132-172 Stuk rekenkamer over scenario's budget
Tekst van het document
Scenario’s budget Rekenkamer Waterland De Rekenkamer wil met onafhankelijk onderzoek een effectieve bijdrage leveren aan de kaderstellende en controlerende rol van de Waterlandse gemeenteraad. Het onderzoek is nadrukkelijk gericht op ‘leren’ in plaats van ‘afrekenen’. Met andere woorden: het gaat de Rekenkamer er niet om ‘met het vingertje te wijzen’, maar om raadsleden, bestuurders, ambtenaren en eventueel samenwerkingspartners inzicht te geven in wat in Waterland blijkt te werken, wat niet, en waar dat in zit. Variëteit in type onderzoek De Rekenkamer streeft ernaar om variëteit aan te brengen in onderwerpen en type onderzoeken. Sommige onderwerpen vragen om een ‘klassieke’ aanpak. Dat wil zeggen, een duidelijk normenkader waar de Rekenkamer de Waterlandse praktijk aan afmeet. Andere onderwerpen lenen zich meer voor om eerst na te gaan wat aan de hand is (exploratief, beschrijvend onderzoek). Of om kleine (voor inwoners of lokale organisaties belangrijke) vraagstukken bij de kop te pakken en een prangende onderzoeksvraag snel(ler) te beantwoorden. Tot slot zijn het niet altijd cijfers en beleidsrapportages die ons meer (in)zicht geven, maar vooral de wereld die daar achter ligt. Lokaal of regionaal onderzoek Waar dit van meerwaarde is, staat de Rekenkamer ook open voor samenwerking met andere Rekenkamers in de regio Zaanstreek-Waterland of daarbuiten.
Meer samenwerking is ook logisch, omdat steeds meer gemeentelijke taken via samenwerkingsverbanden worden uitgevoerd. Uitgangspunt bij gemeente-overstijgend onderzoek blijft dat de Waterlandse situatie centraal staat. Eigen of (deels) uitbesteed onderzoek De rekenkamerleden hebben inhoudelijke expertise over een reeks van gemeentelijke onderwerpen. Door zelf onderzoek te uit te voeren, kan de Rekenkamer per onderzoeksuur besparen op de gangbare tarieven in de markt. Hierin is nog geen rekening gehouden met het feit dat externe bureaus doorgaans veel werk in het onderzoek laten verrichten door junioren. Naast het financiële argument, is de Rekenkamer van mening dat de leden door eigen onderzoek de Waterlandse samenleving nog veel beter leren kennen. Dit helpt om nog beter in te spelen op lokale vraagstukken. De rekenkamerleden voeren hun werk uit naast een fulltime functie elders. Om ontbrekende expertise of capaciteit op te vangen, kijken wij naar mogelijkheden om te gaan werken met een flexibele schil van onderzoekers die vaker zijn in te zetten in Waterland. Dit maakt het gemakkelijker om gerichte onderdelen van onderzoeken uit te besteden (bijvoorbeeld interviews of documentanalyse) zonder structurele (financiële) verplichtingen. De landelijke Vereniging van Rekenkamers overweegt om op termijn een kring van zzp-onderzoekers beschikbaar te stellen voor dit doeleinde.
Tot die tijd kan de Rekenkamer zelf de nodige contacten opdoen. De Rekenkamer kan er ook nog steeds voor kiezen om een bepaald onderzoeksthema grotendeels uit te besteden aan een onderzoeksbureau. Bijvoorbeeld als zeer specifieke expertise is vereist gedurende het gehele onderzoekstraject. Budgetscenario’s Om de onderzoeksactiviteiten van de Rekenkamer te bekostigen is nu een budget van 18.000 à 19.000 euro beschikbaar, inclusief de vergoedingen/basisonderzoeksuren (3 uur per maand) van de leden (prijspeil 2026: € 8.617,06) en andere onkosten (o.a. reiskosten, contributie landelijke Vereniging van Rekenkamers). Hierdoor is er nu ongeveer € 8.000 à € 9.000 aan overig onderzoeksbudget beschikbaar. Hier vindt op basis van een besluit van het gemeentelijke managementteam geen indexatie op plaats, zodat er jaarlijks feitelijk minder mogelijk is voor het budget.
Budgetscenario 0, plus jaarlijkse indexatie Scenario 0 voor het rekenkamerbudget is het handhaven van het huidige budget. De Rekenkamer wil hierbij wel pleiten voor jaarlijkse indexatie van het totale budget, om de huidige geleidelijke terugval tegen te gaan. Voor het huidige budget kan de Rekenkamer het volgende opleveren: • 2 rekenkamerbrieven (quickscans) op basis van eigen onderzoek OF • 1 rekenkamerbrief (quickscan) en een compact eigen onderzoek verdeeld over 1,5 jaar OF • Een uitgebreider eigen of deels uitbesteed onderzoek verdeeld over 1,5 tot 2 jaar OF • Een compact uitbesteed onderzoek verdeeld over 2 tot 2,5 jaar OF • Een uitgebreider uitbesteed onderzoek verdeeld over 2,5 tot 3 jaar Grotere onderzoeken maken dus dat in de jaren erna (veel) minder mogelijk is. Verder gaan bovenstaande opties om inschattingen. De Rekenkamer streeft er te allen tijde naar om kosteneffectief met het budget om te gaan. Budgetscenario 1: normbedrag als totaalbudget Scenario 1 gaat uit van een beperkte ophoging van het onderzoeksbudget. Dit scenario is gebaseerd op het normbedrag van € 1,30 per inwoner dat de landelijke Vereniging van Rekenkamers adviseert als ondergrens voor rekenkamerbudget. Kanttekening die de Vereniging hier zelf bij maakt, is dat dit normbedrag voor gemeenten onder de 25.000 tot 30.000 inwoners nog steeds beperkte slagkracht geeft.
Uiteraard is dit ook afhankelijk van het ambitieniveau van de raad en Rekenkamer. Het Centraal Bureau voor de Statistiek geeft aan dat Waterland op 1 januari 2026 17.721 telde. Vermenigvuldigd met € 1,30 leidt dit tot een onderzoeksbudget van afgerond € 23.000, ofwel ongeveer € 13.000 buiten de vaste vergoedingen en onkosten. Voor het budget binnen dit scenario kan de Rekenkamer het volgende opleveren: • 3 rekenkamerbrieven (quickscans) OF • 1 rekenkamerbrief (quickscan) en een compact eigen onderzoek verdeeld over 1 tot 1,5 jaar OF • Een uitgebreider eigen of deels uitbesteed onderzoek verdeeld over 1,5 jaar OF • Een compact uitbesteed onderzoek verdeeld over 1,5 tot 2 jaar OF • Een uitgebreider uitbesteed onderzoek verdeeld over 2 tot 2,5 jaar Budgetscenario 2: normbedrag als onderzoeksbudget exclusief vaste kosten Scenario 2 gaat uit van normbedrag van € 1,30 per inwoner, exclusief de vaste vergoedingen en onkosten. Dit betekent bij een inwoneraantal van 17.721 een onderzoeksbudget van afgerond € 23.000 + ongeveer € 10.000 voor de vaste vergoedingen en onkosten. Dit is een budget van € 33.000 in totaal.
Voor het budget binnen dit scenario kan de Rekenkamer het volgende opleveren: • 2 à 3 rekenkamerbrieven (quickscans) en een compact eigen onderzoek OF • 1 rekenkamerbrief (quickscan) en een uitgebreider eigen of deels uitbesteed onderzoek OF • Een compact uitbesteed onderzoek verdeeld over 1 tot 1,5 jaar OF • Een uitgebreider uitbesteed onderzoek verdeeld over 1,5 tot 2 jaar Budgetscenario 3: op basis van ambitieniveau raad Op basis van bovenstaande scenario’s kan de gemeenteraad uiteraard kiezen voor een afwijkend onderzoeksbudget op basis van het ambitieniveau dat de fracties willen meegeven voor de onderzoeken van de Rekenkamer.
Moment van effectuering Bij eventuele bijstellingen in het rekenkamerbudget wil de Rekenkamer de raad ter overweging meegeven om deze al in het lopende jaar 2026 te effectueren. Uurtarief De Rekenkamer wil de raad tot slot ter overweging meegeven om het uurtarief voor eigen onderzoeksuren voor de rekenkamerleden te herzien. De Verordening gemeentelijke rekenkamer Waterland 2024 heeft dit uurtarief vastgesteld op 4% van de vergoeding voor raadsleden (artikel 5, lid 4). In 2026 komt dit neer op een uurtarief van € 52,23. Dit staat gelijk aan een marktconforme uurvergoeding voor (junior) administratief of ondersteunend werk. De rekenkamerleden brengen allen ervaring en expertise met zich mee op senior/strategisch niveau. Een uurtarief zoals onderzoeksbureaus dat hanteren (€ 100 tot € 150) is niet reëel en ook zeker niet nodig. De Rekenkamer zou wel willen pleiten voor een verhoging naar 5% of 5,5% van de raadsledenvergoeding. Dit zou meer in lijn zijn met andere rekenkamers in de omgeving (zie ook hieronder). Hiervoor is een wijziging van de verordening nodig, waartoe de Rekenkamer/Griffie de raad een voorstel kan voorleggen. Uurtarief onderzoeksuren in Zaanstreek-Waterland Gemeente/Rekenkamer Landsmeer Oostzaan Purmerend
Geldend bruto uurtarief in 2026 € 71, ongeïndexeerd € 70, ongeïndexeerd € 63,15, prijspeil 2024, geïndexeerd
Edam-Volendam en Wormerland vermelden een vergoeding per vergadering in hun rekenkamerverordening. Zaanstad kent binnen de Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad een afwijkende financieringssystematiek.