365-120 Bijlage 1 CONC_ruimtelijke onderbouwing
Tekst van het document
Onderbouwing inzake Vodafone mast ID 13716 Dorpsstraat 77a te Ilpendam
Page 1 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
INHOUDSOPGAVE 1.
INLEIDING .................................................................................................................................... 3
2.
WAT ZIJN ELEKTROMAGNETISCHE VELDEN? ................................................................ 3
3.
HOE WERKT EEN ANTENNE? ................................................................................................. 5 3.1 3.2
4.
LENGTE VAN ANTENNE VS. FREQUENTIE. .................................................................................. 5 HET BASISSTATION .................................................................................................................... 5
HET PLANNEN VAN EEN NIEUWE MAST ............................................................................. 6 4.1
SITE SHARING ............................................................................................................................ 7
5.
GEZONDHEID EN WELBEVINDEN ......................................................................................... 9
6.
DE MAST EN STORING AAN ANDERE APPARATUUR .................................................... 11
7.
HET NATIONAAL ANTENNEBELEID ................................................................................... 12
8.
BEGRIPPENLIJST ...................................................................................................................... 13
9.
JUSTIFICATIE ............................................................................................................................ 14
Page 2 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Inleiding
Een mobiele telefoon zet gesprekken om in radiofrequente elektromagnetische velden, ofwel radiogolven. Een radiogolf draagt als het ware de informatie die wordt verstuurd, bijvoorbeeld spraak, muziek of beelden. De radiogolven worden vervolgens via de lucht naar de dichtstbijzijnde antenne gestuurd, het basisstation. Het basisstation is verbonden met de telefooncentrale van het mobiele netwerk. Uiteindelijk belanden de gesprekken via een centrale bij degene die we bellen.
Telefooncentrale vaste netwerk Telefooncentrale mobiele netwerk
basisstation
Wat zijn elektromagnetische velden? Elektromagnetische velden komen overal op aarde voor en planten zich voort met de snelheid van het licht. Elektromagnetische velden veranderen voortdurend in sterkte. Het aantal veranderingen in het elektromagnetische veld per seconde (het aantal trillingen of golven) noemen we de frequentie van het veld. De frequentie wordt uitgedrukt in Hertz. Eén Hertz is één trilling per seconde, 50Hz zijn dus 50 trillingen per seconde. De sterkte van het veld wordt doorgaans aangegeven in Volt per meter (V/m). Watts per vierkante meter (W/m 2) wordt ook wel gebruikt. Als we het over radiocommunicatie en radiogolven hebben, dan hebben we het over het frequentiegebied tussen de 9 kHz en 300 GHz. Bij hogere frequenties komen we in het gebied van de infrarood,- ultraviolette-, röntgen,- en gammastraling. Voor publieke mobiele communicatie liggen de gebruikte frequenties ongeveer tussen 800MHz en 60GHz (de hoogst gebruikte frequenties van tientallen GHz worden gebruikt voor microgolfverbindingen).
Page 3 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Page 4 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Hoe werkt een antenne? De werking van een antenne voor mobiele netwerken is te vergelijken met die van een zaklamp. De lichtbundel bij een zaklamp schijnt naar voren. Vlak voor de lamp is het licht het sterkst, verder weg wordt het licht steeds zwakker. Des te verder je wilt schijnen, des te krachtiger de lichtbron moet zijn. Een antenne voor mobiele netwerken zendt de elektromagnetische velden vooral horizontaal in een vlakke schijf uit. Vlak voor de antenne is het elektromagnetische veld het sterkst; verder weg neemt de “energie” van de radiogolven in sterkte af (kwadratisch). Onder de antennes zijn er nauwelijks elektromagnetische velden. Hoe verder de antenne moet kunnen reiken, hoe hoger het vermogen en/of de antennehoogte moet zijn.
1.1 Lengte van antenne vs. frequentie. De benodigde lengte van antennes voor mobiele netwerken wordt bepaald door de gewenste antenneversterking (bundeling van het elektrische veld) en de gebruikte zendfrequentie. Of beter: de gebruikte golflengte. Des te groter de gewenste antenneversterking (meer bundeling van het veld in het verticale vlak) des te langer zal de antenne moeten zijn. Elektrisch gezien ziet het zendsignaal de lengte van de antenne in verhouding tot de golflengte van het uitgezonden signaal. Dus: des te hoger de frequentie, des te korter de golflengte, des te korter kan de antenne in werkelijkheid zijn. De antennelengte is doorgaans 2.8m, 2.1m en 1.4m.
1.2 Het basisstation Voor mobiele communicatie is een mobiele telefoon nodig en een netwerk van basisstation. Een basisstation bestaat uit een apparatuurkast en een antennesysteem, dat kan zenden en ontvangen. Tijdens het bellen maakt de mobiele telefoon contact met een basisstation (antenne-opstelpunt). Dit station zendt de opgevangen data vervolgens via het vaste kabelnetwerk door naar bijv. een vast telefoonnummer, iemands mobiele telefoonnummer of een IP adres. Elke antenne heeft een beperkt bereik. De antenne van elk basisstation bestrijkt dus maar een klein gebied (het zogeheten ‘verzorgingsgebied’ of cel) met een straal van circa 100m in
Page 5 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
een grote stad tot 10 km in vlakke landschappelijke gebieden. Het bereik is dus zeer afhankelijk van verschillende factoren o.a. landschapstructuur, bevolkings- en bebouwingsdichtheid. Het bereik van de antenne is ook afhankelijk van de frequentie en natuurlijk de hoogte van het antenne opstelpunt. Des te hoger de frequentie, des te kleiner het bereik. Een basisstation met een frequentie van 2100MHz heeft dus een kleiner bereik dan een basisstation dat werkt op 900MHz. Hoe hoger de frequentie, des te meer opstelpunten er nodig zullen zijn om een dekkend netwerk te bouwen. De hoogfrequente banden 1800 2100 en 2600MHz zijn de capaciteitslagen voor Vodafone Des te hoger de antenne wordt opgesteld, des te groter het bereik of de cel van dat basisstation. De antennehoogte kan niet te hoog worden gekozen omdat een basisstation een beperkt aantal gespreken kan verwerken. De grootte van de cel dient dus zodanig te zijn dat aan het aanbod van gesprekken in het dekkingsgebied van de cel kan worden voldaan en zijn er meer antennes nodig in gebieden waar zich veel mensen bevinden, bijvoorbeeld in steden. De hoogte van de antennemasten is doorgaans 25...39.9meter. Om in het hele land mobiel te kunnen bellen zijn veel verzorgingsgebieden en dus veel basisstation nodig. Om er voor te zorgen dat iedereen overal bereikbaar is, staan er in het hele land antennes.
Het bereik van de ene antenne overlapt dat van een andere dichtstbijzijnde antenne een beetje. Een telefoongesprek kan hierdoor doorgaan, terwijl de beller zich verplaatst, omdat het gesprek wordt overgedragen van de ene naar de andere antenne. De telefoon kiest telkens voor de dichtstbijzijnde/sterkste signaal. De mobiele netwerkoperators delen waar mogelijk antennelocaties, zodat het aantal antenne opstelpunten zoveel mogelijk beperkt kan blijven.
Het plannen van een nieuwe mast De Nederlandse overheid stelt bij het verlenen van de netwerklicenties of vergunningen, minimum kwaliteitseisen aan het netwerk voor wat betreft dekking en capaciteit (aantal gelijktijdig bellende mobiele gebruikers). Om aan deze eisen te voldoen en tegelijkertijd de groei van het gebruik van mobiele communicatie op te vangen, moet het netwerk steeds verder worden uitgebreid. In de bijlage (vanaf pagina 15) wordt nader ingegaan op de locatie(s) waar Vodafone een antenne mast zou willen plaatsen ten behoeve van haar mobiele netwerk. Hier zal nader worden ingegaan en toegelicht op o.a., het te bedekken gebied, de optimale locatie, de verschillende opties, gevolgen indien het opstelpunt wordt gebouwd en eventuele foto’s van de locatie(s). Hoewel in het verleden frequenties werden vrijgegeven of geveild waarop met slechts een door de overheid aangewezen technologie mocht worden uitgezonden (bijvoorbeeld alleen GSM in de 900MHz band) staat het de telecombedrijven nu vrij elke technologie te gebruiken op de verkregen frequenties zolang het netwerk maar een openbaar publiek netwerk is dat toegankelijk is voor iedereen. Zodoende kunnen telecombedrijven beslissen om het nieuwe 4G netwerk te gaan uitrollen op 1800MHz dat voorheen alleen bedoeld was voor GSM (2G).
Elke technologie heeft zijn eigen karakteristieken qua bereik, capaciteit en datasnelheden waarbij opgemerkt wordt dat de capaciteit en datasnelheid van mobiele technieken door de tijd heen alleen maar groter wordt. De vraag naar hogere mobiele datasnelheden neemt door het mobiel internet gebruik toe en dus ook het aantal opstelpunten; het werkt elkaar in de hand.
Page 6 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Het plannen van een nieuw opstelpunt tot en met de realisatie is een relatief gecompliceerd proces met vooral een heel lange doorlooptijd. Er moet rekening worden gehouden met het realiseren van bedekking en voldoende (bel)capaciteit. De verbindingen moeten van voldoende kwaliteit zijn. Er moet daarbij rekening worden houden met de invloed van onder meer bebouwing op het gedrag van radiogolven. Een radioplanner is een specialist die, rekening houdend met bovenstaande eisen, locaties voor nieuwe masten bepaalt. Hij/zij gaat hierbij als volgt te werk: •
•
•
Behoeftebepaling Hij of zij bepaalt in eerste instantie het bedekkingsgebied en de vereiste (bel)capaciteit. Dit gebeurt op basis van behoefte. Deze behoefte wordt vooral bepaald uit demografische gegevens en verkeersvoorspellingen. Zo is op de Veluwe radiobedekking zeker gewenst, maar veel belcapaciteit is niet vereist. In stadcentra en bedrijfsterreinen, langs het spoor voor treinreizigers en specifieke (indoor) klantvraag, groot publiek Events, of openbare gelegenheden bijv. stationshallen bijvoorbeeld, is vaak een hogere kwaliteit vereist en vooral veel (bel) capaciteit. Als de behoefte is bepaald, worden van het betreffende gebied potentiële locaties voor bestaande masten in kaart gebracht. Als deze bestaande masten geen uitkomst bieden moet een nieuwe locatie worden gezocht. De radioplanner werkt hierbij samen met een specialist in het verwerven van nieuwe locaties, ‘de verwerver’. Er worden zoveel mogelijk alternatieven bepaald. Het betreffende gebied wordt bezocht, om de bebouwing, de plaatsingsmogelijkheden voor antennes en andere fysieke omstandigheden te inventariseren. Op basis van de behoefte en de locaties worden de eindresultaten met behulp van software programma’s. Deze IT middelen bevatten nauwkeurige modellen die het gedrag van radiogolven op basis van de omgevingsfactoren voorspellen.
Hieruit volgt een gedetailleerd en nauwkeurig overzicht hoe de locaties in het netwerk presteren. Het beste alternatief wordt uiteindelijk hiermee bepaald.
Bij het zoeken naar goede locaties worden dus altijd bestaande masten in beschouwing genomen, ook als deze bestaande opstelpunten van concurrerende aanbieders zijn. De mobiele operators werken hierbij samen en maken gezamenlijk afspraken over het delen van elkaars opstelpunten. Kosten en esthetische aspecten van masten zijn voor alle betrokkenen de drijfveren om op dit punt samen te werken. Ook andere voor de hand liggende alternatieven worden altijd meegenomen. Zo zijn er regelmatig mogelijkheden in masten van het C2000 netwerk (het netwerk van de openbare orde en veiligheidsdiensten).
1.3 Site sharing Operators zijn aan elkaar verplicht om akkoord te geven voor het plaatsen van een antenne op een bestaand opstelpunt in dien dit natuurlijk technisch past of mogelijk is. Netwerkoperatoren werken zo veel mogelijk samen om opstelpunten te delen. Deze voornemens zijn ondertekend door alle netwerkoperators. Wanneer een van de operators een mastlocatie realiseert en deze ter beschikking stelt aan de andere operators spreken we over site sharing. In verband met site share zal de hoogte van de mast worden bepaald door de omgeving en het aantal operators. De hoogte van de onderste antenne moet in elk geval hoger zijn dan het hoogste object (bijvoorbeeld bomen of gebouwen) in de omgeving. Bij meerdere operators in een mast, neemt men een onderlinge afstand tussen de antennes van 1 meter in de lengte richting in acht. Zie onderstaande afbeelding.
Page 7 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Page 8 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Gezondheid en welbevinden Een veel gestelde vraag van mensen die in de buurt van een antenne wonen is: kunnen de elektromagnetische velden van een antenne van invloed zijn op mijn gezondheid? Elektromagnetische velden, ook wel radiogolven genoemd, zijn heel gewoon. Iedereen wordt op elk moment van de dag blootgesteld aan elektromagnetische velden van natuurlijke en kunstmatige bronnen. Ze worden al meer dan 100 jaar gebruikt voor allerlei toepassingen. De meest bekende en eerste toepassing was radio, rond 1900. Tegenwoordig vinden we het gebruik van radiogolven in legio toepassingen: televisie, walkietalkie, 27MHz ‘bakkies’, antidiefstalpoortjes in winkels, allerlei draadloze afstandsbedieningen (autoalarmen en vergrendelingen, garagedeuren, zonneschermen enz.), draadloze koptelefoons, Wireless LAN (WiFi), GPS, mobiele telefonie, Bluetooth, RADAR, marifoon, satelliet communicatie, chiplezers van huisdieren, parkeersensoren op auto's, contactloze toegangsbadges tot gebouwen, magnetronovens enz. Het is niet meer weg te denken uit de maatschappij. Minder bekend is dat radiogolven ook worden toegepast in de medische sector en in de industrie (bijvoorbeeld voor het lassen van kunststof).
Er zijn slechts een aantal effecten op het menselijk lichaam vastgesteld na 50 jaar intensief wetenschappelijk onderzoek dat optreedt als hoge niveaus van elektromagnetische velden worden overschreden. Deze effecten zijn voor de gebruikte frequenties voor mobiele telecommunicatie: • opwarming van het lichaam voor de frequenties 700MHz tot en met 2600MHz welke gebruikt worden door de radio basisstation. • opwarming van de huid voor de gebruikte frequenties van de microgolfverbindingen tussen basis stations onderling (18GHz tot en met 60GHz). Op basis van deze effecten zijn er door wetenschappelijke instellingen en overheidsinstanties in en buiten Europa zogenaamde ‘blootstellingslimieten’ vastgesteld. Deze blootstellingslimieten zijn vastgestelde maximaal bruikbare niveaus van radiogolven. Het gebruik van radiogolven onder deze niveaus is veilig, nl. zonder schadelijke en nadelige effecten. De meest gehanteerde richtlijn voor blootstelling aan elektromagnetische velden afkomstig van antennes is opgesteld door de ‘International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection’ (ICNIRP), een onafhankelijke organisatie die onderzoek doet naar blootstelling aan radiogolven en waarbij ook Nederland is aangesloten. Deze door de ICNIRP 1 vastgestelde normen zijn overgenomen door de Nederlandse Gezondheidsraad waaraan Vodafone zich conformeert..
De ICNIRP blootstellingslimieten hanteren een veiligheidsmarge van 50. Dat betekent dat bij het opstellen van de richtlijn de maximaal toelaatbare waarden 50 maal strenger zijn gesteld dan het feitelijke grensniveau. Dit feitelijke grensniveau is het niveau waarbij een klein warmte effect is gemeten in het menselijke lichaam tussen 0,1 en 0,5 graden Celsius. Het varieert per proefpersoon en locatie in het lichaam en de verschillende organen omdat de elektrische eigenschappen van de organen en delen van het lichaam sterk onderling verschillen. Ook verschilt de warmteregulatie per persoon. De maximum vastgestelde blootstellingsniveau’ s liggen dus een factor 50 onder dit waargenomen warmte effect, waarbij wordt aanvaard dat een maximaal warmte effect van 1 graad Celsius volledig acceptabel is. Bij het nemen van een warme douche bijvoorbeeld is het warmte effect vele malen groter maar het lichaam kan dit perfect compenseren. De veldsterkte van elektromagnetische velden wordt in het algemeen uitgedrukt in Volt per meter (V/m). De uiteindelijke limieten die zijn vastgesteld, zijn gegeven in onderstaande tabel.
Page 9 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Freq. band (MHz) 700 800 900 1400 1800 2100 2600 3500
werknemers 79V/m 84V/m 91V/m 114V/m 127V/m 137V/m 137V/m 137V/m
Publiek 36V/m 39V/m 42V/m 52V/m 58V/m 61V/m 61V/m 61V/m
Voor de microgolffrequenties wordt een blootstellingslimiet vastgesteld van 10Watt per vierkante meter. Deze wordt bijna nooit overschreden als men direct, dicht voor de schotelantenne staat. Bij het ontwerp en de bouw van nieuwe vrijstaande masten wordt te allen tijde aan de regelgeving met betrekking tot deze blootstellingslimieten voldaan. Dat betekent dat de opstelling van antennes en de uitgezonden vermogens zodanig worden gehanteerd dat op publiekelijk toegankelijke plaatsen de sterkte van de radiogolven altijd onder de blootstellingslimieten blijft. In de praktijk is dit altijd ver onder de ICNIRP blootstellingslimiet. Voor verreweg de meeste opstelpunten bedraagt de veldsterkte op publiekelijk toegankelijke plaatsen zoals straatniveau, ongeveer 0,1…2 V/m dicht in de buurt van de antenne, waarbij 2V/m uitzonderlijk is. De overheid neemt regelmatig steekproeven door van een aantal willekeurige basisstations de veldsterktes te meten. Of op aanvraag van, meestal ongeruste, omwoners; zie hiertoe www.antenneregister.nl Antennes zenden in een vlakke horizontale bundel die nauwelijks naar beneden uitwaaiert, net als bijvoorbeeld een zaklantaarn. Recht voor de antenne is de veldsterkte daarom altijd vele malen groter dan onder de antenne. Recht onder de antenne (naar beneden) zendt een antenne minder dan een half procent van zijn totale vermogen uit.
Als gevolg daarvan is in de richting van mensen die direct onder een antenne wonen of werken de veldsterkte op het dak 30 tot 100 maal lager dan de ICNIRP-limiet. Dat komt doordat de antennes enkele meters boven het dak worden gemonteerd en de energie in een horizontale bundel wordt uitgezonden. Daarnaast is door de afschermende werking van het dak de veldsterkte in een gebouw onder de antenne nog veel lager dan direct op het dak. Dit resulteert in een veldsterkte onder de antenne die een factor in de orde van honderden lager ligt dan de ICNIRP blootstellingslimieten. Als vuistregel kan aangehouden worden dat in de vrije ruimte de minimale afstand tot een antenne in de hoofdbundel 3 meter moet zijn en daarbuiten 0,5 meter. Eén en ander afhankelijk van de gebruikte zendvermogens.
Antennebundel van een antenne op een gebouw. De gestippelde lijn rond de antenne geeft een idee van de ICNIRP blootstellingslimiet.
Page 10 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Voor de beroepsbevolking die betrokken is bij de aanleg en het onderhoud van de masten geldt een iets minder strenge blootstellingslimiet. Soms worden de zenders van een antenneinstallatie uitgeschakeld als onderhoudspersoneel aan de antennes moet werken, of zeer dicht in de buurt van de antennes. Dit geldt ook voor niet direct bij de aanleg en het onderhoud van de antennes betrokken beroepswerkers, bijvoorbeeld dakdekkers. Zij zijn op de hoogte van de richtlijnen van veilig werken. Zij maken gebruik van een Risico Inventarisatie Evaluatie (RIE) om eventuele onveilige situaties te onderkennen. Is zo’n situatie onderkend dan regelen de beroepswerkers en Vodafone onderling de tijdstippen waarop de zenders worden uitgeschakeld en er dus veilig gewerkt kan worden. Om een idee te geven: dit komt op duizenden opstelpunten van Vodafone jaarlijks slechts enkele keren voor.
De mast en storing aan andere apparatuur Storing door een basisstation voor mobiele communicatie op computers, radio & televisie, medische apparatuur (pacemakers, hoortoestellen) en elektrische apparatuur in bijvoorbeeld voertuigen zijn vrijwel uitgesloten door afstemming via de zogenaamde EMC-normen. EMC staat voor: Electro Magnetische Compatibiliteit. Fabrikanten van elektronische apparatuur zorgen dat de apparatuur die zij leveren voldoet aan deze norm. De norm stelt een grenswaarde voor de elektrische veldsterkte vast. De apparatuur moet tijdens blootstelling aan radiogolven met een waarde onder deze norm functioneel in orde blijven. De richtlijnen en normen zijn Europees geregeld. Veel Europese leveranciers kennen deze normen en houden zich daaraan. Buiten Europa is dit niet altijd het geval. De overheid heeft een onafhankelijke instantie aangewezen voor het toezicht en handhaving van de regelgeving. Deze onafhankelijke instantie is de Rijksdienst Digitale Infrastructuur (RDI) (voorheen het agentschap telecom), een onderdeel van het Ministerie van EZ. Met name houdt zij toezicht op de import van elektronische apparatuur door deze apparatuur technisch te onderzoeken. Daarnaast houdt het RDI toezicht op de zogenaamde ‘Notified Bodies’, keuringsinstanties die leveranciers kunnen benaderen voor het op eigen initiatief laten testen van de immuniteit van hun apparatuur.
Bij de huidige veldsterktes in woon,- of verblijfruimtes in de nabijheid van basisstations is het vrijwel uitgesloten dat zich storingsproblemen met medische of andere elektrische of elektronische apparatuur voordoen als deze voldoet aan de Europese immuniteitsrichtlijnen. Omdat medische implantaten, zoals insulinepompjes, pacemakers en andere stimulatoren, aan strengere wettelijke eisen moeten voldoen dan andere medische apparatuur is de kans op storingen bij dergelijke apparaten, met de bijbehorende gezondheidsproblemen, nog kleiner. Treedt er toch een storing op, dan kan het RDI optreden als onafhankelijk intermediair. Zij onderzoekt de storing en zij kan de partij aanwijzen die maatregelen moet treffen om de storing op te heffen (of de maatregelen bekostigt).
Page 11 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Het Nationaal Antennebeleid De Nederlandse overheid heeft, zoals reeds eerder vermeld, eisen gesteld aan de kwaliteit en capaciteit van de mobiele netwerken. De stormachtige groei in het gebruik van ICT en mobiele communicatie in het bijzonder toont aan dat dit een ontwikkeling is die in een brede maatschappelijke behoefte voorziet. Burgers en bedrijven hechten groot belang aan een ruime beschikbaarheid en goede toegankelijkheid van deze voorzieningen. De Nederlandse overheid zet zich sinds het begin van de jaren '90 in voor het tot stand komen van beleid dat is toegesneden op een maatschappelijk verantwoorde ontwikkeling van de "ICT-maatschappij". In 1994 werd het "Actieplan Elektronische Snelwegen" vastgesteld. In juni 1999 is het actieplan in een breder kader geplaatst, sterk uitgebreid en geactualiseerd, in de vorm van de kabinetsnota "De Digitale Delta". Kernpunt van "De Digitale Delta" is, dat het benutten van de nieuwe mogelijkheden van de ICT essentieel is voor onze welvaart en ons welzijn. Met de nieuwe mogelijkheden die de ICT biedt, kan de marktsector haar concurrentiekracht versterken, kan de overheid haar dienstverlening aan burgers en bedrijven verbeteren en staan de burger nieuwe middelen ter beschikking voor communicatie en informatievergaring.
Eén van de pijlers van het ICT-beleid is de (tele)communicatie infrastructuur die immers de basis vormt voor alle informatieverkeer. De ambitie van het kabinet op dit punt is, dat Nederland een eerste klas, betaalbare, toegankelijke en betrouwbare communicatie infrastructuur heeft en houdt. Het kabinetsbeleid met betrekking tot de telecommunicatie-infrastructuren is vastgelegd in de kabinetsnota "Netwerken in de Delta" van april 2000. In deze nota is onder andere vastgelegd dat voor het plaatsen van antenne-installaties ten behoeve van de benodigde draadloze netwerken een nader conditionerend en faciliterend kabinetsbeleid zal worden uitgewerkt. Dit beleid, het Nationaal Antennebeleid, heeft tot doel ‘om binnen duidelijke kaders van volksgezondheid, leefmilieu en veiligheid het stimuleren en faciliteren van voldoende ruimte voor antenne-opstelpunten’.1 Een onderdeel van het Nationale Antennebeleid is de "Gedragslijn antennes op rijks objecten". Deze gedragslijn regelt de mogelijkheid om objecten in eigendom van de overheid in beginsel voor het opstellen van antenne-installaties beschikbaar te stellen.
1
LJN BR 5664
Page 12 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Begrippenlijst GSM: Global System for Mobile communication (2G). Ook bekend onder de tweede generatie mobiele netwerken. LTE: Longterm Evolution (4G). De vierde generatie mobiele telecommunicatie systemen. Waar tijdens de ontwikkeling van dit systeem de nadruk op een mobiel datanetwerk lag, was in tegenstelling tot GSM spraak het uitgangspunt tijdens de ontwikkeling van deze standaard. 4G technologie heeft veel gelijkenissen met WiFi, de draadloze computernetwerken voor thuis en kantoorgebruik. 5G: De vijfde generatie mobiele telecommunicatie systemen, hoge snelheid voor data.
Page 13 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Justificatie Bijlage: het specifieke deel Vodafone 13716 Ilpendam Dorpsstraat 77a te Ilpendam. Kadastraal: Waterland, Sectie H, nummer 575 Radiotechnische en ruimtelijke motivering 1. Inleiding extra opstelpunt 13716 te Ilpendam De dekking in Ilpendam is niet goed op dit moment, en Vodafone wil dit graag verbeteren. Daarom wil Vodafone een nieuw opstelpunt realiseren. Hoe meer mensen gebruik maken van het mobiele netwerk, hoe meer opstelpunten er nodig zijn om aan de behoefte en vraag te kunnen beantwoorden. Bij bestaande opstelpunten worden om die reden de antenne installaties vervangen voor de nieuwste technologieën. Naast het realiseren van een dekkend netwerk is dus ook de capaciteit een belangrijke reden.
Dekking & capaciteit Mobiele bereikbaarheid is uiteraard essentieel voor de klanten van Vodafone zelf maar zeker ook voor hulpdiensten (zoals alarmnummer 112). Vooral op het gebied van data is een goede dekking dan erg belangrijk; hulpdiensten maken tegenwoordig veelvuldig gebruik van data-apparatuur die bij verminderde dekking niet goed functioneert. In sommige (levensbedreigende) situaties kan dit zelfs gevaarlijk zijn. Vodafone dient te voldoen aan de opgelegde verplichtingen vanuit de Rijksoverheid, die met het verstrekken van de recente vergunningen zijn gesteld. Een belangrijke verplichting is de dekkingseis, waarbij Vodafone op 98% van de oppervlakte van elke Nederlandse gemeente mobiele dekking moet realiseren én moet voldoen aan de gestelde normen voor de minimale snelheid die daarbij moet worden aangeboden aan consumenten en bedrijven. Om aan deze eisen te voldoen en tegelijkertijd de groei van het gebruik van mobiele communicatie op te vangen, moet het netwerk steeds verder worden uitgebreid. Dat gebeurt door het plaatsen van nieuwe opstelpunten (verdichting van het netwerk) maar ook door het vervangen van oude antenne installaties door antennes conform de nieuwste technologieën.
Page 14 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Huidige dekking Op onderstaande radioplots is te zien hoe de mobiele dekking in het gebied eruit ziet met en zonder het antenne opstelpunt in Ilpendam. Zonder opstelpunt 13716
Met opstelpunt 13716
Page 15 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Legenda
De kleuren op de kaart kunnen als volgt gelezen worden: - Groen en blauw betekenen dat er een erg slechte tot slechte dekking van het gebied is. - Geel betekent dat er een matige dekking is. - Oranje betekent dat er een redelijke dekking is. - Rood en paars betekenen dat er een goede tot zeer goede dekking is. - Kleurloos betekent dat er helemaal geen dekking is.
Zoekgebied zoekgebied site 13716.
Details zoekcirkel. Om de dekking en capaciteit te verbeteren zodat voldaan wordt aan de licentieplicht in dit gebied wil Vodafone in de radiotechnisch aangegeven zoekcirkel een nieuw opstelpunt realiseren die constructief sterk genoeg is om van de 3 operators alle voor de licentieplicht benodigde configuraties te kunnen dragen. Zoekgebied nummer 13716.
Page 16 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Alternatievenonderzoek Het middelpunt van de zoekcirkel is het radiotechnisch meest geschikte punt om een nieuw opstelpunt op te richten in relatie tot het zoekgebied en het bestaande netwerk er omheen. In de praktijk komt het eigenlijk nooit voor dat een opstelpunt daadwerkelijk op dit middelpunt gebouwd kan worden. Daarom wordt middels een zoekcirkel een gebied aangegeven waarbinnen het radiotechnisch nog mogelijk is om het zoekgebied op te lossen en het bestaande netwerk niet te storen. Immers indien opstelpunten te dicht op elkaar staan gaan ze juist met elkaar storen. Dit heet interferentie, waarover eerder al is gesproken in deze onderbouwing Een nieuw opstelpunt moet daarom IN de cirkel staan. Vergunningsvrij op gebouwen en andere hogere objecten Vodafone zoekt in de zoekcirkel ter plaatse naar geschikte opties om een antenne opstelpunt te plaatsen. Allereerst wordt altijd gekeken naar vergunningsvrije mogelijkheden. Dit zijn antenne opstelpunten op bestaande gebouwen of andere hoge objecten, zoals bestaande telecommasten of C2000masten of hoogspanningsmasten. In geval van gebruik van een reeds bestaande telecommast van een andere operator heet dit sitesharen. De mast dient dan wel technisch constructief geschikt te zijn qua draagkracht. En radiotechnisch geschikt te zijn, d.w.z. hoog genoeg om antennes te laten stralen.
Een bestaande telecom mast van 25 meter is te laag om op te sitesharen daar de antennes van de sharende operator dan onder de 20 meter uit zullen komen. De voorwaarde die bij vergunningsvrije opties gelden is dat de bestaande objecten IN de zoekcirkel liggen en een hoogte hebben van minimaal 20 meter. Voor gebouwen houdt dat in dat er minimaal 3 verdiepingen incl. liftopbouw of 4 verdiepingen moeten zijn. De antennes komen dan op het dak van een gebouw te staan. Deze minimale radiotechnisch benodigde hoogte van 20/25 meter c.q. 4 laags gebouwen is noodzakelijk omdat de gemiddelde boomgrens in Nederland is 18‐20 meter is en antennes stralen. Antennes zenden als een zaklamp horizontaal en alles wat het signaal onderweg tegenkomt blokkeert het signaal, vandaar dat het signaal in ieder geval boven de 20 meter uit dient te komen. Dit is in eerdere alinea’s van deze onderbouwing al uitgelegd. In het zoekgebied staan 2 kerken die geschikt zouden kunnen zijn. Helaas willen beide niet meewerken. ( zie onderzochte locaties ) Siteshare mogelijkheden In de zoekcirkel zijn tevens geen bestaande telecommasten aanwezig waarop Vodafone kan sitesharen. Immers is de Vodafone mast de enige mast in het hele gebied. Er zijn geen andere hogere elementen waarop kan worden aangesloten, zoals bijvoorbeeld hoogspanningsmasten.
Nieuwe macro mast Een oplossing om het zoekgebied binnen de zoekcirkel in te vullen is zelf hoogte creëren. Dit gebeurt door een operator door het oprichten van een nieuwe mast. Vanuit het antenneconvenant en vaak ook vanuit beleid van gemeenten, provincies en/of andere overheden/bevoegde gezagen is een operator verplicht om in beginsel indien een nieuwe mast gebouwd zal moeten worden een dusdanige mast te bouwen die geschikt is om meerdere operators te herbergen met andere woorden die geschikt is voor sitesharing. De mast wordt dan dus gelet op de voorwaarden qua hoogte en sitesharing die eerder
Page 17 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
genoemd sowieso hoger dan 20 meter. Standaard telecom masten die gebouwd worden die geschikt zijn om de in Nederland op dit moment bestaande 3 operators te huisvesten zijn 39,9 meter. De hoogte van een te plaatsen mast te Ilpendam is maximaal 25 meter. De hoogte van deze mast zorgt ervoor dat alle 3 de providers boven in de mast komen (sitesharing).
Onderzochte locaties binnen het zoekgebied Optie A: vervangen lichtmast op voetbal veld: geen medewerking Optie B: plaatsen mast tussen voetbalveld en tennisbaan: afgwezen door gemeente Optie C: hervormde kerk Kerkstraat 19: geen medewerking Optie D: onze candidaat Optie E: R.K. kerk Dorpsstraat 54: geen medewerking Optie F: Firma Dekker: geen reactie
De eigenaar van het perceel optie D, is positief om een mast op het perceel Dorpsstraat 77a te Ilpendam te laten plaatsen.
Locatie te plaatsen mast
Page 18 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Voorbeeld mast
Page 19 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Voorbeeld fundatie
Inpassingsmogelijkheden op het perceel Indien gewenst kan Vodafone op het perceel op straatniveau de mast nog meer inpassen in de omgeving door de kasten en het hekwerk. In een RAL kleur te spuiten. Meest gebruikt is RAL 6009 dennengroen. Ook kan er om het hekwerk beplanting worden aangeplant. Vodafone staat open voor nadere inpassingseisen van uit welstand of de gemeente. Een vakwerkmast is standaard staal verzinkt grijs. Die masten worden niet gespoten omdat dat gezien de hoogte en het open karakter alleen maar meer zal opvallen in een omgeving.
Principe verzoek/vooroverleg gemeente Vodafone dient voor de optie D, Waterland, sectie H, nummer 575 een vooroverleg in bij de gemeente Waterland ter toetsing. Toekomstige dekking Indien de mast wordt gerealiseerd op het betreffende punt dan zal de dekking er namens Vodafone zo uit gaan zien:
Page 20 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Dekkingsgebied met opstelpunt 13716 ILpendam
Conclusie radio en technische onderbouwing Om aan de eisen van dekking, kwaliteit en capaciteit te voldoen die door de overheid zijn gesteld en tevens voldoende dekking naar hun klanten te kunnen garanderen maar ook zeker vanuit het veiligheidsaspect (hulpdiensten, calamiteiten e.t.c.) heeft Vodafone sterk behoefte aan een nieuw opstelpunt in het besproken gebied daar de huidige locatie niet meer voldoet. Een nieuwe mast op de voorgestelde is nog altijd de meest logische keuze. Mocht dit opstelpunt gerealiseerd worden dan zal de dekking in het beschreven gebied naar het gewenste niveau gebracht worden.
Page 21 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
ONDERBOUWING EFTAL, Buitenplanse afwijking Omgevingsplan (BOPA)
2. Beleidsmatige toets Op Europees, nationaal en provinciaal niveau zijn er wetten, regels en verdragen die van toepassing kunnen zijn bij de plaatsing van een antenne-installatie voor mobiele communicatie. - Europese kaders De Europese Unie (EU) bepaalt voor een belangrijk deel de telecommunicatieregelgeving in de Europese lidstaten. De Nederlandse telecommunicatieregelgeving, waarvan de Telecommunicatiewet de belangrijkste is, is grotendeels gebaseerd op Europese richtlijnen. De afbakening en voorwaarden staan in de Telecommunicatiewet. -
Rijksbeleid
Nationaal Antennebeleid Sinds de uitrol van het 3G-netwerk is er een landelijk antennebeleid dat zorgvuldige plaatsing van antennes mogelijk maakt. Het doel van dit Nationaal Antennebeleid is het binnen duidelijke kaders van volksgezondheid, leefmilieu en veiligheid stimuleren en faciliteren van voldoende ruimte voor antenne-opstelpunten. De beleidspunten zijn verankerd in wetgeving en het Antenneconvenant. Telecommunicatiewet De Telecommunicatiewet regelt onder andere de uitgifte van frequenties en telefoonnummers, de sectorspecifieke mededinging, bescherming van de consument, veiligheid, gedeeld en medegebruik van infrastructuur, blootstellingslimieten, het Antenneregister en het toezicht op deze thema’s. De uitgifte van frequenties, gedeeld en medegebruik en de blootstellingslimieten zijn vooral relevant in het licht van gemeentelijk antennebeleid. Dekkings- en snelheidseis De drie landelijke mobiele operators zijn via hun frequentievergunning gebonden aan een landelijke dekkings- en snelheidseis. In de vergunning voor het gebruik van de 700 MHz frequentieband staat een verplichting om eerst 8 Mbit/s en later 10 Mbit/s aan te bieden in 98% van het gebied van een gemeente. Hiervan zijn Natura 2000 gebieden uitgezonderd. Om te voldoen aan deze eisen kan een operator een omgevingsvergunning aanvragen voor antenneplaatsing.
Gemeenten zijn vanuit de Telecommunicatiewet niet verplicht een aanvraag toe te kennen op grond van de dekkingseis voor die locatie. Zij kunnen hun eigen afweging maken bij de beoordeling van een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor antenneplaatsing. In gebieden waar geen bouwwerken beschikbaar zijn voor vergunningsvrije antennes kan de gemeente bepalend zijn bij het mogelijk maken van dekking. Overleg tussen gemeenten en operators, onder andere in het plaatsingsplangesprek, kan bijdragen aan het voorkomen van gaten in de dekking op gemeentelijk grondgebied en het vinden van goede locaties voor antennes.
Page 22 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Site-sharing Telecom- en radio-operators en beheerders van telecominfra moeten over en weer infrastructuur delen na een onderling redelijk verzoek (site-sharing). De gemeente heeft hierin geen formele rol, maar kan zich hierover laten informeren in het plaatsingsplangesprek. Site-sharing houdt in dat operators of mastbeheerders zowel technisch, constructief, financieel als juridisch het delen van een bouwwerk voor antenneplaatsing met elkaar afstemmen. Het gaat vaak om een vrijstaande zendmast. Een masteigenaar zal het medegebruik in het algemeen slechts kunnen weigeren wanneer dit op technische bezwaren stuit, zoals storing van de gebruikte frequenties, beschikbare ruimte of draagkracht van de installatie. Deze regel slaat niet op private eigenaren van opstelpunten zoals een woningbouwvereniging. Zij bepalen zelf hoeveel ‘huurders’ zij toestaan op hun dak (Tw, art. 5a.3). Antenneregister Via www.antenneregister.nl zijn de locaties zichtbaar van antennes voor mobiele communicatie binnen de gemeente, van zowel omgevingsvergunningplichtige als omgevingsvergunningvrije antenne-installaties.
In het antenneregister staan de vast opgestelde antenne-installaties met een zendvermogen groter dan 10 decibelwatt Effective Radiated Power (ERP) en antennes op een vaste locatie met minder zendvermogen als ze deel uitmaken van een netwerk waarvan meer dan 50% van de antenne-installaties met meer dan 10 dBW uitzendt. Small cells die worden geplaatst conform EU verordening 2020/1070 worden door de antenne-eigenaar aangemeld in het register. Verder staan onder andere de antennes van radiozendamateurs en omroepzenders in het Antenneregister. C2000-antennes zijn om veiligheidsredenen niet opgenomen in het register. Daarnaast staan de EMV-metingen van Agentschap Telecom in het Antenneregister. Licentie verplichting vanuit rijksoverheid (dekkings- en snelheidseis) Vodafone heeft in de in juli 2020 door de rijksoverheid gehouden licentieveiling voor frequenties tbv mobiele telecommunicatie een deel van de 700 MHz band gekocht. Aan deze verkregen frequentievergunning is door de rijksoverheid een dekkingsverplichting verbonden bij de licentie veiling. De dekkingsverplichting houdt dat twee jaar na vergunningverlening (uiterlijk juli 2022) 98% van de oppervlakte van elke Nederlandse gemeente moet zijn voorzien van dekking met uitzondering van Natura 2000 gebieden, buitenwateren en een gebied rondom de radioastronomielocatie in Westerbork.
Deze dekking moet vanaf dat moment overal binnen het gedefinieerde gebied een minimale snelheid van 8 Mbps (minimale data snelheid van 8 Mbps vanaf 28 Juni 2022, 10 Mbps vanaf 28 June 2026 (deze vereisten zijn geldig t/m 1 Januari 2030)) met een grote mate van waarschijnlijkheid mogelijk maken voor een gebruiker die zich buitenhuis bevindt. Daarnaast dient het mobiele netwerk beschikbaar te zijn met een hele hoge waarschijnlijkheid. Het ministerie wenst een waarschijnlijkheid van 90% dat de data snelheid daadwerkelijk aanwezig is voor iedere individuele gebruiker. De verplichting komt voort uit de politieke wens, vanuit het Actieplan digitale connectiviteit, dat er (outdoor) dekking mobiele telecommunicatie mogelijk dient te zijn “altijd en overal”, ook in de niet rendabele gebieden. Vodafone heeft in haar netwerk de gebieden in kaart gebracht waar uitbreiding voor deze dekkingsverplichting noodzakelijk is.
Page 23 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Aan de licentie verplichting is een strikte termijn gebonden, juli 2022. Deze termijn is al verstreken. De verplichting is ingegaan. Het RDI kan gaan handhaven. Een efficiënt handelen vanuit operator en vanuit de gemeente is noodzakelijk. Immers betreft het oprichten en behouden van een goed dekkend netwerk tevens een maatschappelijk en gezamenlijk belang, waarover hier verderop in deze onderbouwing meer wordt geschreven. Aan de verplichting zijn strenge sancties verbonden door de rijksoverheid. Niet naleving van de verplichting kan tot ernstige negatieve publiciteit en reputatieschade leiden voor zowel de operator als ook de gemeente, zeker in die gemeenten waar al enige tijd klachten over de bereikbaarheid en de dekking bekend zijn vanuit inwoners of dmv raadsvragen daaromtrent. Het RDI is de toezicht- en handhavingsautoriteit en kan aanslaan op basis van eigen waarnemingen, maar ook op signalen van burgers en andere concurrent telecom operators. Het Toezichts- en handhavingstraject op het naleven van de dekkings- en snelheidsverplichtingen in de 700 MHz vergunningen is kort samengevat: • • •
• • •
RDI geeft prioriteit aan controles op het naleven van deze dekkingsplicht. Niet naleving wordt als ernstige overtreding gekwalificeerd. RDI voert controlemetingen uit. Bij niet voldoen wordt opnieuw gemeten. Voor gemeentes waar het echt niet lukt om aan de dekkingsplicht te voldoen vanwege het niet krijgen van vergunningen kan met een beroep op overmacht een verzoek tot opschorting van verplichtingen van max. een jaar worden gedaan. Dit kan enkel worden gehonoreerd als is aangetoond dat de operator (en ook de gemeente) alles heeft gedaan wat in haar macht ligt om aan de verplichting te voldoen. Als blijkt dat de vergunninghouder na her-controlemetingen opnieuw niet voldoet in een gemeente, start RDI een sanctietraject. Als er geen verbetering is kan RDI een Last onder Dwangsom (LOD) opleggen. Indien de LOD na 24 maanden niet de gewenste naleving heeft opgeleverd, kan de vergunning worden ingetrokken.
Veiling 2024 3,5 GHz band: Het Nederlandse Ministerie van Economische Zaken heeft de veiling van het middenbandspectrum (3450-3750 MHz) voltooid eind juni/begin juli 2024. De landelijke vergunningen zijn geldig vanaf 1 augustus 2024 tot en met 31-12-2040. Nederland is het laatste Europese land dat dit spectrum veilt. Dit is veroorzaakt door het lange proces van het uitfaseren van gevestigde gebruikers (satelliet) en door een sterke lobby van bedrijven met vereisten voor lokale licenties. Er geldt een spectrumlimiet van 40% van al het beschikbare mobiele spectrum voor elke bieder, en maximaal 40% van het spectrum 3450-3750 MHz. Afhankelijk van de hoeveelheid spectrum gelden gebruiksverplichtingen: per 10 MHz moet na 2 jaar een gebied van 54 km2 en na 5 jaar 536 km2 met de nieuwe frequenties worden bediend. Dit is een vrij licht vereiste om ervoor te zorgen dat operators het “gebruiken of verliezen” tov de licentieplicht die geldt sinds de veiling in 2020.
Page 24 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
https://www.rdi.nl/actueel/nieuws/2024/07/01/kpn-odido-en-vodafoneziggo-verwervenfrequenties-via-5g-veiling
Zwaarwegend maatschappelijk belang Mobiele telecommunicatie is een zwaarwegend maatschappelijk belang. Mobiele dekking is niet alleen het kunnen bellen en berichten sturen via de mobiele telefoon. Er zijn tal van maatschappelijke doeleinden, waardoor het mobiel bereikbaar zijn en de mobiele dekking niet meer uit de maatschappij te denken is. In de bijlagen bij deze aanvraag zijn een aantal folders opgenomen waaruit een aantal maatschappelijke doeleinden blijken. Een enkele licht Vodafone extra toe. Het mobiele netwerk is van essentieel belang voor de hulpdiensten. De hulpdiensten maken gebruik van het mobiele netwerk tijdens hun reguliere werk (naast portofoon verkeer). Enkele voorbeelden zijn de diverse digitale toepassingen, bekeuringen uitschrijven via telefoon/mobiel apparaat, camera toezicht op helmen van fiets en motor politie, ambulances met digitale data verbinding om informatie over met name kritieke slachtoffers en patiënten op ongeval locatie en onderweg al met het ziekenhuis te delen (tijd kan levens reddend zijn). Ook tijdens calamiteiten gebruiken de hulpdiensten het mobiele netwerk. Tijdens calamiteiten is communicatie via het mobiele netwerk van meer belang dan het portofoon verkeer. Dit kan geverifieerd worden bij het Antennebureau. En met name daarvoor is een goed dekkend netwerk overal in Nederland van essentieel belang.
Dus ook in natuur en buitengebieden en gebieden waar minder mensen wonen, maar waar wel gerecreëerd wordt of door heen gereden wordt. Andere voorbeelden van maatschappelijke toepassingen middels het mobiele netwerk zijn te vinden in de thuiszorg wereld, bijvoorbeeld medewerkwers, die digitaal makkelijker en sneller kunnen werken bij hun patiënten, digitale medicijn alerts waardoor patiënten langer thuis kunnen blijven wonen zelfstandig, amber alert en het alarmsysteem van de overheid (de BIZA masten worden immers uit gefaseerd binnen enkele jaren) en de overheid zal dan puur en alleen in noodsituaties via het mobiele netwerk communiceren (naast radio, welke tegenwoordig ook digitaal is, DSB plus radio)). Verder is van belang te vermelden dat de veiligheidsregio’s in Nederland klant zijn bij Vodafone en dus in hun werk en taken gebruik maken van het netwerk van Vodafone. Er zijn voorbeelden van lagere overheden, met name Provincies die juist in beschermde gebieden ruimte bieden aan opstelpunten voor mobiele telecommunicatie, juist om die gebieden te beschermen. Een voorbeeld is Noord-Brabant met de taskforce natuurbranden n.a.v. de vele natuurbranden op de hei en in de bosgebieden in de provincie.
Een ander voorbeeld is Schoorl, Noord-Holland, de branden in het beschermde duingebied van de gemeente Bergen, waar de brand vroegtijdig werd opgemerkt door een wandelaar maar deze vervolgens een paar 100 meter heeft moeten rennen voor hij met zijn mobiel 112 kon bellen omdat er geen dekking was waardoor de brand veel erger is geworden dan had gehoeven en er veel natuur verloren is gegaan. Ook verwijst Vodafone naar een groot programma van Vodafone waar Vodafone op de stranden van Zeeland, gemeente Veere, Vlissingen en Noord‐Beveland 60 small cell masten heeft gebouwd om dekking op de stranden te genereren. De provincie Zeeland heeft daarin aangegeven dat er geen nadere onderzoeken of vergunning nodig waren ondanks de
Page 25 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
beschermde natuurstatus van de duinen en de stranden daar het maatschappelijk belang van dekking op de stranden mede uit oogpunt veiligheid van de strandbezoekers en toeristen voor gaat op de natuurbelangen.
Ook de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) heeft een afdeling “ Telekwetsbaarheid” welke zich bezig houdt met de gebieden waar de dekking met het oog op de maatschappij en de afhankelijkheid van een goed dekkend mobiel netwerk daarin, verbeterd dient te worden. In samenwerking met Monet is met het RDI een handreiking opgemaakt waarin het gehele proces is beschreven hoe te handelen wanneer er klachten zijn over de mobiele bereikbaarheid (vanuit de gemeente dan wel vanuit de operators) en hoe deze op te kunnen lossen gezamenlijk met het oog op de gezamenlijke maatschappelijke zorg voor een goede mobiele dekking. De minister gaf eerder al aan dat mobiele communicatie een basisbehoefte is: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2016/12/07/draadlozecommunicatie basisbehoefte-voor-elke-nederlander De rijksoverheid heeft haar standpunt en visie over het maatschappelijk belang en de noodzaak van een goede digitale connectiviteit en het meewerken van lagere overheden daaraan heel recent laten vastleggen in meerdere documenten. Zie bijvoorbeeld: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/04/11/antennes-5g-enwelstand https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/05/07/impactanalyse-antenneen-vergunningen-beleid-irt-uitrol-5g Het rijk geeft daarmee aan dat zij als rijksoverheid de mobiele telecommunicatie als basisbehoefte ziet. Een nutsvoorziening.
Iets wat overal dus hetzelfde en toegankelijk dient te zijn zodat iedereen in Nederland er gebruik van kan maken. Dit is neergelegd in het Actieplan Digitale Connectiviteit. In de laatste frequentieveiling van juli 2020, is vanuit de rijksoverheid in lijn met het nationaal Actieplan Digitale Connectiviteit een dekkingseis verbonden aan de 700 band voor operators om 98% van een gemeenteoppervlak te voorzien van goede dekking. Dit betekent dat gemeenten met veel buitengebied waar tot nu toe geen opstelpunten werden toegestaan of slechts in uitzonderlijke gevallen te maken kunnen gaan krijgen met verzoeken om juist in die buitengebieden opstelpunten te mogen plaatsen omdat operators aan de vereisten van de rijksoverheid dienen te voldoen.
Gezondheid Rijksstandpunt en blootstellingslimieten
Page 26 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Het voorziene opstelpunt en de gebruikte apparatuur van Vodafone voldoen aan de daaraan gestelde normen, waaronder de door de rijksoverheid gehanteerde aanbevelingen en limieten van de International Commission on Non‐Ionizing Radiaton Protection (ICNIRP). In deze normen is reeds het voorzorgsprincipe en de zorg voor zwakkeren in de samenleving (ouderen, zieken, jonge kinderen) verdisconteerd. De Omgevingswet biedt gemeentes mogelijkheden om te toetsen op het onderdeel gezondheid. Voor zendmasten en antennes voor mobiele communicatie wordt dit echter landelijk geregeld door de vastlegging van blootstellingslimieten in de Telecommunicatiewet (prognose medio 2025). Deze limieten zorgen ervoor dat antennes veilig te gebruiken zijn. Nergens in Nederland mogen mensen op publiek toegankelijke plaatsen worden blootgesteld aan een hogere elektromagnetische veldsterkte (in de volksmond: straling) van antennes dan wordt voorgeschreven in de Europees aanbevolen ICNIRPblootstellingslimieten die Nederland hanteert, ongeacht het aantal antennes en de daarbij gebruikte technieken.
Uit metingen van toezichthouder RDI blijkt dat de optelsom van alle elektromagnetische velden in Nederland in de meeste gevallen ongeveer een factor 10 onder de ICNIRP-blootstellingslimieten ligt Het RDI controleert steeksproefgewijs of de mobiele operators en de andere toepassingen (radio en televisie) voldoen aan deze opgestelde blootstellingslimieten. Deze resultaten worden 3‐maandelijks gepubliceerd op www.antennebureau.nl Daar zijn dus ook voorbeelden van metingen in of rondom deze gemeente te vinden. Deze metingen geven het bewijs dat voldaan wordt aan de limieten. Daarnaast is de veldsterkte van een antenne opstelpunt kleiner dan de veldsterkte veroorzaakt door andere toepassingen, zoals radio, televisie, dect telefonie en draadloos internet, in een omgeving. De landelijke overheid heeft al geruime tijd een standpunt ingenomen. Dit standpunt van de landelijke overheid is genoegzaam onderbouwd en zorgvuldig tot stand gekomen. Sterker nog, het heeft geleid tot de verstrekking en instandhouding van diverse zendmachtigingen. Het standpunt is in concreto gebaseerd op en sluit aan bij de onderzoeken van de Nationale Gezondheidsraad. Uit deze onderzoeken en afwegingen komt naar voren dat voor antenne‐installaties niet is gebleken van gezondheidsrisico’s, zeker niet wanneer de aangehaalde normstellingen niet worden overschreden.
Deze onderzoeken en de conclusies van de gezondheidsraad zijn te vinden op o.a. www.kennisplatform.nl of www.antennebureau.nl. Het kennisplatform controleert en onderzoekt de uitkomsten van alle onderzoeken ter wereld. De deelnemende partijen in het Kennisplatform zijn: het RIVM, TNO, KEMA, de GGD’en, RDI en ZonMw. Het doel van het platform is om burgers en werknemers te helpen wetenschappelijk onderzoek over elektromagnetische velden en gezondheid te begrijpen en op waarde te schatten. Een onderzoek moet namelijk om betrouwbaar te zijn voldoen aan criteria: 1) Reproduceerbaar 2)Gepubliceerd in een (vooraanstaand) wetenschappelijk tijdschrift 3) Volgens gangbare methoden uitgevoerd (wetenschappelijke standaarden). Pas dan is er sprake van een gedegen wetenschappelijk onderzoek en is de uitkomst betrouwbaar. Dit geldt zowel voor onderzoeken naar de korte termijn effecten als onderzoeken naar de lange termijn effecten. In totaal zijn er reeds meer dan 25.000 onderzoeken uitgevoerd sinds 1980. Er blijven onderzoeken komen en het Kennisplatform blijft over deze onderzoeken
Page 27 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
infomeren en deze onderzoeken duiden. Tot nu toe is gebleken dat de onderzoeken, die menen dat er wel schadelijke gevolgen zijn voor de gezondheid, geen gedegen onderzoeken zijn gebleken en dus niet betrouwbaar zijn. De uitkomst is dat er geen relatie is tussen antenne installaties en gezondheidsklachten. Ook het 5G-netwerk moet net als de huidige mobiele netwerken (2G, 3G en 4G) voldoen aan internationale blootstellingslimieten voor elektromagnetische velden. Om te zorgen voor meer duidelijkheid en een eenduidig landelijk beleid, heeft staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken en Klimaat aangekondigd dat de ICNIRP-blootstellingslimieten vastgelegd gaan worden in de Telecommunicatiewet. Naar verwachting gebeurt dit in 2025 in het FrequentieBesluit. Er is geen bewijs voor nadelige gezondheidseffecten van antennes voor mobiele communicatie zolang we ons aan de ICNIRP-limieten houden. Ook op de lange termijn achten instanties als de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Nederlandse Gezondheidsraad de kans op nadelige gezondheidseffecten zeer onwaarschijnlijk. Er zijn wel mensen die bij waarden beneden de blootstellingslimieten klachten van elektromagnetische velden ervaren.
Hoewel de klachten die deze elektrogevoelige mensen ervaren zeer reëel zijn, is er tot op heden geen wetenschappelijk bewijs dat aantoont dat hun klachten het gevolg zijn van door antenne-installaties veroorzaakte elektromagnetische velden. In deze Kamerbrief van 17 april jl. gaan minister Bruins (Medische Zorg en Sport) en staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) uitgebreid in op 5G en gezondheid (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/04/17/kamerbrief-over-5gen-gezondheid). Voor meer informatie over het Rijksbeleid rondom het plaatsen van zendmasten en antenne-installaties in het algemeen en die voor 5G in het bijzonder kan de gemeente terecht bij het Antennebureau (https://www.antennebureau.nl/). Daarnaast biedt de website van het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid (https://www.kennisplatform.nl/zendmasten-en-mobiele-telefoons/) ook veel informatie over het onderwerp antennes en gezondheid. De GGD erkent en bevestigd eenzelfde standpunt tav gezondheid en antennes. https://ggdleefomgeving.nl/omgeving/mobiele-telefoons-en-zendmasten/ Gemeenten mogen zich daarom te conformeren naar het rijksstandpunt. De gemeente heeft over het onderwerp geen specifieke kennis en kunde.
Gemeente hebben op het gebied van gezondheidsrisico’s en de bezorgdheid geen beleidsvrijheid om verzoeken tot het plaatsen van antenne opstelpunten op dat onderdeel te weigeren of te blokkeren. Het vaststellen van normen voor het uitzenden van elektromagnetische velden en het controleren op het voldoen aan die normen is een verantwoordelijkheid van het Rijk. De Gezondheidsraad, de Wereldgezondheidsorganisatie, het RIVM en het Kennisplatform Elektromagnetische Velden & Gezondheid alle beschikbare onderzoeken in samenhang beoordelen. Zie ook het achtergronddocument bij het advies over 5G van de
Page 28 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
Gezondheidsraad, te vinden op deze pagina. Deze instituten komen tot de conclusie dat we draadloze apparatuur, waaronder antennes voor mobiele communicatie en die voor 5G, veilig kunnen gebruiken, zolang we ons houden aan de blootstellingslimieten. Vodafone houdt zich ruimschoots aan de blootstellingslimieten. Er is tevens een rapport van de gezondheidsraad aan de Tweede kamer aangeboden in september 2020. Aan de ene kant zegt het rapport dat de huidige frequenties voor 5G die in juli 2020 zijn geveild en de in 2022 te veilen 3,5 GHz als veilig worden aangemerkt. Daar staat tegenover dat de 26 GHz eerst nader onderzocht moet worden alvorens vrijgave kan plaatvinden. https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2020/09/02/5g-en-gezondheid Begin februari 2022 heeft het kabinet nogmaals bevestigd in een brief aan de eerste kamer Memorie van antwoord bij wetsvoorstel wijziging Telecommunicatiewet | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl dat 5G veilig gebruikt kan worden. De overheid neemt voldoende voorzorg door de ICNIRP-limieten te hanteren. Dit is ook bevestigd door de rechter in de zaak over 5G.
Jurisprudentie overzicht Graag verwijzen wij naar onderstaande uitspraken: •
de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 24 augustus 2011, in zaak nummer 201101494/1/H1; LJN BR5664, waarin zeer uitgebreid ingegaan wordt op het aspect ‘gezondheid’ bij een antennemast ten behoeve van mobiele telecommunicatie. Bij de overwegingen van deze uitspraak zijn onder meer de standpunten van de Gezondheidsraad en de Wereld Gezondheidsorganisatie betrokken.
•
Deze uitspraak is inmiddels diverse keren en ook nog recent (o.a. de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 27 november 2013, in zaak nr. 201302905/1/A1, rechtsoverweging 2.1) door de Afdeling onverkort bevestigd.
•
In de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 21 september 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:2522) oordeelt de Afdeling dat de rechtbank terecht heeft verwezen naar de uitspraak van de Afdeling van 24 augustus 2011 (ECLI:NL:RVS:2011:BR5664) aangaande de beoordeling van gezondheidsaspecten bij het verlenen van een vergunning voor zendmasten.
•
In de uitspraak van de Afdeling van 15 februari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV5096, overweegt de Afdeling, dat geen sprake is van sterke wetenschappelijke aanwijzingen dat de elektromagnetische velden van antenne-installaties ernstige effecten op de gezondheid hebben, zolang de voornoemde blootstellingslimieten niet worden overschreden.
Page 29 of 37
COMPANY CONFIDENTIAL C2 VodafoneZiggo Internal
•
Deze overweging is bevestigd in de uitspraak 201709301/1/r3, ECLI:NL:RVS:2018:2853 van 29 augustus 2018.
Samenvattend stelt de Afdeling zich dus op het standpunt dat van een oorzakelijk verband tussen de blootstelling aan elektromagnetische velden enerzijds en de vermindering van het welbevinden en schade aan de gezondheid anderzijds niet is gebleken. •
Uitspraak Raad van State: 10 maart 2021 ECLI:NL:RVS:2021:504: In deze zaak tegen de Omgevingsvergunning voor een mast in Weesp, waartegen bezwaar, beroep en hoger beroep is ingesteld, heeft de Afdeling Rechtspraak Raad van State op 10 maart 2021 uitspraak gedaan, en is T-Mobile volledig in het gelijk gesteld. Nieuw is dat de Raad van State de bezwaren en rapporten op het gebied van 5G en gezondheid niet honoreert en inhoudelijk verwijst naar (de samenvatting van) het recente rapport van de Gezondheidsraad van 2 september 2020 dat TMobile had ingebracht. Ook bezwaren in verband met alternatieve mogelijkheden van plaatsing, artikel 8 EVRM (respect voor privé-leven, familie, woning), en uit voorzorg geen vergunning verlenen zijn niet gegrond verklaard.
•
Op 16 november 2022 heeft de Raad van State tevens uitspraak gedaan in een dossier omtrent een omgevingsvergunning antennemast in Hellendoorn, Nijverdal. Daarin gaat de Raad van State in op gezondheidsrisico’s en 5G. Ook daar wordt verwezen naar het rapport van 2 september 2020 en is de conclusie: Het oordeel van de rechtbank dat het college in de door [verzoeker] gestelde gezondheidsrisico’s geen reden heeft hoeven zien om de omgevingsvergunning te weigeren, onderschrijft de voorzieningenrechter geheel. ECLI: NL: RVS: 2022:3249, uitspraak 202204944/1/R3 en 202204955/2/R3 Op 28 december 2022 heeft de Raad van State wederom de jurisprudentielijn bevestigd. 202100651/1/R4, ECLI:NL:RVS:2022:3936 https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@134652/202100651-1-r4/