criteria er gelden voor het omzetten van bedrijfswoningen naar voormalige bedrijfswoningen.

Via de omgevingsvisie kan in hoofdlijnen worden bekeken of op deze locaties behoefte is aan woningen en of de hinder van het naastgelegen bedrijf aanvaardbaar kan zijn voor het woon- leefmilieu. Afhankelijk hiervan kunnen specifieke regels in het omgevingsplan worden gesteld. Omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit – voormalige bedrijfswoning In het omgevingsplan kunnen regels worden opgenomen voor voormalige bedrijfswoningen. Bij een aanvraag om een omgevingsvergunning voor de Omgevingsplanactiviteit zal het college moeten beoordelen of in en om de woning sprake zal zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Het college beoordeelt welke waarden voor geluid, geur, trillingen en slagschaduw acceptabel zijn en of omliggende activiteiten niet worden beperkt door vergunningverlening. Eventuele maatregelen voor een aanvaardbaar leefniveau kunnen als voorschriften in de vergunning worden opgenomen.

Argumenten huidige beleidslijn Er is sprake van regulering waar het gaat om het splitsen van (agrarische bedrijfs)woningen in met name het buitengebied en dus ook t.a.v. het splitsing van stolpen om de volgende redenen: • Het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving. • Het voorkomen van belemmeringen voor agrarische bedrijfsvoering. • Behoud van de agrarische functies/ agrarische bedrijven in het gebied. • Behouden van prikkel tot sanering van overtollige agrarische bebouwing bij bedrijfsbeëindiging. • Het voorkomen van verdere verstedelijking van het landelijk gebied, het behouden van open landschappen en het behoud van stolpen. • Het faciliteren van samenwonen van generaties op een perceel of in een (agrarische bedrijfs)woning. • Laagdrempelige mogelijkheid voor mantelzorg(woningen); vergunningsvrij of binnenplanse afwijking. Stolp - ingekomen brief De stolp in kwestie, eigendom van de inzender van de brief, bevindt zich aan een dorpslint, waardoor binnen het provinciaal beleid geen verbod geldt op het splitsen van de stolp waarbij sprake is van het toevoegen van een woning in het landelijk gebied. Binnen het gemeentelijk beleid geldt echter het volgende: Omdat het agrarische bedrijf wordt voortgezet, is de regeling voor wijziging naar de bestemming 'wonen' niet van toepassing.

Daarnaast heeft de stolp geen aanduiding 'specifieke bouwaanduiding – stolp', aangezien het een nieuw gebouwde stolp betreft (gebouwd na 1965). Daardoor is de regeling 'meerdere woningen binnen één stolp' niet van toepassing. Ook is de noodzaak voor een tweede bedrijfswoning niet aangetoond, waardoor ook deze optie niet benut kan worden. Gebruik kan echter wel worden gemaakt van de regeling ‘generatiewonen’, omdat in dit geval sprake is van het toevoegen van het huishouden van de zoon van de stolpeigenaren. Dit biedt een oplossing voor het sociaal-maatschappelijke aspect, maar omdat er geen sprake is van (planologische) splitsing, biedt deze regeling geen oplossing voor het economische aspect. Conclusie en vervolgstappen Het provinciaal beleid biedt ruimte voor de splitsing van stolpen in het landelijk gebied van de MRA. Dit is toegestaan als sprake is van een ‘voormalig agrarisch bedrijf’ of als er sprake is van een stolp binnen of aan een kern of dorplint onder de voorwaarde dat de kernkwaliteiten van het Beschermd Landschap niet worden aangetast. Binnen het gemeentelijke beleidskader zijn er echter beperkte mogelijkheden. Gronden met de bestemming ‘agrarisch’ zijn primair bedoeld voor agrarische bedrijfsvoering. Wonen binnen deze bestemming is uitsluitend toegestaan in de vorm van een bedrijfswoning, die noodzakelijk is voor het functioneren van het agrarische bedrijf.

Splitsing van een stolp, waarbij een burgerwoning wordt toegevoegd, is strijdig met de agrarische bestemming en kan beperkingen opleggen aan agrarische activiteiten vanwege milieueisen. Het huidige beleid biedt wel oplossingen voor het sociaal-maatschappelijke aspect, zoals de regeling voor generatiewonen of mantelzorg. Echter, omdat deze regelingen geen (planologische) splitsing betreffen, bieden ze geen oplossing voor het economische aspect. De Omgevingswet biedt mogelijkheden voor het aanwijzen van voormalige bedrijfswoningen, waarbij deze minder bescherming genieten tegen milieubelasting van omliggende agrarische activiteiten. Dit kan via het omgevingsplan worden geregeld en per specifieke situatie worden beoordeeld. De gemeente heeft de mogelijkheid om beleid op te stellen dat aangeeft onder welke voorwaarden voormalige bedrijfswoningen kunnen worden toegestaan en welke milieunormen daarbij acceptabel zijn. Het versoepelen van de huidige beleidslijn vereist echter een zorgvuldige afweging en onderzoek in het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (EFTAL).

Gezien het bovenstaande zal het college de volgende vervolgstappen zetten: • Onderzoeken of de regeling voor voormalige bedrijfswoningen wenselijk is voor de splitsing van stolpen en agrarische bedrijfswoningen, met behoud van agrarische bestemming. •

Zo ja, het opstellen van een gemeentelijk beleidskader voor voormalige bedrijfswoningen, waarin criteria voor geluids-, geur- en andere milieunormen worden vastgelegd.

Wij hebben deze notitie ter afstemming toegezonden aan de Provincie. Zij hebben echter nog geen reactie gegeven. Mochten zij met een reactie komen, dan zal deze mondeling door wethouder van Nieuwkerk aan de raad worden teruggekoppeld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Waterland&id=c02c143b-8f69-4a43-af5b-8ef63961666d