CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

329-40 Bijlage 3 Rapport - Samen sterker voor een gezonde en veilige leefomgeving

Oordeelsvormende vergadering 10 september 2026, gemeente WaterlandBij agendapunt: Raadsvoorstel Zienswijze fusie GGD-VrZW18.142 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

• Daarnaast vervult de GGD taken op het gebied van infectieziektebestrijding, medische milieukunde, maatschappelijke gezondheidszorg en Personen met Onbegrepen Gedrag (POG/MABZ). Door signalen uit het veld snel te verbinden, kan tijdig worden opgetreden bij uitbraken, milieugevaren of acute maatschappelijke incidenten. Investeren in gezondheid en veerkracht • De GGD-ZW werkt vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid: gezondheid gaat niet alleen over afwezigheid van ziekte, maar over mee kunnen doen, veerkracht ervaren en grip hebben op het dagelijks leven. Vanuit die brede benadering zet de GGD zich in voor preventie en gezondheidsbevordering in alle levensfasen. • De jeugdgezondheidszorg (JGZ) —goed voor ongeveer de helft van de organisatie —speelt hierin een sleutelrol. Van zwangerschap tot 18 jaar ondersteunt de JGZ kinderen, jongeren en gezinnen bij ontwikkeling, opvoeding, veiligheid en mentale gezondheid. Door vroegtijdig problemen te signaleren in samenwerking met scholen, wijkteams en huisartsen, wordt escalatie voorkomen en worden jongeren sterker voorbereid op een gezonde toekomst. Dit draagt direct bij aan de veerkracht van toekomstige generaties. 36 | 4a. Opgaven GGD-ZW Gezondheid beschermen in een veranderende leefomgeving • De GGD-ZW speelt een belangrijke rol in het beschermen van gezondheid in de fysieke leefomgeving.

Via medische milieukunde adviseert de GGD over luchtkwaliteit, hitte, geluid, waterveiligheid en andere factoren die gezondheid beïnvloeden. Toezicht op kinderopvang, tatoeage- en PMU-instellingen en andere wettelijke toezichtdomeinen zorgt ervoor dat voorzieningen veilig zijn en risico’s worden beperkt. Hiermee draagt de GGD bij aan een gezonde leefomgeving die inwoners ondersteunt, ook onder druk van klimaatverandering, warmtestress en veranderende leefgewoonten. Weerbare zorgketen en crisisvoorbereiding • Samen met de GHOR vervult de GGD een centrale rol in de geneeskundige crisisvoorbereiding. De GHOR ondersteunt zorgorganisaties bij continuïteitsplanning, bereidt de zorgketen voor op langdurige ontwrichting en coördineert medische hulpverlening tijdens grote incidenten. Bij crises — van infectieziekte -uitbraken en branden met gevaarlijke stoffen tot psychosociale nazorg — adviseert de GGD over gezondheidsrisico’s, ondersteunt zij partners en zorgt dat informatie en interventies snel en effectief worden ingezet. Zo wordt de beschikbaarheid van zorg gewaarborgd, ook wanneer de samenleving onder druk staat. Betrouwbare informatie als basis voor maatschappelijke weerbaarheid • Betrouwbare informatie is een voorwaarde voor weerbaarheid.

De GGD speelt een sleutelrol in het tijdig informeren van inwoners en partners over gezondheidsrisico’s, bijvoorbeeld bij hitte, extreme kou, infectieziekten of milieugevaren. Ook ondersteunt de GGD gemeenten en scholen bij gezondheidsvoorlichting en -bevordering. Bijdrage aan een brede, weerbare samenleving • De GGD-ZW draagt vanuit haar brede wettelijke en maatschappelijke opdracht bij aan een regio waarin: • gezondheidsproblemen vroeg worden gesignaleerd, • kinderen veilig en gezond kunnen opgroeien, • inwoners handelingsperspectief hebben, • de zorgketen goed is voorbereid op crises, • en gemeenten en partners beschikken over betrouwbare data en expertise Gezondheid, leefomgeving, zorg en veiligheid raken dezelfde inwoners en dezelfde wijken. Vanuit die gedeelde werkelijkheid vormt de GGD -ZW—samen met gemeenten, partners en de GHOR—een onmisbare basis voor een gezonde, veilige en veerkrachtige samenleving. 37 | 4b. Governance GGD- ZW • Ook de GGD is een Gemeenschappelijke Regeling voor de regio Zaanstreek -Waterland.

De belangen van de regeling zijn als volgt: het beschermen en bevorderen van de gezondheid van de bevolking of van specifieke groepen daarbinnen, in het rechtsgebied van het lichaam; het (doen) organiseren van preventieve zorg aan de bevolking; het voorkomen en vroegtijdig opsporen van ziekten onder de bevolking; alles wat met het bovenstaande in de ruimste zin van het woord verband houdt. De organogram van de GGD -ZW is weergegeven in Figuur 5 op de volgende pagina. Algemeen bestuur • De colleges van de betrokken gemeenten kiezen uit hun midden ieder één lid voor het Algemeen Bestuur. Op dit moment is dat een wethouder uit iedere gemeente. Het Algemeen Bestuur heeft de bevoegdheid over de gemeenschappelijke regeling. Zij vergaderen tenminste twee keer per jaar. Hierbij heeft ieder lid één stem, in bepaalde gevallen is de tegenstem van Zaanstad en/of Purmerend leidend bij een voorstel. Dagelijks bestuur • Het Dagelijks Bestuur bestaat uit drie door het algemeen bestuur uit zijn midden gekozen leden, de voorzitter en plaatsvervangend voorzitter inbegrepen. De leden uit Zaanstad en Purmerend hebben in ieder geval zitting in het Dagelijks Bestuur. • Hun taakuitvoering omvat het informeren van het Algemeen Bestuur, het vertegenwoordigen van de gezamenlijke belangen bij andere partijen en het dragen van de verantwoordelijkheid voor alles wat de dienst betreft.

Voorzitter • De voorzitter van het Algemeen Bestuur is ook voorzitter van het Dagelijks Bestuur. Zaanstad en Purmerend wisselen elke twee jaar het (plaatsvervangend) voorzitterschap. De voorzitter leidt de vergaderingen, ondertekent officiële stukken en vertegenwoordigt de GGD-ZW naar buiten toe. Bij afwezigheid neemt de plaatsvervangend voorzitter dit over, en in bepaalde gevallen kan de vertegenwoordiging worden overgedragen aan een ander lid of gemachtigde. Organisatie • De directeur van de GGD -ZW is ook secretaris van zowel het Algemeen als het Dagelijks Bestuur en ondersteunt deze besturen en de voorzitter. Hij tekent samen met de voorzitter officiële stukken. De directeur wordt benoemd, geschorst en ontslagen door het Algemeen Bestuur (samen met de Veiligheidsregio) en geeft leiding aan zowel de GGD als de GHOR. Hij is eindverantwoordelijk voor het beheer van de dienst en legt daarover verantwoording af. Het Dagelijks Bestuur beslist over benoeming en ontslag van ander personeel, na advies van de directeur. 38 | Figuur 5. Organogram GGD-ZW 4b. Governance GGD- ZW 4c. Personeel en organisatie GGD-ZW Formatie en bezetting | Tabel 9. Bezetting bedrijfsvoering GGD-ZW • | De GGD-ZW telde per 1 januari 2024 288,43 fte aan medewerkers. De bezettingscijfers zijn weergegeven in Tabel 8. | Team | Bezetting (fte) Tabel 8.

BezettingGGD-ZW | Financiën | 5,11 1-1-2022 | 1-1-2023 | 1-1-2024 | Risk & Compliance | 2,00 Bezetting (fte) | 323,84 | 284,23 | 288,43 | ICT/IV | 14,89 Inkoop | 0,75 HR | 6,06 Communicatie | 3,22 Bedrijfsvoering • | De GGD-ZW kent de afdelingen Financiën, HR, Jeugdgezondheidszorg, Preventie, Zorg & | FAZA | 4,23 Veiligheid, en Infectieziektenbestrijding. Verzuim • | Bedrijfsvoering is verdeeld over twee afdelingen, namelijk Financiën en HR. Onder Financiën | • De verzuimpercentages van de GGD zijn weergegeven in Tabel 10. In de periode van 2022 vallen de teams Financiën, Risk & Compliance, ICT/IV en Inkoop. Onder HR vallen de teams | tot en met 2024 is het verzuimpercentage afgenomen van 8,09% in 2022 naar 7,54% in HR, Communicatie en FAZA. Van de 288,43 fte die op 1 januari 2024 in dienst was bij de | 2024. Hiermee lag het verzuimpercentage van de GGD in de buurt van het landelijk GGD-ZW werkte 22,75 fte op de afdeling Financiën en 13,50 fte op de afdeling HR. Tabel 9 | gemiddelde in de gezondheids- | en welzijnszorg. geeft de formatie en bezetting weer voor deze teams. 39 | 40 | 4c. Personeel en organisatie GGD-ZW Tabel 10. Verzuimpercentages GGD Instroom, uitstroom en inhuur • Tabel 11 biedt een overzicht van de instroom -, uitstroom- en inhuurpercentages van de GGD. Het instroompercentage van de GGD lag in 2022 op 17,4%.

De jaren daarna was er iets minder instroom, namelijk 11,7% in 2023 en 15,4% in 2024. Het uitstroompercentage van de GGD is de afgelopen jaren afgenomen van 17,% in 2022 naar 12,5% in 2024. Ook het inhuurpercentage is de afgelopen jaren afgenomen, van 19,4% in 2022 naar 16,6% in 2024 (exclusief Corona). Tabel 11. Instroom, uitstroom en inhuur GGD-ZW

41 | 4d. Financiën GGD-ZW Financieel kader • Het begrotingstotaal van de GGD -ZW bedraagt in 2026 afgerond € 29,5 miljoen. De inkomsten bestaan hoofdzakelijk uit bijdragen van de deelnemende gemeente (structurele financiering), aangevuld met specifieke inkomsten voor aanvullende taken gebaseerd op maatwerkafspraken en specifieke regelingen (variabele financiering): • De financieringsstructuur van de GGD -ZW is als volgt opgebouwd: • Gemeentelijke bijdragen (basistaken): de deelnemende gemeenten financieren gezamenlijk het wettelijke takenpakket van de GGD -ZW. De bijdragen worden berekend op basis van het inwonertal per 1 januari 2024. Deze verdeelsleutel wordt toegepast op programma’s als Monitoren, Adviseren en Signaleren, Infectieziektebestrijding, Publieke Gezondheidszorg bij Rampen en Crises, Veilig Thuis en Overhead. • Aanvullende taken (plustaken): naast het basispakket voert de GGD -ZW extra taken uit in opdracht van gemeenten of derden. Deze taken sluiten aan bij de wettelijke doelstellingen van de GGD -ZW en versterken de samenhang met de reguliere werkzaamheden. De financiering van deze plustaken vindt plaats via afzonderlijke overeenkomsten. • De belangrijkste bron van opbrengsten van de GGD -ZW bestaan uit de deelnemersbijdragen van de zeven gemeenten. Dit maakt de organisatie gevoelig voor gemeentelijke bezuinigingen en schommelingen in inkomsten.

De deelnemende gemeenten hebben bezuinigingsopdrachten afgegeven van circa 5% op de meerjarenbegroting van de GGD -ZW waarvan in afstemming met de gemeenten reeds 2,3% is doorgevoerd . 4d. Financiën | GGD-ZW Tabel 12. Meerjarig overzicht baten en lasten 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Saldo Basistaken Monitoren, signaleren en | 1.090.393 | 1.012.482 | 1.042.856 | 1.074.142 | 1.106.366 adviseren Algemene | 901.139 | 892.108 | 918.871 | 946.437 | 974.830 gezondheidszorg Jeugd- gezondheidszorg | 11.654.358 | 10.908.814 | 11.237.325 | 11.575.014 | 11.921.605 Meldpunt en Advies | 943.665 | 1.509.086 | 1.554.358 | 1.600.989 | 1.649.019 Bijzondere Zorg Publieke gezondheid bij | 37.488 | 41.976 | 43.236 | 44.533 | 45.869 Rampen en Crisis Toezicht houden | - | - | - | - | - Veilig thuis | - | 3.927.6673 | 4.044.991 | 4.165.837 | 4.293.144 Overhead | 4.586.495 | 6.177.194 | 8.679.827 | 8.924.395 | 9.184.612 Totaal bijdrage GR | 19.213.538 | 24.469.332 | 27.521.464 | 28.331.346 | 29.175.445 Saldo plustaken Totaal budget | 9.882.290 | 4.246.601 | 4.373.999 | 4.505.219 | 4.640.376 contracttaken 42 | 4d. Financiën | GGD-ZW Financiële positie en kengetallen | Kosten overhead De kengetallen van de GGD-ZW zoals opgenomen in de begroting 2026 laten voor 2026 het • | De kosten voor overhead worden toegerekend aan zowel basistaken als plustaken en volgende zien: | worden centraal begroot.

De overhead bestaat uit alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces, waaronder directie, HR, ICT, Tabel 13. Kengetallen 2026 GGD -ZW | financiën, inkoop en communicatie. 2026 Tabel 14. Baten en lasten overhead 2026 GGD -ZW Netto schuldquote | 25,9% Solvabiliteitsratio | 15,9% | Overhead | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Tabel 14. Lasten overhead GGD begrotingbegroting begroting | begroting | begroting Structurele exploitatieruimte | 0,0% Baten | 5.042.483 | 5.093.806 | 535.077 | 535.889 | 536.313 basistaken • De afgelopen jaren schommelt de solvabiliteitsratio rond de 10%. De solvabiliteitsratio | Baten uit | 2.726.457 | 1.454.021 | 1.483.215 | 1.513.284 | 1.544.256 uit de begroting van de jaren 2022, 2023, 2024 en 2025 zijn respectievelijk 10,77%, | plustaken 13,09%, 8.73% en 14,89%. | Lasten | 12.355.435 | 12.725.021 | 10.698.199 | 10.973.568 | 11.265.181 basispakket Bijdrage | 4.586.495 | 6.177.194 | 8.679.827 | 8.924.395 | 9.184.612 gemeenten • | De structurele bijdrage van gemeenten in 2026 is €24.469.332 en de overhead is €6.177.194. Dit komt neer op 25,2%. 43 | . 44 | • De percentage overhead valt op twee manieren te berekenen voor de GGD -ZW. Beide percentages zijn hieronder weergegeven. Het eerste percentage is opgenomen om een vergelijking te kunnen maken met de VrZW.

Het tweede percentage is opgenomen omdat dit het percentage is dat de GGD -ZW zelf opneemt in haar jaarstukken: 1. De omvang van de bedrijfsvoering wordt afgezet tegen het totale aantal fte binnen de organisatie. Wanneer uitsluitend wordt gekeken naar de bedrijfsvoeringstaken in enge zin (zoals financiën, HR, ICT en inkoop), komt dit uit op 37,86 fte, oftewel 13,06% van het totaal aantal fte’s (289,95 fte). Dit percentage is vergelijkbaar met de VrZW (13,3%). 2. Volgens de BBV -definitie van overhead wordt echter een bredere berekening gehanteerd, waarbij ook ondersteunende functies en managementlagen worden meegerekend. Op basis van deze bredere benadering bedraagt het aantal fte’s dat onder de overhead valt 73,58 fte, oftewel 25,38% van het totaal. . 4d. Financiën GGD-ZW 45 | Sterkten • Inhoudelijk sterk, deskundig, betrokken, hoog opgeleid personeel • Compacte organisatie, daardoor slagvaardig • Transparante en overzichtelijke dienstverlening richting gemeenten en inwoners • Sterke verbondenheid met gemeenten • Groeiende leiderschapsontwikkeling • De GGD-ZW is een kleine, wendbare organisatie die zich kenmerkt door inhoudelijke deskundigheid, sterke maatschappelijke betrokkenheid en hechte relaties met de gemeenten in de regio. De organisatie beschikt over hoogopgeleid en gemotiveerd personeel dat zich inzet voor publieke gezondheid, preventie en leefomgeving.

Dankzij de overzichtelijke schaal zijn de communicatielijnen kort en is de dienstverlening transparant en toegankelijk. • De compacte omvang van de organisatie heeft echter ook haar keerzijde. Hierdoor is de GGD - ZW kwetsbaar in haar bedrijfsvoering: specialistische functies op het gebied van HR, ICT, privacy en financiën zijn moeilijk te vervullen, en de druk op bestaande teams is groot. Ook leidt krappe bezetting soms tot langere wachttijden in de uitvoering. • Tegelijkertijd biedt de GGD -ZW duidelijke kansen om haar positie te versterken. De veranderingsbereidheid binnen het management, de samenwerking met GGD Amsterdam en de focus op innovatie en preventie maken verdere professionalisering mogelijk. De voornaamste bedreigingen liggen buiten de organisatie: structurele bezuinigingen bij gemeenten, arbeidsmarktkrapte en toenemende maatschappelijke opgaven vergroten de druk op de GGD -ZW. Om die uitdagingen het hoofd te bieden, is blijvende aandacht nodig voor personeel, prioritering en bestuurlijke wendbaarheid. Een overzicht van de sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen van de GGD -ZW is weergegeven in Figuur 6.

Zwakten • Compacte organisatie, daardoor kwetsbaar en lastig specialisten aan te trekken • Krappe bezetting, daardoor risico op wachtlijsten/-tijden • Beperkte capaciteit op bedrijfsvoering Kansen • Goede samenwerking met de gemeente Amsterdam • Veranderingsbereidheid van management Bedreigingen • Vanwege ravijnjaar moeten gemeenten bezuinigen • Er is veel gebeurd in de organisatie, lange tijd is er verminderde aandacht geweest voor individuele medewerkers • Toename in het aantal meldingen voor MABZ en Veilig Thuis • Maatschappelijke opgaven ontwikkelen zich snel InternExtern Positief Negatief Figuur 6. SWOT-analyse GGD-ZW 4e. SWOT-analyse GGD-ZW 46 | 5. Ontwikkelingen & kansen

47 | Kleine gemeenten in de regio staan onder druk • De VrZW en GGD-ZW werken voor zeven gemeenten: Edam -Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland, Wormerland en Zaanstad. Binnen deze regio staan vooral de kleinere gemeenten onder druk. Zij kampen al enkele jaren met druk op bestuurskracht, beperkte financiële middelen en tekorten in ambtelijke capaciteit. Om hun toekomstbestendigheid te vergroten, onderzoeken deze gemeenten momenteel verschillende scenario’s voor hun bestuurlijke toekomst. Na een eerdere verkenning naar een mogelijke fusie tussen de drie, bekijken zij nu ieder afzonderlijk met welke gemeenten zij zich mogelijk het beste kunnen verbinden in de toekomst. • Deze ontwikkelingen hebben mogelijk directe gevolgen voor zowel de VrZW als de GGD- ZW. Beide organisaties zijn afhankelijk van gemeentelijke bijdragen, waardoor financiële druk bij de kleinere gemeenten ook voelbaar is binnen de gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast kán bestuurlijke herindeling (over de regiogrenzen heen) leiden tot veranderingen in het aantal deelnemende gemeenten, de vertegenwoordiging in besturen en de financiële verdeling tussen deelnemers. 5a. Ontwikkelingen in de regio Zaanstreek-Waterland 48 | 5b.

Kansen om elkaar te versterken Samen een robuuste bedrijfsvoeringsorganisatie • Zowel de GGD -ZW als de VrZW ervaren vergelijkbare uitdagingen in hun bedrijfsvoering: een krappe arbeidsmarkt, specialistische functies die moeilijk te vervullen zijn (zoals ICT, informatieveiligheid, HR en control), waardoor kwetsbaarheid ontstaat bij uitval of vertrek van sleutelfunctionarissen. • Door bedrijfsvoeringstaken meer gezamenlijk te organiseren, kunnen de GGD -ZW en VrZW profiteren van schaalvoordelen en kennisdeling. Een gezamenlijk georganiseerde bedrijfsvoering biedt ook kansen voor het invullen van moeilijk te werven functies. Door medewerkers in te zetten over beide organisaties – bijvoorbeeld voor functies als privacy officer, controller, HR -adviseur of informatiespecialist – ontstaan aantrekkelijkere loopbaanperspectieven en bredere ontwikkelmogelijkheden. Voor kandidaten uit de krappe arbeidsmarkt kan het bovendien interessant zijn om binnen twee maatschappelijk relevante domeinen te werken. Daarmee versterken beide organisaties hun positie als werkgever. • Daarnaast kan een gezamenlijke bedrijfsvoering bijdragen aan continuïteit en kennisbehoud. Compacte, kwetsbare teams worden stabieler en minder afhankelijk van individuele medewerkers.

Ook kan er beter worden geïnvesteerd in specialisatie, professionalisering en innovatie, zoals op het gebied van data -analyse, informatieveiligheid en digitale dienstverlening. De verschillende organisatieculturen van de VrZW en GGD-ZW vullen elkaar aan • De VrZW en de GGD-ZW zijn wezenlijk verschillende organisaties, met uiteenlopende primaire processen en organisatieculturen. Vaak wordt gesproken over de ‘denkers’ van de GGD en de ‘doeners’ van de Veiligheidsregio. • De GGD-ZW wordt omschreven als een beleidsrijke en kennisgedreven organisatie die zich richt op lange termijnopgaven. Medewerkers zijn analytisch, deskundig en inhoudelijk sterk. De brede taakopvatting en de samenwerking met gemeentelijke werkgroepen maken de organisatie complex en divers. • De VrZW heeft daarentegen een meer operationele en uitvoeringsgerichte cultuur. De nadruk ligt op crisisbeheersing en snelle besluitvorming, passend bij de aard van het werk. De organisatie is duidelijker hiërarchisch gestructureerd, wat het mogelijk maakt om in acute situaties slagvaardig te handelen. • Hoewel de verschillen duidelijk zijn, bieden ze ook kansen voor wederzijdse versterking. De GGD-ZW brengt een sterke beleidsmatige en analytische benadering in, terwijl de VrZW juist uitblinkt in handelingskracht en strategische paraatheid.

Door deze kwaliteiten te verbinden, ontstaat een integrale aanpak waarin beleid, uitvoering en strategie beter op elkaar aansluiten 49 | 5b. Kansen om elkaar te versterken • Ook de verschillen in diversiteit en samenstelling zijn verrijkend. De GGD -ZW kent relatief meer vrouwen en een cultuur die samenwerking en zorgvuldigheid benadrukt, terwijl bij de VrZW meer mannen werken en een actiegerichte, resultaatgedreven oriëntatie heerst. Wanneer deze perspectieven elkaar aanvullen, ontstaat een inclusieve en veelzijdige samenwerking. Inhoudelijke synergie tussen GGD -ZW en VrZW • De GGD en de Veiligheidsregio staan voor een gedeelde maatschappelijke opgave: het vergroten van de gezondheid, veiligheid en weerbaarheid van inwoners in Zaanstreek - Waterland. Hoewel wettelijke grondslagen van beide organisaties verschillen, raken werkvelden elkaar juist daar waar maatschappelijke risico’s elkaar overlappen: in de leefomgeving, bij crises en bij kwetsbare groepen. Door de expertisevelden van beide organisaties inhoudelijk te verbinden – in beleid, preventie, crisisvoorbereiding en kennisontwikkeling – kunnen de VrZW en GGD -ZW elkaar versterken en meerwaarde creëren voor gemeenten en inwoners. Onderstaande thema’s bieden concrete kansen om elkaar inhoudelijk te versterken: • GHOR en crisisbeheersing .

Op het gebied van GHOR en crisisbeheersing vindt al een nauwe samenwerking tussen de VrZW en GGD -ZW plaats. • Omgevingswet . De Omgevingswet vraagt om een integrale benadering van de fysieke leefomgeving, waarin gezondheid en veiligheid structureel worden meegewogen. • Hier ligt een kans voor gezamenlijke advisering richting gemeenten en omgevingsdiensten. Door de adviezen van beide organisaties te integreren kan de regio eenduidiger en effectiever richting gemeenten optreden. • Preventie. Preventie is een belangrijke taak van beide organisaties. Gezamenlijke preventieprogramma’s op thema’s als drugsgebruik, alcohol, vuurwerk, verkeersveiligheid en mentale gezondheid kunnen meer effect sorteren wanneer de signalering, communicatie en uitvoering op elkaar zijn afgestemd. • Inspectie en toezicht kinderopvang . De GGD-ZW voert toezicht uit op de kwaliteit en veiligheid van kinderopvangvoorzieningen. In situaties waarin risico’s ontstaan rondom brandveiligheid, bouwkundige gebreken of opvanglocaties bij crises, is afstemming met de VrZW waardevol. Een structurele verbinding tussen toezichthouders kan leiden tot snellere signalering, eenduidige normtoepassing en een beter beeld van risico’s voor jonge kinderen. • Dataverzameling en –analyse. Zowel de GGD -ZW als de VrZW verzamelen en analyseren grote hoeveelheden data over gezondheid, veiligheid en risicofactoren.

Door deze gegevens beter te koppelen en te duiden – bijvoorbeeld binnen een gezondheid - en veiligheidsmonitor voor de regio – ontstaat meer inzicht in de samenhang tussen sociaal -maatschappelijke kwetsbaarheid en veiligheidsrisico’s. 50 | 5b. Kansen om elkaar te versterken • Denk aan het vroegtijdig signaleren van buurten waar armoede, zorgmijding en onveiligheid samenkomen. Gezamenlijke data -analyse kan de basis vormen voor gerichte preventie en beleidsadvies aan gemeenten. 51 | 5c. Weerbare samenleving: een beschouwing • De weerbare samenleving neemt een belangrijke positie in de opgaven van de VrZW en GGD-ZW. Dit beïnvloedt de manier waarop zij hun werkzaamheden inrichten en de doelen die zij nastreven. De toenemende spanningen op het wereldtoneel, hybride dreigingen en klimaatverandering zijn ook lokaal voelbaar. Deze uitdagingen vragen om een samenleving waarin inwoners zelfredzaam zijn, de basisbehoeften gewaarborgd blijven en gemeenschappen zich snel kunnen herstellen na verstoringen. Weerbaarheid betekent dat mensen en gemeenschappen zich kunnen aanpassen aan ontwrichtingen en het risico van verstoringen kunnen minimaliseren. • Voor de VrZW en de GGD-ZW vormt dit een gezamenlijke opgave. Gezondheid en veiligheid raken dezelfde mensen en dezelfde buurten, en de uitdagingen zijn vaak met elkaar verweven.

Samenwerking kan daarbij gezien worden als geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke opgaven effectiever aan te pakken. Door opgavegericht te werken en de deskundigheid van beide organisaties te bundelen, ontstaat er mogelijk een geïntegreerde aanpak die de weerbare samenleving versterkt. Hierbij zouden de organisaties hun eigen identiteit behouden, maar ontwikkelen ze stap voor stap een gezamenlijke koers. Een voorbeeld is het inzetten van de facilitaire crisiskracht van de VrZW voor de uitvoering van een vaccinatieprogramma door de GGD -ZW. • Concreet vertaalt zich dit naar verschillende uitdagingen. Zo vraagt klimaatverandering zowel van de Veiligheidsregio als van de GGD om aandacht voor extreme weersomstandigheden en de inrichting van een leefomgeving die zowel gezondheid als veiligheid ondersteunt. Bijvoorbeeld doordat de GGD inwoners informeert over gezondheidsrisico’s bij hitte of stormen, terwijl de Veiligheidsregio zorgt voor crisisplanning en bereikbaarheid van noodhulp. Demografische veranderingen, verdichting van woongebieden en vergrijzing maken dat beide organisaties oog hebben voor kwetsbare groepen, crisisbereikbaarheid en continuïteit van zorg. Ook digitale afhankelijkheid en maatschappelijke spanningen vragen om samenwerking op het gebied van informatievoorziening en sociale veerkracht.

Door deze opgaven gezamenlijk te benaderen, kan de samenleving beter voorbereid zijn op zowel acute crises als langdurige ontwrichtingen. • Het gezamenlijke perspectief op gezondheid en veiligheid biedt mogelijkheden voor een natuurlijke samenwerking tussen VrZW en GGD-ZW, waarin beide organisaties hun expertise kunnen inzetten en elkaar aanvullen. Zo kan er stap voor stap een gezamenlijke richting ontstaan die bijdraagt aan een samenleving waarin inwoners veerkrachtig zijn en de maatschappij als geheel beter bestand tegen opgaven. 52 | 6. De confrontatie van samenwerking op basis van zakelijke verrekening met toetsingscriteria 53 | 6a. Samenwerking op basis van zakelijke verrekening nader geduid Zakelijke verrekening op basis van dienstverleningsovereenkomst (DVO) • Wanneer een Veiligheidsregio en een GGD samenwerken op basis van zakelijke verrekening, besteden zij bepaalde taken aan elkaar uit zonder dat er sprake is van een organisatorische fusie tot één organisatie. De meest voor de hand liggende vorm van dit scenario zou zijn dat één van beide organisaties de taakuitvoering van desbetreffende (bedrijfsvoerings -)taken op zich neemt voor beide organisaties. • Zowel de Veiligheidsregio als de GGD hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in de versterking van hun bedrijfsvoering.

De VrZW heeft al eerder een duidelijke professionaliseringsslag gemaakt, gericht op het verbeteren van interne processen, informatiebeveiliging, planning & control en organisatieontwikkeling. De GGD-ZW heeft recent een vergelijkbare ontwikkeling doorgemaakt met het programma GGD 3.0, waarmee de organisatie is versterkt op het gebied van bedrijfsvoering en waarvoor een incidentele impuls van € 3,1 miljoen is toegekend. Gezien de huidige ontwikkeling binnen beide organisaties wordt aanbevolen de gezamenlijke afdeling Bedrijfsvoering onder te brengen bij de VrZW. Figuur 7 geeft een modelmatige weergave van samenwerking op basis van zakelijke verrekening. Figuur 7. Modelmatige weergave van samenwerking op basis van zakelijke verrekening Organisatie Taakvelden • De kosten worden verrekend op basis van de daadwerkelijk uitgevoerde werkzaamheden, vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst. 54 | 6b. Confrontatie langs toetsingscriteria Beperkte directe grip op uitvoering • Bij een zakelijke verrekening behouden zowel de GGD -ZW als de VrZW formeel zeggenschap over hun eigen organisatie en taakuitvoering. Via een dienstverleningsovereenkomst (DVO) kunnen afspraken worden gemaakt over prestaties, kwaliteit en resultaten.

De opdrachtgever heeft echter voornamelijk indirecte sturingsmogelijkheden, afhankelijk van de kwaliteit van managementinformatie en de mate waarin afspraken worden nagekomen. • Bij tegenvallende resultaten kan bijsturing traag of complex verlopen, zeker als prioriteiten verschillen of bestuurlijke belangen niet volledig parallel lopen. Dit vraagt om duidelijke prestatie-indicatoren, rapportagelijnen en escalatieafspraken om de grip te behouden. Professionalisering met beperkte wendbaarheid • De taakuitvoering van de opdrachtnemende organisatie wordt professioneler en robuuster. Hier profiteert ook de opdrachtgevende organisatie van. Grotere bedrijfsvoeringsafdelingen – met name op HR, ICT of financiën – vergroten de continuïteit en verminderen de kwetsbaarheid. • Tegelijkertijd geldt dat deze professionalisering niet gezamenlijk wordt aangestuurd: de opdrachtgever heeft weinig invloed op prioriteiten, investeringen of tempo van verbeteringen. • Aanpassingen in de afgenomen dienstverlening zijn daarom lastig te realiseren, waardoor de wendbaarheid beperkt blijft, vooral bij veranderende gemeentelijke of regionale opgaven. Complexe governance vraagt nauwe afstemming • De GGD-ZW en VrZW blijven in dit scenario twee aparte organisaties, met een opdrachtgever -opdrachtnemer/ klant -leverancier relatie.

De ene organisatie neemt namelijk overeengekomen (bedrijfsvoerings -)taken af van de andere organisatie. Dit vergt geen grote veranderingen in organisatie - of bestuursstructuren. Bestuurlijk moet goede onderlinge afstemming plaatsvinden rondom opdrachtgever - en opdrachtnemerschap . • Er is sprake van een beperkte strategische samenwerking, waarbij de nadruk niet ligt op gezamenlijke beleidsontwikkeling of een gedeelde missie. Hierdoor bestaat het risico dat de samenwerking instrumenteel blijft in plaats van uitmondt in een volwaardig partnerschap. Bovendien vergt het opstellen, monitoren en jaarlijks herzien van een DVO een investering van tijd en capaciteit. 55 | 6b. Confrontatie langs toetsingscriteria Geen nieuw juridisch kader, wel fiscale aandacht • Voor dit scenario hoeft geen nieuw juridisch construct te worden opgericht. De samenwerking vindt plaats binnen de bestaande gemeenschappelijke regelingen en bestuursstructuren. • Wel vraagt dit scenario nadrukkelijke aandacht voor de fiscaliteiten. Het is daarom belangrijk om vroegtijdig te verkennen welke fiscale consequenties de gekozen inrichting heeft en hierover afstemming te zoeken met de fiscus. Beperkte structurele financiële baten • De financiële effecten zijn in dit scenario beperkt. De incidentele kosten bestaan uit contractvorming, procesafstemming en beperkte aanpassingen van systemen.

De opdrachtgevende organisatie betaalt jaarlijks een structurele bijdrage voor de diensten die zij afneemt van de opdrachtnemende organisatie. Dit gebeurt conform de verdeelsleutel die is vastgelegd in de DVO. Eventueel kan hierbij onderscheid gemaakt worden tussen een structurele component voor basisdienstverlening, en een flexibele component voor aanvullende dienstverlening. Structurele besparingen blijven gering, omdat geen sprake is van bundeling van personeel of systemen. • Bij dit scenario bestaat het risico dat financieel voordeel wordt beperkt door fiscaliteiten. Wanneer voor dit scenario wordt gekozen, zullen hierover afspraken moeten worden gemaakt met de fiscus. Nieuwe eisen aan medewerkers en capaciteit • Medewerkers van de opdrachtgever kunnen worden overgeplaatst naar de opdrachtnemende organisatie. Dit vraagt aanpassing aan nieuwe werkprocessen, klantgerichtheid en verschil in organisatiecultuur. • De opdrachtnemende organisatie moet intern over voldoende capaciteit beschikken om de extra taken kwalitatief te borgen. Er bestaat een risico dat medewerkers minder binding ervaren met de opdrachtgevende organisatie of dat verschillen in arbeidsvoorwaarden leiden tot onvrede. Bedienen van twee autonome besturen kan bovendien leiden tot rolonduidelijkheid en hogere werkdruk binnen de bedrijfsvoering.

Culturele verschillen blijven bepalend • De organisaties behouden hun eigen identiteit, wat integratie overbodig maakt. Tegelijkertijd kunnen verschillen in werkstijl, tempo en hiërarchie leiden tot misverstanden in de samenwerking. • In de praktijk blijkt dat de cultuur van de uitvoerende organisatie vaak dominant wordt, zeker als die groter of formeler georganiseerd is. Het ontbreken van een gedeelde identiteit kan de samenwerking kwetsbaar maken bij personele wisselingen of veranderende bestuurlijke verhoudingen. 56 | 6b. Confrontatie langs toetsingscriteria Beperkte structuurwijziging, maar complexe aansturing • Het scenario zakelijke verrekening brengt op papier slechts een beperkte veranderopgave met zich mee. Er hoeft geen nieuwe juridische entiteit te worden opgericht en de operationele structuur blijft grotendeels intact. • Toch vergt dit model blijvende inspanning in governance en coördinatie, omdat één afdeling twee autonome besturen bedient. De complexiteit ligt niet in de structuur zelf, maar in de onderlinge afstemming, communicatie en prioritering. • Kortom, het scenario zakelijke verrekening biedt een organisatorische lichte en bestuurlijk uitvoerbare vorm van samenwerking. Het verhoogt de professionaliteit van de uitvoering, maar leidt niet vanzelf tot financiële of strategische synergie. 57 | 7.

De confrontatie van Shared Service Center met toetsingscriteria 58 | 7a. Shared Service Center nader geduid Bedrijfsvoeringstaken in een SSC • Een Shared Service Center (SSC) is een autonome eenheid die operationele en bedrijfsvoeringstaken uitvoert voor één of meerdere organisaties. Het SSC verleent deze diensten op basis van een contract tegen een verrekenprijs voor beide autonome organisaties. Beide organisaties blijven in dit scenario inhoudelijk zelfstandige organisaties; de samenwerking wordt specifiek gezocht binnen bedrijfsvoeringsprocessen . • Medewerkers bedrijfsvoering zijn in dit scenario ondergebracht in een nieuw te vormen gezamenlijke bedrijfsvoeringssorganisatie die beide organisaties bedient. Op basis van de bezettingscijfers per 1 -1-2024 zou dit gaan om een totaal van circa 90 fte aan medewerkers bedrijfsvoering, waarvan 53 fte afkomstig van de VrZW en 37 fte afkomstig van de GGD -ZW. • Een modelmatige weergave van samenwerking op basis van een Shared Service Center is weergegeven in Figuur 8. Om maximale efficiencyvoordelen te behalen, is het voor deze vorm van samenwerking van belang dat processen en systemen van beide organisaties worden gestandaardiseerd, zodat schaalvoordelen kunnen worden gerealiseerd, de kwaliteit van dienstverlening kan worden verbeterd en kwetsbaarheid kan worden verminderd. Figuur 8.

Modelmatige weergave van samenwerking op basis van Shared Service Center Organisatie Taakvelden 59 | 7b. Confrontatie langs toetsingscriteria Spanning tussen efficiency en grip op uitvoering • Het SSC brengt een spanningsveld met zich mee tussen harmonisatie (efficiency) en autonomie (maatwerk). Om de beoogde schaalvoordelen te behalen, moeten processen, systemen en werkwijzen grotendeels worden gestandaardiseerd. Dit vergroot de efficiency, maar beperkt tegelijkertijd de mate van directe grip en invloed van beide moederorganisaties op de taakuitvoering. • Er bestaat bovendien een risico dat het SSC zich ontwikkelt tot een zelfstandige organisatie met een eigen dynamiek, waardoor de afstand tot de GGD en de Veiligheidsregio toeneemt. Robuuste uitvoering, maar beperkte wendbaarheid • De bundeling van capaciteit en expertise leidt tot een robuuste en professionele bedrijfsvoeringsorganisatie met meer ruimte voor specialistische kennis en een hogere kwaliteit van dienstverlening. Kwetsbaarheid door ziekte of uitval neemt af, en de organisatie wordt beter schaalbaar en innovatiever. • Tegelijkertijd kan de besluitvorming trager worden, omdat veranderingen in prioriteiten of werkwijzen afstemming tussen bestuurders van beide moederorganisaties vergen. Complexe governance • Het SSC wordt een nieuwe, zelfstandige entiteit met een eigen bestuursstructuur.

De Veiligheidsregio en de GGD treden daarbij op als opdrachtgever, terwijl het SSC de rol van opdrachtnemer vervult. De complexiteit neemt toe door coördinatie over meerdere partijen en de noodzaak van heldere afspraken over kostentoedeling, prioritering en rapportage. • Een belangrijk aandachtspunt is dat kennis grotendeels buiten de beide organisaties wordt geplaatst. Hierdoor kan de inhoudelijke betrokkenheid van de GGD en de Veiligheidsregio bij bedrijfsvoeringstaken afnemen, wat het opdrachtgeverschap bemoeilijkt. Tegelijkertijd bestaat het risico dat de afstand tussen de bedrijfsvoering en het primaire proces groeit. Nieuw juridisch kader • Voor de oprichting van het SSC moet een nieuwe gemeenschappelijke regeling (GR) worden vastgesteld. Daarmee ontstaat een eigen juridische entiteit met een zelfstandig bestuur, mandaat en begroting. 60 | 7b. Confrontatie langs toetsingscriteria Forse financiële investering maar efficiencyvoordelen • De oprichting van een Shared Service Center (SSC) vergt een forse incidentele investering in voorbereiding, juridische oprichting, systeemintegratie en harmonisatie van processen. Deze investeringen zijn noodzakelijk om de bedrijfsvoering in één uniforme structuur te kunnen onderbrengen en op termijn de gewenste efficiëntie en kwaliteitsverbetering te realiseren.

• Op langere termijn kunnen efficiencyvoordelen worden behaald door schaalgrootte en professionalisering. Door bundeling van capaciteit ontstaat meer continuïteit in de uitvoering en kan kennis beter worden gedeeld. De structurele baten zijn echter onzeker, omdat de realisatie van deze voordelen sterk afhankelijk is van de mate van integratie van systemen en werkwijzen. • Tegelijkertijd kunnen de loonkosten stijgen, doordat functies in het SSC vaak hoger worden ingeschaald en arbeidsvoorwaarden moeten worden geharmoniseerd. Daarnaast brengen de overgang naar uniforme ICT -systemen, het afstemmen van werkprocessen en de frictiekosten bij personele herplaatsing financiële risico’s met zich mee. Hierdoor is er vooraf weinig zekerheid over het toekomstige kostenniveau. • Een belangrijk voordeel van een SSC is echter dat het structureel ruimte creëert voor specialistische functies die in de afzonderlijke organisaties moeilijk te borgen zijn, zoals financieel adviseurs, privacy officers, informatiebeveiligingsfunctionarissen en inkoopspecialisten. Deze bundeling vergroot de robuustheid en kwaliteit van de bedrijfsvoering en verkleint de afhankelijkheid van tijdelijke inhuur of kwetsbare éénpitters. Nieuwe organisatie vraagt om heroriëntatie van medewerkers • Medewerkers van de bedrijfsvoering worden overgeplaatst naar de nieuwe SSC -organisatie.

Voor betrokken medewerkers biedt dit carrièreperspectief en specialisatiekansen, maar het kan ook leiden tot onzekerheid of weerstand. Verschillen in arbeidsvoorwaarden moeten worden geharmoniseerd. De binding en loyaliteit van medewerkers kan verschuiven naar het SSC, waardoor de verbinding met de moederorganisaties geleidelijk kan verzwakken. Integratie van culturen en nieuwe identiteit van organisatie • Hoewel de GGD en de Veiligheidsregio formeel autonoom blijven, worden medewerkers uit beide organisaties samengebracht in één nieuwe organisatie. Daarmee ontstaat de noodzaak om verschillende organisatieculturen te integreren. Het SSC moet een eigen cultuur en identiteit ontwikkelen, gericht op dienstverlening aan twee opdrachtgevers met elk hun eigen dynamiek. 61 | 7b. Confrontatie langs toetsingscriteria Majeure veranderopgave • De oprichting van een SSC is een ingrijpende organisatieverandering. Het vraagt juridische inrichting, governance -afstemming, personele overgang en harmonisatie van systemen en processen. Deze majeure verandering vraagt continue aandacht voor fasering, draagvlak en cultuurontwikkeling. 62 | 8. De confrontatie van één gezamenlijke organisatie met toetsingscriteria 63 | 8a.

Eén gezamenlijke organisatie nader geduid Fusie tot één organisatie • Wanneer de GGD -ZW en de VrZW besluiten samen te gaan in één gezamenlijke organisatie, betekent dit dat beide organisaties volledig worden geïntegreerd en worden aangestuurd door één Algemeen Bestuur. Binnen dit Algemeen Bestuur kunnen, ter bevordering van bestuurlijke focus en taakgerichtheid, bestuurscommissies worden ingesteld — bijvoorbeeld een Bestuurscommissie Veiligheid en een Bestuurscommissie Publieke Gezondheid - die zich richten op hun respectieve domeinen. De bedrijfsvoering van beide organisaties kan grotendeels worden samengevoegd, terwijl de uitvoerende dienstverlening wordt ingericht binnen één integrale organisatiestructuur. Figuur 9 geeft een modelmatige weergave van dit scenario. • De uiteindelijke vaststelling van de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling ligt bij de deelnemende gemeenten, die hierover afzonderlijk besluiten via hun gemeenteraad. Figuur 9. Modelmatige weergave van één gezamenlijke organisatie Organisatie Taakvelden 64 | 8b. Confrontatie langs toetsingscriteria Sterkere grip op taakuitvoering door eenheid van sturing • In één gezamenlijke organisatie komen de bestuurlijke lijnen en de bedrijfsvoering dichter bij elkaar te liggen. Er is sprake van eenheid van sturing waardoor vraagstukken sneller en efficiënter kunnen worden opgepakt.

• De bedrijfsvoering staat dichter bij het primaire proces, omdat beide domeinen – publieke gezondheid en veiligheid – binnen dezelfde organisatie vallen. Dit biedt kansen voor integrale beleidsontwikkeling en kortere besluitvorming, maar vereist ook duidelijke rolverdeling binnen het bestuur om het evenwicht tussen beide beleidsvelden te behouden. Robuustheid neemt toe, maar risico op bureaucratie blijft • De robuustheid van de taakuitvoering neemt toe door maximale schaalgrootte en bundeling van middelen, systemen en expertise. De organisatie is minder kwetsbaar voor ziekte of uitval, en kan sneller inspelen op grote maatschappelijke opgaven. • Omdat alle ondersteunende processen binnen één structuur zijn georganiseerd, is de besluitvorming in principe sneller en consistenter. Tegelijkertijd kan de organisatie, door haar omvang, log en bureaucratisch worden als er onvoldoende aandacht is voor decentrale verantwoordelijkheid. Nieuwe governance met duidelijke bestuurlijke verhoudingen • De fusie vraagt om een ingrijpende herinrichting van de governance, waarbij de GGD wordt ondergebracht in de gemeenschappelijke regeling van de Veiligheidsregio. Er komt één Algemeen Bestuur en één Dagelijks Bestuur; de voorzitter van de Veiligheidsregio blijft daarbij voorzitter van het Algemeen Bestuur.

• Om de betrokkenheid van wethouders te borgen, kunnen aparte bestuurscommissies worden ingesteld: één voor de Veiligheidsregio (burgemeesters) en één voor de GGD (wethouders). • Door de fusie ontstaat één directie en één gezamenlijke bedrijfsvoeringsafdeling , wat zorgt voor kortere lijnen en eenvoudiger afstemming.Tegelijkertijd vraagt de nieuwe structuur om heldere besluitvormingsprocedures en zorgvuldige afspraken over mandaat, bevoegdheden en verantwoording. Nieuw juridisch kader met vereenvoudigde naleving • Zoals hierboven genoemd, betekent dat de GGD wordt ondergebracht in de GR van de Veiligheidsregio. Deze aanpassing moet door alle deelnemende gemeenten afzonderlijk worden vastgesteld. 65 | 8b. Confrontatie langs toetsingscriteria • Op juridisch vlak heeft dit een grote impact, maar biedt ook voordelen omdat het als één organisatie eenvoudiger wordt om te voldoen aan wet - en regelgeving, bijvoorbeeld op het gebied van privacy, gegevensuitwisseling en informatiebeveiliging. Grote financiële investering, maar structureel efficiencyvoordeel • De vorming van één organisatie vergt aanzienlijke financiële middelen voor voorbereiding, juridische inrichting systeemintegratie en harmonisatie van arbeidsvoorwaarden. Tijdens de transitiefase zijn investeringen nodig in organisatieontwikkeling, governance en een nieuw huisstijl.

• Daartegenover staat een groot potentieel aan efficiencywinst op langere termijn door één gezamenlijke planning - en controlcyclus, integrale ondersteuning en het schrappen van overlappende functies. De bundeling van taken en middelen biedt structurele besparingskansen, mits de integratie zorgvuldig wordt uitgevoerd. • Daarnaast ontstaat ruimte om specialistische functies aan te trekken. Specialistische functies waarvoor de individuele organisaties nu te klein zijn, kunnen wel worden aangetrokken wanneer de GGD en Veiligheidsregio samen een grotere, robuustere organisatie vormen. Dit heeft positieve effecten op kwaliteit en professionaliteit van de dienstverlening, maar dit zijn ook functies die in hogere loonschalen vallen, wat kan leiden tot hogere personele lasten. Nieuwe organisatie vraagt zorgvuldige overgang van medewerkers • Medewerkers van beide organisaties gaan werken binnen één nieuwe, grotere organisatie. Dit betekent dat sommige functies opnieuw moeten worden vormgegeven en dat CAO’s geharmoniseerd moeten worden. De fusie biedt meer doorgroeimogelijkheden, specialisatie en kennisdeling, maar kan ook leiden tot onzekerheid of uitstroom als gevolg van veranderende rollen. Een zorgvuldig HR -transitieplan en tijdige communicatie zijn cruciaal om draagvlak en motivatie te behouden.

Naar een gezamenlijke organisatiecultuur • De fusie brengt twee verschillende organisatieculturen samen: de meer beleidsmatige, inhoudelijke oriëntatie van de GGD en de operationele inzet en structuur van de Veiligheidsregio. Deze samensmelting biedt kansen voor een diverse en complementaire cultuur, waarin beide werelden elkaar versterken. • Tegelijk vraagt dit om bewuste investering in cultuurontwikkeling en gezamenlijke waarden, zodat er een herkenbare identiteit ontstaat waarin medewerkers zich thuis voelen. 66 | 8b. Confrontatie langs toetsingscriteria Grote veranderopgave en meerjarige transitie • Een fusie tot één organisatie is de meest ingrijpende veranderopgave van alle scenario’s. Het traject vraagt om herinrichting van governance, harmonisatie van arbeidsvoorwaarden, integratie van systemen en vorming van één organisatiecultuur. De invoering van een nieuwe GR vereist instemming van alle deelnemende gemeenten, wat de besluitvorming complex maakt en de doorlooptijd verlengt. • Binnen beide organisaties is momenteel beperkt draagvlak voor een volledige fusie tot één organisatie. Medewerkers en management ervaren onzekerheid over hun positie, werkcultuur en toekomstperspectief.

De voordelen voor medewerkers zijn op dit moment beperkt zichtbaar en concreet, waardoor de fusie vooral wordt beleefd als een bestuurlijke en organisatorische operatie in plaats van een inhoudelijke verbetering van het werk. Dit vergroot de kans op weerstand, terughoudendheid en verminderde betrokkenheid in het veranderproces. • Daarom is het noodzakelijk om gericht te investeren in communicatie, participatie en cultuurontwikkeling. Door medewerkers actief te betrekken bij de uitwerking van de nieuwe organisatie en helder te maken wat de voordelen zijn op het gebied van ontwikkeling, samenwerking en kwaliteit, kan draagvlak geleidelijk worden opgebouwd. • Een succesvol fusieproces vraagt om sterk projectmanagement, duidelijke fasering en langdurig transitiemanagement. De structurele voordelen van de fusie worden pas op langere termijn zichtbaar, maar kunnen leiden tot een duurzaam sterke en toekomstbestendige organisatie. 67 | 9. Vergelijk- en leeronderzoek 68 | 9a. Veiligheidsregio & GGD Drenthe Huisvestingsvraagstuk als aanleiding voor start samenwerking • De Veiligheidsregio Drenthe (VRD) en de GGD Drenthe werken al sinds 2012 samen. Aanleiding voor het ontstaan van de samenwerking was een huisvestingsvraagstuk. Door gezamenlijk te huisvesten in een gebouw in Assen, kon de huisvesting efficiënter en effectiever – en daardoor kostenbesparend – worden geregeld.

• Met de nieuwe huisvesting diende zich ook een ICT -vraagstuk aan. De verhuizing bood een natuurlijk momentum om ICT -systemen en -processen gezamenlijk in te regelen. Dit is de start geweest van de samenwerking op onderdelen van de bedrijfsvoering tussen VRD en GGD Drenthe. • De samenwerking van de VRD en GGD Drenthe op het gebied van bedrijfsvoering is sindsdien organisch gegroeid. Op dit moment werken beide organisaties samen op onderdelen van de bedrijfsvoering, waaronder een gezamenlijke I&A afdeling en een gezamenlijke controller. Voorheen waren personeelszaken (P&O voor de VRD en M&O voor de GGD) ook gezamenlijk georganiseerd. Deze zijn echter weer uit elkaar gehaald, omdat verschillen in CAO en filosofie gezamenlijkheid op dit vlak in de weg stonden. • Op dit moment staan de Veiligheidsregio en GGD Drenthe aan de start van een evaluatie van de samenwerking. Aansturing door beide directeuren • De samenwerking op onderdelen van de bedrijfsvoering wordt aangestuurd door beide directeuren. Medewerkers bedrijfsvoering zijn in dienst van de VRD óf de GGD, met een verdeling van 40% (VRD) ten opzichte van 60% (GGD). • Beide directeuren spreken elkaar maandelijks in het Samenwerkende Directeuren Overleg (SDO). Hierin worden vraagstukken besproken die aan beide organisaties raken.

In de praktijk brengt dit het risico met zich mee dat alle onderwerpen die met bedrijfsvoering te maken hebben in het SDO worden geregeld, en niet meer in het MT van de eigen organisatie. Verschillen tussen beide organisaties bemoeilijken samenwerking op sommige vlakken • De GGD en VRD zijn twee verschillende organisaties, met ieder hun eigen identiteit en besturingsfilosofie. Bedrijfsvoering moet goed zijn ingericht om op beide identiteiten aan te sluiten. 69 | 9a. Veiligheidsregio & GGD Drenthe • De primaire processen van de GGD en VRD verschillen wezenlijk van elkaar. De VRD heeft meer locaties en telt – mede door circa 750 vrijwillige aanstellingen bij de brandweer – in totaal meer mensen. Die vrijwilligheid vraagt bovendien een andere insteek in de ondersteuning vanuit bedrijfsvoering. De GGD is echter groter in aantallen FTE. De werkzaamheden van de VRD zijn relatief eenduidig, terwijl de GGD juist een grote diversiteit aan werkzaamheden kent. • Bovendien zijn de werkzaamheden van de VRD vaak gericht op de korte termijn, vaak in de vorm van crisis of calamiteiten, terwijl de werkzaamheden van de GGD over het algemeen gericht zijn op de langere termijn. De verschillen tussen deze beide organisaties vragen relatief veel van een medewerker bedrijfsvoering die beide organisaties moet bedienen.

• In tijden van crisis weten beide organisaties elkaar goed te vinden, en verloopt de samenwerking soepel. De coronacrisis is hier een voorbeeld van. Wanneer de druk van een crisis is verdwenen, worden primaire processen echter weer leidend, waardoor de organisaties weer wat verder uit elkaar drijven. Samenwerking op onderdelen van bedrijfsvoering kan een efficiency -slag opleveren, als… • … de taken niet raken aan missie, visie of primaire processen. Vooral facilitaire taken lenen zich goed voor samenwerking. • … medewerkers bedrijfsvoering zich bewust zijn van de wezenlijke verschillen tussen beide organisaties, en in staat zijn om vanuit beide perspectieven te handelen. • … beide organisaties duidelijke afspraken met elkaar hebben gemaakt, die formeel vastliggen als basis onder de samenwerking. • … er voldoende eenduidigheid is in aansturen en processen voor medewerkers bedrijfsvoering. Alternatief: personeel van elkaar inhuren • Als tip geeft de directeur van de VRD mee dat het risico van éénpitters ook kan worden opgelost door elkaar bijstand te verlenen wanneer dat nodig is – zonder kostenverrekening. 70 | 9b. Veiligheidsregio & GGD Gelderland- Zuid De VRGZ voert bedrijfsvoering uit voor GGD Gelderland -Zuid • De Veiligheidsregio Gelderland -Zuid (VRGZ) en GGD Gelderland -Zuid werken sinds 2013 samen op het gebied van bedrijfsvoering.

Omdat de VRGZ groter was dan de GGD, is destijds besloten om bedrijfsvoering onder te brengen bij de VRGZ. Medewerkers bedrijfsvoering zijn sindsdien in dienst bij de VRGZ, en leveren diensten aan de GGD. Dit blijkt ook uit de organogram in Figuur 10. Figuur 10. Organogram GGD Gelderland -Zuid Afrekening diensten op basis van gefixeerde verdeelsleutel • Voor de afrekening van deze diensten is in 2013 een verdeelsleutel afgesproken. Deze verdeelsleutel is gebaseerd op de werkzaamheden die de GGD afnam bij de Veiligheidsregio. In verband met de Belastingdienst en BTW-regeling is het bedrag dat de GGD aan de Veiligheidsregio betaalt, gefixeerd. • Over de jaren heen is de GGD gegroeid, en is haar afname van diensten bij de Veiligheidsregio toegenomen. Hierdoor is de afname van de GGD niet meer in lijn met de verdeelsleutel. In 2024 heeft de GGD daarom een extra betaling aan de Veiligheidsregio gedaan voor de extra afgenomen diensten. Hiermee is onbewust het oorspronkelijke construct doorkruist. • Hoewel de gefixeerde verdeelsleutel gunstig is voor de verrekening van BTW, is dit construct te star voor twee organisaties die zich in verschillende tempo’s en proporties ontwikkelen. De gefixeerde verdeelsleutel wordt daardoor in de praktijk als onhandig ervaren.

Een verdeelsleutel die kan meebewegen met ontwikkelingen van beide organisaties leidt echter tot hogere BTW lasten, waardoor het financieel gunstiger is om bedrijfsvoering in de eigen organisatie te beleggen.

71 | 9b. Veiligheidsregio & GGD Gelderland- Zuid Gezamenlijke bedrijfsvoering blijkt een uitdaging • De VRGD en GGD Gelderland -Zuid ervaren nog maar beperkte voordelen van de samenwerking. De behaalde schaalvoordelen zijn minimaal en wegen niet op tegen de afstemming die nodig is om de uitvoering tot een succes te maken. Dit heeft ook te maken met de verschillen tussen beide organisaties. • De GGD en Veiligheidsregio zijn twee wezenlijk verschillende organisaties, en dat werkt ook door in de bedrijfsvoering. Zo hebben beide organisaties verschillende behoeften en wettelijke verplichtingen op het gebied van informatievoorziening, kennen de organisaties verschillende culturen en type medewerkers, en zijn ook de financiën anders geregeld: de GGD werkt veel op projectbasis, terwijl de financiën van de Veiligheidsregio constanter zijn. • Doordat de organisaties zo verschillend zijn, vraagt het bedienen van beide organisaties veel van de medewerkers bedrijfsvoering. Dit leidt tot spanningen bij medewerkers, omdat ze beide organisaties goed willen bedienen. Bovendien is het op onderdelen zoals HR waardevol om medewerkers te hebben die toegewijd zijn aan één organisatie, die die organisatie goed kennen en weten wat er speelt.

Samenwerking met andere Veiligheidsregio’s en GGD -en biedt perspectief • Voor zowel Veiligheidsregio’s als GGD -en vindt er ook veel samenwerking plaats op landelijk niveau, en naar verwachting neemt dit de komende jaren nog verder toe. Samenwerking met andere Veiligheidsregio’s en GGD -en biedt perspectief, omdat zij met dezelfde opgaven en wetgeving te maken hebben. Bovendien is daar geen sprake van de organisatieverschillen die er wel zijn tussen Veiligheidsregio en GGD. • Doordat de verschillen met andere Veiligheidsregio’s en GGD -en kleiner zijn dan de verschillen tussen Veiligheidsregio en GDD onderling, is het aannemelijker dat samenwerking met andere Veiligheidsregio’s en GGD -en tot grotere schaalvoordelen zal leiden. • Hoewel de fysieke afstand tot andere Veiligheidsregio’s en GGD -en groter is dan de afstand tot elkaar, verwachten de directeuren van de VRGZ en GGD Gelderland -Zuid niet dat dit problemen op zal leveren. Zij vinden het belangrijk om de belangrijkste adviseur(s) zelf in huis te hebben, maar geven aan dat functies als ICT en salarisadministratie ook op afstand kunnen worden uitgevoerd. 72 | 9c. Veiligheidsregio & GGD Flevoland Huidige samenwerkingsvorm en achtergrond • De GGD en de Veiligheidsregio Flevoland hebben in het verleden verkend of een bestuurlijke fusie mogelijk was.

Dit bleek echter binnen de toenmalige wet - en regelgeving niet uitvoerbaar. De regio kent een complexe structuur met meerdere GGD’s, RAV’s en veiligheidsregio’s, waarbij op verschillende terreinen wordt samengewerkt met de regio Gooi & Vechtstreek. • De GGD en VR Flevoland zoeken de samenwerking in verschillende vormen op. Dit gebeurt via de GHOR lijn, de crisisbeheersing en op inhoudelijke thema’s. Dit gebeurt voornamelijk op informele basis. Er is op dit moment wel een samenwerkingsovereenkomst tussen twee veiligheidsregio’s, één GGD en het GHOR -bureau. Hoewel er op het gebied van meldkameractiviteiten en crisisorganisatie al intensief wordt samengewerkt, is het proces in de praktijk nog sterk afhankelijk van bestuurlijke betrokkenheid en persoonlijke relaties. Veranderingen in leiding of samenstelling kunnen daardoor invloed hebben op het draagvlak. • De samenwerking tussen GGD en Veiligheidsregio biedt aanzienlijke kansen voor versterking van de crisisbeheersing en borging van continuïteit. Het is daarbij van belang dat deze samenwerking wordt vormgegeven vanuit inhoudelijke meerwaarde en gezamenlijke opgaven, en niet uitsluitend vanuit financiële overwegingen. Het is gunstig dat de GHOR dichtbij de directeur GGD is gepositioneerd, want crisisorganisaties kunnen elkaar zo versterken.

• Ook biedt samenwerking de mogelijkheid om met één stem richting gemeenten te spreken, al blijven er verschillen in thema’s en bestuurlijke rollen tussen burgemeesters en wethouders. Knelpunten en praktische uitdagingen • De belangrijkste aandachtspunten bij het intensiveren van de samenwerking liggen op het terrein van bedrijfsvoering en organisatorische verschillen. Omdat de organisaties op verschillende manieren omgaan met persoonsgegevens, zijn er uiteenlopende privacyrichtlijnen van toepassing. Ook verschillen in ICT -systemen, werkprocessen en organisatieculturen vragen om zorgvuldige afstemming. Een nauwere samenwerking leidt niet vanzelf tot meer efficiëntie, onder andere doordat afzonderlijke HR -structuren in stand moeten blijven. Groei kan bovendien de complexiteit van de organisatie vergroten en aanleiding geven tot extra coördinatiebehoefte. • Wanneer financiële overwegingen een rol spelen bij de wens tot samenwerking, is het van belang te onderkennen dat mogelijke voordelen zich pas op langere termijn zullen manifesteren. In de eerste fase zal de organisatie zich vooral intern moeten richten op het ontwikkelen van nieuwe samenwerkingsvormen en constructen, waardoor directe financiële baten beperkt zijn. 73 | 9c. Veiligheidsregio & GGD Flevoland • Samenwerking is in hoge mate afhankelijk van mensen.

Succesvolle samenwerking vraagt om onderling vertrouwen, persoonlijk contact en een gedeelde werkcultuur. Informele initiatieven, zoals gezamenlijke huisvesting of laagdrempelig overleg, kunnen hieraan wezenlijk bijdragen door verbinding en korte communicatielijnen te bevorderen. De GHOR en ambulancezorg sluiten qua cultuur goed aan bij de Veiligheidsregio, terwijl de jeugdzorg een eigen dynamiek en werkwijze kent. 74 | 9d. Veiligheidsregio & GGD Noord Limburg Ontstaan en aanleiding • In de beginstelverklaring bij de start van het proces om te komen tot de veiligheidsregio Limburg-Noord (2009) is opgenomen dat de veiligheidsregio de beheerder is van de regionale brandweerorganisatie, de GHOR en de GGD. Dit leidde dan ook tot de visie Samen meerwaarde behalen in veiligheid en gezondheid in Limburg Noord. Vanaf 2011 bestaat de Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio en Gemeentelijke Gezondheidsdienst Limburg -Noord. Samensmelting van de organisaties • Binnen de bestuurlijke fusie fungeert de Veiligheidsregio als paraplu waaronder de GGD valt. Het uitgangspunt is nooit geweest om beide organisaties volledig tot één profiel te smeden of één uniforme identiteit te creëren. Beide behielden hun eigen herkenbaarheid; de gebouwen dragen nog steeds de twee logo’s, en op grotere kantoorlocaties werken de medewerkers in gemengde teams naast elkaar.

Verschillen, zoals op het gebied van privacy en informatiebeheer, worden niet gezien als obstakels maar als kwesties die praktisch zijn op te lossen middels certificering. Ook op het terrein van arbeidsvoorwaarden is voor een heldere en eenvoudige lijn gekozen: de GGD -medewerkers vallen onder de cao van de Veiligheidsregio, wat de administratieve samenhang versterkt en weinig weerstand heeft opgeroepen. Inhoudelijke samenwerking • Inhoudelijk is de samenwerking gaandeweg hechter geworden. Waar beide organisaties vroeger vooral binnen hun eigen kolom werkten, heeft de gezamenlijke ervaring tijdens de coronacrisis geleid tot meer wederzijds begrip en kruisbestuiving. Men ondersteunt elkaar steeds vaker op grotere thema’s en benut elkaars kennis en netwerken. Zo ontstaan er verbindingen die er anders niet zouden zijn geweest: medewerkers wisselen van rol, een brandweerman kan bijvoorbeeld manager worden bij de GGD, en kennis over preventie of risicobeheersing vloeit over de grenzen heen. Culturen blijven verschillend, maar dat wordt niet als probleem ervaren zolang men zich richt op het gezamenlijke doel. Wat beide groepen bindt, is het besef dat ze werken voor dezelfde inwoner: iemand die behoefte heeft aan zowel gezondheid als veiligheid.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/0663fae9-bd59-4931-9d00-bcc3140068c1?agendaItemId=816b3ad6-750c-4997-8dd9-357c831b1e4a