Raadsvoorstel Vaststellen Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026

VOORBLAD

Voorstel aan de Raad

Zaaknummer: Datum collegebesluit: Datum commissievergadering: Datum raadsvergadering:

Z/21/056772/263856 dinsdag 31 augustus 2021 woensdag 29 september 2021 dinsdag 12 oktober 2021

Soort Voorstel: Onderwerp: Portefeuillehouder: Programma:

Adviesnota Vaststellen Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 Wethouder Zweerts de Jong Maatschappelijke Ontwikkeling

Kernboodschap:

Op basis van de VNG-norm stellen de gemeenteraden van jeugdhulpregio's periodiek een regiovisie vast. In Haaglanden is deze visie het afgelopen jaar in samenspraak met inwoners, jeugdhulporganisaties en diverse andere belanghebbenden opgesteld. De regiovisie, complementair aan lokaal beleid, legt gemeenschappelijke doelen, uitgangspunten en verantwoordelijkheden op hoofdlijnen vast. Uitgangspunt is de lokale infrastructuur: De pedagogische basis, preventie, lokale samenwerkingsverbanden en lokaal maatwerk. De regiovisie versterkt dit lokaal jeugd- en gezinsbeleid. De uitwerking gebeurt in jaarplannen. De samenwerking tussen de gemeenten van Haaglanden voor beleid en strategie wordt voor onbepaalde tijd aangegaan. Tevens is er een gemeenschappelijke regeling voor inkoop en administratie.

Bijlagen:

1. Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 2. Basisdocument regiovisie 3. Memo met reacties op concept-regiovisie

Stukken ter inzage: Beslispunten:

1. De Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 vast te stellen daarmee in te stemmen met: a. -

-

De leidende principes en ambities: Normaliseren, versterken van het gewone opvoeden en opgroeien; Jeugdigen en hun ouders/opvoeders zijn het uitgangspunt; Kinderen groeien zo thuis mogelijk op, oplossingen dichtbij huis prevaleren; Breed kijken, met integrale zorg tijdig en passend oplossen; Duurzaam veilig opgroeien; Jeugdhulp en onderwijs werken effectief samen; De beste hulp voor de beste prijs.

b. -

De bovenregionale verantwoordelijkheden: Rond gesloten jeugdhulp; Gecertificeerde instellingen;

-

Pagina 1 van 6

-

Continuïteitsvraagstukken bij zeer complexe hulpvragen (zoals Acute GGZ en eetstoornissen);

c.

De samenwerking met de jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen: Twee maal per jaar via bestuurlijk overleg tussen gemeenten en een vertegenwoordiging van de jeugdhulpaanbieders (groot, middelgroot en kleiner), gericht op ontwikkelingen in het zorglandschap.

-

Relatie met:

Pagina 2 van 6

Agendapunt: (bijv. een aangehouden stuk of een stuk wat nog moet komen of al geweest is) Toezegging: Amendement/motie: Schriftelijke vragen:

Adviesnota aan de Raad Onderwerp Vaststellen Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 Inleiding Met het vaststellen van de regiovisie, borgt en concretiseert de gemeente de regionale samenwerking verder op het gebied van jeugdzorg tussen de H10 gemeenten. De verantwoordelijkheden voor gemeenten ten aanzien van de jeugdzorg liggen vast in de Jeugdwet. Tevens geven wij inhoud aan het jeugdbeleid mede op basis van het Internationale verdrag voor de rechten van het kind. Samenwerkende gemeenten geven in jeugdregio’s samen met regionale partners vorm aan de ambitie: kwalitatief goede zorg en ondersteuning voor inwoners die aansluit bij behoeften en mogelijkheden van jeugdigen, ouders en gezin én die betaalbaar is, nu en in de toekomst. Om die ambitie waar te maken zijn samenwerking en goed opdrachtgeverschap cruciaal. Om deze reden legden de Nederlandse gemeenten verenigd in de VNG in 2020 in de resolutie ‘Norm voor opdrachtgeverschap’ een drietal doelstellingen en acht afspraken vast, waaronder het periodiek opstellen van een regiovisie. In Haaglanden is een gemeenschappelijke regeling voor onbepaalde tijd getroffen voor de inkoop en contractbeheer van jeugdhulp. Op 1 januari 2021 zijn de huidige inkoopcontracten van kracht geworden die een looptijd hebben van twee jaar, met de mogelijkheid tot verlengen met twee maal twee jaar.

Rond de inkoopcontracten is een overlegstructuur tussen gemeenten en jeugdhulpaanbieders georganiseerd. De gemeenschappelijke regeling omvat niet de formulering van de inkoopstrategie en inhoudelijke doelen. Voor de strategische beleidsontwikkeling werken de gemeenten samen in een netwerkorganisatie met programmasturing. Op 12 februari 2020 hebben de wethouders jeugd van de H10-gemeenten het besluit genomen om de regiovisie voor Haaglanden op te stellen en daarmee de gegroeide netwerksamenwerking te concretiseren en te borgen. Hiervoor is gedurende meer dan een jaar een uitgebreid participatieproces doorlopen met ouders en jongeren, met huisartsen, onderwijs, jeugdhulpaanbieders, de adviesraden sociaal domein, raadsleden (o.a. Platform H10-raden) en overige gemeentelijke gremia. De visie op jeugdhulp is vastgelegd in twee documenten: de regiovisie met daarbij een basisdocument waarin een breder uitgewerkte tekst en startfoto zijn opgenomen. Het basisdocument is een normatieve onderlegger voor de onderwerpen in de regiovisie. Dit is het stuk waarin alle onderdelen staan die volgens de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) in de regiovisie moeten terugkomen. Het basisdocument is door het college vastgesteld. Ter kennisgeving wordt dit document aan VWS toegezonden. De raad wordt gevraagd het document Regiovisie vast te stellen.

De Regiovisie is het document dat in de regio op dagelijkse basis gebruikt gaat worden. Het document is beknopter dan het basisdocument en praktisch om uitvoering aan te geven door de gemeenschappelijke doelen, uitgangspunten en verantwoordlijkheden die erin zijn vastgelegd. Uitgangspunt is de lokale infrastructuur: de pedagogische basis, preventie, lokale samenwerkingsverbanden en lokaal maatwerk. De regiovisie versterkt dit lokaal jeugd- en gezinsbeleid. De uitwerking en monitoring gebeurt via jaarplannen en jaarverslagen die met de raden worden gedeeld. Voor de rapportage aan de raden wordt gewerkt aan (in het kader van de regionale Jeugdhulpmonitor een beperkt aantal Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) om de realisatie van ambities uit de regiovisie te kunnen volgen. In de regiovisie zijn de gemeenschappelijke ambities uitgewerkt, waar de gemeenten lokaal richting aan geven. In Wassenaar wordt onder andere uitvoering gegeven aan de verdere versteviging van de (kwaliteit van de) toegang tot jeugdhulp via het CJG en daarmee het normaliseren en de-medicaliseren. Met de transformatie van het CJG beoogt de gemeente de jeugdigen en gezinnen eerder de juiste hulp te kunnen bieden, waarin de professionals onderling en met het gezin duidelijke afspraken maken over de regie, waarbij jeugdigen en hun gezin het uitgangspunt zijn.

Wassenaar gelooft erin dat zoveel mogelijk voorkomen moet worden dat kinderen een ‘zwaar dossier’ krijgen. Door meer in te zetten op preventie wordt voorkomen dat kinderen geen stempel krijgen waar ze op latere leeftijd last van hebben. Bijvoorbeeld het programma Join Us, dat wordt Pagina 3 van 6

uitgevoerd door jongerenwerk, draagt in een vroeg stadium bij aan het voorkomen van eenzaamheid onder jongeren. Eenzaamheid resulteert bij langdurig aanhouden vaak in problematiek in de sociaal emotionele ontwikkeling en schoolverzuim. Sinds oktober 2020 is er in Wassenaar een praktijkondersteuner jeugd (poh-j) bij de huisartsen, welke sinds mei 2021 voor een dubbel aantal uren per week wordt ingezet. De poh-j doet uitgebreide triage, begeleiding en behandeling, verwijst waar nodig naar het lokale preventieve veld en waar nodig naar tweedelijns zorg. Door de (extra) inzet van de poh-j worden meer jeugdigen en gezinnen bijtijds en dichtbij huis geholpen. De inzet van de poh-j heeft een normaliserende werking en voorkomt medicalisering, doordat cliënten minder vaak een verwijzing voor specialistische jeugdhulp nodig hebben. Met betrekking tot het inzetten van specialistische hulp wordt gebruik gemaakt van het richtinggevend kader, waardoor er meer dialoog en overeenstemming ontstaat tussen gemeente en zorgaanbieders over welke zorg nodig is en in welke omvang. Tevens ligt er met het gebruik van het richtinggevend kader meer nadruk op regie en tijdige evaluatie, waardoor langdurige zorgtrajecten voorkomen kunnen worden. De regiovisie is geen statisch document.

Landelijke en regionale ontwikkelingen, zoals de uitspraak van de Arbitragecommissie Jeugd, kunnen de komende jaren gevolgen hebben voor delen van de regiovisie en dan leiden tot aanvullende afspraken. Kostenbeheersing In relatie tot de maatregelen die genoemd worden in Hoofdstuk 4.1 van de regiovisie, geeft Wassenaar reeds (versterkte) uitvoering aan deze kostenbeperkende maatregelen: -

-

-

-

-

-

Inzet op normaliseren, eigen kracht, meer benutten van de lokale basisvoorzieningen: Met het besluit van 1 april 2021 wordt het CJG verder door ontwikkeld (lokale voorzieningen), waardoor er een sterkere toegang ontstaat met meer expertise, waardoor inwoners dichter bij huis geholpen worden (normaliseren en de-medicaliseren) en door het uitwerken en toepassen van een lokaal afwegingskader c.q. manifest zal er nog meer gestuurd worden op de eigen kracht van de inwoners. In het vierde kwartaal 2021 wordt er gestart aan het opstellen van het Manifest Wassenaar. Jeugdhulpexpertise bij de huisartsenpraktijken: Per 1 oktober 2020 is de praktijkondersteuner jeugd actief in de Wassenaarse huisartsenpraktijken. Met het besluit van 1 april 2021 is deze expertise verder uitgebreid door de inzet van een extra praktijkondersteuner jeugd. Versnellen van de doorstroom naar de Wet langdurige zorg (Wlz): Met het besluit van 1 april 2021 wordt er geïnvesteerd in het scholen van jeugdprofessionals om jeugdigen met chronische complexe problematiek eerder naar de Wlz te verwijzen. Verkennen van de breedte van de jeugdzorgplicht: Met het meer afbakenen van onderwijs en jeugdhulp, het eerder verwijzen naar de Wlz, de bestedingsruimte en de versobering van de gespecialiseerde jeugdhulp geeft de gemeente reeds vorm aan het verkennen van de reikwijdte van de Jeugdwet.

In het OOGO Onderwijs-Jeugdhulp is de samenwerking tussen gemeenten en samenwerkingsverbanden onderwijs binnen de Leidse onderwijsregio beklonken. De gemeente heeft in januari 2021 een lokaal stroomschema ontwikkeld voor de Wassenaarse basisscholen, waarin de afbakening duidelijk te zien. Jeugdhulp in gezinsvormen en alternatieven gesloten jeugdzorg: De gemeente is aangesloten op de regionale werkgroepen die zich op deze onderwerpen richten. Een van de speerpunten deze periode is het meer gebruik maken van de lokale voorziening Schakenbosch in Leidschendam-Voorburg, wat een vermindering van vervoerskosten teweeg zal brengen. Daarbij is de toegang tot de gesloten jeugdzorg aangepast, waardoor minder jeugdigen hiervan gebruik maken en opvang en oplossingen binnen het sociale netwerk worden gestimuleerd. Onderzoek naar belemmeringen bij uitstroom: Door het versterken van het lokale veld met het besluit van 1 april 2021 zijn er minder belemmeringen om uit te stromen, doordat cliënten vanuit de tweede lijn beter opgevangen kunnen worden door lokale experts, bijvoorbeeld door het inzetten van de GGZ expertise van de poh-j voor de nazorg. Tevens wordt er met de investeringen in extra formatie bij de jeugdconsulenten ingezet op het terugdringen van de wachttijden, waardoor escalatie van problematiek wordt voorkomen.

Beter Samenspel en de hervorming van de jeugdbeschermingsketen: Vanuit de incidentele ambtelijke formatie die gepaard gaat met het Actieplan Jeugdhulp Wassenaar 2019-2021 wordt er reeds uitvoering gegeven aan de implementatie van Beter Samenspel in Wassenaar. Wassenaar trekt bij de implementatie op met regiogemeenten Voorschoten en

Pagina 4 van 6

-

-

Leidschendam-Voorburg. Het programma beoogd minder en een kortere duur van de kinderbeschermingsmaatregelen, doordat de jeugdbeschermingsketen met Beter Samenspel verder geoptimaliseerd wordt door de samenhang en samenwerking tussen het vrijwillige, lokale veld en de gedwongen jeugdhulp te bevorderen. Kortom voorkomt het dat cliënten meerdere malen hetzelfde verhaal moeten doen. Q-analyse en de ontwikkeling van een goede dataset voor (data)sturing, Jeugdhulpmonitor: Vanaf januari 2021 wordt hier binnen de gemeente uitvoering aan gegeven. Door de betere sturing op data kan de gemeente dashboards maken. De dashboards die de gemeente ontwikkeld heeft bieden inzicht in de mogelijke maatregelen die effecten in het jeugdhulpgebruik teweeg kunnen brengen. Werken met een richtinggevend kader (RGK) dat inzicht geeft en op basis waarvan we de dialoog voeren over de duur en intensiteit van trajecten: Sinds januari 2021 wordt het RGK gebruikt door jeugdconsulenten en aanbieders en wordt het verder doorontwikkeld. Bestedingsruimte: Sinds januari 2021 wordt er door gemeente en aanbieders concreet uitvoering gegeven aan de bestedingsruimte met het maken van en aanscherpen van afspraken over de inzet van zorg.

Zicht op de bedrijfsvoering van jeugdhulpaanbieders: Door de sterke inzet op bestedingsruimte en de dialoog die hiervoor nodig is tussen gemeente en aanbieders, ontstaat er een steeds beter zicht op hoe de jeugdhulpaanbieders er financieel voor staan.

Beoogd effect Aansluiting van de (boven)regionaal georganiseerde en gecontracteerde jeugdhulp op de lokale situatie en de behoeften van de inwoners van de regio en het stimuleren en verder verbeteren van de samenwerking tussen de regiogemeenten en hiermee de gemeenschappelijk door alle regiogemeenten, waaronder de betrokken gemeenteraden en adviesraden, gedeelde ambities op zowel regionaal als lokaal niveau waar te maken, waaronder:

-

Normaliseren, versterken van het gewone opvoeden en opgroeien; Jeugdigen en hun ouders/opvoeders zijn het uitgangspunt; Kinderen groeien zo thuis mogelijk op, oplossingen dichtbij huis prevaleren; Breed kijken, met integrale zorg tijdig en passend oplossen; Duurzaam veilig opgroeien; Jeugdhulp en onderwijs werken effectief samen; De beste hulp voor de beste prijs.

Argumenten 1.1 Er wordt zichtbaar en concreet uitvoering gegeven aan de regionale samenwerking op het gebied van jeugdzorg. Met de regiovisie stellen de H10-gemeenten de ambities vast, waar de gemeenten lokaal per onderwerp richting aan kunnen geven. 1.2 Het voorstel past binnen de landelijke norm voor samenwerking binnen de jeugdhulpregio’s. Het voorstel geeft invulling aan de VNG-norm op basis waarvan gemeenteraden van jeugdhulpregio’s een regiovisie vaststellen. 1.3 Het voorstel past in de regionale afspraken tot samenwerking tussen de gemeenten. De inkoop voor specialistische jeugdhulp wordt regionaal gedaan. Op basis van een gemeenschappelijk vastgestelde regiovisie kan er beter vorm worden gegeven aan het aanbod. 1.4 Het voorstel voorkomt dat gemeenten individueel een koers en ambities bepalen m.b.t. jeugdhulp. Wanneer de gemeente niet samenwerkt met de regiogemeenten, bestaat de kans dat de lokale investeringen onvoldoende aansluiten op de regionale overeenkomsten en daarmee het aanbod jeugdhulp in de gemeente ontoereikend is voor de behoeften van de inwoners. 1.5 Het voorstel sluit aan bij het reeds ingezette lokaal beleid De onderwerpen sluiten aan op de maatregelen waarop (extra) ingezet wordt met het besluit tot het nemen van nieuwe, dan wel intensiveren van bestaande, kostenbesparende maatregelen jeugd d.d.

1 april 2021, waarmee de gemeente transformeert naar een sterkere lokale organisatie van jeugdhulp, waardoor inzet van specialistische hulp meer voorkomen wordt.

Pagina 5 van 6

Kanttekeningen Geen. Communicatie/Inwonersparticipatie Aan het voorgelegde advies heeft geen inwonersparticipatie plaatsgevonden, bij het inhoudelijk opstellen van de Regiovisie zijn echter wel inwoners uit de regio betrokken geweest. Financiën De tien gemeenten binnen regio Haaglanden financieren naar rato van hun inwonersaantal de programmaorganisatie en deels de projectkosten voor de uitvoering van de regionale onderwerpen. Dit doen zij binnen de bestaande kaders en waar mogelijk verwerft het Programmabureau aanvullende middelen uit landelijke en bovenregionale budgetten. Naast de bijdrage voor het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden voor de inkoop van jeugdhulp, doen de H10 gemeenten een bijdrage aan het programmabureau. Voor 2021 betaalt gemeente Wassenaar €48.000,- aan het programmabureau. Hiervan worden regionale projecten zoals Beter Samenspel, Jeugdhulp in gezinsvormen, de regiovisie, regionale maatregelen kostenbeheersing (waaronder RGK en bestedingsruimte) gefinancierd, evenals de regionale project-, implementatieen opgavemanagers, secretariële ondersteuning, ICT, overhead en trainingen. Verder is er vanuit de gemeenten ambtelijke capaciteit nodig het lokaal vormgeven uitvoering geven aan de projecten. Dit voorstel heeft verder geen financiële consequenties. De bijdrage aan het programmabureau komt ten laste van taakveld 6.72 en past voor 2021 binnen de raming.

Mocht dit in de toekomst niet meer het geval zijn, dan wordt dit verwerkt in de reguliere P&C-cyclus. Risico’s Aansluiting van de Regiovisie op het lokale veld is nodig om de doelstellingen uit de regiovisie te kunnen behalen. Als de lokale transformatie van de (toegang tot) jeugdhulp en het lokale preventieve jeugdveld niet aansluiten op de Regiovisie, dan loopt de gemeente niet in lijn op met de rest van de regio. Duurzaamheid N.v.t. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders,

drs. H.I.P. Oppatja, gemeentesecretaris

Pagina 6 van 6

drs. L.A. de Lange, burgemeester