192-162 Bijlage Advies HEVO toekomstige huisvesting VO Waterland
Tekst van het document
Advies toekomstige huisvesting VO Waterland Scenariostudie Bernard Nieuwentijt College
Opdrachtgever Gemeente Waterland
Datum 19 juni 2024
Referentie 1731302-0015.1.1
Auteur(s) Eline Stevens Michel Drenth
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
Statenlaan 8
5223 LA 's-Hertogenbosch
T 073 - 6 409 409
info@hevo.nl
KvK Brabant 16029774
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
Burg. Roelenweg 40
8021 EW Zwolle
T 038 - 4 258 101
ISO 9001-gecertificeerd
BTW 0011.60.461.B01
Inhoudsopgave
7.
Multicriteria-analyse
12
8. 8.1. 8.1.1 8.1.2 8.1.3 8.1.4 8.1.5 8.2. 8.2.1 8.3. 8.4.
Financiële doorrekening Toelichting op financiële doorrekeningen Kwaliteitsniveau Investeringskostenkengetallen Vernieuwbouw (40 jaar) Renovatie (20 jaar) Uitgangspunten Investeringskosten Tijdelijke huisvesting Interpretatie investeringskosten Kapitaallasten
13 13 13 13 14 14 14 14 15 15 15
9.
Totaal overzicht
16
10. 10.1. 10.2. 10.3.
Conclusie en aanbeveling Alternatieven Conclusie per partij Vervolg
17 18 18 18
1. 1.1.
Inleiding Leeswijzer
3 3
2. 2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6. 2.7. 2.8. 2.9. 2.9.1
Huidige situatie Onderwijsaanbod Schoolbestuur: ZAAM Leerlingenaantallen en herkomst Ruimtebehoefte Perceel Gebouw Exploitatie Onderwijskundige functionaliteit Financiële situatie Kapitaallasten
4 4 4 4 5 5 5 6 6 7 7
3.
Toekomstbestendigheid BNC
8
4. 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5.
Afwegingskader Onderwijskundige functionaliteit Toekomstbestendigheid Duurzaamheid Doorlooptijd Financieel
10 10 10 10 10 10
11. 11.1. 11.2.
Financieringsvormen Toelichting klassiek versus doordecentralisatie Thema’s voor de afweging
19 19 19
12.
Participatie Gemeente Waterland in het innovatieprogramma onderwijshuisvesting
20
5.
Normatieve ruimtebehoefte
10
Bijlage I: energieprestaties
21
6. 6.1. 6.2. 6.3. 6.4.
Scenario’s Scenario 0: referentiescenario (huidige situatie) Scenario 1: nieuwbouw huidige locatie (40 jaar) Scenario 2: vernieuwbouw huidige locatie (40 jaar) Scenario 3: renovatie huidige locatie (15-20 jaar)
11 11 11 11 11
Bijlage 2: kwaliteitskader HEVO
22
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 2 van 23
1. Inleiding Er is een belangrijke keuze te maken omtrent de toekomst van het Bernard Nieuwentijt College, de enige middelbare school in Waterland. Het huidige gebouw, dat al bijna 50 jaar oud is, voldoet niet meer aan de moderne onderwijskundige en technische eisen. Investeren in (ver)nieuwbouw is noodzakelijk, maar de toekomst van de school is onzeker. Het huidige schoolbestuur ZAAM wil de locatie niet continueren omdat de school door de kleine omvang (ca. 300 leerlingen) lastig te exploiteren is. Bovendien heeft het schoolbestuur meerdere kleine scholen in de regio. Er is een ander schoolbestuur (PSG) die interesse heeft om de locatie over te nemen, onder voorwaarde dat zij kunnen groeien naar minimaal 350 leerlingen. De vraag is of verwacht kan worden dat de school ook voldoende leerlingen aantrekt en of de gemeente een investering in een nieuw gebouw van deze omvang kan en wil dragen. De gemeente en de schoolbesturen willen gezamenlijk een onderzoek uit laten voeren naar de haalbaarheid van (ver)nieuwbouw voor het gebouw in relatie tot de toekomstbestendigheid van de school.
De volgende scenario’s worden in ieder geval bekeken: Scenario 1 Nieuwbouw op de huidige locatie (40 jaar) Scenario 2 Vernieuwbouw huidige gebouw (40 jaar) Scenario 3 Renovatie huidige gebouw (15-20 jaar) Deze scenario's worden vergeleken op basis van verschillende criteria, zoals kosten, functionaliteit en toekomstbestendigheid. De bevindingen worden gepresenteerd in een multicriteria-analyse.
1.1. Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie geschetst, gevolgd door een argumentatie in hoofdstuk 3 waarom het BNC toekomstbestendig is. Hoofdstuk 4 beschrijft de criteria van het afwegingskader, terwijl hoofdstuk 5 de normatieve ruimtebehoefte behandelt. De scenario's worden verder toegelicht in hoofdstuk 6, gevolgd door een multicriteria analyse in hoofdstuk 7. De financiën worden besproken in hoofdstuk 8, waarbij deze samen met de kwalitatieve criteria worden samengevat in hoofdstuk 9. Hoofdstuk 10 biedt een conclusie en aanbevelingen, terwijl hoofdstuk 11 voorbeelden van financieringsvormen geeft..
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 3 van 23
2. Huidige situatie
schoolloopbaan van onze leerlingen. Als interconfessionele schoolorganisatie is onze identiteit gebaseerd op en geïnspireerd door de christelijke traditie. Wij stellen ons ten doel om te werken aan een goede leer- en leefomgeving.
2.1. Onderwijsaanbod Het Bernard Nieuwentijt College (BNC) is een school voor vmbo-t en havo/vwoonderbouw, gelegen in het Groene Hart van Monnickendam. Het BNC is een relatief kleine school. Het docententeam kent de leerlingen goed en er is intensief contact met ouders. Er zijn ondersteuningslessen, een uitgebreide zorgstructuur en indien nodig worden leerlingen intensief begeleid. De school is overzichtelijk en kenmerkt zich door een prettige sfeer. Het BNC biedt in de onderbouw zowel vmbo-t als havo en vwo aan. Er is een havo-kansklas, waarin leerlingen worden geplaatst met het dubbel advies vmbo-t/havo maar ook sterke vmbo-t leerlingen. Deze groep krijgt les op havo-niveau en wordt uitgedaagd het meeste uit zichzelf te halen.
• • • • • •
Niveaus VMBO-GT VMBO-TL VMBO T/H HAVO (klas 1 t/m 3) HAVO/VWO VWO (alleen klas 1 en 2)
Opbouw schooljaren Leerjaar 1: vmbo-t / havo-kans / havo / vwo Leerjaar 2: vmbo-t / havo-kans / havo / vwo Leerjaar 3: vmbo-t / havo* Leerjaar 4: vmbo-t
Het BNC werkt nauw samen met de zusterscholen van ZAAM in Amsterdam Noord, te weten het Over Y, Noorderlicht, het Hogelant en Damstede Lyceum. Deze scholen van ZAAM werken samen, onder andere op het gebied van op-, door- of afstroom.
2.3. Leerlingenaantallen en herkomst Volgens de leerlingenprognose zal het aantal leerlingen de komende jaren rond de 300 blijven schommelen:
Het is opmerkelijk dat leerlingen vanuit een groot gebied naar het BNC trekken (zie afbeelding en tabel). Een aanzienlijk aantal van hen komt uit Amsterdam, maar ook uit Purmerend en Edam-Volendam. Slechts een klein deel van de leerlingen is afkomstig uit Waterland, zoals te zien is in onderstaande afbeelding en tabellen:
*Na 3 havo stappen de leerlingen over naar een andere school.
2.2. Schoolbestuur: ZAAM Het Bernard Nieuwentijt College maakt onderdeel uit van ZAAM, een onderwijsstichting voor interconfessioneel voortgezet onderwijs. ZAAM verzorgt voor ruim 11.000 leerlingen een breed aanbod van voortgezet onderwijs in Amsterdam, Zaanstad en Waterland. De organisatie bestaat uit 23 scholen voor praktijkonderwijs, vmbo, havo en vwo. De missie van ZAAM luidt als volgt: Het is ons streven om met kwalitatief goed onderwijs bij te dragen aan de toekomst van jonge mensen in onze samenleving. Wij willen hen, in een veilig leer- en leefklimaat, begeleiden en inspireren in hun ontwikkeling tot zelfbewuste, gezonde en verantwoordelijke wereldburgers. Wij vinden een goede samenwerking met de aanleverende scholen én met de vervolgscholen belangrijk voor het waarborgen van een doorlopende leerlijn en
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 4 van 23
Gemeente van Herkomst Leerlingen Amsterdam 125 Edam-Volendam 50 Haarlemmermeer 5 Landsmeer 15 Oostzaan 20 Purmerend 100 Velsen 5 Waterland 50 Zaanstad 5 Eindtotaal 375
Schoolgaande Gemeente Leerlingen Alkmaar 5 Amersfoort 5 Amsterdam 1445 Edam-Volendam 125 Hoorn 155 Leiden 10 Nijkerk 5 Nijmegen 5 Purmerend 315 Velsen 5 Waterland 50 Zaanstad 5 Eindtotaal 2130
marktwerking op middelbare scholen dan op basisscholen, blijft het moeilijk om de toekomstige aantallen leerlingen nauwkeurig te voorspellen.
2.5. Perceel Het schoolgebouw van het BNC is gesitueerd op een relatief ruim perceel (ruim 4.800 m2). Dit biedt mogelijkheden om de beschikbare ruimte efficiënter te benutten bij eventuele nieuwbouw of uitbreidingsplannen. Er is ruimte voor uitbreiding aan de west-, noord- en zuidkant van het perceel, en het is ook geschikt voor het integreren van andere maatschappelijke voorzieningen.
Opmerking: deze aantallen zijn afkomstig uit DUO, en zijn afgerond op 5-tallen i.v.m. privacy. In Waterland zelf wonen ca. 2.100 leerlingen in de VO-leeftijd. Het merendeel gaat nu in Amsterdam naar school, gevolgd door Purmerend. 4.837 m2
2.4. Ruimtebehoefte De huidige gebouwoppervlakte van het BNC bedraagt 2.902 vierkante meter BVO. Dit omvat een inpandig gymlokaal met twee kleedruimtes en een berghok.
Formeel gezien heeft het BNC momenteel een overschot aan ruimte. Echter, functioneel gezien wordt er momenteel een tekort aan ruimte ervaren, ondanks pogingen tot optimalisatie van specifieke ruimten. Volgens de leerlingenprognose van het planverband Groningen vertoont het aantal leerlingen tot 2035 een dalende trend. Indien de plannen om meer dan 2000 woningen te realiseren, met name in de kern Monnickendam, worden uitgevoerd, zal dit ook invloed hebben op de prognoses. Vanwege de grotere invloed van
Referentie: 1731302-0015.1.1.
2.6. Gebouw Het gebouw van het BNC, gelegen aan de Pierebaan 5 in Monnickendam, dateert uit 1974 en heeft een oppervlakte van 2.902 vierkante meter BVO. Het gebouw vertoont tekenen van ouderdom en achterstallig onderhoud.
Pagina 5 van 23
Hoewel ZAAM sinds 2013 het onderhoud van het gebouw heeft uitgevoerd volgens een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP), heeft het geen structurele renovatie ondergaan om de levensduur te verlengen. Het ontwerp van het gebouw is eenvoudig en gedateerd, met een gangenstructuur die niet aansluit bij moderne onderwijsbehoeften. De indeling van de entreehal is onlogisch en weinig uitnodigend. Ongeveer 20 jaar geleden zijn enkele ruimtes op de eerste verdieping omgebouwd tot NASK-lokalen. In latere jaren zijn er extra lokalen gecreëerd, waaronder boven de aula, door ruimtes op te splitsen. Door het slechts uitvoeren van binnen- en buitenonderhoud is het niet meer mogelijk om het gebouw aan de huidige en toekomstige bouwkundige en functionele eisen te laten voldoen. Dit houdt in dat het gebouw binnen 0-5 jaar in aanmerking zou moeten komen voor levensduurverlengende renovatie of nieuwbouw. Dit is ook door de gemeente geconcludeerd in een eigen opname.
Gasverbruik Het gemiddelde gasverbruik over de periode 2019-2022 is 9,56 m3 per m2 , Dit is net onder de ‘benchmark’ (11m3 per m2) van schoolgebouwen gebouwd tussen 1946-1978 en met een grootte tussen de 2500m2 en 5.000m2 . Rekening houdend met het bouwjaar 1974 t.o.v. 1946 en het beperkte oppervlak van 2900m2 t.o.v. het maximum van 5.000 m2, kan worden geconcludeerd dat het gasverbruik bovengemiddeld is en in elk geval niet voldoet aan de eisen van (B)ENG. Elektriciteitsverbruik Het elektriciteitsverbruik ligt rond de 24 KW/h m2 . Dit verbruik is hoger dan gemiddeld, uitgaande van vergelijkbare complexen. Het gebouw scoort slechter op de energieprestaties dan vergelijkbare gebouwen qua grootte en leeftijd. Bovendien verbruikt het gebouw veel meer energie in vergelijking met de gemiddelde waarden van de schoolgebouwen, die vanaf 2015 zijn gerealiseerd. Hoewel in de huidige systematiek niet meer valt te achterhalen hoeveel het schoolbestuur meer betaalt aan energie ten opzichte van de ‘VELOvergoeding’ kan op basis van deze getallen en het leerlingenaantal er vanuit worden gegaan dat meer aan energiekosten wordt uitgegeven dan wordt ontvangen via de Rijksbekostiging. Het gebouw voldoet met de verouderde installaties niet aan de huidige standaarden van (B)ENG, oftewel (Bijna) Energie Neutraal Gebouw.
2.8. Onderwijskundige functionaliteit De afgelopen jaren hebben er binnen het Bernard Nieuwentijt College meerdere transformaties plaatsgevonden met als doel het optimaliseren van de beschikbare ruimtes. Door slimme indelingen en creatief gebruik van bestaande lokalen zijn er extra lokalen gecreëerd. Recentelijk is er een nieuwe onderwijsvisie opgesteld..
2.7. Exploitatie Het schoolgebouw is uitgerust met 55 zonnepanelen en de meeste ruimtes zijn nu voorzien van LED-verlichting. Hoewel het gebouw is geïsoleerd volgens de bouwstandaarden van 1974, kan worden gesteld dat de isolatie slechts matig is.
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Echter, ondanks deze inspanningen ondervindt het huidige onderwijsteam dat de nieuwe visie moeilijk te realiseren is in de huidige gebouwindeling. De rigide structuur van het gebouw biedt te weinig flexibiliteit om de hedendaagse onderwijsconcepten te faciliteren. De krappe lokalen en inflexibele ruimtes belemmeren een leeromgeving die de school nastreeft.
Pagina 6 van 23
Deze ruimtelijke beperkingen vormen dan ook een hindernis voor de succesvolle implementatie van de nieuwe onderwijsvisie. Om de ambities van de school waar te maken, is er dringend behoefte aan een gebouw dat flexibel en adaptief is aan de veranderende eisen van modern onderwijs.
2.9. Financiële situatie 2.9.1 Kapitaallasten Het Bernard Nieuwentijt College en de gemeente Waterland zijn een overeenkomst tot doordecentralisatie aangegaan, waarmee het economisch claimrecht van het terrein en de opstallen – onder voorwaarden – bij het Bernard Nieuwentijt College zijn geplaatst. Deze overeenkomst eindigt in 2027. Op het gebouw zit geen boekwaarde. De oorsprong van de overeenkomst tot doordecentralisatie in 2002 is met het voormalige schoolbestuur Amarantis gesloten. Dit schoolbestuur is in het verleden failliet gegaan. De volgende bedragen zijn vanaf 2002 overgemaakt: 2002-2005 Met terugwerkende kracht heeft het voormalige schoolbestuur van de Interconfessionele Scholengemeenschap Amsterdam (ISA) een bedrag van € 264.493 aan vergoedingen ontvangen. 2008-2011 Van 2008 tot 2011 was Amarantis het schoolbestuur, zij hebben €236.481 ontvangen. 2013 - tot heden Momenteel (2023) ontvangt ZAAM jaarlijks ca. €170.000,- aan doorgedecentraliseerde rijksmiddelen via de gemeente Waterland. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. In totaal is er € 1.237.398,45 overgemaakt. Van dit bedrag resteert nog circa € 650.000. Een deel is uitgegeven aan de interne verbouwing zoals omschreven in par. 2.8.
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 7 van 23
3. Toekomstbestendigheid BNC Tijdens interviews met diverse belanghebbenden, waaronder de gemeente Waterland, ZAAM en PSG, zijn redenen besproken waarom het Bernard Nieuwentijt College (BNC) toekomstbestendig is. Hieronder zijn de argumenten vanuit deze partijen in willekeurige volgorde toegelicht. Overname PSG: herprofilering onderwijs PSG heeft aangegeven interesse te hebben in de overname van BNC van ZAAM. Deze stap lijkt logisch gezien beide partijen een gedeelde visie delen op kleinschalig, hoogwaardig onderwijs met een sterke focus op de individuele leerling. “Een kleine school die hoogwaardig onderwijs biedt met een sterk profiel, wordt algemeen als aantrekkelijk beschouwd”, volgens PSG. Een belangrijk doel van PSG is de herprofilering van het onderwijs. PSG en BNC willen eigentijds onderwijs aanbieden passend in de tijd en in de regio, in een aantrekkelijk schoolgebouw dat duurzaam te exploiteren is. De leeromgeving voor de leerlingen kan mogelijk verrijkt worden met een bibliotheek, jongereninformatiepunt, sociaal-cultureel centrum en andere maatschappelijk betrokken partners. Diverse sportclubs met een ruimte voor beweging, dans en sport zijn ook fysiek verbonden met de school. Daarbij is de wens om in de onderbouw te gaan werken met een brede brugklas van vmbo bbl tot en met vwo.
De leerlingen volgen onderwijs in stamgroepen en worden extra ondersteund en uitgedaagd in maatwerkuren. Het leren van 21e -eeuwse vaardigheden en het begeleiden van persoonlijke leerdoelen zijn hier onlosmakelijk mee verbonden.
Groeiende leerlingaantallen In de regio is er potentie qua leerlingaantallen. Nu zitten er 300 leerlingen op school, maar het streven is minimaal 350 leerlingen voor een optimale exploitatie. ZAAM vindt 350 leerlingen te weinig, terwijl PSG dit aantal als passend beschouwt. Door PSG wordt verwacht dat de aanstaande woningbouw in Waterland en herprofilering van het onderwijs zullen leiden tot een toename van het aantal potentiële leerlingen. Daarnaast is de verwachting dat nieuwe huisvesting een positief effect zal hebben op het leerlingaantal. Onderscheidend in de regio Het Bernard Nieuwentijt College (BNC) in Waterland bevindt zich volgens PSG en ZAAM op een locatie tussen Amsterdam en Purmerend, waardoor het goed bereikbaar is voor een groot aantal leerlingen. Voor de leerlingen uit Waterland is BNC een alternatief voor de scholen in de steden. Het BNC trekt specifiek leerlingen aan die bewust kiezen voor de kleinschaligheid, het warme schoolklimaat en de oplossingsgerichte aanpak op het gebied van passend onderwijs. De school biedt een brede brugklas aan, waarin leerlingen een gevarieerd vakkenpakket krijgen aangeboden, wat een stevige basis legt voor hun verdere schoolloopbaan.
De kleinschalige opzet van de school zorgt voor een prettige leeromgeving en optimale begeleiding van de leerlingen, waardoor het BNC een aantrekkelijke keuze is voor ouders en leerlingen die waarde hechten aan hoogwaardig en persoonlijk onderwijs.
Daarnaast streeft PSG naar duurzame samenwerkingen met het primair onderwijs in Monnickendam, waarbij een 4-18 perspectief mogelijk is. De samenwerking met PSG biedt ook mogelijkheden voor een soepele doorstroom van leerlingen naar de bovenbouw van PSG-scholen.
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 8 van 23
Goede schoolresultaten en hoge waardering Het Bernard Nieuwentijt College onderscheidde zich onder het huidige schoolbestuur ZAAM de afgelopen jaren in de regio Waterland op het gebied van uitstekende schoolresultaten en een hoge waardering op het gebied van persoonlijke aandacht en leerlingbegeleiding. Zowel de examenresultaten (profiel economie, landbouw en zorg & welzijn) als de doorstroom in de onderbouw en bovenbouw scoren hoog boven het landelijke gemiddelde. Gemeentelijk belang Ten slotte heeft hecht de gemeente ook veel belang aan het behoud van een volwaardige middelbare school binnen haar grenzen. Het BNC, als een toekomstbestendige middelbare school, speelt een rol in het versterken van de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van Waterland. Reflectie HEVO Zowel de gemeente als de schoolbesturen erkennen het belang van een middelbare school in Waterland. Het behouden van de school leidt tot een extra voorziening in de gemeente ten gunste van de leefbaarheid. Ook vervult de school een belangrijke functie in de regio, als kleinschalige locatie, tussen alle grote steden in. Daarnaast is de school de afgelopen jaren constant op het gebied van de leerlingenaantallen (ca. 300), ondanks de huidige verouderde huisvesting. In par. 2.3.
is bovendien geconcludeerd dat er nog een groot potentieel is in Waterland zelf, daar de school nu slechts een klein aantal leerlingen uit de gemeente zelf aantrekt. Ervaring van HEVO leert dat nieuwe huisvesting vaak een positief effect heeft op leerlingenaantallen van scholen. Daarmee lijkt een aantal van 350 leerlingen haalbaar. Bovendien is het formeel zo dat de gemeente een zorgplicht heeft voor onderwijshuisvesting en dient te voorzien in adequate onderwijshuisvesting voor scholen, waarbij zij geen formele zeggenschap heeft over het wel of niet continueren van een school.
Het Bernard Nieuwentijt College 2.0 blijft een regionaal kleinschalige locatie havo/vwo met een leerroute vmbo en ontwikkelt zich naar een eigentijdse en toekomstgericht onderwijs. Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 9 van 23
4. Afwegingskader
5. Normatieve ruimtebehoefte
Deze criteria zijn tot stand gekomen op basis van gevoerde gesprekken met de gemeente, ZAAM en PSG. In dit hoofdstuk worden de afwegingscriteria in willekeurige volgorde toegelicht.
Om te komen tot een passend toekomstscenario, is het van belang om vast te stellen wat de ruimtebehoefte in de toekomst is.
4.1. Onderwijskundige functionaliteit Dit criterium beoordeelt in hoeverre het scenario aansluit bij de onderwijsvisie van de school. Denk hierbij aan flexibele ruimtes, samenwerkingsmogelijkheden en faciliteiten die het leerproces ondersteunen.
Bij de bepaling van de normatieve ruimtebehoefte, is uitgegaan van 350 leerlingen. Dit leidt tot een normatieve ruimtebehoefte van 3.150 m2 bvo onderwijsgebouw Aantal leerlingen Onderbouw (leerjaar 1 en 2)
200
Bovenbouw havo/vwo
4.2. Toekomstbestendigheid Het is belangrijk dat het gekozen scenario zich kan aanpassen aan veranderende behoeften in de toekomst. Flexibiliteit en uitbreidbaarheid zijn hierbij essentieel. Er moet voldoende ruimte zijn om extra klaslokalen, andere functionele ruimtes of sportfaciliteiten toe te voegen in de toekomst. Het gebouw moet flexibel ingericht kunnen worden, zodat nieuwe onderwijsmethoden en technologieën geïntegreerd kunnen worden.
4.3. Duurzaamheid Hoe milieuvriendelijk en energiezuinig is elk scenario?
4.4. Doorlooptijd De doorlooptijd van de realisatie van een scenario is een belangrijk aspect. Een langere doorlooptijd kan betekenen dat de school langer gebruik moet maken van tijdelijke huisvesting of dat er langer gewacht moet worden op de voordelen van het nieuwe gebouw.
4.5. Financieel De kosten van elk scenario zijn van belang. Dit zijn onder andere de investeringskosten maar ook de exploitatielasten op lange termijn. Daarnaast is gekeken naar tijdelijke huisvesting
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Bovenbouw theoretische leerweg
50 TLW
99
LWOO
1
Totaal
350
Algemene vaste voet Hoofdvestiging
Onderwijssoort
Leerweg
Onderbouw (leerjaar 1 en 2) Bovenbouw havo/vwo Bovenbouw theoretische leerweg
980
Aantal lln
Aantal m² bvo per ll
200
6,18
Totaal aantal m² bvo 1.236
50
5,85
293
TLW
99
6,41
635
LWOO
1
7,07
7
Ruimtebehoefte totaal
3.150
Ten opzichte van de bestaande bebouwing, met een omvang van 2.902 m2 bvo onderwijsmetrage is er dus een tekort van 248 m2 bvo.
Pagina 10 van 23
6. Scenario’s Deze scenariostudie vergelijkt drie scenario’s en een referentiescenario onderling met elkaar: Scenario 0: referentiescenario Scenario 1: nieuwbouw huidige locatie (40 jaar) Scenario 2: vernieuwbouw huidige locatie (40 jaar) Scenario 3: renovatie huidige locatie (15-20 jaar)
6.1. Scenario 0: referentiescenario (huidige situatie)
Om tegemoet te komen aan de beoogde 350 leerlingen(3.150 m2), is een uitbreiding van 248 m² noodzakelijk, gezien de huidige capaciteit van 2.902 m² ontoereikend is. Indien de uitbreiding twee verdiepingen betreft, bedraagt de footprint 124 m². Gelukkig biedt het perceel ruim voldoende ruimte voor deze uitbreiding.
6.4. Scenario 3: renovatie huidige locatie (15-20 jaar) Dit scenario gaat uit van beperkte aanpassingen aan het huidige gebouw op het gebied van energieprestatie, klimaat en onderwijsfunctionaliteit. Echter, biedt het gebouw niet voldoende ruimte voor 350 leerlingen. Daarom is een uitbreiding noodzakelijk.
In dit scenario wordt niets aan het huidige gebouw gedaan. Dit betekent dat de school te maken krijgt met de beperkingen van het huidige gebouw, zoals: • Onvoldoende ruimte: De huidige capaciteit van 2.902 m2 is te klein voor de beoogde 350 leerlingen. Dit kan leiden tot ruimtetekort, krappe lokalen en minder mogelijkheden voor flexibele leeromgevingen. • Verouderde faciliteiten: Het gebouw is verouderd en voldoet niet aan de hedendaagse eisen op het gebied van energieverbruik, duurzaamheid en onderwijsfunctionaliteit. Dit leidt tot hogere energiekosten, een minder prettige leeromgeving en beperkte mogelijkheden voor modern onderwijs. • Onderhoudskosten: De onderhoudskosten van het verouderde gebouw zullen de komende jaren toenemen.
6.2. Scenario 1: nieuwbouw huidige locatie (40 jaar) Dit scenario omvat de bouw van een nieuw schoolgebouw op de huidige locatie, geschikt voor 350 leerlingen, 3.150 m2. Het nieuwe gebouw zal voldoen aan moderne eisen op het gebied van onderwijskwaliteit, duurzaamheid en energie-efficiëntie. Het biedt ruimte voor flexibele leeromgevingen die passen bij de onderwijsvisie van de school. Echter is tijdelijke huisvesting elders vereist tijdens de bouwfase.
6.3. Scenario 2: vernieuwbouw huidige locatie (40 jaar) Dit scenario omvat een grondige renovatie van het huidige gebouw, met als doel het te laten voldoen aan moderne standaarden voor onderwijs, duurzaamheid en energieverbruik. Het streeft naar een vernieuwd gebouw met dezelfde kwaliteitsstandaarden als nieuwbouw.
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 11 van 23
7. Multicriteria-analyse Onderstaande tabel geeft weer hoe de verschillende scenario's ten opzichte van elkaar zijn beoordeeld. Deze scenario's zijn getoetst aan het afwegingskader, dat is opgesteld in hoofdstuk 4. De analyse is uitgevoerd door HEVO. Het hoofddoel van deze vergelijking is het verstrekken van een eerste richting in de afweging tussen de verschillende scenario’s op basis van de specifieke criteria die van belang zijn voor de gemeente en schoolbesturen. Sc en a r io 0 : r efer en t iesc en a r io
Sc en a r io 1: n ieu w b ou w
Sc en a r io 2: v er n ieu w b ou w
Sc en a r io 3: r en ov a t ie h u id ig e
h u id ig e loc a t ie
h u id ig e loc a t ie ( 4 0 ja a r )
loc a t ie ( 15 - 20 ja a r )
Onderwijskundige functionaliteit
Geen verbeteringen in onderwijskundige functionaliteit in dit scenario. Dit scenario houdt vast aan de bestaande situatie zonder specifieke aanpassingen.
Toekomstbestendigheid (flexibiliteit, uitbreidbaarheid)
Het huidige gebouw is niet flexibel.
Functie regio (vitale leefgemeenschap)
De huidige school heeft momenteel een regio functie.
De nieuwbouw en herprofilering van De vernieuwbouw en herprofilering De renovatie van de school kan de het onderwijs kan de regiofunctie van van het onderwijs kan de regiofunctie regiofunctie van de school enigszins de school verbeteren. Het kan van de school verbeteren. Het kan verbeteren. Het is echter minder leerlingen uit de hele regio aantrekken. leerlingen uit de hele regio aantrekken. waarschijnlijk dat het leerlingen uit de hele regio zal aantrekken dan nieuwbouw of vernieuwbouw.
Tijdelijke huisvesting
nvt
Tijdelijke huisvesting is nodig tijdens de nieuwbouw.
Tijdelijke huisvesting is nodig tijdens de vernieuwbouw.
Tijdelijke huisvesting is minder lang nodig dan bij (ver)nieuwbouw.
Duurzaamheid
Behoud huidige situatie.
Het nieuwbouwgebouw kan worden ontworpen om zeer duurzaam te zijn.
Het vernieuwde gebouw kan worden ontworpen om duurzaam te zijn.
Het gerenoveerde gebouw kan worden ontworpen om redelijk duurzaam te zijn.
Doorlooptijd
nvt want behoud van de huidige gebouw
Sloop en nieuwbouw hebben vaak een Vernieuwbouw is vaak complexer en kortere doorlooptijd dan kost meer tijd dan nieuwbouw. vernieuwbouw.
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Dit scenario omvat de nieuwbouw van De onderwijsvisie van de school kan een schoolgebouw. Het gebouw is redelijk worden gefaciliteerd bij een ontworpen om de onderwijsvisie van renovatie. Wel blijf je beperkt door de de school optimaal te ondersteunen. bestaande structuur. Het huidige Het gebouw is flexibel en kan worden gebouw is niet flexibel. aangepast aan toekomstige onderwijsbehoeften. Het nieuwbouwgebouw is flexibel en De bestaande structuur van het toekomstbestendig. Het kan worden gebouw beperkt de flexibiliteit en aangepast aan toekomstige toekomstbestendigheid. Het is onderwijsbehoeften. mogelijk om het gebouw enigszins te flexibiliseren, maar dit is minder dan bij nieuwbouw.
De onderwijsvisie van de school kan redelijk worden gefaciliteerd bij een renovatie, maar minder dan bij nieuwbouw of vernieuwbouw.
De flexibiliteit en toekomstbestendigheid van het gebouw zijn beperkt door de bestaande structuur.
De ingreep is relatief klein dus snel uitgevoerd.
Pagina 12 van 23
8. Financiële doorrekening De financiële consequenties van de verschillende scenario’s vormen een belangrijk onderdeel van een scenariokeuze. Om dit te kunnen beoordelen zijn er financiële doorrekeningen gemaakt van de investeringskosten voor de genoemde scenario’s. In dit hoofdstuk worden de gehanteerde methodiek en de resultaten beknopt toegelicht
8.1. Toelichting op financiële doorrekeningen Met behulp van de kostenconfiguratoren van HEVO (door PO-raad en VO-raad erkende instrumenten ter bepaling van de investeringskosten) zijn de geldende investeringsniveaus per vierkante meter bepaald. De investeringskosten zijn de bouwkosten en alle bijkomende kosten voor m.n. het ontwerp en de procesbegeleiding.
8.1.1 Kwaliteitsniveau De gewenste kwaliteit is bepaald op: • Bouwbesluit 2012. • Hoge mate van flexibiliteit en toekomstbestendigheid wordt in de kostenconfigurator vertaald naar ‘toekomstbestendig bouwen’: flexibiliteit door nietdragende wanden zodat er bijvoorbeeld functiewijziging plaats kan vinden (tussentijds of bij einde gebruik door school). • Energieneutraal voor nieuwbouw (gebouwgebonden), met een minimum bijna energieneutraal (BENG) voor renovatie/vernieuwbouw (zie bijlage 1 voor een toelichting op de verschillende definities van energieprestaties van gebouwen). • Frisse Scholen: Hevo kwaliteitsadvies (zie bijlage 2). • Exploitatiegericht bouwen: toepassen van onderhoudsarme vloer- en wandafwerking en aluminium kozijnen om hoge exploitatiekosten te voorkomen. • Duurzaam en circulair bouwen: het betreft keuzes waardoor het gebouw een stap verder gaat dan ENG. Deze keuzes worden nu gemaakt omdat dit gedurende de levensduur van het gebouw lastig is om aan te passen. Voor circulair bouwen is het ambitieniveau basis aangehouden in de bepaling van het investeringsbedrag. Hierdoor kan bijvoorbeeld de toepassing van groen beton gewaarborgd worden. • Esthetische onderwijskundige kwaliteit: zoals (iets) meer gevelopeningen, een betere Frisse Scholen ventilatie-klasse in gangzones of op leerpleinen als open
Referentie: 1731302-0015.1.1.
onderwijslandschap zodat deze ook voor onderwijs gebruikt kunnen worden en (beperkt) betere afwerkingsniveaus. Deze kwaliteitsambities gaan verder dan het wettelijk verplichte kwaliteitsniveau, immers om ook voor toekomstbestendige, langdurig bruikbare onderwijsgebouwen te zorgen zijn deze uitgangspunten essentieel. De argumentatie daarvoor is als volgt: • BENG is onvoldoende om (voor onderwijshuisvesting) de klimaatdoelstelling van 95% CO2-reductie te halen in 2050. De huidige gebouwen zullen naar alle waarschijnlijkheid voor 2050 ENG moeten zijn. Om investeringen in de toekomst te voorkomen is de keuze gemaakt om direct ENG te realiseren. • In aansluiting op de visie en ambities van gemeente en schoolbesturen is het uitgangspunt Frisse Scholen kwaliteitsadvies Hevo toegevoegd. Gezonde huisvesting voor leerlingen en leraren is een randvoorwaarde voor een goed schoolgebouw. Het concept van Frisse Scholen omvat de onderwerpen energie, lucht, tempartuur, licht en geluid. Met name het belang van een goede luchtkwaliteit en voldoende ventilatiemogelijkheden is gedurende de coronapandemie duidelijk geworden. Ook de andere aspecten zoals tempartuur, licht en geluid zijn belangrijk voor een gezond binnenklimaat en daarmee voor een prettige en gezonde omgeving waar leerlingen en leraren veel uren op een (school)dag doorbrengen.
• De omschreven kwaliteitsambities komen eveneens ten goede aan de geformuleerde visie en de integrale definitie van duurzaamheid: gezonde, circulaire, exploitabele en toekomstbestendige schoolgebouwen. Schoolgebouwen waarin verschillende onderwijsvisies een plek kunnen krijgen, die in de toekomst aanpasbaar zijn en waar een comfortabele ontwikkelomgeving verzekerd is.
8.1.2 Investeringskostenkengetallen Nieuwbouw De bepaling van de kwaliteitsambitie leidt tot indicatieve investeringsbedragen per m² brutovloeroppervlakte (bvo). Met behulp van de kostenconfigurator van HEVO zijn de te ramen investeringsniveaus per vierkante meter bepaald.
Pagina 13 van 23
8.1.4 Renovatie (20 jaar)
Deze investeringsniveaus sluiten aan bij de eerder omschreven kwaliteit. De investeringsniveaus zijn weergegeven in onderstaande tabel: UITGANGSPUNTEN Voortgezet Onderwijs: Uitgangspunt bouwlagen: Uitgangspunt brutovloeroppervlak (BVO) [m²]: RESUMÉ Kosten vaste kosten, basis Kosten vaste kosten, overig Kosten Frisse Scholen Kosten exploitatiegericht bouwen Kosten duurzaam bouwen Kosten verhogen kwaliteitsniveau Subtotaal: Prijsindicator, marktwerking en/of regiotoeslag (t.o.v. regio 's-Hertogenbosch) TOTAALKOSTEN:
vmbo 2 5000
€ 5% €
€ 2.626 € 291 € 237 € 113 €0 € 42 3.309 € 165 3.474
8.1.3 Vernieuwbouw (40 jaar) Het streven is om bij vernieuwbouw de gewenste nieuwbouwkwaliteit zoveel als mogelijk te realiseren (volwaardig alternatief voor nieuwbouw met levensduurverlening van 40 jaar). Er wordt daarom ook wel gesproken over ‘vernieuwbouw’. Het kwaliteitsniveau van vernieuwbouw is grotendeels gelijk van het kwaliteitsniveau van nieuwbouw (voor zover (bouw)technisch haalbaar). Bij vernieuwbouw is voor het investeringsbedrag per m² 85% van het investeringsbedrag voor nieuwbouw aangehouden. Dit is een indicatie. Voorafgaand aan de start van een project zal een uitgebreid onderzoek moeten plaatsvinden naar de technische haalbaarheid van vernieuwbouw het schoolgebouw en naar de daadwerkelijk benodigde financiële middelen hiervoor. In sommige gevallen is vernieuwbouw goedkoper dan nieuwbouw omdat veel delen van het gebouw hergebruikt kunnen worden. Het komt echter ook regelmatig voor dat de investeringskosten nagenoeg gelijk zijn of zelfs hoger in het geval van vernieuwbouw..
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Bij renovatie is voor het investeringsbedrag per m² 50% van het investeringsbedrag voor (ver)nieuwbouw aangehouden. Grofweg vallen de volgende werkzaamheden onder renovatie: (1) vervangen installaties en (2) beperkte verduurzamingsmaatregelen. Hiervoor geldt hetzelfde voorbehoud als bij 8.1.3.
8.1.5 Uitgangspunten Het overzicht in de volgende paragraaf toont de investeringskosten. De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd: • In de scenario’s is gerekend met een geprognotiseerd leerlingenaantal (350 leerlingen) en een inschatting van de ruimtebehoefte (3.150 m2) • In geval van renovatie wordt uitgegaan van renovatie van het gehele gebouw c.q. het totaal van de bestaande vierkante meters van de huisvesting. • In de investeringskosten zijn ook bijkomende kosten opgenomen. Daarbij is rekening gehouden met de volgende kosten: honoraria (voor ontwerpteamleden: architect, installatieadviseur, constructeur, bouwfysicus en projectmanager), aansluitkosten, heffingen, verzekeringen, beperkte risicoverrekening en onvoorzien. De bijkomende kosten zijn gebaseerd op een eenvoudig gebouw met een compacte gebouwvorm en een daarbij passende voorbereidings- en uitvoeringsplanning. • Financieringskosten zoals rentekosten zijn niet opgenomen.
8.2. Investeringskosten De kostenconfigurator uit 2024 is gehanteerd en is inclusief btw, prijspeil 1 januari 2024.
350 leerlingen
Totaal
Scenario 1 Nieuwbouw (40 jaar) 100% * €3.474 * 3.150 m2
€ 10.943.100
Scenario 2 Vernieuwbouw (40 jaar) 85%* €3.474 * 2.902 m2 + 100% * €3.474 * 248 m2 € 9.430.868
Scenario 3 Renovatie (15-20 jaar) 50%* €3.474 * 2.902 m2 + 100% * €3.474 * 248 m2 € 5.902.326
Pagina 14 van 23
8.2.1 Tijdelijke huisvesting Voor tijdelijke huisvesting is gerekend met een bouwtijd van 1 jaar, rekening houdend met het huidige aantal leerlingen en de huidige oppervlakte (300 leerlingen en 2.902 m2). Dit resulteert in een geschatte kostprijs van 1,3 miljoen euro voor de tijdelijke huisvesting. Niveau (pp 1-1-23)
Parameters/Variabelen Huurkosten tijdelijke huisvesting tijdens bouw Eenmalige kosten plaatsen en aansluiten tijdelijke huisvesting
€ 375,= per m2 bvo/jr € 250.000,=
8.3. Interpretatie investeringskosten De investeringskosten zijn gepresenteerd in de vorm van kengetallen en zijn indicatief. Het doel van het investeringskostenoverzicht is om de gemeente, PSG en ZAAM inzicht te geven in de financiële omvang van de opgaven en hen te helpen bij de voorbereiding van deze opgaven. Na besluit over het scenario kan gestart worden met de definitiefase en daarna de ontwerpfase. Op basis van een Programma van Eisen of een Voorontwerp kan een eerste investeringskostenraming op elementniveau worden gemaakt. Het kan voorkomen dat op basis van deze investeringskostenraming het budget ontoereikend blijkt te zijn.
8.4. Kapitaallasten Voor de kapitaallasten is rekening gehouden met een rentepercentage van 3% (huidige rentepercentage van de gemeente is 2,895%) en een lineaire afschrijving over een periode van 40 jaar.
Bij aanvang Gemiddeld
Scenario 1 Nieuwbouw (40 jaar) € 601.870 € 441.827
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Scenario 2 Vernieuwbouw (40 jaar) € 518.697 € 380.771
Scenario 3 Renovatie (15-20 jaar) € 472.186 € 388.077
Pagina 15 van 23
9. Totaal overzicht Sc en a r io 0 : r efer en t iesc en a r io
Sc en a r io 1: n ieu w b ou w
Sc en a r io 2: v er n ieu w b ou w
Sc en a r io 3: r en ov a t ie h u id ig e
h u id ig e loc a t ie
h u id ig e loc a t ie ( 4 0 ja a r )
loc a t ie ( 15 - 20 ja a r )
Onderwijskundige functionaliteit Toekomstbestendigheid Functie regio (vitale Tijdelijke huisvesting Duurzaamheid Doorlooptijd Financiën Tijdelijke huisvesting (1 jaar) Kapitaallasten bij aanvang Kapitaallasten gemiddeld
Referentie: 1731302-0015.1.1.
€ 10,9 miljoen
€ 9,4 miljoen
€ 5,9 miljoen
€ 1,3 miljoen
€ 1,3 miljoen
€ 1,3 miljoen
€
602.000 €
519.000 €
472.000
€
442.000 €
381.000 €
388.000
Pagina 16 van 23
10. Conclusie en aanbeveling Op basis van deze scenariostudie blijkt scenario 1: nieuwbouw op huidige locatie (40 jaar) het voorkeursscenario. Dit scenario biedt de beste balans tussen onderwijskundige functionaliteit, toekomstbestendigheid, duurzaamheid en financiële haalbaarheid. Belangrijke factoren die bijdragen aan de toekomstbestendigheid van BNC: • Overname door PSG: De overname door PSG biedt kansen voor herprofilering van het onderwijs, samenwerking met het primair onderwijs en soepele doorstroom naar de bovenbouw van PSG-scholen. • Continuïteit en levensvatbaarheid: De verwachting is dat het aantal leerlingen de komende jaren stabiel zal blijven of zal stijgen, wat de toekomst van de school verder verzekert. • Onderscheidend in de regio: Het BNC onderscheidt zich van andere scholen met uitstekende resultaten, een brede brugklas en een kleinschalige opzet. • Sterke focus op de individuele leerling: Het BNC biedt een gepersonaliseerde leeromgeving met aandacht voor de ontwikkeling van 21e-eeuwse vaardigheden
Aanbevelingen • Verder uitwerken van de plannen voor herprofilering van het onderwijs: Het is belangrijk om de visie van PSG en BNC op het onderwijs concreet uit te werken en te vertalen naar een concreet plan. • Actief promoten van de school: Het BNC moet zich actief profileren in de regio om de unieke kenmerken van de school onder de aandacht te brengen van potentiële leerlingen en ouders. • Betrekken van stakeholders: Het is belangrijk om alle stakeholders, zoals leerlingen, ouders, docenten en omwonenden, te betrekken bij de plannen voor de toekomst van de school.
“Investeren in het BNC is geen desinvestering maar een investering in de toekomst van de gemeente en haar inwoners”
Belangrijkste redenen voor de keuze voor nieuwbouw • Onderwijskundige functionaliteit: Scenario 1 biedt de flexibiliteit en ruimte die nodig is om de nieuwe onderwijsvisie van de school te implementeren, inclusief een brede brugklas. • Toekomstbestendigheid: Het nieuwe gebouw kan worden ontworpen om zich aan te passen aan veranderende onderwijsbehoeften en technologieën, waardoor de levensduur op de lange termijn wordt gegarandeerd. • Duurzaamheid: Nieuwbouw kan energiezuinig en met duurzame materialen worden toegepast, waardoor ook de exploitatielasten van de school worden verlaagd. • Financiële haalbaarheid: Hoewel de initiële investering voor nieuwbouw hoger is dan bij de andere scenario's, wegen de voordelen van dit scenario op tegen de meer investering ten opzichte van de andere scenario’s. Zeker gezien de kapitaalslasten.
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 17 van 23
10.1. Alternatieven Overname door PSG op korte termijn in de bestaande huisvesting: Dit zou een tussenstap kunnen zijn, met nieuwbouw op een later moment, wanneer PSG de overname en de nieuwe profilering zou kunnen toetsen in het bestaande gebouw. Echter toont onderstaande afbeelding aan dat het succes, en daarmee de levensvatbaarheid onlosmakelijk is verbonden met de kwaliteit van de huisvesting. Een dergelijk alternatief dient daarom zorgvuldig gewogen te worden. Extra flexibiliteit: onderzocht kan worden in de ontwerpfase of er bijvoorbeeld een ontwerp gemaakt kan worden wat eenvoudig om is te bouwen naar woningen, om bij eventuele sluiting van de school, nog steeds courant vastgoed te hebben. Dit verkleint het vastgoed en investeringsrisico voor de gemeente.
10.2. Conclusie per partij Zaam Zaam heeft de wens om het BNC over te dragen aan PSG, onder andere vanwege exploitatie redenen. PSG PSG ziet het als een maatschappelijke opdracht om het onderwijs in de regio in stand te houden en ziet BNC als een aanvulling op hun eigen onderwijsaanbod. PSG heeft interesse in de overname van BNC van Zaam, mits er goede onderwijshuisvesting is. Voor PSG is een goed gebouw en een stabiel aantal leerlingen van minimaal 350 essentieel. PSG wil ook graag herprofilering van het onderwijs. Zij zien BNC als een onderscheidende school in de regio. Gemeente De gemeente heeft veel belang bij het behoud van een volwaardige middelbare school in de gemeente Waterland. Zij erkent het belang van een middelbare school voor het versterken van de leefbaarheid in de regio en heeft een zorgplicht voor onderwijshuisvesting. De gemeente wil het onderwijsaanbod behouden, maar betaalbaarheid van de investering is een belangrijke factor. Zij willen onderzoeken of er kansen zijn op subsidies of andere financiële mogelijkheden
10.3. Vervolg Dit onderzoek heeft de mogelijkheden en belangen die spelen bij het BNC in beeld gebracht. Deze rapportage dient als input voor besluitvorming binnen de gemeente Waterland. Het is aan de gemeente om hier vervolg aan te geven.
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 18 van 23
11. Financieringsvormen Er kan bij onderwijshuisvesting gekozen woorden voor klassieke financiering of doordecentralisatie. In dit hoofdstuk wordt, op verzoek van de gemeente, het verschil kort toegelicht en wordt voor de gemeente en schoolbesturen een aantal thema’s meegegeven waarlangs zij deze afweging kunnen maken. In dit onderzoek wordt deze afweging nog niet gemaakt.
11.1. Toelichting klassiek versus doordecentralisatie
gedragen door het schoolbestuur. Bij doordecentralisatie dragen gemeenten de uitvoering van de zorgplicht over aan schoolbesturen, maar niet de zorgplicht.
11.2. Thema’s voor de afweging Aan beide varianten kleven voor- en nadelen. Belangrijk om te benoemen is dat doordecentralisatie over het algemeen beperkt voorkomt in Nederland. De volgende thema’s spelen o.a. een belangrijke rol bij het bepalen van voor- en nadelen voor doordecentralisatie:
In de klassieke wijze van financieren van onderwijsgebouwen, voorziet de gemeente in het benodigde krediet ter dekking van de stichtingskosten; het schoolbestuur voorziet daarbij mogelijk in een (beperkte) schoolbestuurlijke bijdrage aan de stichtingskosten (ter dekking aanvullende kwaliteit) en voorziet in de inrichting van het gebouw. De gemeente plaatst in het klassieke model het eigendom van de gebouwen (en de schulden) op de gemeentelijke balans. Zij ziet vervolgens in haar begroting en jaarrekening de kapitaallasten daarvan terugkomen in de vorm van afschrijving en (reken-) rente. Het alternatieve financieringsmodel – doordecentralisatie zoals toegepast in het geval van het Bernard Nieuwentijt College – bestaat uit het verleggen van het economisch eigendom (of meer exact het afzien van het economisch claimrecht door de gemeente) van de huisvesting én de bijbehorende financieringsvraag aan het schoolbestuur. Het schoolbestuur plaatst daarmee de investeringen geheel op haar balans, evenals de schuldpositie. Om dit te kunnen doen ontvangt het schoolbestuur jaarlijks de zogeheten doordecentralisatiemiddelen van de gemeente, waarmee zij deze taak financiert.
1. 2. 3.
In algemene zin kan het volgende worden gesteld: • Voor gemeente geldt doordecentralisatie als een ‘off balance’ financiering. Dit kan voordelen bieden ten aanzien van punt 3. Vanuit de gemeente dient dit voordeel te worden afgewogen tegenover een verlies aan regie en invloed, punt 1. Zeker gezien het feit dat de zorgplicht blijft bestaan. •
Er zijn meerdere modellen tot doordecentralisatie; in dit geval is gekozen voor de meest voorkomende variant van doordecentralisatie, die van volledige doordecentralisatie waarbij het schoolbestuur – naast de nieuwe investeringen – ook de bestaande gebouwen en terreinen (die in gebruik blijven door het schoolbestuur) op haar balans heeft geplaatst. Naast kapitaallasten (nieuw en historisch), omvatten de jaarlasten ook zakelijke lasten en verzekeringen. Deze worden in het klassieke model bekostigd door de gemeente; in het model van doordecentralisatie worden ook deze
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Regie en invloed: de wijze waarop gemeente en schoolbesturen invloed c.q. zeggenschap hebben over de huisvesting en middelen. Organisatie: de mate waarin organisaties in staat zijn om de verantwoordelijkheden te dragen en uit te voeren. Financieel: de jaarlijkse lasten en de voorwaarden die daar aan zijn verbonden, denk aan: a. Investeringskosten (incl. rente) en exploitatiekosten. b. Impact op balans van de gemeente (ratio’s als solvabiliteit en liquiditeit).
Voor schoolbesturen levert doordecentralisatie een extra regie (punt 1.), maar ook verantwoordelijkheid op waarbij zij zich af dienen te vragen of ze deze verantwoordelijkheid willen en kunnen dragen (punt 2.).
Pagina 19 van 23
12. Participatie Gemeente Waterland in het innovatieprogramma onderwijshuisvesting De gemeente Waterland is een (informeel) samenwerkingsverband aangegaan met de gemeente Edam-Volendam en de gemeente Purmerend op het gebied van onderwijshuisvesting. De betrokken gemeenten onderkennen dat de gemeentelijke organisaties de expertise, vaardigheden en financiële middelen onvoldoende in huis hebben om alle schoolgebouwen in het gewenste tempo te vernieuwen dan wel te vervangen, rekening houdend met veranderende gebouweisen. Daarbij worden de gemeenten geconfronteerd met ingewikkelde juridische uitdagingen, o.a. met betrekking tot de MFA’s. In het samenwerkingsverband is onder andere aandacht voor: • Generieke aanpak ten aanzien van beschikbaar stellen bekostiging voor nieuwbouw, uitbreiding en renovatie; • Komen tot een adequaat meetcriterium ten behoeve van een (meerjaren)planning en dashboards voor nieuwbouw en renovatie; • Een uniforme beleidsaanpak ten behoeve van Multifunctionele Accommodaties (MFA’s) op fiscaal vlak, functionaliteit, duurzaamheid/circulariteit en beheer en exploitatie; • Schaalvergroting creëren, door de portefeuille op regionale schaal te vernieuwen, door o.a. gebundelde aanbestedingen (zie ook innovatiepartnerschap in de MRA).
Projecten die geselecteerd worden voor een leerlab ontvangen een financiële bijdrage via een Specifieke uitkering (SPUK) aan gemeenten. Hiermee worden de bouw- en innovatieactiviteiten uit het programma gefinancierd die niet onder de reguliere bekostiging (voortkomend uit het niveau Bouwbesluit 2012) van de gemeente vallen. Deze financiële bijdrage omvat een groot deel van de hogere prestatie-eisen die binnen het innovatieprogramma aan te realiseren projecten gesteld worden rondom onderwijsadaptiviteit , inclusie, gezondheid en duurzaamheid. Het programma bestaat uit meerdere tranches. Voor eventuele renovatie of vervangende nieuwbouw van het Bernard Nieuwentijt College komt de eerste tranche wellicht te vroeg. Voor wat betreft vervangende nieuwbouw is de leerlab in eerste instantie gericht op het primair onderwijs en het praktijkonderwijs. Indien wordt gekozen voor een renovatiescenario, dan is het wel mogelijk om mee te draaien in leerlab 2: gestandaardiseerde processen en procedures. Kortom, wanneer de gemeenten en schoolbesturen de regionale samenwerking formaliseren, dan zou een nieuwbouw of renovatiescenario van het Bernard Nieuwentijt College in aanmerking kunnen komen voor één van de leerlabs. Dit houdt tevens in dat de bovennormatieve kosten van het project worden gecompenseerd met een Specifieke Uitkering en dit betekent een korting op de totale stichtingskosten.
Deze bovenstaande thema’s zullen worden geadresseerd binnen het innovatieprogramma onderwijshuisvesting, waaraan €483,7 miljoen is toegezegd vanuit het Nationaal Groeifonds. Het innovatieprogramma is onderverdeeld in drie leerlabs, gericht op parametrisch bouwen, gestandaardiseerde processen en procedures en tot slot de inclusieve schoolgebouwen. De gemeente Waterland kan participeren onder de voorwaarden dat er wordt samengewerkt met meerdere gemeenten én schoolbesturen in de regio. Met de eerder genoemde regionale samenwerking in de regio Waterland is een voorschot genomen op deze voorwaarden. In de komende maanden is de gemeente Waterland voornemens om de samenwerking op bestuurlijk niveau te bekrachtigen, zodat de gemeenten binnen de regio Waterland kunnen participeren in het innovatieprogramma onderwijshuisvesting.
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 20 van 23
Bijlage I: energieprestaties Hieronder zijn de verschillende definities van energieprestaties van gebouwen opgenomen: BENG (bijna energieneutraal gebouw) Bij een BENG-gebouw worden gebouwgebonden energieverbruik en energieopwekking met elkaar vergeleken. Een BENG-gebouw kent een hoger energieverbruik in verhouding tot de energieopwekking. Door de toepassing van de norm NTA8800 wordt getoetst of het gebouw voldoet aan wetgeving voor BENG, die vanaf 1 januari 2021 wettelijk verplicht is. ENG (energieneutraal gebouw) Het gebouw heeft volgens NEN 7120 een EPC van nul. Alleen het gebouwgebonden energieverbruik op jaarbasis telt mee en is nul.1 NOM (nul op de meter) Om een NOM-gebouw te realiseren moet er naast de energie die benodigd is voor de gebouwgebonden installaties, ook gekeken worden naar het algemeen energieverbruik door de gebruikers. Bij een NOM-gebouw zijn totale energieverbruik en energieopwekking in balans. Door verschillen in de kosten voor inkoop van energie en vergoeding voor teruglevering aan het net kent een NOM-gebouw alsnog kosten voor energie. Klimaatneutraal Klimaatneutraal wil zeggen dat bepaalde activiteiten (al dan niet binnen een bepaald gebied of op een bepaalde plek) geen positief of negatief effect hebben op het klimaat.
Het begrip ‘klimaatneutraal’ wordt vooral gebruikt om aan te geven dat bepaalde activiteiten geen negatief effect hebben op het klimaat, waarmee men wil zeggen: geen emissie van CO2 en andere broeikasgassen.2
1 https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/gebouwen/wetten-en-regels/algemene-
begrippen 2 https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/gebouwen/wetten-en-regels/algemenebegrippen
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 21 van 23
Bijlage 2: kwaliteitskader HEVO
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 22 van 23
Colofon Uitgave: Datum: Auteur(s):
HEVO B.V. 19 juni 2024 Eline Stevens Michel Drenth
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
Contact Statenlaan 8 5223 LA 's-Hertogenbosch
Burg. Roelenweg 40 8021 EW Zwolle
T 073 - 6 409 409 info@hevo.nl
T 038 - 4 258 101
www.hevo.nl ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
Niets uit deze uitgave mag zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van HEVO B.V. worden gekopieerd, noch aan derden ter inzage worden gegeven
Referentie: 1731302-0015.1.1.
Pagina 23 van 23